Στο πλαίσιο της συζήτησης που έχει ανοίξει σε ΝΑΤΟ, ΕΕ για την πολεμική προετοιμασία, τα αστικά επιτελεία επιχειρούν με μια σειρά από επεξεργασίες, αναφορές και αποφάσεις να ενσωματώσουν πιο οργανικά γυναίκες των εργατικών - λαϊκών δυνάμεων στα πολεμικά τους σχέδια.

Πιο συγκεκριμένα, απασχολεί τα επιτελεία της ΕΕ και του ΝΑΤΟ η μικρή συμμετοχή των γυναικών σε υψηλές διοικητικές βαθμίδες των σωμάτων ασφαλείας και στα επιτελεία που σχεδιάζουν στρατηγικές πολέμου. Ανάμεσα στα άλλα σημειώνουν ότι δεν υπάρχουν προγράμματα στρατολογίας και εκπαίδευσης προσαρμοσμένα στις γυναίκες. Οσο για τις συνθήκες που επικρατούν στους στρατιωτικούς χώρους, είναι προβληματικές σε σημαντικά ζητήματα. Πολλές γυναίκες στις Ενοπλες Δυνάμεις και σήμερα παραιτούνται λόγω της άσχημης κατάστασης.

Πρόσφατα η εθελοντική στράτευση γυναικών ψηφίστηκε στον νόμο για την προσαρμογή των Ενόπλων Δυνάμεων της Ελλάδας στις ανάγκες του ΝΑΤΟ, της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με βάση την ατζέντα του 2030. Αντίστοιχα μέτρα ισχύουν σε μια σειρά καπιταλιστικές χώρες. Στις ΗΠΑ, στη Μεγάλη Βρετανία, στη Γαλλία, στη Γερμανία, στο Βέλγιο και την Τουρκία η στράτευση των γυναικών είναι εθελοντική. Το ίδιο ισχύει και σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής (όπως η Βολιβία) και της Ασίας (όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα).

Ωστόσο η εθελοντική στράτευση γυναικών άνοιξε τον δρόμο για την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία των γυναικών σε όλο και περισσότερα κράτη. Συγκεκριμένα, η υποχρεωτικότητα στη στράτευση των γυναικών σε κράτη της ΕΕ ισχύει στη Νορβηγία (2015), στη Σουηδία (2018), στη Δανία πρόσφατα (2025), αλλά και στην Ολλανδία (1997, με δυνατότητα αναβολής). Επίσης, η υποχρεωτική στράτευση γυναικών ισχύει στο Ισραήλ (1949). Οι περισσότερες χώρες με υποχρεωτική στρατιωτική θητεία για τις γυναίκες βρίσκονται στην Αφρική (8), όπως και σε 4 χώρες της Ασίας. Ανάμεσα σε αυτές είναι και η Κίνα.

Ο ΟΗΕ μέσα στο 2024 δημοσίευσε την έκθεση με τίτλο «Προς την Ιση Ευκαιρία για τις Γυναίκες στον Αμυντικό Τομέα». Ηδη από την περίληψη της έκθεσης σημειώνεται ότι ο αριθμός των γυναικών υπουργών Αμυνας και ο αριθμός των γυναικών στις Ενοπλες Δυνάμεις αυξάνεται παγκόσμια και μάλιστα σε ιδιαίτερα χαμηλές θέσεις ευθύνης. Ομως θεωρούν τη συμμετοχή των γυναικών αναγκαία λόγω μοναδικών προοπτικών και δεξιοτήτων των γυναικών «απαραίτητες για τις σύγχρονες ένοπλες δυνάμεις, καθώς ενισχύουν την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και διαμορφώνουν μία πιο συμπεριληπτική στρατιωτική κουλτούρα». Προσπαθούν να ντύσουν με τον μανδύα της «συμπερίληψης» τους πολεμοκάπηλους σχεδιασμούς των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών, για να νομιμοποιηθούν στη συνείδηση των γυναικών εργατικής - λαϊκής ένταξης ή καταγωγής, ιδιαίτερα νεότερης ηλικίας.

Στο ίδιο πνεύμα επαναλαμβάνεται ότι οι σύγχρονες στρατιωτικές επιχειρήσεις απαιτούν «ειδικευμένες δεξιότητες, γλωσσικές, τεχνολογίας πληροφοριών και μηχανικής και η έρευνα δείχνει ότι οι κατά φύλο διαφοροποιημένες ομάδες παίρνουν καλύτερες αποφάσεις και έχουν καλύτερα αποτελέσματα σε σύνθετα καθήκοντα που απαιτούν καινοτομία και επίλυση προβλημάτων». Η έκθεση ξεχωρίζει τη σημασία γυναικείας παρουσίας στις λεγόμενες «ειρηνευτικές αποστολές», καθώς υποτίθεται ότι έτσι χτίζεται καλύτερη εμπιστοσύνη με τις τοπικές κοινωνίες.

Τα αστικά επιτελεία αφιερώνουν σημαντικούς πόρους για να προσελκύσουν ολοένα και περισσότερες γυναίκες στον λεγόμενο «αμυντικό τομέα». Είναι χαρακτηριστικό ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει συγκροτηθεί μία ΜΚΟ που ονομάζεται «Γυναίκες Στην Αμυνα ΗΒ» που στηρίζεται από το υπουργείο Αμυνας και από πάνω από 120 πολεμικές βιομηχανίες, ανάμεσα στις οποίες η «BAE Systems» (Typhoon Eurofighter, εξαρτήματα F-35, πυρηνικά υποβρύχια), η «Leonardo» (ελικόπτερα), η MBDA UK (πυραυλικά συστήματα), η «Lockheed Martin UK» κ.τ.λ. Οι βιομηχανίες αυτές έχουν δεσμευτεί για την προσέλκυση γυναικών στην πολεμική βιομηχανία και την προαγωγή γυναικών στο πλαίσιο των ομίλων τους, ενσωματώνοντας την αστική πολιτική της «διαφορετικότητας» και «συμπερίληψης» ως προς το φύλο.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η αναφορά της δεξαμενής σκέψης GLOBSEC, που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, με τίτλο «Γυναίκες ενισχύοντας την Ευρωπαϊκή και ΝΑΤΟική Ασφάλεια και Ανθεκτικότητα στις Χώρες της Ανατολικής Πλευράς».

Η αναφορά αυτή αφορά στη Λετονία, στην Πολωνία, στη Σλοβακία και τη Ρουμανία και προλογίζεται από την Irene Fellin, στέλεχος του ΝΑΤΟ, η οποία σημειώνει χαρακτηριστικά: «Η κοινωνική ανθεκτικότητα (αγγ. Social resilience) δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την πλήρη, ίση και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών σε όλους τους τομείς της ειρήνης και της ασφάλειας (...) οι γυναίκες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν συστημικά εμπόδια στην πρόσβαση, συνεισφορά και ηγεσία μέσα στο εξελισσόμενο περιβάλλον για την ασφάλεια (...) όταν οι γυναίκες μένουν έξω από αυτή τη συζήτηση χάνουμε τόσο ταλέντο όσο και διορατικότητα».

Η επιλογή των παραπάνω χωρών δεν είναι τυχαία και λόγω της γεωστρατηγικής τους θέσης και του ρόλου τους στις ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις ΝΑΤΟ - ΕΕ με τη Ρωσία. Δεν είναι τυχαίο ότι το κείμενο συνοδεύεται με μπόλικη δόση αντισοβιετισμού. Οπως αναφέρεται στην εισαγωγή της αναφοράς, «διαμορφωμένες από δεκαετίες σοβιετικής κυριαρχίας, όπου διαφωνίες και βασικά δικαιώματα καταπνίγονταν, αυτές οι κοινωνίες δεν παίρνουν την κυριαρχία και την ασφάλεια ως δεδομένα. Αντίθετα, τις κατανοούν και τις δύο ως ευθύνες που πρέπει να τις προστατεύουν ενεργά κάθε μέρα».

Σε σχέση με τη Λετονία, όπου οι γυναίκες αποτελούν το 18% του προσωπικού των ενόπλων δυνάμεων και το 1/5 της Εθνοφρουράς, τα επιτελεία ΕΕ και ΝΑΤΟ καλούν τα κράτη - μέλη να πάρουν «μαθήματα» για την ενσωμάτωση των γυναικών στα πολεμικά σχέδια. Η αναφορά ξεχωρίζει ως «βέλτιστη πρακτική» την εκστρατεία προπαγάνδας ΜΚΟ και υπουργείου Εξωτερικών της Λετονίας υπέρ του ΝΑΤΟ με ντοκιμαντέρ για τις γυναίκες στον στρατό, με εκθέσεις, φεστιβάλ κ.τ.λ. Παράλληλα, η ανάδειξη της Baiba Braze σε υπουργό Εξωτερικών προβάλλεται ως πρότυπο. Είναι ενδεικτικό ότι από τις αρχές του 2025 κατασκευάστηκε ειδική στολή για τις γυναίκες «δοκιμασμένη στο πεδίο», δηλαδή στον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ ετοιμάζονται αντίστοιχα όπλα προσαρμοσμένα στη γυναικεία ανατομία.

Ξεχωριστή παρουσίαση κάνει η αναφορά για τη συμμετοχή γυναικών στη λεγόμενη «αμυντική τεχνολογία» και κυβερνοασφάλεια στη Ρουμανία. «Ποτέ ξανά δεν υπήρχε τέτοια ευκαιρία για τις γυναίκες να αναζητήσουν καριέρες στην ασφάλεια και την άμυνα (...) αυτή η εξέλιξη ευνοεί ικανότητες που για καιρό είχαν αγνοηθεί στα παραδοσιακά περιβάλλοντα ασφαλείας - κριτική σκέψη, συνεργασία, προσαρμοστικότητα και ενσυναίσθηση - δημιουργώντας έναν άνευ προηγουμένου χώρο για τις γυναίκες να ηγηθούν (...)». Στη χώρα τρέχουν προγράμματα εκπαίδευσης των γυναικών σε STEM επαγγέλματα (Science, Technology, Engineering, Mathematics) για να αξιοποιηθούν μελλοντικά στους παραπάνω τομείς (Women4Cyber, Women in Tech), αλλά και προγράμματα όπως το She4Romania που προωθούν την ανάδειξη γυναικείων στελεχών στις Ενοπλες Δυνάμεις.

Παράλληλα, η αναφορά για τη Σλοβακία βλέπει «ευκαιρίες» στις νέες τεχνολογίες για συμμετοχή των γυναικών στην πολεμική βιομηχανία, σημειώνοντας ότι «ρόλοι στην κυβερνοασφάλεια, στην ανάλυση δεδομένων και τον σχεδιασμό συστημάτων μπορούν συχνά να γίνουν απομακρυσμένα, διευκολύνοντας την εξισορρόπηση επαγγελματικών και προσωπικών ευθυνών (...) Ειδικά στον στρατό, η τεχνητή νοημοσύνη, οι διαδικτυακές τεχνολογίες, τα bigdata και οι τεχνολογίες Διαστήματος έχουν γίνει αναπόσπαστο στοιχείο του. Αυτή η εξέλιξη απαιτεί ένα νέου τύπου δυναμικό, συμπεριλαμβανομένων υψηλής ειδίκευσης χειριστών συστημάτων, αναλυτών δεδομένων και προγραμματιστών (...) οι ένοπλες δυνάμεις πρέπει να προσαρμόσουν όχι μόνο τον εξοπλισμό και τις υποδομές αλλά και την σύνθεση και εκπαίδευση του δυναμικού τους».

Ολα αυτά είναι μόνο ένα μικρό μέρος της ζοφερής πραγματικότητας που ετοιμάζει η αστική τάξη για τις νέες γυναίκες των εργατικών - λαϊκών δυνάμεων. Οι αστικοί σχεδιασμοί ΝΑΤΟ, ΕΕ για την αύξηση της γυναικείας απασχόλησης πλέον προσαρμόζονται στις συνθήκες της πολεμικής προετοιμασίας και πολεμικής οικονομίας, εντείνοντας τις σύγχρονες μορφές ανισοτιμίας. Ετσι, οι στρατηγικές κατευθύνσεις περί «συμφιλίωσης οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής», που οδηγούν στον κατακερματισμό της κοινωνικής ζωής της γυναίκας, φέρνοντας σε αντιπαράθεση το δικαίωμά της στην εργασία με την κοινωνική ανάγκη προστασίας της μητρότητας, της οικογένειας, αξιοποιούνται στις σύγχρονες συνθήκες για την προσέλκυση γυναικών στις Ενοπλες Δυνάμεις και στις βιομηχανίες πολέμου.

Στον αντίποδα των ματωμένων σχεδίων για τη μεγαλύτερη εμπλοκή των γυναικών στο ιμπεριαλιστικό μακελειό, η διέξοδος βρίσκεται στον ανυποχώρητο αγώνα ενάντια στην εμπλοκή της χώρας μας στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, στον αγώνα για να κλείσουν τώρα όλες οι στρατιωτικές βάσεις του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ στη χώρα μας, για να αποδεσμευτεί από το ΝΑΤΟ, την ΕΕ και κάθε ιμπεριαλιστικό οργανισμό ή ένωση, για να επιστρέψουν όλες οι ελληνικές στρατιωτικές αποστολές που βρίσκονται εκτός συνόρων.

Πραγματική ασπίδα για τη ζωή και το μέλλον των γυναικών της εργατικής - λαϊκής πλειοψηφίας είναι η στράτευσή τους στην υπόθεση της πάλης για την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος της εκμετάλλευσης, των πολέμων και της ανισοτιμίας. Είναι η στράτευσή τους στην υπόθεση του σοσιαλισμού - κομμουνισμού, όπου οι δημιουργικές δυνατότητες της εργασίας των γυναικών και των ανδρών θα αξιοποιούνται για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών και όχι για τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης.