Τον τελευταίο χρόνο έχει ξεκινήσει μια πλούσια εσωοργανωτική συζήτηση στο Κόμμα και την ΚΝΕ με αφορμή τις Αποφάσεις της ΚΕ, το μάθημα «Ανάπτυξη για ποιον» κ.λπ., που μας βοηθάει να βγάλουμε συμπεράσματα για το πώς μπορούμε ποιοτικά να αναβαθμίσουμε την καθοδηγητική δουλειά μας.

Ξεχωρίζει μια θετική πείρα που υπάρχει, όχι ενιαία και παντού, αλλά χρειάζεται να γενικευτεί, όσον αφορά την προετοιμασία της συζήτησης στα καθοδηγητικά όργανα και στις οργανώσεις βάσης. Εκεί που δώσαμε βάση καθοδηγητικά να γίνει μελέτη, μαζεύτηκαν ερωτήσεις, κάναμε συνεργασίες σε περιπτώσεις που ήταν απαραίτητο για να καλυφθούν κενά, βοήθησαν ώστε να προσανατολιστεί η συζήτηση και να διαμορφωθούν εισηγήσεις και παρεμβάσεις οι οποίες θα πατάνε πάνε στο ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο και τον προβληματισμό των συντρόφων, στις ιδιαιτερότητες του χώρου ευθύνης τους.

Εγιναν βήματα όσον αφορά το περιεχόμενο της συζήτησης, κατά βάση στα καθοδηγητικά όργανα, που πολλές φορές μπροστά στα καθημερινά καθήκοντα μένει πίσω, και περιοριζόμαστε σε μια συζήτηση τύπου «κάναμε αυτό, δεν κάναμε αυτό». Είναι αυτό που λέμε πώς η καθημερινή μας δράση θα δεθεί με την αφομοίωση και την ανάδειξη του Προγράμματος του Κόμματος. Π.χ. στη συζήτηση για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στις ΟΒ, που αφορά άμεσα τη δράση που αναπτύσσουμε σήμερα και πώς συζητάμε με τον περίγυρό μας, αναδείχθηκαν πολλά θεωρητικά και γνωστικά κενά. Αυτό έγινε περιεχόμενο συζήτησης του ΤΓ, αναπτύχθηκε προβληματισμός στους γραμματείς των ΟΒ, των ΚΟΒ που παρακολούθησαν. Αντίστοιχα, με αφορμή τις Θέσεις της ΚΕ για το 22ο Συνέδριο, προσπαθήσαμε στα καθοδηγητικά όργανα να μαζέψουμε τις ερωτήσεις και να τις απαντήσουμε, που αναδείκνυε τις δυσκολίες και τα κενά που έχει ο καθένας. Θα μπορούσε ένας τέτοιος τρόπος δουλειάς να πάρει μόνιμα χαρακτηριστικά προκειμένου να παίρνονται τα απαραίτητα μέτρα για την ενίσχυση της δικιάς μας ικανότητας πρώτα και κύρια να αναδεικνύουμε το Πρόγραμμα και στη συνέχεια των συντρόφων που καθοδηγούμε;

Μέσα από τις ερωτήσεις και τη συζήτηση που έγινε στα καθοδηγητικά όργανα της ΚΝΕ:

Αρχικά, φαίνεται ότι υπάρχουν κενά σε γνώσεις και έννοιες που αφορούν τον μηχανισμό της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, πως ο καπιταλισμός στη σημερινή εποχή διαπνέεται από οξυμένους ανταγωνισμούς και αντιθέσεις, τα οποία υπάρχει απαίτηση να είναι αφομοιωμένα. Υπάρχει μια ορισμένη δυσκολία, σε ζητήματα που αφορούν τις νομοτέλειες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης και την εργατική εξουσία, τη σοσιαλιστική επανάσταση και πώς εγγράφεται η δραστηριότητα του υποκειμενικού παράγοντα στην αλλαγή των αντικειμενικών συνθηκών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και η αντιπαράθεση με τον μεταμοντέρνο ατομικό δικαιωματισμό και η αδυναμία που αντιμετωπίσαμε συνολικά να κατανοήσουμε θεμελιακές μαρξιστικές φιλοσοφικές αρχές. Σαφώς η εικόνα αυτή επεκτείνεται και γίνεται πολύ πιο έντονη στα υπόλοιπα μέλη στην ΚΝΕ. Προκύπτει, δηλαδή, η ανάγκη να κάνουμε άλματα στην αυτομόρφωση, αλλά και να δουλεύουμε με τα ντοκουμέντα και τις επεξεργασίες του Κόμματος ως μόνιμο εργαλείο στην καθοδηγητική μας δουλειά σε όλα τα επίπεδα οργάνων.Πολλές φορές παρατηρείται, ειδικά στους νέους ηλικιακά συντρόφους, ότι ενώ μπορούν να απαντήσουν σωστά «με μια φράση» σε μια ερώτηση που τους τίθεται, δεν μπορούν αυτή να την τεκμηριώσουν, να την αναλύσουν, να αναπτύξουν επιχειρήματα, σαν να την έχουν μάθει «παπαγαλία» (π.χ. πού οφείλεται η οικονομική κρίση; στην υπερσυσσώρευση κεφαλαίου, τι είναι ο ιμπεριαλισμός; το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού). Αυτό μας δείχνει πού πρέπει να εστιάσουμε σαν Κόμμα στην καθοδηγητική μας δουλειά.

Αναδείχθηκε, επίσης, η ελλιπής επαφή μας με τον «Ριζοσπάστη» και την ΚΟΜΕΠ, καθώς υπάρχουν πολλές διευκρινιστικές ερωτήσεις εκ των υστέρων όσον αφορά τις εξελίξεις και τους ανταγωνισμούς, που ο κομματικός Τύπος σταθερά έχει πλούσια αρθρογραφία, όπως και πάνω στη θέση μας για μια σειρά ζητήματα, όπως το μεταναστευτικό, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις κ.τ.λ. Οι ερωτήσεις αυτές στις ΟΒ ήταν πολλαπλάσιες. Πώς θα βελτιώσουμε το περιεχόμενο των εισηγήσεων, των συζητήσεων στην ΟΒ, θα τροφοδοτήσουμε με επιχειρήματα, αν εμείς πρώτα και κύρια δεν παρακολουθούμε και δεν μελετάμε τις εξελίξεις, πώς θα διαπαιδαγωγήσουμε και θα προετοιμάσουμε έναν νέο σύντροφο να γίνει μέλος του Κόμματος αν δεν αποτελούμε παράδειγμα;

Τέλος, εκεί που η καθοδηγητική βοήθεια από το Κόμμα προς την ΚΝΕ είναι σταθερή, δηλαδή υπάρχει καταμερισμός συγκεκριμένων συντρόφων από την αντίστοιχη κομματική οργάνωση που καθοδηγούν πρώτα και κύρια τα στελέχη που είναι χρεωμένα στην ΚΝΕ και επιδιώκουν να αναπτύσσουν αυτή την καθοδηγητική σχέση και άμεσα με τα μέλη της ΟΒ στην περιοχή ευθύνης τους, έχει αποτύπωμα στην αφομοίωσή τους, στη διαπαιδαγώγηση και στην ανάπτυξη του ιδεολογικού υπόβαθρου. Η καθοδηγητική βοήθεια του Κόμματος χρειάζεται να είναι πολυεπίπεδη και ολόπλευρη, σημαίνει:

Να παρακολουθεί τις συνελεύσεις και τα γραφεία των ΟΒ, αντίστοιχα των καθοδηγητικών οργάνων της ΚΝΕ, με την κατάλληλη προετοιμασία, παίρνοντας υπόψη την εμπειρία και το ιδεολογικοπολιτικό επίπεδο των νέων συντρόφων. Π.χ. στη συζήτηση της απόφασης για τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο βοήθησε ότι οι παρεμβάσεις ήταν έτσι προετοιμασμένες ώστε να επαναφέρουν πλευρές του Προγράμματος του Κόμματος (δηλαδή, πώς καθορίζεται ο χαρακτήρας του πολέμου, τι είναι ο ιμπεριαλισμός, πώς διαμορφώνεται η επαναστατική κατάσταση και ποιος ο ρόλος του υποκειμενικού παράγοντα, για να γίνει αντιληπτό γιατί σήμερα διαμορφώνουμε αυτά τα καθήκοντα).

Να γίνονται συνεργασίες με τα κομματικά μέλη χρεωμένα στην ΚΝΕ όπου θα γίνεται ανταλλαγή απόψεων για τις δυσκολίες, για τη δράση στον χώρο ευθύνης, να γίνονται και από κοινού συνεργασίες με τα μέλη των ΟΒ αν κρίνουμε ότι βοηθάει.

Να συντονίζεται, ειδικά στις εδαφικές, η δράση των οργανώσεων βοηθώντας όχι μόνο η ΟΒ την ΚΟΒ αλλά και το αντίστροφο, στους χώρους που ξεχωρίζουμε για την οικοδόμηση στη νεολαία ή σε περιπτώσεις από τον περίγυρό μας. Και αυτό να εντάσσεται στον σχεδιασμό των γραφείων των ΚΟΒ. Τι θα έκανε μια ΚΟΒ αν στην περιοχή της δεν υπήρχε αντίστοιχη οργάνωση βάσης της ΚΝΕ, δεν θα διαμόρφωνε σχέδιο παρέμβασης στη νεολαία της περιοχής για να τη δημιουργήσει; Σε αυτό φυσικά χρειάζεται να συμβάλλουν καλύτερα και τα στελέχη χρεωμένα στην ΚΝΕ παρακολουθώντας σταθερά τα όργανα του Κόμματος και συμβάλλοντας ουσιαστικά στη συζήτηση. Η κοινή δράση στις εκλογικές μάχες, στη διακίνηση των θέσεων είναι τέτοια παραδείγματα, που τα μέλη των ΟΒ έπαιρναν θάρρος από το κλίμα ενθουσιασμού που διαμορφωνόταν στην ΚΟΒ, πείρα και αυτοπεποίθηση από τον τρόπο συζήτησης με τον περίγυρο.

Είναι ανάγκη μαζί με την «επιθεώρηση» των κομματικών δυνάμεών μας στο 22ο Συνέδριο - με στόχο την αποφασιστική και ολόπλευρη ισχυροποίηση του Κόμματος - να εξετάσουμε (με βάση το 19ο) τη στρατηγική μας ετοιμότητα, για μια σειρά θεωρητικά-ιδεολογικά ζητήματα για τον ιμπεριαλισμό και την επανάσταση σήμερα.

1. Ο καπιταλισμός και την περίοδο αυτή αποδεικνύει καθημερινά αφενός τις ασυμφιλίωτες και διαρκώς οξυμένες του αντιθέσεις, την στροφή «στην αντίδραση σε όλη τη γραμμή» και αφετέρου τον ιστορικά ξεπερασμένο χαρακτήρα του. Αποδεικνύει όμως - προς το παρόν - και την «ανθεκτικότητά» του και την ικανότητά του να ενσωματώνει με διάφορους τρόπους τους λαούς αλλά και τις επαναστατικές τους πρωτοπορίες, παρά τα λαϊκά ξεσπάσματα σε διάφορες χώρες. Να μελετήσουμε βαθύτερα τις εξελίξεις στον ιμπεριαλισμό και την επίδραση στον υποκειμενικό παράγοντα της επανάστασης με στόχο ουσιαστικές απαντήσεις σε ζητήματα όπως:

- Οι ρίζες της (πολυπόθητης) επαναστατικής κατάστασης, σε τελευταία ανάλυση, βρίσκονται αντικειμενικά στις αντιθέσεις του τρόπου παραγωγής. Η αντανάκλαση αυτών των αντιθέσεων στην κοινωνική συνείδηση και στην ανάπτυξη ταξικής συνείδησης δεν είναι αυτόματη, ευθύγραμμη. Οι εξελίξεις επιδρούν αντιφατικά (δημιουργώντας νέες δυσκολίες, νέες δυνατότητες), κάτι που απαιτεί περισσότερη μελέτη (π.χ. επίδραση σ' αυτή των νέων εργασιακών σχέσεων, της ΤΝ, του πολέμου κ.ά.) τόσο για την αξιοποίηση των «ρωγμών» και του κύματος αμφισβήτησης-αγανάκτησης που δημιουργούν όσο και της απόκρουσης των πρόσθετων δυσκολιών - εμποδίων.

- 35 χρόνια από τις ανατροπές των σοσιαλιστικών χωρών, με τις δεκάδες πολεμικές συγκρούσεις, τη μεγάλη κρίση του 2008, ή την πανδημία, δεν είχαμε (γιατί;) εμφάνιση αντικειμενικών παραγόντων «επαναστατικής κατάστασης» σε κάποια χώρα. Ουσιαστικά η τελευταία επανάσταση (που πήρε σοσιαλιστικό χαρακτήρα και κρατήθηκε) τα τελευταία χρόνια ήταν μόνο στην Κούβα. Ας σκεφτούμε βαθύτερα το γιατί και ας διδαχτούμε και από αυτή!

- Οι προοπτικές ενός ιμπεριαλιστικού πολέμου μεγάλης κλίμακας ήδη έχουν πολύπλευρες - τραγικές συνέπειες στους λαούς (θάνατοι, προσφυγιά, φτώχεια κ.ά.). Βαραίνουν όμως αποφασιστικά και στη διαμόρφωση της κοινωνικής συνείδησης. Στις χώρες που εξελίσσεται, δεν φαίνονται σήμερα προοπτικές διαμόρφωσης «επαναστατικής κατάστασης», αλλά μεγαλύτερης υποταγής των λαών, διάλυσης, ενσωμάτωσης ή απαγόρευσης των ΚΚ κ.ά. Δεν είναι απαραίτητο να είναι αυτός ο «μεγάλος σκηνοθέτης της επανάστασης», αλλά μπορεί να πάμε προς παραπέρα υποχώρηση. Να γιατί θα πρέπει να δυναμώσει άμεσα - αποφασιστικά το αντιιμπεριαλιστικό κίνημα ειρήνης στη χώρα με όλα τα χαρακτηριστικά που του δίνουμε και ως ο κρίκος για την προώθηση της στρατηγικής μας!

- Τη δεκαετία του '90 μετά τις ανατροπές έμειναν όρθια για χρόνια, πολλά και ισχυρά ΚΚ που σήμερα διαλύθηκαν ή εκφυλίστηκαν. Ηταν νομοτελειακή αυτή η εξέλιξη μόνο λόγω ιδεολογικής τους παρέκκλισης; Το παραπέρα αδυνάτισμα - διάλυση του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος δημιουργεί πρόσθετα εμπόδια στον δικό μας επαναστατικό δρόμο για τα επόμενα χρόνια, δεδομένου ότι δεν εμφανίζονται σημάδια ανάκαμψής του, ιδιαίτερα στις μεγάλες καπιταλιστικές χώρες.

- Η ανάγκη του παραδείγματος στα όσα υποστηρίζουμε είναι αποφασιστικός παράγοντας. Η πορεία καπιταλιστικοποίησης της Κίνας είναι σοβαρά αρνητικός παράγοντας. Οι εξελίξεις στην Κούβα δημιουργούν πλήθος θεωρητικά ζητήματα. Ηταν η μόνη χώρα που άντεξε στην καπιταλιστική παλινόρθωση. Ας σκεφτούμε βαθύτερα το γιατί καθώς και γιατί σήμερα προχωρά «σε υποχωρήσεις». Είναι απλά αντικειμενικές δυσκολίες και άρα αναγκαία τα βήματα προς τα πίσω ή ιδεολογική υποχώρηση; Και τελικά κατά πόσο μία χώρα με τέτοιο καπιταλιστικό περίγυρο,(δολοφονικός αποκλεισμός κ.λπ.) μπορεί να αντέξει και να χαράξει τον σοσιαλιστικό δρόμο; Φυσικά η σοσιαλιστική επανάσταση δεν είναι απομονωμένο φαινόμενο σε μία χώρα, εκδηλώνεται κατά «κύματα» σε ομάδες χωρών, το ζήτημα είναι να προβλέψεις πού αυτά εμφανίζουν σήμερα μεγαλύτερες πιθανότητες να ξεσπάσουν.

- Στον ταξικό συσχετισμό στη χώρα μας βαραίνουν υπέρ του κεφαλαίου επιπλέον -ας το πάρουμε σοβαρά υπόψη- οι αναβαθμισμένες σε ρόλο βάσεις, η εμπλοκή της σε ευρύτερους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, η μετατροπή της σε ενεργειακό κόμβο, η στρατηγική συμφωνία με ΗΠΑ, Ισραήλ κ.α. Με βάση αυτά με ποια στοιχεία (πρόβλεψη) μπορεί να θεωρηθεί η χώρα μας ως - πιθανά - «ο αδύνατος κρίκος» το επόμενο διάστημα;

- Στην τακτική μας, πριν τη διαμόρφωση επαναστατικής κατάστασης (και όχι απλά περιμένοντας την), πρέπει να επιλέγεται ο σωστός κρίκος (ποιον θεωρούμε σήμερα;) για το τράβηγμα ολόκληρης της αλυσίδας (σύνδεση της τακτικής δηλαδή με τον στρατηγικό στόχο), λαμβάνοντας υπόψιν κάθε φορά το εν εξελίξει επίπεδο του συσχετισμού κοινωνικών - πολιτικών δυνάμεων και της ταξικής συνείδησης. Το Κόμμα να είναι έμπρακτα σε ετοιμότητα, για να αξιοποιήσει όλες τις μορφές πάλης ανάλογα με τις συνθήκες ανάπτυξης της ταξικής πάλης. (Πόσο άραγε έχει γίνει αυτό κατανοητό στις γραμμές μας π.χ. για δράση σε μη νόμιμες συνθήκες, σε μη ειρηνικό δρόμο περάσματος και πώς θα είναι αυτός στον 21ο αιώνα;).

Συνοπτικά με βάση τα παραπάνω υπάρχουν δύο κίνδυνοι: Ο ένας είναι η μοιρολατρία, που οδηγεί στην απογοήτευση, αποστράτευση, στον ρεφορμισμό. Ο άλλος ο βερμπαλισμός και ο βολονταρισμός, η «φυγή προς τα μπρος», η μετατροπή της επιθυμίας σε πραγματικότητα, που και αυτός μετά από ένα χρονικό διάστημα οδηγεί στα ίδια αποτελέσματα. Αρα αυτό που χρειάζεται είναι το ατσάλωμα των γραμμών μας, με βάση τον επαναστατικό ρεαλισμό, δηλαδή τη «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης», (που περιέχει και την αισιοδοξία που παρέχει η γνώση) και την ξεκάθαρη θέση ότι ο δρόμος μας είναι «μακρύς και δύσκολος», με πολλά «επεισόδια», τόσο για να πάρουμε την εξουσία, όσο και να την κρατήσουμε (κυρίως) αλλά και στη συνέχεια να οικοδομήσουμε αυτό που προστάζει η ιστορική εξέλιξη!

2. Μεγάλο βάρος από την πλευρά της αστικής τάξης δίνεται στα ζητήματα της ιστορίας με πολλούς τρόπους (πλήθος βιβλίων ακόμη και από εφημερίδες, εκπομπές, ταινίες, θέατρο, λογοτεχνία, συνέδρια, ογκώδης παρέμβαση στο διαδίκτυο και ΜΚΔ κ.ά.). Κοντά στο «αναθεωρητικό ρεύμα της ιστορίας» (αιχμή στα ΑΕΙ) το τελευταίο διάστημα έχουμε στροφή στην ωμή αντικομμουνιστική παρέμβαση που μας ξαναγυρνά σε παλιότερες εποχές. Και εδώ μπαίνει το μεγάλο καθήκον να απαντάμε άμεσα και ολοκληρωμένα στον ορυμαγδό της προπαγάνδας αξιοποιώντας όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις.

Να μας απασχολήσει αποφασιστικά το ζήτημα εάν (και γιατί) οι νέες επεξεργασίες μας δεν έχουν φτάσει στο μεγάλο κομμάτι των κομματικών μελών, εάν έχουν αφομοιωθεί και κυρίως αν δουλεύονται πλατιά στον λαό. Κάθε καθυστέρηση είναι επικίνδυνη!

Η επεξεργασία του Δοκιμίου της Ιστορίας 1974-1991 να είναι αποτέλεσμα μεγαλύτερης συλλογικής προσπάθειας, με οργάνωση π.χ. σχετικών ημερίδων και ευρύτερου διαλόγου στις γραμμές μας και στην κοινωνία. Ταυτόχρονα να μελετηθεί η συγγραφή δοκιμίου για την Ιστορία της ΚΝΕ.