Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ για τα έτη 2028 - 2034 είναι εργαλείο της συνολικής αντιλαϊκής στρατηγικής που υπηρετεί τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών μονοπωλίων. Στηρίζει οικονομικά τις πολιτικές επιδιώξεις της ΕΕ για τα επόμενα χρόνια, και έχει ήδη κατατεθεί για συζήτηση και ως βάση συμβιβασμών μεταξύ των κρατών - μελών της ΕΕ και των αστικών κομμάτων στο Ευρωκοινοβούλιο. Επιχειρείται από όλες τις πλευρές της αστικής διαχείρισης και τα επιτελεία των αστικών τάξεων να καλλιεργηθούν ψεύτικες προσδοκίες, να στρατευτεί η κοινή γνώμη στην υπεράσπιση της μίας ή της άλλης γραμμής διαπραγμάτευσης.

Βασικό χαρακτηριστικό του ΠΔΠ για τα επόμενα χρόνια είναι η προσπάθεια της ιμπεριαλιστικής ΕΕ να ανταποκριθεί σε «προκλήσεις και κρίσεις». Εξάλλου, όπως δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Φον Ντερ Λάιεν, κατά την παρουσίαση του ΠΔΠ τον Ιούλη του 2025, «οι κρίσεις δεν αποτελούν πλέον την εξαίρεση, αλλά τον κανόνα. Και έχουμε πάρει τα μαθήματά μας. Οταν συμβεί ένα μεγάλο σοκ, η ΕΕ θα είναι σε θέση να δράσει γρήγορα και με δύναμη».

Επιδιώκει δηλαδή να ενισχύσει την παρέμβασή της σε συνθήκες εντεινόμενων ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων και κλιμάκωσης των συγκρούσεων - εμπορικών ή στρατιωτικών - που οξύνονται, όπως π.χ. η πρόσφατη ιμπεριαλιστική στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, στις συνθήκες της βασικής αντιπαράθεσης σήμερα, των ΗΠΑ με την Κίνα για την πρωτοκαθεδρία στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα, και της υποχώρησης της θέσης της ΕΕ στον ιμπεριαλιστικό ανταγωνισμό.

Κεντρικές κατευθυντήριες γραμμές του προϋπολογισμού των 1,8 τρισ. ευρώ είναι η πολεμική οικονομία, το ψαλίδισμα εναπομεινάντων κοινωνικών δικαιωμάτων και δαπανών ώστε να εξοικονομηθούν πόροι για εξοπλισμούς και η αποπληρωμή του δανεισμού για το προηγούμενο ΠΔΠ, ιδίως των προγραμμάτων Next Generation EU (για την αντιμετώπιση της πανδημίας) και του «Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας» με επίκεντρο την ενίσχυση της «πράσινης και ψηφιακής μετάβασης».

Η πρώτη διαπίστωση είναι ότι από τα 1,8 τρισ. ευρώ σε τιμές 2025 του ΠΔΠ, που αντιστοιχεί στο 1,26% του ΑΕΠ της ΕΕ, συνολικά 451 δισ. ευρώ εντάσσονται στον τομέα «Ανταγωνιστικότητα, Ευημερία και Ασφάλεια».

Μάλιστα, μόνο για την «άμυνα» και την «παρέμβαση στο Διάστημα» προβλέπονται 131 δισ. ευρώ, ποσό πενταπλάσιο (!) σε σχέση με το προηγούμενο ΠΔΠ. Τα κονδύλια αυτά κατευθύνονται σε στρατιωτικές υποδομές, κυβερνοασφάλεια, υποδομές και είδη «διπλής χρήσης», όπως και στη λεγόμενη «στρατιωτική κινητικότητα», που αφορά την ταχεία (μέσα σε 72 ώρες) μετακίνηση στρατευμάτων και πολεμικού υλικού εντός των κρατών - μελών, με σοβαρούς κινδύνους για τους λαούς.

Σχεδιασμούς που το ΚΚΕ και η Ευρωκοινοβουλευτική του Ομάδα έχουν αποκαλύψει και καταγγείλει στον λαό.

Παράλληλα η «Global Europe», δηλαδή το εργαλείο παρέμβασης της ΕΕ όπου Γης για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των οικονομικών ομίλων που εδρεύουν σε αυτή, σε συνθήκες όξυνσης των αντιθέσεων με τους ανταγωνιστές τους, κυρίως από Κίνα, Ρωσία, Ινδία, ΗΠΑ, σε όλα τα μέτωπα, από τα Βαλκάνια, τη Μέση Ανατολή και τη Λατινική Αμερική μέχρι την Αφρική και τον Ινδο-Ειρηνικό, ενισχύεται και φτάνει τα 200 δισ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζεται το ειδικό πακέτο 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία, το οποίο είναι «bonus», καθώς έχει τεθεί εκτός υπολογισμού του ΠΔΠ.

Για να βγει η «δουλειά» της πολεμικής προετοιμασίας, μάλιστα, απαιτείται αύξηση των ωρών εργασίας των εργαζομένων, έως και 13 ώρες ημερησίως, με προώθηση συστάσεων για Οδηγία που ψήφισε το Ευρωκοινοβούλιο πρόσφατα και θα νομιμοποιεί τη γενίκευση επιβολής αλγοριθμικών συστημάτων εντατικοποίησης της εκμετάλλευσης των εργαζομένων στους χώρους δουλειάς,

Αυτοί οι δύο «πυλώνες» των αντιλαϊκών προϋπολογισμών της ΕΕ ήταν διαχρονικά ο «πολιορκητικός κριός» των πολιτικών υποστηρικτών της ΕΕ και στη χώρα μας, ώστε να διαφημίσουν στους εργαζόμενους, στους βιοπαλαιστές στις πόλεις και στην ύπαιθρο, τα δήθεν «οφέλη» της ΕΕ.

Βεβαίως, σήμερα, ενώ εξελίσσεται το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που φύτρωσε και ρίζωσε πάνω στα απαράδεκτα κριτήρια των επιδοτήσεων της ΚΑΠ, με βάση τη στρεμματική έκταση και όχι την πραγματική παραγωγή, είναι σε κλιμάκωση οι μεγαλειώδεις αγώνες των βιοπαλαιστών αγροτοκτηνοτρόφων στη χώρα μας. Κινητοποιήσεις ενάντια στην Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ και συμφωνίες στη βάση της που χρειάζονται οι καπιταλιστές, οι βιομήχανοι μεταποίησης και οι σουπερμαρκετάδες (βλέπε Συμφωνία ΕΕ - Μερκοσούρ). Στο έδαφος αυτό βγαίνουν πολλαπλά συμπεράσματα για την ουσία της πολιτικής της ΕΕ - ποιους εξυπηρετεί και ποιοι «την πληρώνουν».

Σε κάθε περίπτωση, με το «καλημέρα» η ΕΕ προτείνει τη μείωση των κονδυλίων της ΚΑΠ κατά περίπου 20%, γεγονός που για τους αγροτοκτηνοτρόφους στην Ελλάδα σημαίνει μείωση 25% στην επιδότηση «στο χέρι» τουλάχιστον από το 2027 και μετά, παρά τον εφησυχασμό που καλλιεργούν η κυβέρνηση και τα άλλα αστικά κόμματα. Παράλληλα διατηρούνται μέτρα που συνέβαλαν στην αύξηση του κόστους παραγωγής, όπως το λεγόμενο «πρασίνισμα της ΚΑΠ», η «ψηφιακή γεωργία» κ.λπ.

Οσο για την Πολιτική Συνοχής, δηλαδή έργα που προορίζονταν για υποδομές και επενδύσεις σε «πράσινους» και ψηφιακούς τομείς που υποτίθεται παρεμβαίνουν για την άμβλυνση της ανισόμετρης ανάπτυξης μεταξύ των κρατών της ΕΕ, στην πραγματικότητα στόχος τους ήταν και είναι η στήριξη των μπίζνες της «πράσινης» και της «ψηφιακής» μετάβασης. Βασική επιδίωξή τους είναι οι κερδοφόρες επενδύσεις υπερσυσσωρευμένων κεφαλαίων, και ενώ μέρος των προβλεπόμενων κονδυλίων της Πολιτικής Συνοχής πρόκειται να κατευθυνθεί απευθείας στην πολεμική προετοιμασία, με βάση τις προτεραιότητες του αστικού κράτους.

Για να «κουμπώνουν» καλύτερα με τις απαιτήσεις και τις ανάγκες των ομίλων, τα λεγόμενα «Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης» θα ακολουθήσουν το μοτίβο του Ταμείου Ανάκαμψης.

Δηλαδή οι πληρωμές των κονδυλίων θα είναι συνδεδεμένες με συγκεκριμένα «ορόσημα», αντιλαϊκές «μεταρρυθμίσεις» και μηχανισμούς που θα πρέπει να ολοκληρώνονται. Από εκείνα μάλιστα που είναι ψηλά στην ατζέντα της Κομισιόν για την Ελλάδα είναι η συγχώνευση και ιδιωτικοποίηση ύδρευσης και αποχέτευσης, η αύξηση της αποδοτικότητας του δικτύου ηλεκτροδότησης, οι «πράσινες» μετακινήσεις και η λεγόμενη «ανταγωνιστικότητα των λιμένων», που όλα συνδέονται με την προώθηση της εμπορευματοποίησης και αντίστοιχα σοβαρές απώλειες για το εργατικό - λαϊκό εισόδημα.

Κομβικό στοιχείο του νέου ΠΔΠ αποτελεί η επέκταση των λεγόμενων «ιδίων πόρων» - φόρων της ΕΕ. Πρόκειται, από τη μια, για γενίκευση των «πράσινων φόρων» που επιβλήθηκαν σε επιχειρήσεις και ομίλους που ήταν «ρυπογόνοι» και στη συνέχεια μετακυλίστηκαν ως χαράτσια στο λαϊκό εισόδημα. Οπως ο CBAM (Μηχανισμός Διασυνοριακής Προσαρμογής Ανθρακα), που επέδρασε στην αύξηση του κόστους των οικοδομικών και άλλων υλικών, και το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS) της ΕΕ, που ενσωματώθηκε στο κόστος των εμπορευμάτων από θαλάσσιες μεταφορές και ήδη ευθύνεται μερικώς για τη μεγάλη αύξηση της τιμής των εισιτηρίων των πλοίων.

Και, από την άλλη, για σοβαρές επιβαρύνσεις απευθείας στο λαϊκό εισόδημα, που προϋπολογίζεται ότι θα αρχίσουν να εφαρμόζονται ήδη από το 2026, όπως το «Σύστημα Εμπορίας Ρύπων 2»², που θα συμπεριλάβει τις εκπομπές από τους καυστήρες των κτιρίων, τις οδικές μεταφορές, αλλά και πρόσθετη επιβάρυνση των αυταπασχολούμενων και των μικροεπαγγελματιών. Με έναν συντηρητικό υπολογισμό³η επιβάρυνση στο λαϊκό εισόδημα από 1/1/2026 θα ξεπερνά τα 500 - 600 ευρώ ετησίως, δηλαδή σχεδόν ένας μισθός!

Η επιβολή αυτών των νέων χαρατσιών στο λαϊκό εισόδημα αποτελεί πρόκληση ολκής και εγκρίθηκε στο Ευρωκοινοβούλιο με τις ψήφους ευρωβουλευτών της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ.⁴Ας σκεφτεί μάλιστα ο αναγνώστης ότι ΕΕ και κράτη - μέλη επιβάλλουν και νέους «πράσινους» φόρους στον λαό, ενώ αίρουν τις «πράσινες» προϋποθέσεις - που τις ονομάζουν «γραφειοκρατικό άχθος» - για τις μεγάλες επιχειρήσεις, στο όνομα της «απλοποίησης» και της ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ απέναντι στην Κίνα, η οποία προπορεύεται και στην «πράσινη ανάπτυξη», στην ηλεκτροκίνηση και στις ΑΠΕ. Μάλιστα, από αυτά τα νέα - έξτρα χαράτσια σε βάρος των λαών η ΕΕ στοχεύει να εισπράττει περίπου 60 δισ. ετησίως...

Οπως άλλωστε και ο προϋπολογισμός της κυβέρνησης της ΝΔ, που υπολογίζει 73,5 δισ. ευρώ φορολογικά έσοδα, από τα οποία τα νοικοκυριά θα φεσωθούν τα 70 δισ.!

Σαν να μην έφταναν τα παραπάνω, περίοπτη θέση στο ΠΔΠ έχει και η αποπληρωμή του χρέους που φορτώθηκαν οι λαοί της ΕΕ από το «υπερμημόνιο» Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ιδιαίτερα λόγω των επιχορηγήσεων που «μασούλησαν» οι όμιλοι της «πράσινης» και της «ψηφιακής» μετάβασης, είτε απευθείας είτε ως ανάδοχοι έργων «δημοσίου». Στα 150 δισ. ευρώ υπολογίζεται αυτό το κόστος, για το οποίο οι εργαζόμενοι και οι βιοπαλαιστές θα πληρώσουν έξτρα γύρω στα 25 δισ. φόρους ετησίως.

Πάνω στο έδαφος που περιγράψαμε εξελίσσεται μια σημαδεμένη αντιπαράθεση μεταξύ διαφόρων ομαδοποιήσεων κρατών - μελών και πολιτικών ομάδων του Ευρωκοινοβουλίου. Στόχος είναι να παραπλανήσουν τους λαούς, που ολοένα και περισσότερο αποτυπώνεται στα ευρωβαρόμετρα η αρνητική τους άποψη για την ΕΕ.

Το πρώτο «σημείο τριβής» σχετίζεται με τις προτάσεις για αύξηση του προϋπολογισμού. Ολες οι ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου, από την ακροδεξιά μέχρι και τη λεγόμενη «αριστερά», θεωρούν ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ είναι «τσιγκούνικος» και δεν φτάνει να αντιμετωπίσει τις «προκλήσεις». Ομως μεγαλύτερος προϋπολογισμός σημαίνει περισσότερο χρήμα από το υστέρημα των λαών για την αναβάθμιση της ιμπεριαλιστικής πολεμικής προετοιμασίας και εμπλοκής της ΕΕ.

Με αυτήν την τάση προς το παρόν διαφωνούν οι λεγόμενοι «φειδωλοί», Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία, Αυστρία και Βέλγιο, που θέλουν η ΕΕ «να ξοδεύει καλύτερα και όχι περισσότερα». Πρόκειται για τη γνωστή συζήτηση, ξένη προς τα λαϊκά συμφέροντα, που αφορά αντιθέσεις αστικών τάξεων για τον διαμοιρασμό του προϋπολογισμού και το ποια από αυτές θα βγει ωφελημένη σε βάρος των ανταγωνιστών της, με μόνιμα θύματα τους λαούς.

Δεύτερο «σημείο τριβής» αποτελούν η λεγόμενη Πολιτική Συνοχής (βλέπε προγράμματα ΕΣΠΑ) και η ΚΑΠ. Η συγκέντρωση των κονδυλίων συνοχής στο κεντρικό κράτος αντικειμενικά αφαιρεί κάποιες δυνατότητες στους μηχανισμούς της Περιφερειακής και της Τοπικής Διοίκησης να πετάνε ορισμένα ξεροκόμματα, ή να τα αξιοποιούν ως διαπραγματευτικό χαρτί. Οσον αφορά την ΚΑΠ, οι λεγόμενες «χώρες του Νότου» υποτίθεται ότι θέλουν να περιορίσουν τη «μείωση» των επιδοτήσεων. Αυτό επικαλούνται και τα στελέχη των ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Βελόπουλου, Κωνσταντοπούλου, «Νίκης» και Λατινοπούλου, που - παρεμπιπτόντως - ξαναψήφισαν την ΚΑΠ τον Δεκέμβρη του 2025.

Το θέμα όμως είναι ότι με μικρότερες ή μεγαλύτερες επιδοτήσεις η ΚΑΠ της ΕΕ αποτελεί σε κάθε περίπτωση μηχανισμό ξεκληρίσματος των βιοπαλαιστών αγροτοκτηνοτρόφων και προσαρμογής της αγροτικής παραγωγής στις ανάγκες και στα συμφέροντα των μεγάλων καπιταλιστικών εκμεταλλεύσεων, των μεταποιητικών ομίλων και των μεσαζόντων - σουπερμαρκετάδων. Να γιατί έχει μεγάλη σημασία οι βιοπαλαιστές αγρότες να βγουν νικητές, με υλοποίηση των αιτημάτων επιβίωσης που έχουν θέσει οι ίδιοι μέσα από τα μπλόκα τους.

Η ΕΕ και οι κυβερνήσεις, μέσα στο πνεύμα των ΝΑΤΟικών αποφάσεων, ετοιμάζουν έναν προϋπολογισμό ικανό να προστατεύσει και με τα όπλα τα συμφέροντα των ομίλων κόντρα στο υπό διαμόρφωση ευρασιατικό μπλοκ, με επικεφαλής τις καπιταλιστικές Κίνα και Ρωσία.

ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και λοιπά αστικά κόμματα χειροκρότησαν την πολεμική οικονομία της ΕΕ και τις κατευθύνσεις του νέου ΠΔΠ, όπως και τον «πρόδρομό τους», την έκθεση Ντράγκι. Από την εμπειρία του ο ελληνικός λαός γνωρίζει ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ, είτε σήμερα ως ιμπεριαλιστικό «πολεμικό εμβατήριο» είτε χθες ως «πράσινος και ψηφιακός», είναι ταξικός και βαθιά αντιλαϊκός. Συνδέεται με χίλια νήματα με τον ετήσιο κρατικό προϋπολογισμό, ο οποίος ενσωματώνει και εισπράττει τις ευρωενωσιακές φορολογικές απαιτήσεις, και ελέγχεται από τα μνημόνια διαρκείας της ΕΕ, όπως τα Ευρωεξάμηνα, το Σύμφωνο Σταθερότητας, οι αντιλαϊκές συστάσεις ανά χώρα.

Για τους εργαζόμενους και τη λαϊκή πλειοψηφία δεν είναι επιλογή ούτε η υποταγή στις απαιτήσεις της ΕΕ των μονοπωλίων για αύξηση της εκμετάλλευσής τους, ούτε οι σοσιαλδημοκρατικές - οπορτουνιστικές σειρήνες μιας ΕΕ με δήθεν φιλολαϊκό προσωπείο.

Η λύση βρίσκεται στην απόρριψη των «θέλω» των μονοπωλίων, στην οικοδόμηση της κοινωνικής συμμαχίας τους, στον κοινό αγώνα με ενιαία πανελλαδικά αιτήματα και στόχους, που μπορούν να στήσουν «μπλόκο» στην ΕΕ και στα μονοπώλια. Οι σημερινοί αγώνες που διεξάγονται αποδεικνύουν τη δύναμη του εργαζόμενου λαού, που πρέπει να κατευθύνει την πάλη του ενάντια στον καπιταλισμό και στις δεσμεύσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, να πάρει στα χέρια του την πολιτική εξουσία και να γίνει κυρίαρχος του πλούτου που παράγει.

Παραπομπές:

1. Ομιλία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Φον Ντερ Λάιεν, «Κατάσταση της ΕΕ», Σεπτέμβριος 2025, παρέμβαση στη συζήτηση για «παραβιάσεις του εναέριου χώρου κρατών - μελών από ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη», Οκτώβριος 2025

2. https://climate.ec.europa.eu/eu-action/carbon-markets/ets2-buildings-road-transport-and-additional-sectors_en , https://ypen.gov.gr/perivallon/klimatiki-allagi/systima-eborias-dikaiomaton-ekpobon/rythmizomenes-ontotites/

3 eng.kurzy.cz/calculator/ets2/household-costs/

4 https://howtheyvote.eu/votes/154173