Οπως ανέφερε στην παρουσίαση η Ιωάννα Παπαγεωργάκη, μέλος της Τομεακής Επιτροπής Εμπορίου - Υπηρεσιών, ο Θ. Κορνάρος παρουσιάζει το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου από μέσα, ξεκινά εκεί κρυφά το γράψιμο του βιβλίου σε λινατσόπανα, γνωρίζοντας πως κάθε μέρα θα μπορούσε να είναι ο επόμενος στη σειρά για εκτέλεση.

«Χρωστάμε και στον συγγραφέα που οι 200 κομμουνιστές της Καισαριανής υπήρχαν στη σκέψη μας να περπατούν προς το εκτελεστικό απόσπασμα περήφανοι», ανέφερε, συμπληρώνοντας ότι τώρα με τις φωτογραφίες «αποδεικνύεται πόσο καλά περιέγραψε τα αγέρωχα πρόσωπά τους και τη σίγουρη περπατησιά, το τραγούδι στα χείλη τους, το σύνθημα, την υψωμένη γροθιά».

Στη συνέχεια σημείωσε: «Μέσα από τα μάτια του Κορνάρου τούς βλέπουμε να ζητούν σαν τελευταία περήφανη επιθυμία να εκτελεστούν όλοι μαζί, μα τους τη στέρησαν κι αυτή. Επέβαλαν όμως άλλες... Ενώ οι μελλοθάνατοι πριν τη μεταφορά τους προς τον τόπο εκτέλεσης αναγκάζονται να αποχωριστούν ακόμα και τα λιωμένα από τα βασανιστήρια ρούχα τους και να μείνουν με τα εσώρουχα, οι 200 της Πρωτομαγιάς όχι μόνο δεν τα αποχωρίζονται, μα προετοιμάζονται αχάραγα να πλυθούν, να ξυριστούν, να φορέσουν τα καλά τους. Ιδιοι γαμπροί ετοιμάζονται για να στηθούν μπροστά στα αυτόματα. Γράφει ο Κορνάρος: "Πιάσανε όλοι το χορό. Στ' ορισμένο λεπτό η πρώτη εικοσάδα πέταξε τα καπέλα στον αέρα, φώναξε: Ζήτω η Ελλάδα! Ζήτω η Λευτεριά! Και προχώρησε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Οι άλλοι συνεχίζανε το χορό, τραγουδώντας, ζητωκραυγάζοντας, ώσπου έφευγε και η δεύτερη εικοσάδα". Απαγορεύουν στους Γερμανούς να ακουμπήσουν τους νεκρούς τους. Θέλουν να τους μεταφέρουν οι ίδιοι. Για να το κάνουν προσεκτικά και με ευλάβεια... Σαν τη μάνα που βάζει το παιδάκι της για ύπνο. "Μαλακά, με τη στοργή και με τα χάδια τους... Μόνο την τελευταία εικοσάδα μετέφεραν οι Γερμανοί"».

«- Ηθελα να σε ρωτήσω κάτι, μου λέει. Λένε πως τα παιδιά ήταν όξω κομμουνιστάδες! Είν' αλήθεια;

- Ναι, αλήθεια είναι, Κώστα.

Στο πρόσωπό του χύνεται ένα χρώμα μελαγχολίας, σα να μην περίμενε τέτοια επιβεβαίωση. Και για μια στιγμή κατεβάζει τα μάτια συλλογισμένα. Κάτι τον πνίγει και δεν μπορεί να το διατυπώσει. Απότομα λέει:

- Εσύ είχες πολλές φιλίες μαζί τους. Τους ήξερες από τα πριν;

- Ναι, βέβαια, πολλούς ήξερα απ' όξω ακόμη.

Πάλι σωπαίνει και συγκεντρώνεται. Εχω καταλάβει πια. Λυπάται θανάσιμα που δεν ήταν ψέμα πως οι άνθρωποι υπήρξανε κάποτε κομμουνιστές. Γιατί τώρα, εδώ μέσα, έχει τη γνώμη, φαίνεται, πως πάψανε να είναι και γι' αυτό γίνανε τόσο καλοί!

Καημένε Κώστα! Πόση ευθύνη μπορεί να έχει ο κομμουνιστής που πέρασε από πλάι σου, χωρίς να προσέξει τους θησαυρούς της ψυχής σου!

- Τι κάνανε όξω;

- Ο,τι κάνανε κι εδώ.

- Δηλαδή κοιτάζανε τη δουλειά τους καμιά φορά, πηγαίνανε στη Μάνα τους καμιά δεκάρα ή όλη την ώρα ρεμπελεύανε; Να με συμπαθάς που στα ρωτώ, μα είναι που δεν ξέρω γράμματα. Πάντα ντρεπόμουνα να ρωτήσω για το ένα και τ' άλλο μη με πάρουνε για κούτσουρο και... δεν ξέρω τίποτις!

Του είπα ό,τι μπορούσα να του πω. Του έκανε ιδιαίτερη εντύπωση πως οι άνθρωποι αυτοί λατρεύανε τη Μάνα τους, τη γυναίκα και τα παιδιά τους. Μόνο που δεν τους άφηναν οι διωγμοί να σιμώσουνε τα σπίτια τους, για μεγάλα διαστήματα, να χαρούνε κι αυτοί ήσυχα, σαν άνθρωποι, τα πρώτα παιχνίδια των παιδιών τους και τα χάδια της Μάνας.

Ο λόγος των διωγμών δεν τον ξάφνιασε. Πολύ γρήγορα μπήκε στο νόημα κι είχε προχωρήσει μόνος του σε λίγα λεφτά στα σωστά συμπεράσματα».

Ετσι και σήμερα, ανέφερε η ομιλήτρια, «ο αντικομουνισμός μόνο μας πεισμώνει να γίνουμε ακόμα περισσότερα τα μέλη του τιμημένου ΚΚΕ και της ΚΝΕ».

Εγινε ακόμη αναφορά στο γεγονός ότι οι 200 ήταν στην πλειονότητα Ακροναυπλιώτες, κρατούμενοι κομμουνιστές, που ενώ ζητούσαν να βγουν να πολεμήσουν στο μέτωπο, παραδόθηκαν από το ελληνικό αστικό κράτος στους Γερμανούς. Σ' αυτό αναφέρεται με τον δικό του μοναδικό τρόπο ο συγγραφέας:

«Ο Κώστας απορεί πώς δεν τους επιστρατέψανε στο αλβανικό μέτωπο! Ολοι σχεδόν στρατεύσιμοι ήτανε. Ετσι δε θα προλάβαινε ο Ιταλός να τους πιάσει σαν τα ποντίκια στη φάκα. Θα γλυτώνανε. Κι έπειτα, σκέψου τους στη μάχη!

Οταν έμαθε την αλήθεια έμεινε άναυδος. Κοιτάζει μια τον κ. Λ., μια εμένα και το πρόσωπό του, στο φως του τσιγάρου, φαίνεται σαν μαραμένο από την πίκρα. Δε μιλεί για αρκετή ώρα. Υστερα ξαναρωτά, για να βεβαιωθεί πως άκουσε καλά, αν η κυβέρνηση έδωσε τη διαταγή, για ο Αξιωματικός της Ακροναυπλίας ενέργησε έτσι από μόνος του.

- Η κυβέρνηση!

- Υπάρχει δηλαδή υπογραφή, υπάρχει τίποτα που να λέει αυτούς δεν τους βγάζω κι ας κάνουνε καλά μ' εκείνους που θα 'ρθουνε;

- Υπάρχει, Κώστα.

- Μα στο Θεό σου - συμπάθα με που σε παιδεύω! - ήξερε καλά η κυβέρνηση εκείνη πως αυτοί οι άνθρωποι ήτανε όπως ήτανε; Ηξερε δηλαδή πως ήτανε τέτοια παλικάρια;

- Το ήξερε. Εγνώριζε τη δύναμη και το χαρακτήρα τους. Πολύ καλά ήξερε τι έκανε. Αυτούς ήθελε να παραδώσει κι αυτούς παράδωσε! Αυτή τους μάζεψε κι αυτή τους έδωσε δεμένους. Την ενοχλούσαν. Δεν ήθελε να τους ξαναβρεί γυρίζοντας πίσω καμιά φορά.

- Μα για όνομα του Θεού! Αγράμματος άνθρωπος, το μυαλό μου δεν κόβει. Κοντεύω να τρελαθώ. Ποια ήταν τότε η κυβέρνηση; Τα 'χω χάσει. Και καλά, ελληνική κυβέρνηση το 'κανε αυτό ή η εγγλέζικη;

- Η ελληνική! Μη σκοτίζεσαι. (...)

Κοντεύει να τον κυριέψει τον καημένο τον Κώστα ένα αίστημα μειονεχτικότητας. Μόνο αυτός, λέει, δεν έχει πάρει χαμπάρι απ' όσα γίνονται στον κόσμο. Μόνο αυτός! (...) Είναι έξω φρενών. Λυσσασμένος. Δηλώνει πως κουνούπι δεν έχει βλάψει. Μα τώρα θα φάει συκώτια, τζιέρια, φτάνει να ζήσει!

- Και το παιδί μου γι' αυτό μου το φάγανε! Οι Ελληνες το πιάσανε κι αυτό! Κι εγώ το μάλωνα να μην ανακατεύεται.

Του έχουνε σκοτώσει ένα παιδί. Ενα παλικάρι 22-25 χρονώ, στο μπόι του, και με την ίδια καρδιά του πατέρα του. Προσπάθησα να τον ησυχάσω λιγάκι.

- Αν βγούμε από 'δω, πρέπει να βγούμε γεροί. Γι' αυτό πρέπει να κοιμόμαστε όσο γίνεται πιο καλά και να τρώμε όλο το φαγητό που βρίσκουμε. Η δύναμή μας είναι περιουσία, όχι δική μας. Εκατάλαβες Κώστα;

Εκατάλαβε, λέει και με άφησε χωρίς να σκεφτεί να καληνυχτίσει. Τον καμαρώνω αυτόν τον καλόν άντρα στο απότομο ξύπνημά του. Στο πρόσωπό του θαυμάζω κι αγαπώ το λαό μας. Αυτός είναι ο λαός μας!».

Αυτός ο λαός, υπογραμμίστηκε, γέννησε και τους 200 που ανδρώθηκαν στις γραμμές του ΚΚΕ, οι οποίοι είχαν πάντα στο νου τον βασανισμένο ελληνικό λαό, τους δικούς τους ανθρώπους, τους συντρόφους που μένουν «πίσω» ζωντανοί, διαβάζοντας ακόμη ένα απόσπασμα:

«Κάποιος λυγμός τον έπνιξε. Κι όταν συνήρθε, δε συνέχισε, παρά σκεφτότανε λέει την καημένη τη μητέρα του παιδιού, κάθε πρωί, που θα 'τρεχε αλαλιασμένη να βρει φημερίδα για τα ονόματα!... Και ρωτά, ποιος πονά περισσότερο, ο Σταυρωμένος ή η Μάνα του Σταυρωμένου; Ποιος αισθάνεται το φαρμάκι του άσκοπου παράπονου, ο κρεμασμένος ή αυτός που θωρεί τον κρεμασμένο; Ο σκλάβος ή αυτός που αισθάνεται την σκλαβιά του άλλου; Και μαλακά, χωρίς να κάνει φιλοσοφία, καταλήγει στο συμπέρασμα πως εμείς εδώ μέσα είμαστε πιο ελαφρά καταδικασμένοι, από τους όξω που μας συλλογίζονται. Εμείς στο κάτω κάτω θα πεθάνομε κάποτε, αυτές τις μέρες. Αυτοί που μας αγαπούν θα πεθαίνουνε το θάνατό μας και το δικό τους κάθε στιγμή, κάθε λεπτό, μιαν ατελείωτη ζωή. Και σα να μην είναι αρκετό αυτό, θα λογαριάζουνε τον εαυτό τους σαν ένοχο. Πάντα θα φαντάζονται πως δεν κάνανε τα πάντα για να μας γλυτώσουν».

«Πάντα θα είμαστε περήφανοι», τόνισε κλείνοντας η ομιλήτρια, «και υποσχόμαστε να πάμε τον δικό τους αγώνα μέχρι τέλους. Αλλωστε το μεγαλύτερο, το πιο σπουδαίο, το πιο τιμητικό καθήκον για κάθε κομμουνιστή και κομμουνίστρια είναι η επαναστατική ανατροπή της βαρβαρότητας της καπιταλιστικής εξουσίας, της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Αυτός είναι ο σκοπός ύπαρξης και δράσης του ΚΚΕ από τη μέρα της ίδρυσής του, σε αυτόν τον δρόμο βαδίζουμε κι εμείς».

Ο Ιων Ευθυμίου, σκηνοθέτης της ταινίας «Κατοχή - Αντίσταση - Απελευθέρωση» και κινηματογραφιστής, και ο Παναγιώτης Κυριακάκης, κινηματογραφιστής, παραχωρούν το δικαίωμα προβολής και χρήσης της βραβευμένης ταινίας ντοκιμαντέρ μικρού μήκους «Κατοχή - Αντίσταση - Απελευθέρωση», προκειμένου να ενταχθεί στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ. Η παραχώρηση αφορά το δικαίωμα δημόσιας προβολής της ταινίας στο πλαίσιο εκδηλώσεων του ΚΚΕ και των μαζικών φορέων που παλεύουν καθημερινά για την υπεράσπιση της εργατικής τάξης. Αφορά επίσης το δικαίωμα παραχώρησης μέρους ή ολόκληρης της ταινίας ως αρχειακού υλικού σε καλλιτέχνες και δημιουργούς που θέλουν να χρησιμοποιήσουν το υλικό ως τεκμήριο. Η παραχώρηση γίνεται χωρίς οικονομικό ή άλλο αντάλλαγμα, με σεβασμό στο έργο και στους συντελεστές του.

Αντίστοιχα δικαιώματα προβολής και χρήσης, καθώς και κόπια της ταινίας, παραχωρούνται στο Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης του δήμου Καισαριανής, με στόχο τη δημόσια προβολή της ταινίας στο πλαίσιο εκδηλώσεων του δήμου.

Οπως σημειώνουν στην επιστολή τους: «Πιστεύουμε βαθιά πως η Τέχνη οφείλει να είναι ένα ζωντανό, κοινωνικό αγαθό· να είναι προσβάσιμη σε όλους, ώστε να εμπνέει και να προβληματίζει τον λαό. Με αυτή τη σκέψη θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό η ταινία να μπορεί να προβάλλεται και να χρησιμοποιείται ελεύθερα. Εξάλλου η αφηγηματική γραμμή της ταινίας μας είναι συνυφασμένη με τους αγώνες του λαού μας και την ιστορική πορεία του ΚΚΕ.

Με αυτήν την επιστολή καλούμε τους συναδέλφους μας, φωτογράφους και κινηματογραφιστές, αλλά και όποιον έχει στην κατοχή του ιστορικά αρχεία και τεκμήρια, να ενισχύσει το Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ, το οποίο εδώ και χρόνια παραμένει ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλο τον λαό και μέρος του εκτίθεται, πλαισιώνει και εμπλουτίζει εκδόσεις, τηλεοπτικές - κινηματογραφικές παραγωγές, εκθέσεις και ερευνητικές εργασίες, διατηρώντας άσβεστη την ιστορική μνήμη των αγώνων του λαού μας».

Συντάσσονται επίσης με το πάνδημο αίτημα να αποδοθούν στον λαό τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα των 200 ηρώων κομμουνιστών που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή.

Η Τομεακή Επιτροπή Χανίων του ΚΚΕ διοργανώνει πολιτική εκδήλωση τιμής στους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, την Κυριακή 1η Μαρτίου, στις 7 μ.μ. στην αίθουσα του Πολιτιστικού Κέντρου Μάλεμε στον Πλατανιά.

Στην εκδήλωση θα τιμηθούν οι τρεις Χανιώτες εκτελεσθέντες, ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης από τον Πλατανιά Κυδωνίας, ο Παναγιώτης Κορναράκης ή Κορνάρος από το Σφακοπηγάδι Κισσάμου και ο Νίκος Μαριακάκης από την πόλη των Χανίων.

Θα μιλήσει ο Γιώργος Κορναράκης, μέλος της Επιτροπής Περιοχής Κρήτης του ΚΚΕ.

Ο «Ριζοσπάστης» συνεχίζει τη δημοσίευση μέρους από το πλήθος επιστολών συγγενών των εκτελεσμένων κομμουνιστών την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή, με τις οποίες ζητούν να ανακτηθούν οι φωτογραφίες και αποδοθούν εκεί που ανήκουν.

«Με βαθιά συγκίνηση, περηφάνια αλλά και πόνο βαθύ κοιτάμε ξανά και ξανά τις φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν στο διαδίκτυο πριν λίγες ημέρες και απεικονίζουν τους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944. Είναι οι τελευταίες τους στιγμές εν ζωή, στιγμές τραγικές που προηγούνται της επικείμενης εκτέλεσης. Τα στόματά τους ανοιχτά και το κεφάλι ψηλά, τραγουδούν τον Εθνικό μας Υμνο. Η εικόνα πιστοποιεί τον ηρωισμό τους μέχρι του τέλους.

Ανάμεσά τους ο Βασίλης Παπαδήμας, που συνελήφθη στις 6 Αυγούστου 1941 για την πατριωτική και αντιστασιακή του δράση. Ηταν ο μεγαλύτερος αδελφός και προστάτης της οικογένειας, πρόσωπο ηρωικό και μαρτυρικό στις διηγήσεις των αδερφών του, του θείου μας, εκδότη Δημήτρη Παπαδήμα, της θείας μας, Ελένης Καραβία, και του παππού μας, Αντώνη Παπαδήμα. Τον περίμεναν να γυρίσει σπίτι, ώσπου έμαθαν την εκτέλεσή του τέσσερα χρόνια αργότερα. Το έκρυβαν από τη μάνα τους μέχρι τον Νοέμβρη του '44. Οταν το έμαθε εκείνη, δεν άντεξε, έπαθε εγκεφαλικό και πέθανε μέσα σε σαράντα ημέρες. Εξι μήνες μετά τον δικό της θάνατο πέθανε από μαρασμό ο άρρωστος γιος της, Κώστας, που είχε προσβληθεί από μηνιγγίτιδα σε παιδική ηλικία. Η Κατοχή μάς πήρε τρεις ανθρώπους μέσα σε έναν χρόνο. Τα εγγόνια που γεννήθηκαν αργότερα δεν γνώρισαν γιαγιά, τα ανίψια και δισέγγονα δεν γνώρισαν τους θείους τους.

Ο Βασίλης ήταν πτυχιούχος μηχανικός και δούλευε στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα. Είχε πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο από τους πρώτους. Επέστρεψε στην Πύλο και εργαζόταν στο εργοστάσιο στη Γιάλοβα, όπου τον συνέλαβαν στις 6 Αυγούστου 1941 Ιταλοί καραμπινιέροι κατακτητές και Ελληνες χωροφύλακες βάσει καταστάσεων με ονόματα Ελλήνων αντιφασιστών που παρέδωσε η δικτατορική κυβέρνηση στους Ιταλογερμανούς κατακτητές. Μεταφέρθηκε τα τέσσερα χρόνια της Κατοχής σε στρατόπεδα του Ναυπλίου, της Λάρισας και του Χαϊδαρίου. Εκτελέστηκε 35 ετών.

Αρχικά, πιστέψαμε ότι αναγνωρίσαμε τον Βασίλη στις φωτογραφίες. Ο ψηλόλιγνος νέος με το λευκό πουκάμισο μοιάζει με τον θείο μας, αλλά δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι. Θα περιμένουμε την ιστορική διασταύρωση και ταυτοποίηση. Σε κάθε περίπτωση, οι φωτογραφίες αυτές αλλά και όσες σχετικές βρεθούν πρέπει να αποδοθούν στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του δήμου Καισαριανής ή στο Ιστορικό Αρχείο του ΚΚΕ. Τα πρόσωπα των φωτογραφιών αναδεικνύουν τη γενναιότητα και την αφοσίωση στον δίκαιο αγώνα τους. Οι φωτογραφίες να αποδοθούν στην πατρίδα και στο Κόμμα που τίμησαν».

Οικογένεια Βασίλη Παπαδήμα

***

«Από την πρώτη στιγμή που αντίκρισα τις φωτογραφίες των 200 εκτελεσμένων κομμουνιστών στην Καισαριανή ένιωσα βαθιά συγκίνηση και περηφάνια, καθώς μου ξύπνησε μνήμες από παλαιότερες διηγήσεις του παππού μου, Αντώνη Καραντώνη, που αναφερόταν με καμάρι στη στάση του αδελφού του, Ζαφείρη, μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Ο Ζαφείρης ήταν ο μικρός αδελφός του παππού μου, γεννήθηκε το 1906 στη Ραιδεστό Ανατολικής Θράκης. Ηρθαν πρόσφυγες οικογενειακώς στον Πειραιά, στη Δραπετσώνα, όπου εγκαταστάθηκαν προσωρινώς, μέχρι να τους δοθεί κάποια έκταση στα Σούρμενα στο Ελληνικό, στην οποία ο Ζαφείρης δεν πρόλαβε ποτέ να πάει και να ζήσει, καθώς είχε συνεχείς διώξεις και φυλακίσεις. Στον Πειραιά οργανώθηκε στην ΟΚΝΕ. Εργάστηκε ως οικοδόμος και μαχητικά πήρε μέρος στους εργατικούς - λαϊκούς αγώνες της εποχής. Εγινε μέλος του ΚΚΕ. Η δικτατορία του Μεταξά τον συνέλαβε το 1938 μαζί με άλλους πρωτοπόρους οικοδόμους και τον έστειλε στο κάτεργο της Ακροναυπλίας. Θυμάμαι τον παππού μου να αναφέρει πως ο Ζαφείρης δεν ήταν αρχικά στους 200 που κλήθηκαν να πάνε για εκτέλεση και πως εκείνος ζήτησε να πάρει τη θέση κάποιου συντρόφου του, που είχε οικογένεια και παιδιά, γιατί ο θείος δεν πρόλαβε να δημιουργήσει οικογένεια.

Με αυτή μου την επιστολή δηλώνω πως επιθυμώ να αποδοθούν στο σπίτι τους: Στο ΚΚΕ, στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του δήμου Καισαριανής και στον δήμο Χαϊδαρίου. Να αποδοθούν τα συγκλονιστικά ντοκουμέντα στον λαό, να αναδειχθεί η Ιστορία των 200 κομμουνιστών!».

Επιστολή της Αμαλίας (Λίνας) Καραντώνη, συγγενούς του Ζαφείρη Καραντώνη.

Ο Ν. Σοφιανός έκανε την ακόλουθη τοποθέτηση:

«Θα ήθελα κι εγώ να ξεκινήσω με το ζήτημα της δημοσιοποίησης των συγκλονιστικών φωτογραφιών από τη στιγμή λίγο πριν την εκτέλεση των 200 αλύγιστων κομμουνιστών. και να το αναδείξουμε από την πλευρά όχι μόνο της ιστορικής στιγμής που απαθανατίζουν αλλά της πορείας αυτών των ανθρώπων σαν κρατούμενοι στις φυλακές της δικτατορίας του Μεταξά, σαν αλύγιστοι σε βασανιστήρια, σε εξορίες, σε φυλακίσεις, σαν αρνητές δηλώσεων μετανοίας και σαν παραδομένοι από το κράτος στις κατοχικές δυνάμεις, για να λειτουργήσουν σαν ανθρώπινη δεξαμενή αντιποίνων στο Μπλοκ 15 του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου. Θεωρούμε ότι δεν πρέπει να συγχέεται μια συζήτηση στον δημόσιο λόγο που προηγήθηκε του αιτήματος για μουσείο Εθνικής Αντίστασης στην πόλη των Αθηνών με τον χώρο που ανήκουν αυτές οι φωτογραφίες και αυτός είναι η Καισαριανή, είναι το Θυσιαστήριο της Λευτεριάς που βρίσκεται εκεί, εκεί που πρέπει να εκτεθούν.

Σωστά αγοράστηκαν από το ελληνικό κράτος, το όφειλε το ελληνικό κράτος. Χαρακτηρίστηκαν Μνημείο Νεότερης Ιστορίας και από αυτήν τη σκοπιά πρέπει να εκτεθούν εκεί, μαζί με αντικείμενα, σημειώματα, και να αναδειχθεί συνολικότερα το Θυσιαστήριο της Καισαριανής. Αυτοί που βεβήλωσαν, που έσπασαν τις πλάκες με τα ονόματα των 200 κομμουνιστών, το έκαναν σε ένα μνημείο που συνολικά περιλαμβάνει 650 εκτελεσμένους. 200 είναι οι κομμουνιστές της 1ης του Μάη, 100 είναι στις 10 του Μάη. Είναι δύο χρόνια εκτελέσεων πατριωτών, αγωνιστών, κομμουνιστών, αλλά και Ιταλών και Γερμανών αντιφασιστών που είχαν λιποτακτήσει από τα ναζιστικά στρατεύματα της Βέρμαχτ. Τα λέμε αυτά γιατί η Ιστορία πρέπει να δρα, πρέπει να εμπνέει και είναι στοιχείο αυτής της αλύγιστης κορμοστασιάς η πορεία αυτών των ανθρώπων σαν αγωνιστές στον Μεσοπόλεμο, σαν ηγέτες της τάξης τους, εργάτες, δικηγόροι, καθηγητές κ.λπ.».

Ο Ν. Σοφιανός αναφέρθηκε επίσης στις πρωτοβουλίες που οφείλει να λάβει ο δήμος Αθήνας με σκοπό να αναδειχθούν και άλλα ιστορικά μνημεία του κέντρου της πρωτεύουσας που αποτυπώνουν στιγμές της νεότερης Ιστορίας του εργατικού - λαϊκού κινήματος, τονίζοντας:

«Οσον αφορά τον δήμο, επειδή συμφωνούμε για το μουσείο, θα λέγαμε ότι η Σανταρόζα, που κακώς παραχωρήθηκε στον κύριο Φλωρίδη, ήταν ένας ενδεδειγμένος ιστορικός χώρος στο κέντρο της Αθήνας για ένα τέτοιο μουσείο. Παράλληλα υπάρχουν και άλλες ενέργειες που πρέπει να γίνουν. Εμείς επαναφέρουμε το θέμα της ονοματοδοσίας της πλατείας Κοτζιά σε πλατεία Εθνικής Αντίστασης - η Αθήνα δεν έχει πλατεία Εθνικής Αντίστασης. Ηταν μια απόφαση που πήρε το Δημοτικό Συμβούλιο αμέσως μετά τη μεταπολίτευση και δεν εγκρίθηκε από τους παραπάνω. Να αναδειχθούν το σπίτι της ΕΠΟΝ, τα μνημεία που ο δήμος έχει κάνει στο Δουργούτι, για το μπλόκο που έγινε στο Δουργούτι, το μπλόκο στα Παλαιά Σφαγεία στα Πετράλωνα, όπου έγιναν εκτελέσεις αγωνιστών, και σε πολλά άλλα σημεία. Να υλοποιηθούν αποφάσεις αλλά και τοπόσημα που ο ίδιος ο δήμος έχει αναδείξει και που έχουν μια αξία, για να αποκτά μια διάσταση ο αγώνας με ιδανικά, με αξίες ιδιαίτερα για τους νέους ανθρώπους».