Το Α' Μέρος (1938-1960) της έκθεσης «Γιάννης Στεφανίδης / 70 χρόνια προσφοράς», που διοργανώνει η ΚΕ του ΚΚΕ από κοινού με την οικογένεια του καλλιτέχνη στον Χώρο Πολιτισμού «Εργαστήρι Γιώργη Βαρλάμου», επισκέφτηκε το απόγευμα ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας.

Τον Δ. Κουτσούμπα υποδέχτηκε η ζωγράφος - χαράκτρια Εύα Μελά, υπεύθυνη του Χώρου και μέλος του Τμήματος Πολιτισμού της ΚΕ του ΚΚΕ, και η ζωγράφος και διακεκριμένη εικονογράφος Φωτεινή Στεφανίδη, κόρη του Γιάννη.

Στη συνέχεια ο Δ. Κουτσούμπας καθώς και οι επισκέπτες του χώρου ξεναγήθηκαν στην Εκθεση. Ανάμεσά τους ήταν και η λογοτέχνης Ζωή Βαλάση και ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδας Νάσος Χαλκίδης.

Στο πλαίσιο της επίσκεψής του, ο Δ. Κουτσούμπας έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Μια σπουδαία έκθεση ενός μεγάλου της τέχνης, ενός μεγάλου ζωγράφου, αγωνιστή, κομμουνιστή, που έδωσε όλη τη ζωή του για τον πολιτισμό, αλλά και για να ανθρωπέψει ο άνθρωπος. Από μικρό παιδί και σε συνέχεια στους τόπους των φυλακών, της εξορίας, των διώξεων και στη συνέχεια, ήταν πάντα η δημιουργία. Αυτό ζούμε σήμερα εδώ σε αυτή την πολύ όμορφη έκθεση για τον Γιάννη Στεφανίδη, την ιστορική μνήμη, την ιστορική γνώση. Γιατί μόνο έτσι θα μπορέσουμε να πάμε μπροστά. Είναι ευκαιρία σχολεία, φοιτητές, αλλά ευρύτερα ο ελληνικός λαός, ο λαός της Αθήνας, της Αττικής, να επισκεφθεί αυτή την έκθεση εδώ. Εχει πολλά να του δώσει και στην ψυχή και στο μυαλό για το σήμερα και το αύριο».

Το ταξίδι στη ζωγραφική του Γιάννη Στεφανίδη ξεκίνησε από την αυτοπροσωπογραφία του 1938. Ακολούθησαν τα σπουδαστικά έργα του στην Ανώτατη Σχολή Καλών και τα έργα της περιόδου της Κατοχής και της Αντίστασης.

Εργα φιλοτεχνημένα στα μπλοκάκια που κουβαλούσε μαζί του, καταγράφοντας ό,τι γινόταν, καθετί που του έκανε εντύπωση. Σχέδια και σκίτσα που αποτύπωναν την πείνα που μάστιζε τον λαό της Αθήνας, τον πρώτο Γερμανό κατακτητή που είδε...

Ξεχωριστό κομμάτι είναι τα σκίτσα, τα χαρακτικά, οι γελοιογραφίες που φιλοτέχνησε ως Φάνης, ΕΠΟΝίτης σπουδαστής της Καλών Τεχνών, που όπως και τόσοι άλλοι έθεσαν την Τέχνη τους στον αγώνα του λαού μας.

Αλλωστε, ήταν πολύ σημαντική η καλλιτεχνική δουλειά που ανέλαβαν οι ΕΠΟΝίτες της ΑΣΚΤ με βάση το αντικείμενο της Σχολής τους. Φιλοτεχνούσαν αφίσες, τρικ, προκηρύξεις... Ο σκοπός διπλός: Να διαφωτίζεται και να εμψυχώνεται ο λαός, αλλά και να φτάνει γρήγορα και μαζικά η καθημερινή «γραμμή» του ΕΑΜ.

Την προσοχή όλων τραβά και ένας πίνακας ζωγραφικής που απεικονίζει μια οικογένεια στην κατοχική Αθήνα. Οπως ειπώθηκε, είναι το μόνο έργο ζωγραφικής που σώθηκε από την περίοδο της Κατοχής, καθώς όλα τα άλλα καταστράφηκαν μετά την Απελευθέρωση από επιδρομή ταγματασφαλιτών.

Ακολουθούν τα έργα της εξορίας και κυρίως από το Κοντοπούλι της Λήμνου. Οι ομοτράπεζοι, ο γιατρός, πορτρέτα εξόριστων, τοπία του νησιού... Καθετί αποτυπώνει τη δύναμη της στιγμής που φτιάχτηκε. Η καταλυτική επίδραση του Γιάννη Ρίτσου είναι παρούσα και στην Εκθεση.

Πρόκειται για δύο πολύ δημιουργικά χρόνια παρ' όλες τις δύσκολες συνθήκες. Οπως έλεγε ο ίδιος ο καλλιτέχνης: «Στα τοπία αυτής της περιόδου, δεν έκανα τίποτα ιδιαίτερο για να δείξω την εξορία. Ομως, τα έβλεπα με το μάτι του εξόριστου. Μέσα από κείνη τη σκιά. Ετσι, σε κανένα έργο μου εκείνης της περιόδου δεν υπάρχει ο ήλιος. Δεν τον είδα κι ας ήταν ο ήλιος όπως σε όλα τα μέρη της Ελλάδας».

Στην Εκθεση βρίσκεται και η περίφημη βαλίτσα που έφτιαξε ο ίδιος ο Στεφανίδης με διπλό πάτο, για να μπορεί να μεταφέρει έργα που φιλοτεχνούσε στο Κοντοπούλι κατά τη μεταγωγή του στη Μακρόνησο. Εκεί, δεν μπόρεσε να τραβήξει μια γραμμή. Η Μακρόνησος δεν περιγράφεται, ούτε ζωγραφίζεται, είχε δηλώσει ο ίδιος.

Μετά την περιήγηση - ζωντανή αναδρομή στην ηρωική Ιστορία του ελληνικού λαού και του Κόμματος (Κατοχή, Αντίσταση και Εξορία) μέσα από τα σκίτσα, τα σχέδια, τη ζωγραφική και άλλα πολύτιμα αρχεία και την ξενάγηση στον Χώρο, ο Δημήτρης Κουτσούμπας συζήτησε με την κόρη του «παντοτινά δικού μας» Γιάννη, την Φωτεινή Στεφανίδη.

Αλλωστε, όπως είναι, ήδη, γνωστό, χωρίς τη συμβολή της ίδιας, αυτή η μοναδική έκθεση - ελάχιστος φόρος τιμής στον ζωγράφο-χαράκτη και σχεδιαστή του σήματος της ΕΠΟΝ Γ. Στεφανίδη - δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί.

Το αποτέλεσμα που βλέπουν οι επισκέπτες τόσο στο Α' Μέρος της έκθεσης που θα λειτουργεί έως και τις 7 Ιουνίου, όσο και στο επερχόμενο Β' Μέρος (1960-2010) που θα εγκαινιαστεί το καλοκαίρι και θα διαρκέσει έως και το τέλος του 2026, ήταν αποτέλεσμα πολύμηνης προετοιμασίας και «ανασκαφής» στο πλούσιο αρχείο του Γιάννη Στεφανίδη, όπως σημειώνει η Φωτεινή Στεφανίδη.

Η έκθεση τις ημέρες 9, 10, 11 και 12 Απριλίου θα είναι κλειστή, επιστρέφοντας στο κανονικό ωράριο λειτουργίας της απ' την Πέμπτη 16/4.

Πληροφορίες για την έκθεση και τον Χώρο: Ωράριο επισκέψεων: Πεμ.-Σαβ., 6 μ.μ. - 8.30 μ.μ. και Κυρ., 11 π.μ. - 2 μ.μ. Διεύθυνση: Λεάγρου 23, Αγ. Αρτέμιος (Γούβα), μετρό «Αγ. Ιωάννης».

Για οργανωμένες ξεναγήσεις: Τηλ: 210 7515584 Email: ergastiri.gvarlamou@gmail.com