Eurokinissi

Η τιμή του φυσικού αερίου στον δείκτη TTF έφτασε τον Μάρτιο έως και τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σχεδόν διπλάσια σε σχέση με τα επίπεδα των 30-32 ευρώ στα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα η μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκε στα 95 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά 21% σε μηνιαία βάση.

Τον Μάρτιο τα «πράσινα» τιμολόγια κυμαίνονταν μεταξύ 0,09 και 0,16 ευρώ ανά κιλοβατώρα, ωστόσο για τον Απρίλιο καταγράφεται σαφής άνοδος. Η ΔΕΗ διαμόρφωσε το βασικό της τιμολόγιο στα 0,138 ευρώ/kWh, η «Protergia» ανακοίνωσε χρέωση 0,159 ευρώ/kWh και η «ΗΡΩΝ» 0,1476 ευρώ/kWh. Οι μικρότεροι πάροχοι επιβάρυναν παραπέρα τις δικές τους χρεώσεις, με τιμές που φτάνουν έως και τα 0,25 ευρώ/kWh.

Αυτά την ώρα που ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, προειδοποιούσε για τον κίνδυνο μιας ενεργειακής κρίσης διαρκείας και «μιας πολύ σοβαρής κατάστασης» ως αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν, στην έκτακτη Σύνοδο, μέσω τηλεδιάσκεψης, των υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε χθες υπό την κυπριακή προεδρία. Η Σύνοδος πραγματοποιήθηκε καθώς οι τιμές φυσικού αερίου στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά 70% και του πετρελαίου κατά 50% από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.

Ο Γιόργκενσεν κάλεσε τις κυβερνήσεις των «27» να εξετάσουν μέτρα εθελοντικής μείωσης της κατανάλωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των Μεταφορών. Ο τομέας αυτός βρίσκεται στο επίκεντρο, καθώς η ΕΕ βασιζόταν στον Περσικό Κόλπο για πάνω από το 40% των εισαγωγών καυσίμων αεριωθούμενων και ντίζελ, ενώ η «περιορισμένη διαθεσιμότητα εναλλακτικών προμηθευτών και δυναμικότητας διύλισης» επιδεινώνει την κατάσταση.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο επίτροπος υιοθέτησε το σύνολο σχεδόν του «Σχεδίου 10 Σημείων» της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (IEA): Τηλεργασία όπου είναι εφικτό, μείωση της ανώτατης ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους, μετακινήσεις με δημόσια μέσα αντί ιδιωτικών, μονά - ζυγά στα αστικά κέντρα, διαμοιρασμό οχημάτων. Με λίγα λόγια, οι λαοί καλούνται να πληρώσουν το μάρμαρο του πολέμου και των ενεργειακών σχεδιασμών των ιμπεριαλιστών, περιορίζοντας τις μετακινήσεις τους, ενώ τα μονοπώλια της Ενέργειας θησαυρίζουν.

«Ακόμα κι αν η ειρήνη επιτευχθεί αύριο, δεν πρόκειται να επιστρέψουμε στην κανονικότητα στο ορατό μέλλον, καθώς οι ενεργειακές υποδομές στην περιοχή έχουν υποστεί σοβαρές καταστροφές», ξεκαθάρισε ο Γιόργκενσεν μετά τη Σύνοδο, αποκαλύπτοντας ότι η Επιτροπή προετοιμάζει σενάρια ανάλογα με αυτά του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι υπουργοί συμφώνησαν επίσης στην ανάγκη πλήρωσης των δεξαμενών φυσικού αερίου και LNG νωρίτερα απ' ό,τι προβλέπουν τα πρωτόκολλα, ενόψει του χειμώνα 2026 - 2027.

Παράλληλα η Επιτροπή εισηγείται αναβολή μη επείγουσας συντήρησης διυλιστηρίων, αύξηση της χρήσης βιοκαυσίμων και αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Τα κράτη-μέλη της ΕΕ συμμετέχουν κατά 20% στην απελευθέρωση άνω των 400 εκατ. βαρελιών, στο πλαίσιο του μηχανισμού της IEA.

Ο Γιόργκενσεν εξήγγειλε ότι η Επιτροπή θα παρουσιάσει σύντομα εργαλειοθήκη μέτρων: Νομικές προτάσεις για τα τιμολόγια δικτύου, μείωση φορολογικών συντελεστών στην ηλεκτρική ενέργεια, χρηματοπιστωτικά μέσα αποσύνδεσης των τιμών φυσικού αερίου από τις τελικές τιμές και τις συμβάσεις προμήθειας. Εξετάζονται επίσης φόροι στα υπερκέρδη και ανώτατο όριο στις τιμές φυσικού αερίου.

Πρόκειται βεβαίως για μέτρα που δοκιμάστηκαν ήδη στην «ενεργειακή κρίση» του 2022 και αποτέλεσαν σταγόνα στον ωκεανό για τις ανάγκες των λαϊκών νοικοκυριών, εξασφαλίζοντας παράλληλα τα κέρδη των ενεργειακών ομίλων.

Στη Σύνοδο ο Ελληνας υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου πρότεινε τα προσωρινά μέτρα στήριξης για την Ενέργεια να εξαιρεθούν από τον δείκτη καθαρών δαπανών του δημοσιονομικού πλαισίου, ως «εφάπαξ παρεμβάσεις». Χαρακτηριστικό αίτημα που δείχνει ότι η κυβέρνηση ενδιαφέρεται περισσότερο για τη δημοσιονομική «ευελιξία» παρά για ουσιαστική θωράκιση του λαϊκού εισοδήματος - ιδίως όταν τα μέτρα «στήριξης» στην προηγούμενη κρίση κατέληξαν κυρίως στα ταμεία των ενεργειακών ομίλων.

Τις συνέπειες του πολέμου στην ελληνική οικονομία αναδεικνύει και ανάλυση της Τράπεζας Πειραιώς, σύμφωνα με την οποία σε περίπτωση δυσμενών εξελίξεων η ανάπτυξη θα περιοριστεί στο 1,5% το 2026 (έναντι βασικού σεναρίου 1,9%) και ο πληθωρισμός θα εκτοξευτεί στο 5%, υπερδιπλάσιος σε σχέση με την αρχική πρόβλεψη του 2,4%. Στην Ευρωζώνη ο ρυθμός ανάπτυξης ήδη επιβραδύνθηκε στο 1,2% το τελευταίο τρίμηνο του 2025.

Η ίδια ανάλυση εκτιμά ότι ακόμα κι αν σταματήσει άμεσα η σύρραξη, θα χρειαστούν μήνες για την αποκατάσταση των ενεργειακών υποδομών στον Κόλπο - πράγμα που σημαίνει ότι οι τιμές Ενέργειας δεν θα επιστρέψουν σύντομα στα προηγούμενα επίπεδα, ωθώντας ανοδικά τον πληθωρισμό και φέρνοντας πιο κοντά το ενδεχόμενο αύξησης των βασικών επιτοκίων.