Οι υγειονομικοί στο Ηνωμένο Βασίλειο προσπαθούν το τελευταίο διάστημα να περιορίσουν μια θανατηφόρα επιδημία μηνιγγιτιδοκοκκικής μηνιγγίτιδας, ξεκινώντας μια μαζική εκστρατεία χορήγησης αντιβιοτικών και εμβολιασμού στους χιλιάδες ανθρώπους που έχουν πληγεί, πολλοί από τους οποίους είναι φοιτητές.

Η μεταδοτική λοίμωξη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε νέους στο Πανεπιστήμιο του Κεντ στην Αγγλία. Εκτοτε η ασθένεια έχει εξαπλωθεί γρήγορα σε άλλους φοιτητές και άτομα στην περιοχή: Από τις 19 Μαρτίου, χιλιάδες άνθρωποι είχαν επικοινωνήσει με τις υγειονομικές αρχές λόγω πιθανής έκθεσής τους στην ασθένεια, τουλάχιστον 22 άτομα είχαν επιβεβαιωμένες ή ύποπτες μολύνσεις και 2 είχαν πεθάνει, σύμφωνα με τις βρετανικές υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας.

Η μηνιγγίτιδα είναι φλεγμονή των μεμβρανών που ονομάζονται μήνιγγες και περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Μπορεί να προκληθεί από βακτήρια, μύκητες, ιούς και αυτοάνοσα νοσήματα, εξηγεί ο Νίκολας βαν Σίκελς, ιατρικός διευθυντής του προγράμματος πρόληψης και ελέγχου λοιμώξεων στο Πανεπιστήμιο του Κεντάκι. «Σε ένα περιβάλλον επιδημίας, ωστόσο, αυτό για το οποίο μιλάμε συνήθως είναι η βακτηριακή μηνιγγίτιδα», λέει. «Συχνά ακούτε γι' αυτήν σε καταστάσεις όπως αυτό που συμβαίνει στην Αγγλία, όπου έχετε μια πανεπιστημιούπολη και συχνά πολύ υγιή άτομα εμφανίζονται ως πάρα πολύ άρρωστα σε σύντομο χρονικό διάστημα - και μερικά πεθαίνουν».

Η βακτηριακή μηνιγγίτιδα προκαλείται συνήθως από μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, μια λοίμωξη από το βακτήριο Neisseria meningitidis, το οποίο μπορεί να μεταδοθεί μέσω σταγονιδίων αερολύματος και στενής προσωπικής επαφής. Είναι εξαιρετικά μεταδοτική σε κλειστούς χώρους, όπως κοιτώνες κολεγίων, στρατιωτικές κουκέτες ή κέντρα κράτησης. Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, γρήγορη αναπνοή και ρίγη. Τα μολυσμένα άτομα μπορεί επίσης να εμφανίσουν ένα κόκκινο ή μωβ εξάνθημα, που δεν εξαφανίζεται υπό πίεση. Η ασθένεια μπορεί να εξελιχθεί πολύ γρήγορα, εξαπλούμενη στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό και στον εγκέφαλο. «Ο ασθενής μπορεί να νιώσει υπνηλία, να προχωρήσει σε παραλήρημα και στη συνέχεια να πέσει σε κώμα», λέει ο Γουίλιαμ Σάφνερ, γιατρός μολυσματικών ασθενειών στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Βάντερμπιλντ.

Το βακτήριο μπορεί επίσης να διεισδύσει στην κυκλοφορία του αίματος, προκαλώντας φλεγμονή στα αιμοφόρα αγγεία, κάτι που μπορεί να αφήσει μόνιμη βλάβη ακόμα και σε άτομα που αναρρώνουν από την αρχική λοίμωξη. «Ακόμα κι αν η λοίμωξη αντιμετωπιστεί καλά, υπάρχει τόσο έντονη φλεγμονή που μπορεί να έχει ως συνέπεια μακροχρόνιες αναπηρίες», λέει ο Σάφνερ. «Μερικοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην ακοή. Μερικές φορές παθαίνουν γάγγραινα και οι ακρωτηριασμοί καθίστανται απαραίτητοι».

Τα αντιβιοτικά μπορούν να θεραπεύσουν τη βακτηριακή μηνιγγίτιδα και είναι πιο αποτελεσματικά όταν λαμβάνονται πολύ νωρίς σε μια λοίμωξη, λέει ο Σάφνερ. Αυτήν τη στιγμή οι υγειονομικοί υπάλληλοι του Ηνωμένου Βασιλείου χορηγούν χιλιάδες δόσεις αντιβιοτικών - ένα μέτρο πρώτης γραμμής παρέμβασης - σε μαθητές που έχουν εκτεθεί ή που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Αλλά τα εμβόλια είναι το κλειδί για τη μείωση του κινδύνου αυτών των επιδημιών στο μέλλον, προσθέτει.

Δύο διαφορετικοί τύποι μηνιγγιτιδοκοκκικών εμβολίων είναι διαθέσιμοι τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στις ΗΠΑ: MenACWY και MenB. Τα γράμματα αντιπροσωπεύουν διάφορα στελέχη του N. meningitidis, που καλύπτει κάθε εμβόλιο. Τα στελέχη A, C, W και Y είναι γενικά πιο συνηθισμένα από το στέλεχος B.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα εμβόλια MenACWY συνιστώνται σε εφήβους περίπου στην ηλικία των 14 ετών. Οι υγειονομικοί συνιστούν επίσης μια πρώτη δόση του εμβολίου MenB για βρέφη ηλικίας 8 εβδομάδων, μια δεύτερη δόση στις 12 εβδομάδες και μια αναμνηστική δόση στην ηλικία του ενός έτους. Η επιδημία στο Κεντ προκλήθηκε από το σπανιότερο στέλεχος Β. Προηγουμένως το αμερικανικό CDC συνιστούσε όλα τα παιδιά να λαμβάνουν δύο δόσεις του MenACWY - την πρώτη μεταξύ 11 και 12 ετών και μια αναμνηστική στην ηλικία των 16 ετών. Αλλά τον Ιανουάριο ο οργανισμός άλλαξε τη σύστασή του ώστε να κάνει το εμβόλιο MenACWY προαιρετικό, στο πλαίσιο κοινής κλινικής λήψης αποφάσεων για τα περισσότερα παιδιά. Το μέλλον αυτής της αλλαγής είναι ασαφές, καθώς συνεχίζεται μια νομική αμφισβήτηση εναντίον της.