Η συνεδρίαση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, την ερχόμενη Τρίτη, σηματοδοτεί την έναρξη ενός ακόμα διαλόγου για αλλαγές στο Λύκειο, με επίκεντρο το «Εθνικό Απολυτήριο». Κυβέρνηση και ηγεσία του υπουργείου Παιδείας κάνουν λόγο για διάλογο χωρίς προειλημμένες αποφάσεις, ωστόσο, όπως φάνηκε και από τη χτεσινή συνέντευξη Τύπου της υπουργού Παιδείας, η πολιτική των ταξικών φραγμών μέσα από τον πολλαπλασιασμό των πανελλαδικού τύπου εξετάσεων, των δεξιοτήτων, του ανιαρού αντί δημιουργικού σχολείου της μάθησης, δείχνει τον δρόμο.

Σε πνεύμα ...συγκατάβασης, η Σ. Ζαχαράκη έκανε χτες αναφορές στον χαρακτήρα του σημερινού Λυκείου, διαπιστώνοντας οικονομική αφαίμαξη των οικογενειών, απώλεια της χαράς της παρακολούθησης του σχολείου από τους μαθητές, ένα σύστημα εισαγωγής που μετρά την αντοχή και όχι τη γνώση, μία τρίωρη εξέταση που κρίνει το μέλλον των μαθητών κ.λπ. Ζητήματα που αναδεικνύουν συνεχώς συλλογικά εκπαιδευτικοί, μαθητές, γονείς, απαιτώντας ένα Λύκειο που θα μορφώνει ουσιαστικά και δεν θα εξοντώνει, ενώ έχουν ήδη εμπειρία από το - καθόλου «νέο» - «Εθνικό Απολυτήριο», έχοντας αφήσει αντίστοιχα σχέδια στα χαρτιά με μεγάλους αγώνες. Το «διά ταύτα» του υπουργείου είναι ένα Λύκειο - εξεταστικό κέντρο, με επιμέρους ζητήματα εφαρμογής του να μετατίθενται στον περιβόητο διάλογο που ξεκινά.

Ετσι, όπως προκύπτει και από τις χτεσινές δηλώσεις της υπουργού οι πανελλαδικές εξετάσεις δεν καταργούνται, «μέχρι να μπορέσει το σύστημα να αντιπροτείνει κάτι εξίσου αξιόπιστο». Η Τράπεζα Θεμάτων παραμένει, βρίσκεται στο επίκεντρο του υπό διαμόρφωση συστήματος και ενισχύεται με 2.500 θέματα, με στόχο η εξέταση των μαθητών να γίνεται αποκλειστικά μέσω αυτής. Επίσης, όπως διευκρίνισε η υπουργός παραμένει και η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Αντικείμενο του διαλόγου αναμένεται να αποτελέσουν μεταξύ άλλων το κατά πόσο θα προσμετράται στη διαμόρφωση της βαθμολογίας του απολυτηρίου η βαθμολογία της Α' Λυκείου και η συμμετοχή του προφορικού βαθμού, σε μια αναζήτηση ισορροπίας ανάμεσα στο «αδιάβλητο» και στον ρόλο του εκπαιδευτικού. Παράλληλα, το υπουργείο Παιδείας αφήνει ανοιχτό το νέο σύστημα να αφορά και τους μαθητές της φετινής Β' Γυμνασίου, θέτοντας ως πρώτο ενδεχόμενο ορίζοντα εφαρμογής στην Α' Λυκείου το σχολικό έτος 2027 - 2028.

Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα του διαλόγου, μετά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων, όπου αναμένεται να παρουσιαστεί και η πρόταση του υπουργείου, την ερχόμενη βδομάδα θα ξεκινήσουν οι εργασίες της Επιτροπής Διαλόγου, με στόχο η όλη διαδικασία να διαρκέσει 9 μήνες και να καταλήξει σε νομοσχέδιο τον ερχόμενο Νοέμβρη. Στον διάλογο καλούνται να συμμετάσχουν το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, εκπαιδευτικοί, πανεπιστήμια, κόμματα, άλλοι φορείς, μαθητές και γονείς.

Σύμφωνα με όσα έχουν ανακοινωθεί σχετικά με το χρονοδιάγραμμα, τον Φλεβάρη θα λειτουργήσουν επίσης οι ομάδες εργασίας, τον Μάρτη και τον Απρίλη θα γίνουν θεματικές συζητήσεις (ενώ αναμένεται να λειτουργήσει και ψηφιακή πλατφόρμα διαβούλευσης) και Μάη - Ιούνη θα γίνει η σύνθεση και επεξεργασία ειδικών ζητημάτων, με στόχο τον Οκτώβρη του 2026 να είναι έτοιμη η τελική έκθεση.

Ωστόσο, πριν καν ξεκινήσει, η διαδικασία αυτή της «ζύμωσης» έχει δείξει ήδη ότι η κατεύθυνση των αλλαγών είναι ένταση της επίθεσης στα μορφωτικά δικαιώματα, διατηρώντας και ενισχύοντας τις παθογένειες του σχολείου τις οποίες υποτίθεται ότι έρχονται να αντιμετωπίσουν. Παράλληλα έρχονται σε μια στιγμή που δημιουργείται και επιχειρείται να διευρυνθεί μια δεξαμενή πελατείας στην αγορά πτυχίων και μέσα από την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, με διακηρυγμένο στόχο, παράλληλα, την ενίσχυση του ποσοστού των νέων που ωθούνται στην πρόωρη Επαγγελματική Κατάρτιση.

Γίνεται φανερό από τη στάση της κυβέρνησης - που επιχειρεί να καθησυχάσει, κλίνοντας σε όλες τις πτώσεις τη λέξη «διάλογος», αλλά και επιδιώκει την απόσπαση «συναίνεσης» στα σχέδιά της - ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ογκούμενες αντιδράσεις απέναντι στην πλήρη μετατροπή του Λυκείου σε εξεταστικό κέντρο, στην όρθωση ακόμα μεγαλύτερων ταξικών φραγμών στην πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση, στην ενίσχυση του εξοντωτικού εξεταστικού χαρακτήρα του Λυκείου. Η εκπαιδευτική κοινότητα άλλωστε έχει εμπειρία από διαλόγους και μεταρρυθμίσεις σε αυτήν την κατεύθυνση, αλλά και από τη δύναμή της να τις αντιπαλέψει, προτάσσοντας τις διεκδικήσεις για το πραγματικά σύγχρονο, χρήσιμο και αναγκαίο.