Κινηματογραφική εβδομάδα με ενδιαφέρουσες ταινίες υπό το πρίσμα της αντιπαράθεσης! Θα πείτε, μήπως η στήλη κάνει και τίποτε άλλο από μια διαρκή αντιπαράθεση; Ο κινηματογράφος μάς θέτει ζητήματα που πολύ συνοπτικά εξετάζουμε προτείνοντας να θωρακιστούμε ιδεολογικά με τις επεξεργασίες μας. Γιατί στον σύγχρονο κινηματογράφο αυτό χρειάζεται περισσότερο απ' όλα! Τα παράπονά σας στους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς, στον προγραμματισμό των φεστιβάλ που επιλέγουν τι θα διαγωνιστεί, στις επιτροπές που βραβεύουν και στους διανομείς που επιλέγουν τι θα προβληθεί με την ανάλογη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση! Εμείς και αυτή την εβδομάδα προτείνουμε Παλαιστίνη!

Την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου εγκαινιάζεται ο Κύκλος Προβολών που διοργανώνει ο κλάδος Τέχνης της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας στον κινηματογράφο «Τριανόν». Πρώτη ταινία του αφιερώματος είναι «Ο Ξένος» (101', 1967) του Luchino Visconti στις 17.00, ενώ θα ακολουθήσει συζήτηση.

Γάζα, 2007. Ο Γιάχια, ένας νεαρός φοιτητής, αναπτύσσει μια φιλία με τον Οσάμα, έναν χαρισματικό ιδιοκτήτη εστιατορίου με μεγάλη καρδιά. Μαζί αρχίζουν να διακινούν ναρκωτικά παράλληλα με τις παραδόσεις φαλάφελ, όμως σύντομα αναγκάζονται να αναμετρηθούν με έναν διεφθαρμένο αστυνομικό και το μεγάλο εγώ του. Δύο χρόνια αργότερα, ο Γιάχια καταλήγει να πρωταγωνιστεί στην πρώτη ταινία δράσης γυρισμένη στη Γάζα, η οποία αντικατοπτρίζει τα πραγματικά εγκλήματα στα οποία ήταν μάρτυρας.

Τα αδέρφια Νάσερ είναι από εκείνους τους σκηνοθέτες που με κάθε τρόπο γυρίζουν ταινίες και μιλούν για την πατρίδα τους. Το έργο και η ζωή τους είναι αφιερωμένα στους Παλαιστίνιους. Γυρίζουν τις ταινίες τους στην Ιορδανία, φτιάχνοντας πάντα μια μικρή Γάζα για να μην ξεχάσουμε την αληθινή, ίσως για να μην την ξεχάσουν κι εκείνοι. Μιλούν για τους απλούς καθημερινούς ανθρώπους και τη ζωή στη Γάζα. Αφηγούνται τις πιο «ανορθόδοξες» ιστορίες με χιούμορ και κριτική ματιά για να μην ξεχαστεί αυτός ο λαός. Τούτη τη φορά έφτιαξαν ένα σπαγγέτι γουέστερν για την αστυνομική διαφθορά αλλά και το γύρισμα μιας κινηματογραφικής ταινίας στη Γάζα με ελάχιστα μέσα. Πώς δένονται οι δυο ιστορίες; Με ένα εκπληκτικό, υποδειγματικό θα λέγαμε, σενάριο φτιάχνουν μια ιστορία εκδίκησης, όμως παράλληλα στην ταινία είναι παρόντα η ισραηλινή κατοχή και οι εποικισμοί, ο εγκλωβισμός του μαρτυρικού λαού σε μια λωρίδα γης, η φυλακή που όλο και περισσότερο θωρακίζεται από το τείχος της ντροπής που ολοένα και μεγαλώνει, οι βομβαρδισμοί που δεν σταματούν ποτέ, τα drone που πετούν αδιάκοπα πάνω απ' τα κεφάλια των Παλαιστινίων, η εξαθλίωση, οι νεκροί, αλλά κυρίως η ζωή. Η ζωή, που επί 77 χρόνια κάτω από όλες τις συνθήκες συνεχίζει να τραβάει την ανηφόρα! Βρισκόμαστε στη Γάζα του 2007 λίγο μετά τη δεύτερη Ιντιφάντα, όταν ένα ακόμα κομμάτι του τείχους υψώνεται, και οι ειδήσεις, οι εφημερίδες, όλα δείχνουν τη βαναυσότητα και τον αποκλεισμό, τη συνεχιζόμενη γενοκτονία και τους ενόχους. Δεν θα πούμε άλλα για την ταινία, την αγαπήσαμε, όπως και την αμέσως προηγούμενη «Γάζα αγάπη μου», που μιλούσε για έναν έρωτα στα χρόνια της χολέρας. Εκείνο που θα πούμε όμως είναι ότι οι αδερφοί Νάσερ με κάθε παρουσία τους στα φεστιβάλ συγκινούν. Από τις Κάννες μέχρι τη Θεσσαλονίκη που τους συναντήσαμε, μιλούν με πάθος μόνο για τους ανθρώπους τους, ελπίζοντας όλο αυτό να τελειώσει. Οπως μας είχαν πει: «Θέλουμε να δείξουμε ότι οι Παλαιστίνιοι είναι ανθρώπινα όντα, που όπως όλα τα ανθρώπινα όντα, έχουν καλές και κακές πλευρές, ζουν μέσα στην ίδια κοινωνία που ζουν και οι υπόλοιποι άνθρωποι, με μια σημαντική διαφορά, οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν επιλογές, δεν αποφασίζουν για τους ίδιους. Ολοι οι άλλοι μπορούν να αποφασίσουν για τους Παλαιστίνιους εκτός από εκείνους, δεν μας δίνουν την ελευθερία να αποφασίσουμε. Εμείς, με τις ταινίες μας, δεν θέλουμε να αναπαραστήσουμε τη γενοκτονία, θέλουμε να δείξουμε ποιοι ήταν, ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι που υποφέρουν, που σκοτώνονται από τους Ισραηλινούς. Θέλουμε να δείξουμε την ανθρωπιά».

Τέσσερα νεαρά κορίτσια μεγαλώνουν σε μια απομονωμένη αγροικία στη βόρεια Γερμανία. Τα χωρίζουν δεκαετίες, αλλά καθώς οι ιστορίες τους ξεδιπλώνονται, αναδύονται όλα όσα τα ενώνουν, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα σε παρελθόν και παρόν.

Η ταινία της Σιλίνσκι συνιστά ένα κινηματογραφικό ταξίδι σε 4 γενεές γυναικών, το οποίο μοιάζει να μην έχει αρχή και τέλος. Ισως σε 50 χρόνια θα μπορούσε κανείς να τη συμπληρώσει και να μην αλλάξει τίποτα. Ισως πάλι να άλλαζαν τα πάντα. Ολα «μπερδεύονται γλυκά» γύρω από τη θέση της γυναίκας στην οικογένεια και τα τραύματα που αυτή επιφέρει σε κάθε εποχή. Ολες τις εποχές τις ενώνει ο θάνατος και το καθήκον απέναντι στην οικογενειακή φωλιά. Οι εποχές είναι τόσο μπλεγμένες η μια μέσα στην άλλη, που μοιάζουν αξεχώριστες σε πολλά σημεία, ίσως γιατί έχουν και κάποια κοινά στοιχεία. Εχουμε όμως μια ένσταση. Σαφώς δεν είναι ίδια τα ζητήματα της κάθε περιόδου που εξετάζει η σκηνοθέτρια, με αποτέλεσμα οι ματιές άλλων εποχών μεταξύ τους να είναι ανισοβαρείς. Καμία εποχή δεν συγκρίνεται με εκείνη του Α' ή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και πραγματικά δεν μπορεί να συγκριθεί. Για αυτόν τον λόγο, το σενάριό της χάνει τη στιβαρή δομή και το συνεχές μπρος - πίσω μπερδεύει τον θεατή σε πολλά σημεία για το τι αληθινά θέλει να πει. Η πτώση δεν είναι ίδια σε κάθε εποχή, τίποτα δεν είναι ίδιο σε κάθε εποχή, ούτε καν η θέση της γυναίκας και οι προβληματισμοί της. Η φόρμα της είναι μοναδικής ομορφιάς, οι ερμηνείες εξαιρετικές και ο ήχος παίζει κυρίαρχο ρόλο, είναι δομικό στοιχείο της αφήγησης, αλλά... η άτιμη η διαλεκτική διατρέχει και το σινεμά, δεν μπορούμε να την αγνοούμε!

Δύο συνάδελφοι επιβιώνουν μετά από ένα αεροπορικό δυστύχημα και καταλήγουν αποκλεισμένοι σε ένα ερημονήσι. Εκεί πρέπει να ξεπεράσουν τις διαφορές τους και να συνεργαστούν για να επιβιώσουν. Αυτό που θα ακολουθήσει είναι μία σκοτεινή, χιουμοριστική, αγωνιώδης μάχη με μόνα όπλα την αποφασιστικότητα και την εξυπνάδα.

Δυο λέξεις μόνο. Η «τοξική αρρενωπότητα» δεν δικαιολογεί καμία εκδικητική εγκληματική πράξη στο πλαίσιο της «γυναικείας ενδυνάμωσης». Αυτό προβάλλεται τελευταία πολύ στον κινηματογράφο και δεν έχει καμία σχέση με τη γυναίκεια χειραφέτηση.

Σοβιετική Ενωση, 1937. Χιλιάδες επιστολές κρατουμένων, που κατηγορήθηκαν άδικα από την κυβέρνηση, καίγονται σε ένα κελί φυλακής. Σχεδόν από θαύμα, μία από αυτές φτάνει στον προορισμό της: Στο γραφείο του νεοδιορισμένου τοπικού εισαγγελέα, Αλεξάντερ Κορνιέφ. (Ολα σε εισαγωγικά προφανώς...)

Το όνομα του Ουκρανού σκηνοθέτη έχει συνδεθεί με τη χυδαία κατασυκοφάντηση της ΕΣΣΔ στο πλαίσιο της «αντιπαράθεσης» με τη σημερινή Ρωσία του Πούτιν. Ο συγκεκριμένος, πέραν του ότι χρηματοδοτείται από την ΕΕ, προβάλλεται και ως «προοδευτικός» και παίρνει και βραβεία επί βραβείων μόνο και μόνο επειδή έχει αφιερώσει τη ζωή του στον ιστορικό αναθεωρητισμό και το ψεύδος! Με όποιο μέσο (μυθοπλασία ή ντοκιμαντέρ) θεωρεί ότι μπορεί να ανοίξει ζητήματα «αιχμής» κατά της ΕΣΣΔ, το κάνει. Ετσι κι εδώ στηρίζεται σε ένα βιβλίο «προφορικής μαρτυρίας», και όχι σε ιστορικά γεγονότα, για να μας δείξει ότι στην ΕΣΣΔ τα πρώτα χρόνια της οικοδόμησης, αμέσως μετά το πρώτο σοβιετικό Σύνταγμα, έγιναν «αίσχη»... Το τι έχει ανακατέψει μέσα σε αυτόν τον χυλό δεν περιγράφεται. Δίκες της Μόσχας, Τσεκά, NKVD, γκούλαγκ, εισαγγελείς, γραμματείς και φαρισαίους... Μόνο ο Λόζνιτσα τα ξέρει αυτά όμως, και τα φέρνει στο φως! Προφανώς δεν θα καθίσουμε να αποδομήσουμε την κακότεχνη μυθοπλασία του και πολλή ενέργεια καταναλώσαμε που την είδαμε! Θα πούμε μόνο αυτό! Μια ματιά να ρίξει κανείς στο αντικομμουνιστικό μνημόνιο του Συμβουλίου της Ευρώπης το 2005, στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Απρίλη του 2009 περί «Ευρωπαϊκής Συνείδησης και Ολοκληρωτισμού» και να θυμηθεί την ανακήρυξη από την ΕΕ της 23ης Αυγούστου σε «Μέρα Μνήμης των θυμάτων του ναζισμού και του σταλινισμού», θα καταλάβει! Είναι ακριβώς η θεματολογία των ταινιών του συγκεκριμένου. Απλώς θα θέλαμε να τον πληροφορήσουμε ότι οι δίκες της Μόσχας ήταν δημόσιες και ανοιχτές και στους ξένους διπλωμάτες, και υπάρχει μάλιστα και ένα διαφωτιστικό βιβλίο του τότε πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Μόσχα, Γιόσεφ Α. Ντέιβις, με τίτλο «Σαν πρέσβης των ΗΠΑ στη Μόσχα» που αναφέρεται σε αυτό. Είναι δε κοινός τόπος ότι το νεαρό σοβιετικό κράτος έπρεπε να θωρακιστεί δυο χρόνια πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, όπως γράφει και ο Αμερικανός πρέσβης στο βιβλίο του... Χαλάλι, κάποιο αντίτυπο θα βρεθεί να πέσει στον διάβα του «επιφανούς» σκηνοθέτη!