ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Κυριακή 20 Φλεβάρη 2000
Σελ. /48
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ημερίδα της ΚΟΑ του ΚΚΕ για τους σεισμούς
Η Αθήνα μετά το σεισμό: Μια τραγωδία, αλλά και μια νέα δυνατότητα

Αποσπάσματα από την ομιλία του αρχιτέκτονα Χρήστου Σελιανίτη

Ο Χρήστος Σελιανίτης
Ο Χρήστος Σελιανίτης
Στον τρόπο παραγωγής κατοικιών, στο φαινόμενο της αντιπαροχής και στο «θαύμα» της ιδιοκατοίκησης, που απομυθοποίησε ο σεισμός, αναφέρθηκε στην ομιλία του ο αρχιτέκτονας Χρήστος Σελιανίτης.

Κατά τη διάρκεια των μετεμφυλιακών χρόνων και μέχρι σήμερα - είπε - η Αθήνα εξελίχθηκε ραγδαία σε ένα αχανές πολεοδομικό συγκρότημα. Στις μέρες μας εξαπλώνεται ταχύτατα προς τα Μεσόγεια, κυρίως λόγω του νέου αεροδρομίου. Η περιγραφή της γενικής κατάστασης της πόλης και των προβλημάτων της ας θεωρηθεί ως δεδομένη. Σκοπός μας είναι να εξετάσουμε αν δημιουργήθηκε νέα κατάσταση από το μεγάλο και απρόσμενο πρόσφατο σεισμό, ποιες παράμετροι επηρεάστηκαν, ποιες υπάρχουσες παράμετροι, που παρέμεναν κρυμμένες, ήρθαν στην επιφάνεια. Είναι απαραίτητο να κοιτάξουμε κάτω από τα επιφαινόμενα.

Το καύχημα των κυβερνήσεων των τελευταίων δεκαετιών (αλλά και των κατασκευαστών των πολυκατοικιών) είναι «η λύση του στεγαστικού προβλήματος από την ιδιωτική πρωτοβουλία, με αποτέλεσμα την ιδιοκατοίκηση για το μεγαλύτερο ποσοστό των Ελλήνων».

Δύο ήταν οι βασικοί μηχανισμοί που χρησιμοποιήθηκαν. Η «αντιπαροχή» και η υπόθαλψη των αυθαιρέτων.

Η πρώτη, μοναδική παγκοσμίως νομική επινόηση και εφαρμογή, χρησιμοποιήθηκε ως το πλαίσιο, μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν οι μικροί (λίγοι από αυτούς έγιναν μεγάλοι) επιχειρηματίες του «κυκλώματος» της οικοδομής, από τους κατασκευαστές μέχρι τους μικρότερους υπεργολάβους, αλλά και τους μεσίτες γης και «ακινήτων». Μετέτρεψε ταυτόχρονα ένα μεγάλο αριθμό ιδιοκτητών παλαιών μονοκατοικιών και μικρών οικοπέδων σε ιδιοκτήτες μικρού αριθμού διαμερισμάτων. Τους μετέτρεψε σε μικροεισοδηματίες.

Ετσι γεννήθηκε το θαύμα: Πλήθος μικροεπιχειρηματιών με το όνειρο της ανόδου και περισσότεροι από επτά στους δέκα Ελληνες να κατοικούν σε δικό τους σπίτι. Και στη συνέχεια, με εφαρμογή της πολιτικής «όλη η γη είναι οικόπεδο», το θαύμα «δεύτερης γενιάς», το αυθαίρετο λαϊκό εξοχικό και το σπίτι στα καλά προάστια.

Ομως τώρα έχουμε, για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας, τεράστιες αστικές περιοχές πυκνά δομημένες, με πολυώροφα κτίρια που παλιώνουν. Αυτό δε συμβαίνει μόνο επειδή γερνούν τα υλικά από τα οποία έχουν κατασκευαστεί. Παλιώνουν επίσης τεχνολογικά, κυρίως οι εγκαταστάσεις τους. Υποβαθμίζονται, επίσης, σχετικά, από την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και τις αλλαγές του τρόπου ζωής.

Αυτή η αργή, σχεδόν ανεπαίσθητη για τη μεγάλη πλειοψηφία των κατοικιών τους, διαδικασία οδηγεί σε μαθηματική ακρίβεια τις πόλεις σε κρίση. Στη θέση των ιδιοκτητών μονοκατοικίας των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων, έχουμε εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες χιλιοστών οικοπέδου, στα οποία έχει εξαντληθεί ο συντελεστής δόμησης. Αυτή η μορφή ιδιοκτησίας υπόκειται απλώς σε αυξημένους περιορισμούς όσο ζει το κτίριο, όμως καταντά σκιώδης ιδιοκτησία, όταν η ζωή του κτιρίου τελειώσει.

Η συνειδητοποίηση, μέσω της αργής αυτής διαδικασίας, του ορίου ζωής των ακινήτων διαβρώνει αργά, ανεπαισθήτως, το συγκεκριμένο, ισχυρό ιδεολογικό θεμέλιο του κοινωνικού συστήματος, τη μικρή ατομική ιδιοκτησία της κατοικίας και του ακινήτου γενικότερα. Ομως παραμένει το αναμφισβήτητο γεγονός ότι πάνω από επτά στους δέκα Ελληνες κατοικούν σε δικό τους σπίτι! Το θαύμα διατηρεί την αίγλη του.

Η απομυθοποίηση...

Και ξαφνικά συνέβη ο σεισμός της 7ης Σεπτέμβρη, που ξεπέρασε τις επικρατούσες μεταξύ των σεισμολόγων προβλέψεις. Ομως εδώ πρόκειται για μια πυκνοδομημένη περιοχή με σχεδόν 4 εκατομμύρια κατοίκους κυρίως πολυώροφων κτιρίων.

Στη χρόνια ανεπαίσθητη διάβρωση του ιδεολογικού θεμελίου του συστήματος, που είναι η μικρή ατομική ιδιοκτησία στα ακίνητα, προστέθηκε μια επικίνδυνη βαθιά ρωγμή. Το θαύμα της ιδιοκατοίκησης και της μικροϊδιοκτησίας κινδυνεύει να απομυθοποιηθεί.

Από τις πρώτες μέρες μετά το σεισμό, ορισμένοι ιδιοκτήτες άρχισαν να εξετάζουν τη δυνατότητα να πουλήσουν τα διαμερίσματά τους, προκειμένου να τα αντικαταστήσουν με άλλα σε νέα κτίρια και κατά προτίμηση με μονοκατοικίες. Από τους συνιδιοκτήτες των πολυκατοικιών, άλλοι επιδίωξαν να χαρακτηρίσουν το κτίριο κίτρινο ή κόκκινο και να το επισκευάσουν κατά το δυνατόν καλύτερα, άλλοι, σκοπεύοντας να πουλήσουν τα διαμερίσματά τους, προσπάθησαν να χαρακτηρίσουν το ίδιο κτίριο πράσινο, ή να το αποχαρακτηρίσουν μέσω της δευτεροβάθμιας ή της τριτοβάθμιας επιτροπής. Αν οι πολίτες ήταν επιστημονικά ενημερωμένοι, οι θέσεις αυτές θα αποτελούσαν γενικό αίτημα.

Οι σκηνοθέτες του θαύματος της ιδιοκατοίκησης δε θέλουν κανείς να τους χαλάσει την παράσταση. Κρύβουν το πραγματικό πρόβλημα, προσπαθούν να καλύψουν την επικίνδυνη για τους ίδιους «ρωγμή». Από εκεί που καμάρωναν πως είχαμε ως χώρα λίγο - πολύ λυμένο το πρόβλημα της στέγης, πώς να ομολογήσουν ότι υπάρχει τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα, αφού η κατοικία πρέπει να είναι ασφαλής με βάση τα επιστημονικά δεδομένα κάθε εποχής; Προσπαθούν εντέχνως να διατηρήσουν τον εφησυχασμό και τις αυταπάτες για την οικονομική και τεχνική ασφάλεια, που δήθεν εξασφαλίζει το ιδιόκτητο ακίνητο.

Αμέσως η κυβέρνηση στράφηκε στη «λύση» της ασφάλισης των κτιρίων σε σχέση με το σεισμικό κίνδυνο, που δεν κάνει όμως καθόλου ανθεκτικότερες τις κατασκευές που υπάρχουν, καθόλου ασφαλέστερη τη διαβίωση των ενοίκων τους. Απαλλάσσει μόνο το κράτος από τις υποχρεώσεις του και αυξάνει τον ασφαλιστικό τζίρο.

Παράλληλα, προσπάθησε να φορτώσει στους μηχανικούς τις ευθύνες για τις σημερινές και τις μελλοντικές ζημιές και τα θύματα των σεισμών, χωρίς να κάνει καν διάκριση ανάμεσα στο ρόλο των μελετητών - επιβλεπόντων και των εργολάβων. Προσπαθεί γενικότερα να εξατομικεύει το πρόβλημα, για να κρύψει τις δραματικές συνέπειες του τρόπου παραγωγής των κτιρίων, γιατί αυτός αποτέλεσε μία από τις βάσεις της ανάπτυξης του καπιταλισμού στη χώρα μας.

Στα παιχνίδια της εξουσίας και της ιδιωτικής οικονομίας της άρχουσας τάξης, η ανθρώπινη ζωή δεν έχει καμιά αξία. Η ανασφάλεια, η δυστυχία, ακόμα και ο θάνατος, αποτελούν πεδία σχεδιασμού κερδοφορίας όχι μόνο οικονομικής, αλλά και πολιτικής. Η νομοθεσία τους δημιουργεί γρήγορα το κατάλληλο πλαίσιο (π. χ. σχέδιο νόμου για την ασφάλιση από το σεισμικό κίνδυνο), όπως τότε με την αντιπαροχή.

Η μόνη που δεν μπορεί να ενσωματωθεί σε έναν τέτοιο σχεδιασμό είναι η συλλογική, συνειδητή, οργανωμένη και επιστημονικά θεμελιωμένη δράση των εργαζομένων για τη διεκδίκηση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τέτοιο είναι το δικαίωμα στην κατοικία, ακόμα και με βάση το σημερινό Σύνταγμα της χώρας μας. Αυτό το δικαίωμα δεν εξασφαλίζεται με το να είναι η κατοικία ιδιόκτητη και να απαιτείται να δουλεύεις δεκατετράωρο μια ζωή για να την αποκτήσεις. Εξασφαλίζεται κυρίως με το να είναι ασφαλής, επαρκής, επιστημονικά μελετημένη και ενταγμένη σε ένα ανθρώπινο, υγιεινό, λειτουργικό και αισθητικά προηγμένο πολεοδομικό περιβάλλον.

Το τερατώδες πολεοδομικό συγκρότημα της πρωτεύουσας είναι προϊόν της ελληνικής καπιταλιστικής οικονομίας, της κολακείας προς τη μικροϊδιοκτησία της γης και του ακινήτου, προς τη μικρή επιχείρηση (την εκτεταμένη «ιδιωτική πρωτοβουλία»). Τελικός στόχος (επιτυχημένος) ήταν η εξυπηρέτηση των συμφερόντων, οικονομικών και πολιτικών, του μεγάλου κεφαλαίου (εγχώριου και ξένου) και της μεγάλης ιδιοκτησίας της γης. Αποτέλεσμα για τους πολίτες της πρωτεύουσας: Μια πόλη - φονιάς. Η «θεομηνία» πάντοτε μεγεθύνεται, για να καλυφθούν οι πραγματικοί υπεύθυνοι του μεγέθους της καταστροφής.

Η πόλη έτσι κι αλλιώς σταδιακά θα ξαναχτιστεί, είτε από το μεγάλο κεφάλαιο με τα κριτήριά του και προς όφελός του, είτε από τις οργανωμένες αντιμονοπωλιακές - αντιιμπεριαλιστικές δυνάμεις στα πλαίσια άσκησης μακρόπνοης πολιτικής αντίθετης κατεύθυνσης, με στόχο τον πολεοδομικό εκσυγχρονισμό προς όφελος των κατοίκων της πόλης.

Η πόλη πρέπει σταδιακά να ξαναχτιστεί, ώστε να αποκατασταθεί η λειτουργικότητα και η ασφάλεια σ' αυτή:

  • Μέσω πολεοδομικών σχεδίων ανάκτησης ελεύθερων χώρων ακόμα και στην καρδιά των πιο πυκνοδομημένων περιοχών, στις οποίες άλλωστε βρίσκεται και ο κύριος όγκος των γερασμένων πολυκατοικιών.
  • Μέσω ριζικού ανασχεδιασμού λεωφόρων, οδών, διαδρομών αστικού σιδηροδρόμου και τραμ.
  • Μέσω κοινωνικών κατασκευαστικών προγραμμάτων αναπλήρωσης της κατοικίας, αναπλήρωσης και συμπλήρωσης του κοινωνικού εξοπλισμού.

Αυτό δεν είναι ένα «όραμα» για την Αθήνα. Είναι μια αντικειμενική δυνατότητα και ταυτόχρονα μια αναγκαιότητα που αναδύεται μέσα από τη συγκεκριμένη πραγματικότητα.

Χρήστος Τελιώνης
Δε γίνονται έλεγχοι στα οικοδομικά έργα

Λέγεται ότι πρέπει να συνηθίσουμε να ζούμε με τους σεισμούς. Αυτό έχει μεγάλη δόση αλήθειας, όταν δε χρησιμοποιείται για να καλυφθούν ελλείμματα πολιτικών που αφορούν στην αντιμετώπιση του γεγονότος ότι η Ελλάδα είναι η πιο σεισμογενής περιοχή στην ευρωπαϊκή ήπειρο, σημείωσε στην αρχή της ομιλίας του ο πολιτικός μηχανικός Χρήστος Τελιώνης.

O αντισεισμικός κανονισμός - είπε - είναι ένα πλαίσιο κανόνων για τη μελέτη και την κατασκευή κτιρίων, που όμως πρέπει να συνοδεύεται από κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίζεται η επιτυχία εφαρμογής του. Τέτοια μέτρα είναι η συνεχής ενημέρωση με εκπαιδευτικά σεμινάρια, δημοσιεύσεις κλπ. που θα απευθύνονται τόσο στους μηχανικούς όσο και τους τεχνίτες που εργάζονται στην οικοδομή. Ολα αυτά με συμμετοχή του ΤΕΕ, της ΓΣΕΕ και άλλων Εργατικών Κέντρων και των επαγγελματικών συλλόγων των μηχανικών.

Ο ΑΚ χωρίζει τη χώρα σε τέσσερις περιοχές ανάλογα με την επικινδυνότητα. Κάθε περιοχή συγκεκριμένης σεισμικότητας χωρίζεται σε τέσσερις κατηγορίες, ανάλογα με τη φύση του υπεδάφους. Ο προσδιορισμός των ποιοτικών εδαφικών χαρακτηριστικών μικρότερων τμημάτων της ευρύτερης περιοχής είναι αντικείμενο της λεγόμενης «μικροζωνικής» μελέτης. Και η έρευνα αυτή είναι απολύτως αναγκαία, γιατί συνδέεται με τον προσδιορισμό της σεισμικής επιτάχυνσης, που τελικά θα ληφθεί υπόψη στην αντισεισμική μελέτη. Η μικροζωνική μελέτη είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη.

Είναι φανερή η ανάγκη ενός φορέα, στα πλαίσια του ΥΠΕΧΩΔΕ, με αντικείμενο τη σύνταξη των κανονισμών. Θα έχει αντικείμενο τη μελέτη, παρακολούθηση των διεθνών εξελίξεων, την έρευνα σε συνεργασία με τα εργαστήρια των πολυτεχνείων - πανεπιστημίων και τους ειδικούς επιστήμονες (μηχανικούς, γεωλόγους σεισμολόγους), την οργάνωση ενημερωτικών και εκπαιδευτικών σεμιναρίων, τη μελέτη των αποτελεσμάτων των σεισμών σε σχέση με τη συμπεριφορά των κατασκευών. Στο ΥΠΕΧΩΔΕ υπάρχει διεύθυνση κανονισμών, η οποία μέχρι πρότινος «λειτουργούσε» με δύο πρόσωπα, το διευθυντή και τη γραμματέα του (!).

Η μελέτη ενός έργου εκπονείται στο πλαίσιο των κανονισμών που αφορούν τα οικοδομικά έργα. Οι μελέτες εκπονούνται από μηχανικούς που έχουν την πιστοποιημένη επιστημονική γνώση και ελέγχονται από αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Η επίβλεψη γίνεται επίσης από μηχανικούς.

Εγκληματική ολιγωρία

Σχεδόν σε ποσοστό 100% οι φέροντες οργανισμοί των κτιρίων κατασκευάζονται από οπλισμένο σκυρόδεμα και επομένως λέγοντας υλικά εννοούμε το σκυρόδεμα και το χάλυβα.

Οι συνθήκες λειτουργίας ενός εργοστασίου παραγωγής σκυροδέματος ορίζονται στον Κανονισμό Τεχνολογίας Σκυροδέματος διότι είναι κρίσιμες για την ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος. Ποια υπηρεσία ελέγχει αυτά τα εργοστάσια; Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ύστερα από πίεση των μηχανικών, καθιερώθηκε ο «αγορανομικός έλεγχος» του προϊόντος. Αυτό σταμάτησε γιατί στο μεταξύ δημοσιεύτηκε ο νέος Κανονισμός Τεχνολογίας Σκυροδέματος.

Επειδή το παραγόμενο προϊόν δεν έχει σήμα ποιότητας (ο χάλυβας έχει), όπως συμβαίνει στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, ο έλεγχος ανατίθεται στον κύριο του έργου και τον εργολάβο, με διαδικασία η οποία έχει ως αποτέλεσμα ο έλεγχος αυτός να είναι στατιστικά ανύπαρκτος. Το σκυρόδεμα είναι υλικό ασφαλείας και είναι ανεπίτρεπτο να μην έχει σήμα ποιότητας. Η ολιγωρία είναι αναιτιολόγητη και εγκληματική.

Τα συστατικά του σκυροδέματος είναι το τσιμέντο (έχει σήμα ποιότητας), τα αδρανή, δηλαδή άμμος, γαρμπίλι, χαλίκι και το νερό. Τα αδρανή παράγονται στα λατομεία. Ποιος ελέγχει τα λατομεία; Κάθε πότε γίνονται έλεγχοι; Ποια είναι τα στατιστικά στοιχεία αυτών των ελέγχων;

Η ανθρώπινη εργασία είναι ένας σημαντικός παράγοντας για την υλοποίηση ενός οικοδομικού έργου. Είναι οι εργατοτεχνίτες που απόκτησαν τη «γνώση» της δουλιάς τους εμπειρικά. Αυτό το προσωπικό μισθώνει την εργασία του στον εργολάβο. Αν και η κατασκευή είναι ένα είδος βιομηχανίας, εντούτοις δεν έχει τον ορθολογισμό που για λόγους παραγωγικότητας έχει η εργοστασιακή παραγωγή. Στο εργοστάσιο υπάρχει ιεραρχημένη διαδικασία με ενδιάμεσους ελέγχους, ώστε το τελικό προϊόν να έχει τα προδιαγεγραμμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Αν δεν υπάρχει αυτός ο ενδιάμεσος έλεγχος και το τελικό προϊόν αποτύχει λόγω της μαζικότητας της παραγωγής, η οικονομική ζημιά είναι μεγάλη.

Μια τέτοια ιεραρχημένη διαδικασία ποιοτικών ελέγχων δεν υπάρχει στην οικοδομή, με επιπτώσεις στο τελικό αποτέλεσμα. Γιατί; Μα θα είχε σαν συνέπεια την αύξηση του κόστους. Ο ρόλος του εργαζομένου στην οικοδομή για την παραγωγή του τελικού προϊόντος είναι άμεσος, ενώ στο εργοστάσιο η παραγωγή συντελείται μέσω των μηχανών.

Κάτι αντίστοιχο με τη βιομηχανική παραγωγή θα μπορούσε να γίνει με μία άλλη πολιτική γης και κατοικίας, με την οργανωμένη δόμηση που θα παρήγε κατοικίες ενταγμένες στο περιβάλλον χωρίς οικολογικές καταστροφές, σαφώς πιο αντισεισμικές.

Είναι γνωστό ότι ένα μέρος του οικοδομικού πλούτου της χώρας έχει ανεγερθεί αυθαίρετα, επομένως, κατά τεκμήριο, χωρίς μελέτη και επίβλεψη. Ποιος έχει την ευθύνη για τις καταστροφές που μοιραία θα υποστούν αυτές οι οικοδομές μετά το σεισμό;

Μετά το σεισμό της 7.9.99 και ιδιαίτερα μετά τις ζημιές που έγιναν, απασχολεί τον κόσμο το ζήτημα της ενίσχυσης των κτιρίων, με δεδομένο ότι η μέγιστη πλειοψηφία τους έχει ανεγερθεί με βάση τον κανονισμό του 1959. Το θέμα είναι τεράστιο από οικονομική άποψη και απαιτεί μελέτη η οποία είναι πολύπλοκη, με δεδομένο ότι πρέπει να συνεκτιμηθούν πολλές παράμετροι, με κύρια δυσκολία τον τρόπο παραγωγής της κατοικίας (αντιπαροχή), όπου πρυτάνευσε η λογική της εξυπηρέτησης του κέρδους και οικονομικο-πολιτικών συμφερόντων. Ενα όμως είναι μεγίστης προτεραιότητας. Ο άμεσος μετασεισμικός έλεγχος σε όλη την Ελλάδα και η ενίσχυση, όπου κριθεί αναγκαίο, των σχολικών κτιρίων, νοσοκομείων και εργοστασίων.

Κατά το σεισμό της 7.9.99 τα περισσότερα θύματα έδωσε η εργατική τάξη. Επομένως, δικαιούται να ζητάει την ενσωμάτωση στο σχεδιασμό και λειτουργία των εργοστασιακών χώρων όλων των κανόνων ασφαλείας, που οι αγώνες της, σε συνδυασμό με την πρόοδο της επιστήμης, έχουν επιβάλει.

Πάντως, ανεξάρτητα από τεχνολογικές παραμέτρους του φαινομένου σεισμός, που επιφανειακά φαίνεται να κυριαρχούν, το πρόβλημα είναι βαθύτατα πολιτικό, επειδή σε τελευταία ανάλυση συνδέεται με τον τρόπο παραγωγής και το ιδιοκτησιακό καθεστώς.

Γιώργος Γιώγος
Καθοριστικός ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ο Γ. Γιώγος
Ο Γ. Γιώγος
Στην έλλειψη ετοιμότητας και σχεδιασμού και στην ανεπάρκεια του κρατικού μηχανισμού, αλλά και στις αντίστοιχες ελλείψεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε υποδομές και μέσα ανταπόκρισης σε καταστάσεις ανάγκης, αναφέρθηκε στην αρχή της ομιλίας του ο δήμαρχος Πετρούπολης Γιώργος Γιώγος.

Η σημερινή κατάσταση - συνέχισε - απαιτεί επανασχεδιασμό, καθορισμό αρμοδιοτήτων και ρόλων μεταξύ Κεντρικής Διοίκησης, Τοπικής και Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και λήψη μέτρων για να μην παρατηρηθεί στο μέλλον σοβαρή αναντιστοιχία μεταξύ αναγκών και μέτρων θεραπείας τους.

Στον πρόσφατο σεισμό καταδείχτηκε ο αναντικατάστατος ρόλος της ΤΑ τόσο στο επίπεδο της άμεσης επέμβασης για την προσωρινή ανακούφιση των πληγέντων, όσο και στη διαδικασία αποκατάστασης των σεισμοπλήκτων και της ομαλοποίησης των λειτουργιών των πόλεων. Η χορήγηση από την κυβέρνηση των επιδομάτων εξομαλύνθηκε, μόνο όταν ενεπλάκη ουσιαστικά η ΤΑ. Η άμεση υποδοχή και περίθαλψη των αστέγων συντελέστηκε χάρις στην ετοιμότητα και δυνατότητα της ΤΑ να διαμορφώσει χώρους σε κέντρα υποδοχής και περίθαλψης. Η επισκευή των σχολείων συντελέστηκε στο μεγαλύτερο μέρος της από την ΤΑ, ενώ αυτά που είχε αναλάβει ο ΟΣΚ βρίσκονται ακόμα στις μελέτες. Η οργάνωση των καταυλισμών, η σίτιση των αστέγων, η υποστήριξη γενικά των πληγέντων, διεκπεραιώθηκε κατά κύριο λόγο από την ΤΑ με την παροχή από μέρους της Κεντρικής Διοίκησης των υποστηρικτικών εφοδίων. Σε αρκετές περιπτώσεις η ΤΑ συνέβαλε αποφασιστικά ακόμη και στον απεγκλωβισμό ατόμων από τα ερείπια. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Αττική μετά το σεισμό, το Κεντρικό Συντονιστικό Οργανο Πολιτικής Προστασίας συρόταν αρκετές φορές στη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων κάτω από την πιεστική και επίμονη απαίτηση της ΤΑ, για άμεση λήψη μέτρων ανακούφισης των αστέγων.

Σε όλη αυτή την προσπάθεια έγινε καθαρό και στον πλέον δύσπιστο ότι χωρίς την ΤΑ ή χωρίς την ισότιμη συμμετοχή της, το κράτος θα ήταν αδύνατο να ανταποκριθεί στις πιεστικές ανάγκες που δημιούργησε ο σεισμός. Το θλιβερό είναι ότι από μέρους της κεντρικής διοίκησης επιχειρήθηκε να μετατεθούν δικές της ευθύνες για δυσλειτουργίες ή αποσπασματικότητες μέτρων στην ΤΑ, με προφανή σκοπό τη μείωση των δυσμενών εντυπώσεων σε βάρος του κράτους και τη μετάθεση ευθυνών στην ΤΑ. Υπάρχουν σίγουρα ευθύνες για καθυστερήσεις, κακό συντονισμό και ανεπάρκεια και στην ΤΑ και πρέπει να αναληφθούν. Ομως η μετασεισμική περίοδος βρήκε την ΤΑ με αναβαθμισμένο κύρος και αναγνωρισμένη τη σπουδαιότητα του ρόλου της.

Καταδείχτηκε επίσης η έλλειψη εξοπλισμού και μέσων αντιμετώπισης των συνεπειών. Ακούσαμε από επίσημα χείλη ότι πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τους σεισμούς. Πώς όμως; Σήμερα, μετά την κατάργηση της ΜΟΜΑ, δεν υπάρχει δημόσιος φορέας που να διαθέτει εξοπλισμό αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών. Αυτό αποδεικνύεται και στις περιπτώσεις πλημμυρών, έντονων χιονοπτώσεων και πυρκαγιών μεγάλης κλίμακας.

Το πρόβλημα κατά τη γνώμη μας αντιμετωπίζεται με το σχεδιασμό και την αγορά εξοπλισμού από το κράτος και τη διάθεσή του στην Τοπική και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, μετά από συνεννόηση με τα όργανά της (ΤΕΔΚ - ΚΕΔΚΕ). Ο εξοπλισμός αυτός θα μπορούσε κατ' αρχήν να χορηγηθεί στους σεισμόπληκτους δήμους ή σε δήμους περιοχών που τα τελευταία χρόνια εμφανίζουν αυξημένη συχνότητα καταστροφών και κρίσεων.

Συγκεκριμένες προτάσεις

Η ετοιμότητα της ΤΑ και η αμεσότητα των επεμβάσεών της μετά τον τελευταίο σεισμό, δημιούργησε προσδοκίες στον πληθυσμό της πληγείσας περιοχής ότι και τα υπόλοιπα σοβαρά προβλήματα που δημιουργήθηκαν θα βρουν το δρόμο της επίλυσής τους με τον ίδιο γρήγορο και άμεσο τρόπο. Δυστυχώς η υφιστάμενη κατάσταση δεν επιτρέπει αισιοδοξία και θα πρέπει να αξιώσουμε τη διόρθωσή της. Θα πρέπει να θεσμοθετηθεί και να ισχύσει μόνιμα μέχρι να τροποποιηθεί στο μέλλον, ο τρόπος αποκατάστασης των πληγέντων σε κάθε περίπτωση. Παραδείγματος χάριν:

  • Να γίνεται περιοδικός έλεγχος σχολείων, φροντιστηρίων, εργοστασίων, κέντρων διασκέδασης κλπ.
  • Να ισχύσουν πάγιες οδηγίες του ΥΠΕΧΩΔΕ προς τους μηχανικούς για τον τρόπο επισκευής των κτιρίων.
  • Να θεσπιστεί τιμολόγιο εργασιών επικαιροποιημένο ανά τρίμηνο που θα αφορά στην επισκευή των σεισμόπληκτων κτιρίων που να καλύπτει το ύψος των ζημιών με επάρκεια.
  • Σε συνεργασία με την ΤΑ να γίνουν μικροζωνικές έρευνες κατά δήμο και ειδικοί όροι δόμησης.
  • Σε συνεργασία με την ΤΑ να αποφασιστεί από το κράτος και να υλοποιηθεί πρόγραμμα ανέγερσης εργατικών κατοικιών από τον ΟΕΚ και χορήγηση σπιτιών κατά προτεραιότητα στους ιδιοκτήτες ακινήτων που επλήγησαν και βρίσκονται σε «επικίνδυνα» οικοδομικά τετράγωνα, όπως αποδεικνύουν οι μικροζωνικές έρευνες.
  • Να θεσμοθετηθεί και να ισχύει ανάλογα σε κάθε περίπτωση, η οικονομική ενίσχυση από το κράτος στην ΤΑ για την αποκατάσταση των ζημιών στις υποδομές και στην περιουσία των δήμων.

Οι προτάσεις κατατέθηκαν. Αυτό που λείπει δεν είναι οι προτάσεις και ο σχεδιασμός, αλλά η πολιτική βούληση από μέρους του κράτους για την υλοποίησή τους. Απαιτείται η πιεστική διεκδίκηση προς την κυβέρνηση για τη χάραξη πολιτικής πρόληψης και αποκατάστασης. Και αυτή η διεκδίκηση είναι υπόθεση όλων μας.

Γιάννης Σταυρόπουλος
Ο σεισμός αποκάλυψε την εργοδοτική ασυδοσία

Ο Γιαννης Σταυρόπουλος
Ο Γιαννης Σταυρόπουλος
Ο σεισμός της 7-9-1999 είχε πάνω από 140 νεκρούς και οι περισσότεροι από αυτούς ήταν εργατοϋπάλληλοι σε χώρους εργασίας (ΡΙΚΟΜΕΞ, ΦΟΥΡΛΗΣ, ΦΑΡΑΝ, ΒΙΟΚΥΤ κλπ.) τόνισε ο Γιάννης Σταυρόπουλος, εκπρόσωπος του ΠΑΜΕ.

Για άλλη μια φορά, με τραγικό τρόπο αναδείχτηκε η απαράδεκτη κατάσταση των εργασιακών χώρων. Κτίρια αυθαίρετα και ακατάλληλα, ευάλωτα, καταπονημένα, χωρίς να έχουν καμιά αντισεισμική θωράκιση, ετοιμόρροπα, με παράνομες επεκτάσεις που σηκώνουν τεράστια φορτία. Κτίρια ακατάλληλα να αντεπεξέλθουν στην κόπωση από τους κραδασμούς που προκαλούνται από την παραγωγική διαδικασία. Διαπιστώθηκε η έλλειψη ή κατάληψη των διαδρόμων και των αναγκαίων κλιμακοστασίων για εύκολη διαφυγή σε περιπτώσεις κινδύνου.

Ακόμη πιο σοβαρά είναι τα ζητήματα με τις επικίνδυνες βιομηχανίες που γειτνιάζουν μεταξύ τους ή με κατοικημένες περιοχές, χωρίς επαρκείς αποστάσεις ασφαλείας. Αναφέρουμε βιομηχανίες εκρηκτικών, τοξικών κλπ., που είναι γνωστό ότι υπάρχουν στο Λεκανοπέδιο και αλλού. Η εργοδοτική καπιταλιστική ασυδοσία αποτυπώνεται όχι μόνο στον εργασιακό χώρο. Εκδηλώνεται στις αυθαίρετες χρήσεις γης, στις επιπτώσεις στο ευρύτερο περιβάλλον.

Με το σεισμό αναδείχτηκε άλλη μια φορά ότι λείπει από τους εργαζόμενους η πληροφόρηση, απουσιάζει η δημοκρατία από τους χώρους εργασίας. Οχι μόνο πριν από το σεισμό, αλλά μέχρι και σήμερα, μήνες μετά το σεισμό, μεγάλο τμήμα εργαζομένων - κυρίως εκεί που απουσιάζει ο συνδικαλισμός - δεν έχουν καμιά επαρκή πληροφόρηση για την κατάσταση των εργασιακών εγκαταστάσεων.

Οι παραπάνω αναφορές δείχνουν ότι αιτία της κατάστασης είναι η κυρίαρχη λογική του μέγιστου δυνατού κέρδους. Αυτό στον καπιταλισμό είναι η πρώτη βασική επιδίωξη. Ολα τα υπόλοιπα έρχονται «δεύτερα». Καπιταλιστές και κυβερνήσεις χρόνια τώρα συμπορεύονται. Αυτό εξηγεί την ασύδοτη συμπεριφορά και δράση, την έλλειψη μηχανισμών προληπτικού ελέγχου, την αναποτελεσματικότητα των όποιων κανόνων και ρυθμίσεων.

Το ταξικό εργατικό κίνημα σταθερά και μόνιμα χρειάζεται δράση που να συνδυάζει την απαίτηση για προστασία των εργαζομένων με αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης. Σεισμοί θα ξαναγίνουν. Δεν είναι όμως μοιραίο να γίνουν καταστροφές και να υπάρχουν θύματα.

Ο αγώνας για αντισεισμική θωράκιση των χώρων όπου ζει, κινείται και εργάζεται η εργατική τάξη αξίζει τον κόπο. Διεκδικούμε ένα αξιόπιστο πλαίσιο παρεμβάσεων και ελέγχων, που θα παίρνει υπόψη όχι μόνο τον αντισεισμικό κανονισμό και τη στατική επάρκεια των κτιρίων, αλλά θα τα συνδυάζει με το πλαίσιο υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων και με τις οδηγίες Σεβέζο ΙΙ για τα βιομηχανικά ατυχήματα μεγάλης έκτασης. Διεκδικούμε ο έλεγχος να γίνεται από μεικτές επιτροπές με αποφασιστικές αρμοδιότητες και με τη συμμετοχή των συνδικάτων.

Σημαντικό επίσης μέτρο είναι η κατοχύρωση της πρόσβασης στην πληροφόρηση για την κατάσταση των κτιρίων των εργασιακών χώρων. Χρειάζεται να αποκτηθεί μια πλήρης εικόνα χωρίς περιορισμούς και από τη Βουλή και από τα κόμματα και από τους ΟΤΑ και κυρίως από τους εκπροσώπους των εργαζομένων και από τους ίδιους τους εργαζόμενους. Να υπάρξει χρονοδιάγραμμα για έλεγχο εργασιακών εγκαταστάσεων με βάση τον αριθμό των απασχολούμενων, το βαθμό επικινδυνότητας, την ηλικία του κτιρίου, τις φθορές του, το είδος της παραγωγικής διαδικασίας, τις πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται και το τελικό προϊόν.

Εμείς θέλουμε τον εργαζόμενο πρωταγωνιστή των εξελίξεων. Οι δικοί μας στόχοι δε χωράνε στη μιζέρια και την παθητικότητα. Για τη δημοκρατία, την πρόοδο, για εργατικά δικαιώματα, αλλά και για την αντισεισμική θωράκιση, χρειάζεται συλλογική δράση για πλήρη εργασιακά δικαιώματα. Και φυσικά, το εργατικό κίνημα διεκδικεί πλήρη μισθολόγιο και ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων που έχασαν λόγω του σεισμού την εργασία τους.

Αυτοί οι στόχοι μπορούν να αποτελέσουν - και αποτελούν - τη βάση συσπείρωσης του ταξικού εργατικού κινήματος.



Ευρωεκλογές Ιούνη 2024
Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ