Στην Αγορά Αργύρη, η Fabbricato Art Platform παρουσιάζει, έως τις 21 Μάρτη, την έκθεση «Ανθρωπόμορφες ρωγμές +», μια εικαστική πρόταση που αντιμετωπίζει την τέχνη ως πράξη μνήμης, σύγκρουσης και διεκδίκησης.

Στην έκθεση παρουσιάζονται πάνω από 120 έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, κεραμικής των πέντε καλλιτεχνών.

Με αφορμή την παρουσίαση στην Πάτρα, συνομιλήσαμε με τους Τάκη Βαρελά, Δημήτρη Δήμου, Γιάννη Κλεφτογιάννη, Μιρένα Φερλέμη και Τίμο Χατζηλαγό για το συλλογικό εγχείρημα και τις ενότητες έργων που παρουσιάζουν.

«Το "+" δεν είναι διακοσμητικό. Είναι βάρος και ευθύνη. Δηλώνει εμβάθυνση. Σε μια εποχή που η τέχνη συχνά εγκλωβίζεται στην ουδετερότητα, επιλέγω συνειδητά να μετατρέψω τον χρωστήρα μου σε εργαλείο ανάκλησης μνήμης και διεκδίκησης. Η ατομική έκφραση αποκτά νόημα μόνο όταν συναντά τη συλλογική δυναμική των ανθρώπων της εργασίας», σημείωσε ο Τάκης Βαρελάς στην ερώτησή μας σχετικά με το ότι ακόμα και ο τίτλος της έκθεσης, «Ανθρωπόμορφες ρωγμές +» δηλώνει μια συνέχεια.

Οσο για το τι σημαίνει αυτό για την καλλιτεχνική ομάδα ο Γιάννης Κλεφτογιάννης ανέφερε ότι «για εμάς η συνέχεια είναι οργανική. Δεν λειτουργούμε ως άθροισμα ατομικών προτάσεων. Η ομάδα είναι ένα κοινό εργαστήριο σκέψης και πράξης. Κάθε έργο συνομιλεί με το άλλο και εντάσσεται σε μια ευρύτερη αφήγηση αντίστασης». Από τη μεριά της η Μιρένα Φερλέμη στάθηκε στο ότι είναι η συνέχεια μιας ανάγκης. «Να μη συνηθίσουμε το σκοτάδι. Παρά τις ρωγμές και τις πτώσεις, υπάρχει η δυνατότητα της ανάτασης. Αυτό το στοιχείο επιμονής μάς ενώνει».

Η συζήτηση προχωρά εστιάζοντας στο τι παρουσιάζεται στην έκθεση.

Ο Τάκης Βαρελάς στην ερώτησή μας ποιες είναι οι νέες ενότητες που παρουσιάζει, τονίζει ότι «στην ενότητα "Barcode of the Life" αποτυπώνω την προσπάθεια της σύγχρονης εξουσίας να μετατρέψει την ανθρώπινη ύπαρξη σε απρόσωπο κωδικό. Η ζωή γίνεται μετρήσιμο μέγεθος προς εκμετάλλευση. Εκεί γεννιούνται οι "ανθρωπόμορφες ρωγμές" - όταν η ανθρώπινη υπόσταση υποτάσσεται στους νόμους της αγοράς.

Η δεύτερη ενότητα, "Ολα είναι δρόμος", συμβολίζει τη ρήξη. Ο δρόμος δεν είναι απλώς διαδρομή, είναι πεδίο σύγκρουσης και ενότητας. Ξεκινά από τα ναυπηγεία, τα ορυχεία, τις μεταλλουργίες και φτάνει στη ζώσα δράση που διεκδικεί απελευθέρωση. Τα έργα δεν διεκδικούν μόνο χώρο έκθεσης, αλλά χώρο στη συνείδηση του θεατή».

Στα έργα του Γιάννη Κλεφτογιάννη, η ρωγμή μοιάζει με έκρηξη. Τι είναι αυτό που επιθυμεί να καταγράψει; Οπως μας λέει ο ίδιος, «η νέα ενότητα των 25 έργων γεννήθηκε από την ανάγκη να καταγράψω τη μεταμόρφωση της ανθρώπινης συνθήκης μέσα στο καμίνι του πολέμου. Από το "Δεν είναι παιχνίδι" μέχρι την "Καμένη γη", καταγράφω τον κυνισμό της ισχύος. Οι μορφές εμφανίζονται ανώνυμες, σχεδόν διαλυμένες μέσα σε μαύρα και πορφυρά πεδία.

Ωστόσο η ρωγμή δεν είναι μόνο τραύμα. Είναι και πέρασμα. Με το μελάνι και το κάρβουνο η επιφάνεια γίνεται πεδίο σύγκρουσης, αλλά και δυνατότητας. Με ενδιαφέρει η στιγμή μετάβασης - από τη στάχτη στο φως. Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σκιά, είναι και δημιουργός».

Το έργο του Δημήτρη Δήμου χαρακτηρίζεται από έντονη ταξική σημειολογία. Οπως μας λέει ο δημιουργός, πηγάζει από τις ρίζες του. «Τα δημιουργικά μου ερεθίσματα είναι βαθιά συνδεδεμένα με την τάξη των γεννητόρων μου. Μεγάλωσα μέσα στον μόχθο και την αξιοπρέπεια. Η ανάγκη μου είναι να καταγράψω τον αγώνα για το πανανθρώπινο δικαίωμα στην ελευθερία και στη ζωή.

Το σύνολο του έργου μου διακρίνεται από ενότητα και συνοχή, με επίκεντρο την ανθρώπινη μορφή. Οι "σηματωροί" μου είναι ακέφαλοι, γιατί δεν με ενδιαφέρει το πρόσωπο αλλά η στάση του σώματος. Το σώμα κάνει ένα βήμα μπροστά. Δηλώνει επιμονή και αταλάντευτη βούληση για ζωή».

Ο ίδιος θεωρεί το έργο του πολιτική πράξη. «Θέλω να υμνήσω την πάλη για τη ζωή σε όλες τις πτυχές της - από την καθημερινή βιοπάλη έως τις λαμπρές στιγμές του οργανωμένου αγώνα. Στρατεύομαι συνειδητά στο πλευρό της εργατικής τάξης και αποτυπώνω τη δική της "Οδύσσεια". Οχι απλώς για επιβίωση, αλλά για ζωή με αξιοπρέπεια. Οπως λέω συχνά: "Και ήρθαν χρόνοι αναγκεμένοι: Ο χοϊκός με το αιώνιο να μετρηθεί"», επισημαίνει.

Ο Τίμος Χατζηλαγός ως κεραμίστας μας εξηγεί πώς εντάσσεται το υλικό του σε αυτή τη θεματική των «ρωγμών». «Ο πηλός είναι από μόνος του μια ύλη που κουβαλά τη μνήμη της γης και της εργασίας. Στα έργα μου η ρωγμή δεν είναι ατύχημα, είναι συνειδητό ίχνος. Το ψήσιμο, η φωτιά, η πίεση μεταμορφώνουν το υλικό, όπως οι κοινωνικές συνθήκες μεταμορφώνουν τον άνθρωπο. Με ενδιαφέρει η στιγμή όπου το εύθραυστο γίνεται ανθεκτικό. Η κεραμική δεν είναι διακοσμητική παρουσία στην έκθεση, είναι μια υλική μαρτυρία για το πώς η γη, όταν περάσει από τη φωτιά, αποκτά νέα μορφή και δύναμη».

Ενώ σχολιάζοντας την εποχή μας και τις καθημερινές ολοένα και πιο επικίνδυνες εξελίξεις, ο Τ. Χατζηλαγός μας λέει πώς νοηματοδοτείται για τον ίδιο η έννοια της ειρήνης.

«Σε μια κοινωνία που σπαράσσεται από εκμετάλλευση, πολέμους, φτώχεια και προσφυγιά, η ειρήνη δεν είναι αφηρημένη έννοια. Ενσαρκώνεται στην ίδια την ανθρώπινη φύση. Προβάλλει ως απαίτηση της ύπαρξης του ανθρώπου - άλλοτε ως ανεκπλήρωτο στοιχείο και άλλοτε ως λόγος της ίδιας του της ύπαρξης. Είναι μια αρχέγονη και διαχρονική ανάγκη, συνυφασμένη με την πράξη της δημιουργίας, η οποία αποτελεί τον πιο ουσιαστικό δρόμο για την ανατροπή της τραγικής πραγματικότητας».

Τέλος, η Μιρένα Φερλέμη μάς μιλά για το πώς το σώμα στο έργο «Αυτοψία» γίνεται κεντρικό σύμβολο. «Το σώμα δεν είναι ατομικό. Είναι συλλογικό. Φέρει πάνω του το βάρος της εποχής, χαραγμένο στις ρωγμές του χρόνου. Οι εφημερίδες που ενσωματώνω λειτουργούν ως τεκμήρια της επικαιρότητας και της κυρίαρχης αφήγησης της εξουσίας.

Η πτώση που απεικονίζεται δεν είναι τέλος. Είναι η αρχή της ανάτασης. Με ενδιαφέρει να προσκαλέσω τον θεατή να αναγνωρίσει τη δύναμη που υπάρχει μέσα μας για να σηκωθούμε και να συνεχίσουμε».

Κλείνοντας δεν μπορούμε να μη ρωτήσουμε για το ποιος είναι τελικά ο ρόλος της τέχνης για τους ίδιους σήμερα.

Ο Τ. Βαρελάς μάς λέει «να μην είναι ουδέτερη». «Να φωτίζει το αίτιο της βίας και να αρνείται την κανονικότητα της καταστροφής», αλλά και «να υμνεί την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και να δείχνει πως ο τροχός της Ιστορίας μπορεί να γυρίσει», σημειώνουν ο Γ. Κλεφτογιάννης και ο Δ. Δήμου αντίστοιχα. Για την Μ. Φερλέμη είναι «να κρατά τη ρωγμή ανοιχτή ως δυνατότητα φωτός» και για τον Τ. Χατζηλαγό «να θυμίζει ότι μέσα από τη γη και τη φωτιά γεννιέται νέα μορφή».

Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η ιστορικός τέχνης Σαββίνα Λίτση.

Μέρες και ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως Παρασκευή 09.00 - 14.00 και 17.00 - 21.00, Σάββατο 09.00 - 14.00. Κυριακή κλειστά.