Η πορεία μείωσης των ερευνών για «ατυχήματα», θανατηφόρα ή μη, είναι αποκαλυπτική

Το πρόσχημα που χρησιμοποιεί είναι ότι αυτά συνδέονται με παθολογική ή τροχαία αίτια, χωρίς όμως να εξηγεί γιατί αυτά δεν σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίας, και σε αντίθεση με τα όσα η ίδια η Επιθεώρηση Εργασίας πρότεινε το 2001 (βλ. σελ. 20 - 21).

Ετσι κι αλλιώς, πολλά από αυτά είναι πιθανό να αποτελούν κατάληξη επαγγελματικών ασθενειών, η καταγραφή των οποίων στην Ελλάδα είναι κυριολεκτικά μηδενική, με ευθύνη όλων των κυβερνήσεων, παρά την παραδοχή ακόμα και των αρμόδιων οργάνων της ΕΕ ότι οι θάνατοι από επαγγελματικές ασθένειες είναι πολλαπλάσιοι των θανάτων από εργατικά «ατυχήματα». Κι όμως, στην Ελλάδα δεν έχει πεθάνει ποτέ κανείς από επαγγελματική ασθένεια!

Στην τελευταία δημοσιοποιημένη Εκθεση Πεπραγμένων της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας, το 2024, ο νέος τρόπος καταγραφής των εργατικών «ατυχημάτων» εφαρμόζεται όχι μόνο στο έτος αυτό αλλά και αναδρομικά σε προηγούμενα έτη, παρουσιάζοντας μια εντελώς διαφορετική εικόνα από αυτή που παρουσίαζαν οι ίδιες οι Εκθέσεις Πεπραγμένων.

- Στις Εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας για την περίοδο 2020 - 2023 καταγράφηκαν και δημοσιοποιήθηκαν 400 θανατηφόρα εργατικά «ατυχήματα».

- Πλέον στην Εκθεση του 2024 εμφανίζονται για την ίδια περίοδο μόνο τα 130, δηλαδή το 32,5%! Εξαφάνισαν αναδρομικά σχεδόν 7 στους 10 θανάτους εργαζομένων! Σε ό,τι αφορά το 2024 εμφανίζονται μόνο 47 θανατηφόρα, αφού δεν δημοσιοποιούνται όσα αποδίδονται σε παθολογικά αίτια.

Η λειψή καταγραφή των εργατικών «ατυχημάτων» είναι ακόμα μεγαλύτερη, καθώς η Επιθεώρηση Εργασίας βάσει νόμου δεν καταγράφει τα «ατυχήματα» στους ναυτεργάτες και στους εργάτες ορυχείων, λατομείων, μεταλλείων. Επιπλέον, από το 2006 δεν δημοσιοποιούνται ούτε οι θάνατοι με τροχαία αίτια.

Επιπλέον έχει μειωθεί και ο αριθμός των εργατικών «ατυχημάτων» που διερευνώνται, με προφανή στόχο τη συγκάλυψη των ευθυνών κράτους και εργοδοσίας. Σύμφωνα με τις Εκθέσεις Πεπραγμένων του κάθε έτους της Επιθεώρησης Εργασίας διερευνήθηκαν από το σύνολο των «ατυχημάτων» και των θανατηφόρων αντίστοιχα:

- Το 2021 το 73% και το 46%.

- Το 2022 το 68% και το 45%.

- Το 2023 το 52% και το 43%.

- Το 2024 διερευνήθηκε μόλις το 36% του συνόλου των «ατυχημάτων» (!), ενώ δεν γνωρίζουμε το ποσοστό επί του συνόλου των θανατηφόρων εργατικών «ατυχημάτων» που διερευνήθηκαν, καθώς αποσιωπούνται τα θανατηφόρα με παθολογικά και τροχαία αίτια.

Προκειμένου να δικαιολογήσει την εξαφάνιση των εργοδοτικών εγκλημάτων, η κυβέρνηση επικαλείται δύο επιχειρήματα.

Το πρώτο είναι ότι η απόφαση για διερεύνηση ενός θανάτου με παθολογικά αίτια λαμβάνεται μόνο μετά από «συγκεκριμένη διαδικασία πιστοποίησης των δικαστικών και ιατροδικαστικών αρχών».

Αυτό όμως διαψεύδεται από την ίδια την Επιθεώρηση Εργασίας. Σε εγκύκλιό της σημειώνεται: «Στην περίπτωση των σοβαρών και θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων παθολογικής φύσεως ο επιθεωρητής διερευνά ως ανωτέρω το ατύχημα και εφόσον δεν προκύπτει συσχέτιση με την εργασία, εισηγείται στον προϊστάμενο του αρμόδιου Τμήματος, ο οποίος το αρχειοθετεί, σημειώνοντας στις παρατηρήσεις πως πρόκειται για "ατύχημα που οφείλεται σε παθολογικά αίτια"». Η οδηγία αυτή θέτει το ερώτημα: Πώς μπορεί να αποφασίσει ένας επιθεωρητής αν ένας θάνατος με παθολογικά αίτια συνδέεται με τις συνθήκες εργασίας, όταν γι' αυτό απαιτούνται μια σειρά έλεγχοι που δεν μπορούν να γίνουν από τον ίδιο;

Επίσης, όπως ήδη αναφέραμε, η ίδια η διοίκηση της Ανεξάρτητης Αρχής της Επιθεώρησης Εργασίας λέει καθαρά ότι «από τα εργατικά ατυχήματα που αναγγέλλονται στην Επιθεώρηση Εργασίας, καταχωρίζονται μεν αλλά δεν διερευνώνται ως προς τα αίτιά τους όσα έχουν παθολογική ή τροχαία αιτιολογία».

Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση δεν δίνει στοιχεία όπως πόσες τέτοιες διαδικασίες πιστοποίησης δικαστικών και ιατροδικαστικών αρχών έχουν γίνει, πώς και με ποιον τρόπο αποφάσισαν ότι ένα θανατηφόρο εργατικό «ατύχημα» δεν οφείλει περαιτέρω διερεύνησης.

Περαιτέρω, εκτός από την εξαφάνιση των θανάτων, η μη διερεύνηση σημαίνει ότι δεν θα μαθευτεί ποτέ αν αυτοί έχουν ως αιτία τις συνθήκες εργασίας ή τουλάχιστον αν συνέβαλαν οι συνθήκες εργασίας στην εκδήλωση της θανατηφόρας πάθησης. Οσο για τους θανάτους με τροχαία αίτια, η σύνδεση με τις συνθήκες εργασίας, τουλάχιστον σε ένα ποσοστό τους, είναι προφανής: Ενας εργαζόμενος σε συνθήκες διαρκούς εντατικοποίησης, άγχους και εξάντλησης έχει σαφώς περισσότερες πιθανότητες εμπλοκής σε τροχαίο απ' ό,τι ένας εργαζόμενος με σταθερό ημερήσιο χρόνο εργασίας και δικαιώματα.

Το δεύτερο επιχείρημα της κυβέρνησης επαναλαμβάνει μονότονα ότι όσα μεταφέρει «είναι στοιχεία της Eurostat», σαν να αποτελεί αυτή η επίκληση τη «χρυσή σφραγίδα» της εγκυρότητας.

Επιπλέον, ακόμα και τα στοιχεία της Eurostat σε ό,τι αφορά την Ελλάδα συλλέγονται από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία και είναι διαφορετικά από αυτά που καταγράφει και δημοσιοποιεί η Επιθεώρηση Εργασίας! Ενδεικτικά, για την περίοδο 2021 - 2023:

- Η Eurostat αναφέρει ότι στην Ελλάδα σημειώθηκαν αθροιστικά σχεδόν 14.000 εργατικά «ατυχήματα», όμως η «Ανεξάρτητη» Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας αναφέρει ότι σημειώθηκαν πάνω από 41.000 εργατικά «ατυχήματα».

- Η Eurostat αναφέρει ότι τα θανατηφόρα ήταν 82, ενώ η «Ανεξάρτητη» Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας στην πρώτη εκδοχή της (περιλαμβάνει και όσα οφείλονται σε παθολογικά αίτια) αναφέρει ότι στην Ελλάδα σημειώθηκαν 311 θανατηφόρα εργατικά «ατυχήματα» και στη δεύτερη εκδοχή της (από το 2024 αφαιρεί από την καταμέτρηση - και μάλιστα αναδρομικά - όσα οφείλονται σε παθολογικά αίτια) τα εμφανίζει 139!

Δηλαδή η Επιθεώρηση Eργασίας, σε σχέση με τη Eurostat, στην πρώτη εκδοχή παρουσιάζει τριπλάσιο αριθμό συνολικών εργατικών «ατυχημάτων» και αυξημένο κατά 280% τον αριθμό των θανατηφόρων. Στη δεύτερη εκδοχή τα θανατηφόρα - ως διά μαγείας - παρουσιάζονται αυξημένα μόνο κατά 70%!

Επιπλέον, η «Ανεξάρτητη» Αρχή της Επιθεώρησης Εργασίας αναφέρει πως «ακολουθεί διαχρονικά τη μεθοδολογία ταξινόμησης εργατικών ατυχημάτων της Ευρωπαϊκής Στατιστικής για τα εργατικά ατυχήματα (ESAW)». Ομως ο ορισμός του θανατηφόρου εργατικού «ατυχήματος» με βάση την ESAW είναι το ατύχημα «που οδηγεί στον θάνατο του θύματος μέχρι και έναν χρόνο μετά το ατύχημα»!

Αλήθεια, με ποιο μηχανισμό παρακολουθεί σήμερα η Επιθεώρηση τους εργαζόμενους που έχουν τραυματιστεί σε χώρους δουλειάς και διαπιστώνει την εξέλιξη της κατάστασής τους; Πόσοι από αυτούς τους εργαζόμενους κατέληξαν μέχρι και έναν χρόνο μετά; Πόσοι ανάρρωσαν; Πού είναι αυτά τα στοιχεία;

Σε κάθε περίπτωση, οι διαφορετικοί τρόποι καταγραφής έχουν διαφορετικά αποτελέσματα. Η ουσία είναι ότι κανείς δεν αποτυπώνει το πραγματικό μέγεθος των εργατικών «ατυχημάτων» στους χώρους δουλειάς και ότι αυτό που ενδιαφέρει τις κυβερνήσεις δεν είναι να εξαλείψουν στην πράξη τα εργατικά «ατυχήματα», γιατί αυτό σημαίνει κόστος για την εργοδοσία, αλλά να εμφανίσουν μια πλασματική μείωσή τους, προκειμένου να «κουκουλώσουν» το σακάτεμα και το θανατικό που συμβαίνει στους χώρους δουλειάς.

Το ότι κυβερνήσεις - κράτος και εργοδοσία φέρνουν τα κάθε φορά στοιχεία στα μέτρα τους, με παραδοχές που βολεύουν τα μαγειρέματά τους, αποδεικνύεται και από το τι γίνεται με τις επαγγελματικές ασθένειες.

Η κυβέρνηση λοιπόν που επικαλείται την Eurostat καταπίνει τη γλώσσα της σχετικά με τα αντίστοιχα στοιχεία της ΕΕ για τις επαγγελματικές ασθένειες.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ίδια η ΕΕ («Στρατηγικό πλαίσιο για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021 - 2027) σημειώνει:

- «Το 2018 σημειώθηκαν και πάλι περισσότερα από 3.300 θανατηφόρα ατυχήματα και 3,1 εκατ. μη θανατηφόρα ατυχήματα στην ΕΕ των 27, ενώ 200.000 και πλέον εργαζόμενοι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο εξαιτίας ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία».

- Η κύρια αιτία των θανάτων που συνδέονται με την εργασία είναι ο καρκίνος, καθώς εκτιμάται ότι «οι καρκινογόνες ουσίες ευθύνονται για 100.000 θανάτους στον χώρο εργασίας εξαιτίας επαγγελματικού καρκίνου κάθε χρόνο».

- «Τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αιτία θανάτων που συνδέονται με την εργασία στην ΕΕ, δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία σχετικά με τις υποκείμενες αιτίες τους και τη σύνδεσή τους με επαγγελματικούς κινδύνους. Αυτό συνιστά εμπόδιο στην ανάπτυξη κατάλληλων μέτρων πρόληψης στον χώρο εργασίας».

Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω στοιχεία, σε ολόκληρη την ΕΕ για κάθε 3.300 νεκρούς εργάτες από «ατυχήματα» υπάρχουν άλλοι 200.000 που χάνουν τη ζωή τους από επαγγελματικές ασθένειες.

Αν εφαρμόσουμε μια τέτοια αναλογία για τη χώρα μας, ακόμα και στην καλύτερη περίπτωση των 82 θανάτων, σίγουρα στο ...παρασκήνιο υπάρχουν πολλές χιλιάδες θυμάτων από τις επαγγελματικές ασθένειες που δεν ερευνώνται με τη «βούλα» του κράτους.

Κι αυτό γιατί με την «επαγγελματική νοσηρότητα» στην Ελλάδα να παραμένει ουσιαστικά ένας «θαμμένος κίνδυνος», δεν έχει διερευνηθεί ούτε ένας θάνατος από καρδιαγγειακές παθήσεις και καρκίνο! Δεν έχει διερευνηθεί καθόλου αν τέτοιοι θάνατοι οφείλονται στις συνθήκες εργασίας, αναδεικνύοντας το τεράστιο μέγεθος συγκάλυψης των εργοδοτικών εγκλημάτων.

Ετσι, χιλιάδες επαγγελματικές ασθένειες κουκουλώνονται κάτω από τη «διάγνωση» της «κοινής νόσου», αλλά και λόγω της παντελούς έλλειψης μηχανισμών και διαδικασιών αναγνώρισης, καταγραφής και μελέτης της, ώστε να μπορεί να αντιμετωπιστεί ο επαγγελματικός κίνδυνος.