INTIME NEWS

Από το πρόσφατο εργοδοτικό έγκλημα στη «Βιολάντα»

Ακόμα, τονίζει πως οι πολιτικές εντατικοποίησης και γενίκευσης των ευέλικτων μορφών εργασίας αυξάνουν τους κινδύνους εργατικών «ατυχημάτων» και επαγγελματικών ασθενειών, την ίδια ώρα που επιχειρείται να μπει στον γύψο το συνδικαλιστικό κίνημα.

Περαιτέρω προβάλλει τις διεκδικήσεις που απαντούν στην ανάγκη για ουσιαστική προστασία των εργαζομένων και καλεί το υπουργείο Εργασίας να πάρει θέση και να απαντήσει τι μέτρα θα πάρει για την προστασία από τον επαγγελματικό κίνδυνο, για την πλήρη καταγραφή εργατικών «ατυχημάτων» και επαγγελματικών ασθενειών και την ουσιαστική ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων. Ακολουθεί αναλυτικά το κείμενο της Επίκαιρης Επερώτησης.

Θέμα: Μέτρα Υγείας και Ασφάλειας. Ουσιαστική προστασία των εργαζομένων στους χώρους δουλειάς.

Eurokinissi

Παράλληλα, χιλιάδες είναι τα κρούσματα επαγγελματικών ασθενειών, που οδηγούν σε χρόνια αναπηρία, συχνά σε πρόωρη αναπηρική σύνταξη ή αναπηρία και ανικανότητα για εργασία για μικρότερο χρονικό διάστημα. Με την απόκρυψη του επαγγελματικού χαρακτήρα αυτών των ασθενειών ο εργαζόμενος καταδικάζεται στη συνέχιση της επαγγελματικής έκθεσης στους ίδιους παράγοντες κινδύνου, με αποτέλεσμα την παραπέρα επιδείνωση της υγείας του.

Τα επίσημα στοιχεία είναι παραπλανητικά. Τα περισσότερα εργατικά «ατυχήματα» δεν δηλώνονται καν από την εργοδοσία στις αρμόδιες αρχές. Συχνά οι εργαζόμενοι πιέζονται να μη δηλώνουν το ατύχημα ούτε στον Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ, παλαιότερα ΙΚΑ), χάνοντας έτσι και τις ελάχιστες παροχές που προβλέπονται, ενώ πολλοί εργαζόμενοι είναι ανασφάλιστοι. Οι εργαζόμενοι με «μπλοκάκι», ενώ παρέχουν στην πραγματικότητα εξαρτημένη εργασία, εμφανίζονται από τους εργοδότες ως «αυτοαπασχολούμενοι» και δεν περιλαμβάνονται σε καμία καταγραφή. Διαφορετικές υπηρεσίες (Επιθεώρηση Εργασίας, Ελληνική Στατιστική Αρχή, ΕΦΚΑ), Λιμενικό Σώμα, Επιθεώρηση Μεταλλείων, Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων κ.ά.) δίνουν διαφορετικά στοιχεία, η κάθε υπηρεσία καταγράφει μέρος των κλάδων και των εργαζομένων. Τα όποια στοιχεία δίνονται, δημοσιεύονται με πολύ μεγάλη καθυστέρηση που ξεπερνά τα 2 έτη.

Τα στοιχεία που δημοσιεύει η Eurostat για τη χώρα μας αντιστοιχούν σε ατυχήματα που παρέχονται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή και αφορούν μέρος μόνο των εργατικών ατυχημάτων (ατυχήματα που είχαν ως αποτέλεσμα απουσία από την εργασία πάνω από 3 μέρες, αντιστοιχούν σε λιγότερο από 40% των κλάδων).

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η προσπάθεια απόκρυψης των θανάτων και προβλημάτων υγείας που οφείλονται σε επαγγελματικές ασθένειες. Ακόμα και οι επίσημες καταγραφές του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία αναφέρουν ότι οι θάνατοι στην εργασία οφείλονται κατά 2% σε εργατικά ατυχήματα και 98% σε επαγγελματικές ασθένειες. Αυτός ο τεράστιος κίνδυνος όμως αποκρύπτεται πλήρως στη χώρα μας, η οποία εμφανίζει το ντροπιαστικό «μηδέν» στις επίσημες ευρωπαϊκές στατιστικές.

Αυτή η έλλειψη καταγραφής οφείλεται σε πολιτική επιλογή όλων των μέχρι τώρα κυβερνήσεων και έχει ταξικό πρόσημο. Γιατί όταν ασθένειες που οφείλονται στις συνθήκες εργασίας καταγράφονται ως «κοινή νόσος», ή όταν αποκρύπτονται ατυχήματα που οφείλονται στην εργασία, τότε οι εργοδότες απαλλάσσονται από ένα σημαντικό οικονομικό κόστος το οποίο μετακυλίεται στους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους.

Μπροστά σε αυτή την επικίνδυνη κατάσταση για την πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου με επεκτάσεις και στη δημόσια υγεία συνολικότερα, το υπουργείο Υγείας αδιαφορεί προκλητικά, ενώ το υπουργείο Εργασίας προχωρά στην προαναγγελία της κατάργησης του εθνικού καταλόγου επαγγελματικών ασθενειών και του ΠΔ 41/2012.

Σήμερα, με βάση την πρόοδο της επιστήμης και της τεχνικής, υπάρχουν όλες οι δυνατότητες πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου, οι οποίες όμως δεν αξιοποιούνται. Πίσω από τις μεγάλες ελλείψεις, βρίσκεται ο στόχος του κεφαλαίου να αυξήσει το ποσοστό κέρδους του. Κάθε επιχείρηση καθορίζει το αν και τι μέτρα πρόληψης θα λάβει, με κριτήριο την επίδραση που θα έχουν αυτά στην κερδοφορία του.

Η σημερινή και οι προηγούμενες κυβερνήσεις είναι συνένοχες για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στους χώρους δουλειάς. Υπηρέτησαν και υπηρετούν τη στρατηγική της ΕΕ για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (ΥΑΕ), που καθορίζεται με το κριτήριο του κόστους - οφέλους για τη διασφάλιση της κερδοφορίας του κεφαλαίου.

Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσονται η διαμόρφωση ενός πλαισίου ψευδεπίγραφων ελέγχων της εργοδοτικής ευθύνης από τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς, η πολιτική της εμπορευματοποίησης του τομέα Υγείας - Πρόνοιας, η ελλιπής καταγραφή εργατικών «ατυχημάτων», η απουσία καταγραφής επαγγελματικών ασθενειών, η εμπορευματοποίηση των υπηρεσιών ΥΑΕ, η υποβάθμιση της επιστημονικής έρευνας, οι ελλείψεις στο νομοθετικό πλαίσιο.

Με βάση τα στοιχεία από τις εκθέσεις πεπραγμένων της Επιθεώρησης Εργασίας, το έτος 2000 υπηρετούσαν 334 Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (τεχνικοί και υγειονομικοί επιθεωρητές ονομάζονταν τότε) και υπήρχαν 414 οργανικές θέσεις. Με βάση την τελευταία έκθεση πεπραγμένων (2024) υπάρχουν 233 Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (ΑΥΕ) για όλη την Ελλάδα, οι οποίοι είναι επιφορτισμένοι και με διοικητικά καθήκοντα και περίπου 100 οργανικές θέσεις, επιθεωρητών ΥΑΕ, λιγότερες, σε σύγκριση με το 2000. Το πρόβλημα υποστελέχωσης της Επιθεώρησης είναι συνεπώς διαχρονικό.

Πέραν της υποστελέχωσης, το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει και τυπικά να μη γίνονται ουσιαστικοί έλεγχοι. Τα προγράμματα ελέγχων καταρτίζονται με βάση μια αυθαίρετη «κατάταξη επικινδυνότητας» και ομολογείται ότι για πλήθος δραστηριοτήτων («χαμηλής» επικινδυνότητας) δεν γίνεται έλεγχος, ενώ για άλλες μπορεί να γίνει μόνο δειγματοληπτικός ή υπάρχει δυνατότητα να γίνει τα επόμενα χρόνια, αφού πρώτα ξεκινήσει μια δραστηριότητα να λειτουργεί.

Ακόμη και στην περίπτωση που γίνονται έλεγχοι - για παράδειγμα από τις Επιθεωρήσεις ΥΑΕ, μετά από θανατηφόρα ή σοβαρά εργατικά ατυχήματα - συχνά ο έλεγχος δεν προσανατολίζεται στην ευθύνη του εργοδότη, αλλά γίνεται προσπάθεια μετατόπισης της ευθύνης στις πλάτες του εργαζόμενου, του Τεχνικού Ασφάλειας, του Συντονιστή Ασφάλειας στα τεχνικά έργα κ.ά. Υπενθυμίζουμε, όμως, ότι «οι υποχρεώσεις του τεχνικού ασφάλειας, του ιατρού εργασίας και των εκπροσώπων των εργαζομένων δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη για την ΥΑΕ» με βάση το αρθ.42 του Ν.3850/2010.

Με βάση το σημερινό νομοθετικό πλαίσιο, οι Τεχνικοί Ασφάλειας, πέραν των πολύ λίγων ωρών που προβλέπεται να παρέχουν υπηρεσίες ανά εργαζόμενο, έχουν συμβουλευτικές αρμοδιότητες, τελούν σε σχέση εξαρτημένης εργασίας προς τον εργοδότη και μπορεί να δεχτούν αντικειμενικά την εργοδοτική πίεση, στον βαθμό που οι υποδείξεις τους και η δραστηριότητά τους αξιολογούνται ως περιοριστικές για την κερδοφορία και την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης.

Η συνδικαλιστική δράση μπαίνει στο στόχαστρο της εργοδοσίας και του κράτους. Αυξάνουν οι πολύμορφες διώξεις σε βάρος εργαζομένων που διεκδικούν μέτρα ασφάλειας και υγείας στους χώρους δουλειάς. Μια σειρά αντεργατικοί νόμοι από τα τρία μνημόνια, τους νόμους Βρούτση, Αχτσιόγλου, Χατζηδάκη, Γεωργιάδη και Κεραμέως επιχειρούν να βάλουν «στον γύψο» τα συνδικάτα και τους συλλογικούς αγώνες των εργαζομένων. Η ποινικοποίηση της απεργίας και το ξήλωμα των συλλογικών συμβάσεων αποτελούν χαρακτηριστικά «επιτεύγματα» όλων των παραπάνω.

- Κατάργηση όλων των αντεργατικών νόμων που τσακίζουν το 8ωρο, ελαστικοποιούν την εργασία και ποινικοποιούν τη συνδικαλιστική δράση. 7ωρο - 5ήμερο - 35ωρο, υπογραφή και εφαρμογή Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ) με αυξήσεις στους μισθούς.

- Μέτρα υγείας και ασφάλειας για όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από τον τρόπο αμοιβής τους (μισθό, Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών), με ουσιαστικό έλεγχο της εργοδοτικής ευθύνης.

- Αποφασιστική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και της υλικοτεχνικής υποδομής της Επιθεώρησης Εργασίας, της Επιθεώρησης Μεταλλείων και όλων των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους σε όλες τις περιοχές της χώρας. Προσανατολισμός των επιθεωρήσεων στην αποκλειστική εργοδοτική ευθύνη για την πρόληψη και αντιμετώπιση του επαγγελματικού κινδύνου.

- Δημιουργία κρατικού σώματος Τεχνικών Ασφαλείας και Γιατρών Εργασίας και υπηρεσιών Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας (ΥΑΕ) ενταγμένων στο αποκλειστικά δημόσιο σύστημα Υγείας, κατάργηση των Εξωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞΥΠΠ) και κάθε επιχειρηματικής δραστηριότητας στον χώρο της ΥΑΕ.

- Κάλυψη όλων των χώρων εργασίας με υπηρεσίες Ιατρικής της Εργασίας, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων. Διαμόρφωση και στελέχωση τμημάτων Ιατρικής της Εργασίας στα δημόσια νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας με προτεραιότητα βιομηχανικές περιοχές και ουσιαστική, αποφασιστική συμβολή τους στην αναγνώριση της επαγγελματικής νοσηρότητας.

- Ουσιαστική καταγραφή εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών. Υποχρέωση του εργοδότη να αναγγέλλει όλες τις ασθένειες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα του ΠΔ 41/2012. Να περιληφθούν στον κατάλογο επαγγελματικών ασθενειών και οι ασθένειες του παραρτήματος 2 της σχετικής οδηγίας, αλλά και κάθε νόσος που με επιστημονικά κριτήρια της Ιατρικής της Εργασίας τεκμηριώνεται η σύνδεσή της με τον επαγγελματικό κίνδυνο.

- Συστηματική παρακολούθηση της υγείας των εργαζομένων ανάλογα με τον επαγγελματικό κίνδυνο, με δωρεάν ιατρικές εξετάσεις και ιδιαίτερη φροντίδα στις εγκύους και γενικότερα στις εργαζόμενες γυναίκες. Να ισχύσει ξανά η απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας των γυναικών στη βιοτεχνία και στη βιομηχανία, ενώ για άλλα επαγγέλματα (π.χ. υγείας, τουρισμού, επισιτισμού) να απαγορευτεί η νυχτερινή εργασία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

- Απαγόρευση απόλυσης εργαζομένων για λόγους που σχετίζονται με την υγεία τους, απαγόρευση απόλυσης θυμάτων εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας ή εργαζομένων που έχει εκδοθεί εκτίμηση καταλληλότητας με περιορισμούς για πρόβλημα υγείας, ανεξάρτητα αν αυτό σχετίζεται ή όχι με την έκθεση στον επαγγελματικό κίνδυνο.

- Πλήρης κάλυψη των αναγκών των εργαζομένων από τον επαγγελματικό κίνδυνο με ευθύνη του κράτους και αποκλειστική επιβάρυνση του κεφαλαίου. Πλήρης και απολύτως δωρεάν κάλυψη νοσοκομειακής και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, ιατρικής αποκατάστασης σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας. Πλήρεις αποδοχές για τους εργαζόμενους για όλο το διάστημα απουσίας από την εργασία λόγω εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας (όπως εάν δούλευαν), επανεκπαίδευση, επανένταξη στην εργασία. Πλήρης σύνταξη γι' αυτούς που δεν μπορούν να εργαστούν ή στις οικογένειές τους σε περίπτωση θανάτου. Αύξηση της φορολογίας του κεφαλαίου και των εργοδοτικών εισφορών, επιπλέον αύξηση αυτών και επιβολή προστίμων όταν αυξάνεται η επικινδυνότητα (π.χ. επιχειρήσεις με θανατηφόρα ατυχήματα, υψηλή επαγγελματική νοσηρότητα κ.λπ.).

- Υπεράσπιση και διεύρυνση του θεσμού των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων (ΒΑΕ) και σε άλλους κλάδους και ειδικότητες (σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα) που δουλεύουν σε ομοιογενείς συνθήκες, ανεξάρτητα από τον ασφαλιστικό τους φορέα και τη σχέση εργασίας. Αμεση επανένταξη στον θεσμό των κλάδων που εξαιρέθηκαν το 2011.

- Μείωση του χρόνου εργασίας για τα ΒΑΕ, 6ωρο/5ήμερο/30ωρο και αύξηση των ημερών αδείας. Καθιέρωση επιδόματος Βαριάς Ανθυγιεινής Εργασίας. Μείωση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στα 50 για τις γυναίκες και 55 για τους άντρες που εργάζονται στα ΒΑΕ. Καταβολή του ασφαλίστρου των ΒΑΕ από τους εργοδότες και το κράτος, απαλλαγή των εργαζομένων από τις εισφορές.

- Να επαναλειτουργήσουν οι Μεικτές Επιτροπές Υγείας και Ασφάλειας στις Κατασκευές και τα Ναυπηγεία. Δυνατότητα παρουσίας των εκπροσώπων των κλαδικών και επιχειρησιακών σωματείων και των Επιτροπών Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας (ΕΥΑΕ) στους ελέγχους που πραγματοποιεί η Επιθεώρηση Υγείας και Ασφάλειας και η Επιθεώρηση Μεταλλείων.

- Αμεση διακοπή όλων των υπαίθριων εργασιών όταν η θερμοκρασία ξεπεράσει τους 38^οC ή και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες ανάλογα με τη σχετική υγρασία, και κατά τη διάρκεια έντονων καιρικών συνθηκών. Αμεση διακοπή όλων των εργασιών στις περιοχές που επηρεάζονται από φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές. Πλήρης διασφάλιση των μισθολογικών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζομένων για όσο διαρκεί η διακοπή εργασιών.

ΕΠΕΡΩΤΑΤΑΙ η κυβέρνηση:

- Πώς τοποθετείται για όλα τα παραπάνω;

- Τι μέτρα θα λάβει για την ουσιαστική προστασία των εργαζομένων από τον επαγγελματικό κίνδυνο με ουσιαστικό κρατικό έλεγχο της εργοδοτικής ευθύνης;

- Τι μέτρα θα λάβει για την πλήρη ολοκληρωμένη καταγραφή εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών και την ουσιαστική ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων με ευθύνη του κράτους και αποκλειστική επιβάρυνση του κεφαλαίου;

Ενα ακόμα εργατικό «ατύχημα» με σοβαρό τραυματισμό εργαζόμενου καταγγέλλει το Συνδικάτο Μετάλλου Βοιωτίας, αυτήν τη φορά στην εταιρεία «ΑΛΟΥΜΑΝ» στα Οινόφυτα.

Το νέο εργατικό «ατύχημα» σημειώθηκε την Παρασκευή, όταν - όπως σημειώνει το Συνδικάτο - ο εργάτης που εκτελούσε εργασίες σε ύψος έπεσε στο κενό, με αποτέλεσμα να μεταφερθεί στο Νοσοκομείο Χαλκίδας, όπου διαπιστώθηκε ότι έχει σπάσει το χέρι του και έχει ραγισμένα πλευρά.

Το Συνδικάτο αναφέρεται στις συνθήκες υπό τις οποίες τραυματίστηκε ο εργαζόμενος, επισημαίνοντας ζητήματα που έχουν να κάνουν με τα μέτρα υγείας και ασφάλειας. Συγκεκριμένα, «η σκάλα που χρησιμοποίησε ο συνάδελφος ήταν παλιά και ακατάλληλη για χρήση, καθώς επίσης το έδαφος άκρως επικίνδυνο, λόγω του ότι είχε λάδια. Η συνήθης τακτική ήταν να βάζουν πανιά κάτω από τα ποδαρικά της σκάλας. Το αποτέλεσμα αυτής της εγκληματικής αμέλειας ήταν ο σοβαρός τραυματισμός του συναδέλφου».

Επίσης κάνει γνωστό ότι προέβη σε καταγγελία στην Τεχνική Επιθεώρηση Εργασίας και απαιτεί από την εταιρεία να δηλώσει το εργατικό «ατύχημα», καθώς και να αναλάβει όλα τα έξοδα νοσηλείας και αποκατάστασης του εργαζόμενου και ό,τι άλλο χρειαστεί για την πλήρη αποκατάσταση της υγείας του. Καλεί δε τη διοίκηση της εταιρείας να ορίσει συνάντηση με το Σωματείο, ώστε να τεθούν τα θέματα υγείας και ασφάλειας στην εργασία.

«Ολες οι αιτίες που γεννάνε τα εργοδοτικά εγκλήματα είναι εδώ και έχουν να κάνουν με το κέρδος», τονίζει το Συνδικάτο στην ανακοίνωσή του και καλεί σε μαζική οργάνωση των εργατών του κλάδου.