Συχνά μάλιστα διατυπώνονται, συνειδητά ή ασυνείδητα, ιστορικές αναλογίες με την πολύμορφη στήριξη που πρόσφεραν η Σοβιετική Ενωση και οι άλλες χώρες του σοσιαλισμού στην πάλη της εργατικής τάξης στις χώρες του καπιταλισμού και στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες των λαών παγκόσμια, πατώντας πάνω σε μια δήθεν ιστορική συνέχεια μεταξύ της Σοβιετικής Ενωσης και της σημερινής καπιταλιστικής Ρωσίας ή στο γεγονός ότι την κρατική εξουσία στην Κίνα την διαχειρίζεται το ΚΚ Κίνας.

Κάνοντας τις ανιστόρητες αυτές συγκρίσεις, επιχειρούν να βαφτίσουν τη σημερινή σύγκρουση ΗΠΑ - Κίνας για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα ως σύγκρουση καπιταλισμού - σοσιαλισμού.

Εύλογα λοιπόν στη συνείδηση της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών στρωμάτων προκύπτουν μια σειρά ερωτήματα. Ποιος είναι ο κοινωνικοοικονομικός χαρακτήρας αυτών των χωρών, με βάση και την ιστορική τους πορεία στη διάρκεια του 20ού αιώνα; Είναι η Κίνα σήμερα καπιταλιστική ή σοσιαλιστική; Ανεξάρτητα από τον χαρακτήρα της εξουσίας στις χώρες αυτές, μπορεί να λειτουργήσουν ως «ένα αποτελεσματικό και ωφέλιμο για τους λαούς αντίβαρο στη μονοκρατορία του ιμπεριαλισμού των ΗΠΑ»;

Δεν είναι σκοπός του σύντομου αυτού άρθρου να αντιμετωπίσει το σύνθετο ζήτημα της ανάλυσης της οικονομίας και της κοινωνίας της σημερινής Κίνας, πολύ περισσότερο να εξηγήσει την εξέλιξη της χώρας αυτής μετά την επαναστατική ανατροπή του 1949. Στόχος είναι να τεθεί μόνο το περίγραμμα κάποιων πρώτων απαντήσεων σε ερωτήματα σαν τα παραπάνω που προβληματίζουν τον λαϊκό κόσμο, που στέκεται με δέος απέναντι στους κινδύνους μιας παγκόσμιας πολεμικής σύγκρουσης και καταστροφής και γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από δυνάμεις που εμφανίζονται με ένα αντιιμπεριαλιστικό προσωπείο και καλλιεργούν αυταπάτες για εύκολες λύσεις στα σημερινά προβλήματα της ταξικής πάλης.

Μήπως η εκτόξευση της Κίνας στην παγκόσμια αγορά ως η δεύτερη και ανερχόμενη οικονομική δύναμη, που ανταγωνίζεται πια στα ίσια τις ΗΠΑ για την πρωτοκαθεδρία, αποτελεί αντανάκλαση της δυναμικής της λεγόμενης «σοσιαλιστικής οικονομίας της αγοράς»;

Μήπως η κρατική ιδιοκτησία σε αρκετούς από τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους της Κίνας, που σε μια σειρά κλάδους (αεροδιαστημική, χημικά, Ενέργεια, κατασκευές, αλουμίνιο, τηλεπικοινωνίες, μεταφορές) κατέχουν την πρώτη θέση παγκόσμια στις λίστες του Fortune Global 500, έχει σοσιαλιστικό χαρακτήρα και εκφράζει τη νομοτέλεια ανάπτυξης του κοινωνικού χαρακτήρα της παραγωγής που συνιστά προοδευτική τάση στην κοινωνική ανάπτυξη και που χαρακτήριζε και την ανάπτυξη στη Σοβιετική Ενωση;

Δεν μπορούμε να βαφτίζουμε το κρέας ψάρι! Ο Μαρξισμός - Λενινισμός απαιτεί να κρίνουμε την πολιτική και κοινωνικοοικονομική εξέλιξη μιας χώρας όχι με βάση τις επιθυμίες μας, όχι με βάση τους διακηρυκτικούς λόγους και τις πομπώδεις φράσεις των ηγεσιών τους, αλλά με βάση την αντικειμενική πραγματικότητα των σχέσεων παραγωγής, των ταξικών σχέσεων στη διαδικασία της παραγωγής.

Είναι απόλυτα ενδεικτικό αυτής της αναγκαιότητας το παράδειγμα της Σοβιετικής Ενωσης, όταν, μετά την οπορτουνιστική στροφή του 20ού Συνεδρίου του ΚΚΣΕ το 1956, διακηρυσσόταν ότι η χώρα έμπαινε σταθερά «στον δρόμο περάσματος στην ανώτερη φάση του κομμουνιστικού σχηματισμού», την ίδια ώρα που στο πεδίο της οικονομίας (και όχι μόνο) υιοθετούνταν μέτρα υπονόμευσης των κομμουνιστικών σχέσεων παραγωγής και του Κεντρικού Σχεδιασμού μέσα από την επέκταση των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων.

Οι φραστικές διακηρύξεις της κινεζικής ηγεσίας, που έχουν αποτυπωθεί και στο Σύνταγμα της χώρας, ότι «η σοσιαλιστική μεταμόρφωση της ατομικής ιδιοκτησίας πάνω στα μέσα παραγωγής έχει ολοκληρωθεί», ότι «η Κίνα θα βρίσκεται στο πρώτο στάδιο του σοσιαλισμού για μεγάλο χρονικό διάστημα» και ότι «οι ατομικές και ιδιωτικές επιχειρήσεις συγκροτούν ένα σημαντικό τμήμα της σοσιαλιστικής οικονομίας της αγοράς», όχι μόνο βρίσκονται σε προφανή αντίφαση μεταξύ τους, αλλά παραβιάζουν τις ίδιες τις νομοτέλειες της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, που δεν συνιστούν βουλησιαρχική επιλογή με βάση τις ιδιαιτερότητες της μιας ή της άλλης χώρας (εδώ τα «κινεζικά χαρακτηριστικά»), αλλά αναγκαιότητες της οικοδόμησης που καθορίζουν τον χαρακτήρα της.

Ο σοσιαλισμός είναι η πρώτη βαθμίδα του κομμουνιστικού σχηματισμού, όχι κάποια «μεταβατική κοινωνία» με ξεχωριστά χαρακτηριστικά, τόσο σε σχέση με τον καπιταλισμό, όσο και σε σχέση με τον σοσιαλισμό, μια κοινωνία με πολλαπλές μορφές οικονομίας, όπως ισχυρίζονται για την Κίνα σήμερα.

Η παραγωγή και στον σοσιαλισμό είναι άμεσα κοινωνική παραγωγή, με κοινωνικοποιημένα τα συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής, με Κεντρικό Σχεδιασμό της παραγωγής και της κατανομής του μεγαλύτερου μέρους του κοινωνικού προϊόντος. Η όποια διατήρηση στον σοσιαλισμό μορφών ατομικής και ομαδικής ιδιοκτησίας και των συνδεμένων με αυτές εμπορευματοχρηματικών σχέσεων δεν μπορεί να συνιστά «σημαντικό» και μακρόχρονο φαινόμενο της κοινωνικής παραγωγής, αλλά οφείλει να περιορίζεται προοδευτικά έως την πλήρη εξαφάνισή τους.

Αντίθετα, στη σημερινή Κίνα ο χαρακτήρας των σχέσεων παραγωγής ακολουθεί μια ολότελα διαφορετική πορεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ίδιας της Στατιστικής Υπηρεσίας της Κίνας, το 2025 ο ιδιωτικός τομέας αντιπροσώπευε πάνω από το 60% του ΑΕΠ της χώρας, το 57% των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου, το 49% του εξωτερικού εμπορίου και πάνω από το 80% της απασχόλησης στις πόλεις.¹

Σημειώνουμε ότι τα εταιρικά κεφάλαια ως ατομική ιδιοκτησία ήταν μηδενικά το 1978 και είχαν εκτοξευθεί στο 33% ήδη από το 2014, σε μια πορεία διαρκούς ενίσχυσης της ατομικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Στις 100 μεγαλύτερες εισηγμένες στο κινεζικό χρηματιστήριο επιχειρήσεις, ο ιδιωτικός τομέας αντιπροσώπευε το 2021 πάνω από το 50% της κεφαλαιακής αξίας, ενώ το 2010 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν ακόμα μόνο στο 8%.²

Ενδεικτικό της ραγδαίας επέκτασης των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής είναι η αύξηση των ανισοτήτων στην Κίνα σήμερα. Το 2024 το 10% των πιο εύπορων Κινέζων λάμβαναν το 43,3% του συνολικού εισοδήματος (το 27,8% το 1978), ενώ το 50% των φτωχότερων Κινέζων λάμβαναν μόνο το 13,7% (το 25,2% το 1978). Το 2024 το 10% των πιο πλούσιων Κινέζων είχαν συσσωρευμένο το 68% του συνολικού πλούτου (το αντίστοιχο ποσοστό στις ΗΠΑ την ίδια χρονιά ήταν 70%).³ Ταυτόχρονα, στην Κίνα υπάρχουν σήμερα πάνω από 1.000 δισεκατομμυριούχοι, με τους 100 από αυτούς να έχουν καθαρή αξία πάνω από 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια ο καθένας⁴!

Το γεγονός ότι αρκετοί μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι στη σημερινή Κίνα, συχνά σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας, αποτελούν ακόμα κρατική ιδιοκτησία και ο κρατικός τομέας αποκαλείται συνταγματικά «η καθοδηγητική δύναμη της οικονομίας», δεν συνιστά κάποιου είδους απόδειξη του «σοσιαλιστικού» χαρακτήρα της παραγωγής και της οικονομίας.

Αρκεί να θυμηθεί κανείς το παράδειγμα πολλών καπιταλιστικών χωρών σε όλο τον πλανήτη, περισσότερο ή λιγότερο ανεπτυγμένων, μαζί και της χώρας μας, όπου μεγάλοι επιχειρηματικοί όμιλοι, σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας, αποτέλεσαν για δεκαετίες κρατική ιδιοκτησία (π.χ. στην Ελλάδα: ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΟΣΕ, Ολυμπιακή, ΛΑΡΚΟ, Ναυπηγεία κ.τ.λ.). Ανάλογα με τις ανάγκες επέκτασης του κεφαλαίου σε ξένες αγορές, τη συγκυρία του οικονομικού κύκλου, τα μη ικανοποιητικά (σε μια ιστορική φάση) ποσοστά κέρδους για την τοποθέτηση κεφαλαίου στους αντίστοιχους κλάδους, το αστικό κράτος ανελάμβανε ως συλλογικός καπιταλιστής την ιδιοκτησία των σχετικών επιχειρήσεων.

Αντίθετα με τις διαστρεβλώσεις ποικιλώνυμων οπορτουνιστών, η ιδιοκτησία του αστικού κράτους πάνω στα μέσα παραγωγής δεν συνιστά κάποιας μορφής «σοσιαλισμό», αλλά μια μορφή εξυπηρέτησης των αναγκαιοτήτων του κεφαλαίου. Εγραφε «προφητικά» ο Λένιν: «Το πιο διαδεδομένο λάθος είναι ο αστικο-ρεφορμιστικός ισχυρισμός πως τάχα ο μονοπωλιακός ή ο κρατικομονοπωλιακός καπιταλισμός δεν είναι πια καπιταλισμός, πως μπορεί ήδη να ονομαστεί "κρατικός σοσιαλισμός" και τα παρόμοια».

Ο Κεντρικός Σχεδιασμός, θεμελιακή νομοτέλεια της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, αποτελεί στη σημερινή Κίνα ένα πλάσμα της φαντασίας. Ο Κεντρικός Σχεδιασμός υπονομεύθηκε από το 1993, αρχικά μέσω του περιορισμού των υποχρεωτικών για τις κρατικές επιχειρήσεις δεικτών του πλάνου και της μετατροπής όσων δεικτών διατηρήθηκαν σε απλές κατευθύνσεις δίχως υποχρεωτική εφαρμογή. Κατοχυρώθηκε συνταγματικά η «αυτόνομη λειτουργία» των κρατικών επιχειρήσεων (άρθρο 16), με αποτέλεσμα το κέρδος να αποτελεί το ανώτατο κριτήριο αποδοτικότητας μιας επιχείρησης και ο νόμος της αξίας να είναι ο ρυθμιστής της παραγωγής.

Στις κρατικές επιχειρήσεις το όποιο σχέδιο καθορίζει μόνο μακροπρόθεσμους στόχους, πρακτική που τα αστικά κράτη εφαρμόζουν εδώ και δεκαετίες σε πάμπολλες χώρες ανά την υφήλιο. Η κατάργηση του κρατικού μονοπώλιου στο εξωτερικό εμπόριο λειτούργησε σαν ένα ακόμα σημαντικό εργαλείο για τη ραγδαία επέκταση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Επιπλέον, η σημερινή καπιταλιστική Κίνα δεν συνιστά ούτε μια ειδικά κινεζική εφαρμογή της Νέας Οικονομικής Πολιτικής (ΝΕΠ) των μπολσεβίκων, όπως διατείνονται ορισμένοι διαπρύσιοι κήρυκες των «ιδιαιτεροτήτων» στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Θυμίζουμε ότι η εφαρμογή της ΝΕΠ από την άνοιξη του 1921 και η συνεπακόλουθη ενίσχυση των εμπορευματοχρηματικών σχέσεων συνιστούσε μια αναγκαστική, αλλά προσωρινή, προσαρμογή της πολιτικής του εργατικού κράτους, που βρέθηκε τότε αντιμέτωπο με την αποδιοργάνωση της οικονομίας λόγω του μακρόχρονου εμφυλίου πολέμου, της ιμπεριαλιστικής επέμβασης και του ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Οι μπολσεβίκοι στις επεξεργασίες τους δεν θεωρούσαν τη ΝΕΠ ως κάποιο ενδιάμεσο κοινωνικοοικονομικό σύστημα, ως νομοτελειακό χαρακτηριστικό της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, αλλά ως μια προσωρινή φάση της, που έδινε ένα πολύτιμο χρονικό περιθώριο για την ανάκαμψη της σοσιαλιστικής βιομηχανίας. Ουδεμία σχέση λοιπόν ανάμεσα στον κινεζικό «σοσιαλισμό της αγοράς» και τη ΝΕΠ!

Η οικονομική ουσία του μονοπωλιακού καπιταλισμού, δηλαδή του ιμπεριαλισμού, συνίσταται στη διαμόρφωση και κυριαρχία σε όλους τους βασικούς κλάδους μιας καπιταλιστικής οικονομίας των μεγάλων μετοχικών επιχειρήσεων (μονοπώλια). Το θεμελιακό αυτό χαρακτηριστικό του ιμπεριαλισμού, όπως το διατύπωσε ο Λένιν στο ομώνυμο έργο του το 1916, δεν αναιρείται από τον πρωτότυπο ιστορικά τρόπο με τον οποίο επανεμφανίστηκε ο μονοπωλιακός καπιταλισμός σε χώρες όπως η Ρωσία και η Κίνα στα τέλη του 20ού αιώνα μέσα από τις αντεπαναστατικές ανατροπές.

Τα διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης του μονοπωλιακού καπιταλισμού στις διάφορες χώρες προσδίδουν στη μια ή την άλλη χώρα διαφορετική ισχύ στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα (σε συνδυασμό και με την πολιτική και στρατιωτική της ισχύ), άρα και διαφορετικές δυνατότητες πολιτικής παρέμβασης και προώθησης των συμφερόντων των μονοπωλιακών της ομίλων. Η λεία που μοιράζεται αποτελείται από το σύνολο της υπεραξίας που παράγεται από την εργατική τάξη όπου Γης, το «θύμα» είναι συνολικά η παγκόσμια εργατική τάξη.

Οι χώρες που βρίσκονται στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας μπορεί να γίνονται περισσότερες και να διαφοροποιούνται στην πορεία ανάπτυξης του μονοπωλιακού καπιταλισμού. Τα ίδια τα στοιχεία της σημερινής πραγματικότητας δείχνουν ότι η θέση του πυρήνα των μεγάλων δυνάμεων του παρελθόντος, με όρους παγκόσμιου ΑΕΠ, έχει αδυνατίσει σε σχέση με κάποιες ανερχόμενες δυνάμεις.

Η ίδια η δημιουργία του G20 το 1999, αλλά και διαφόρων νέων διακρατικών ενώσεων και συμφωνιών (BRICS, Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, Ασιατική Επενδυτική Τράπεζα Υποδομών, «Μια Ζώνη, Ενας Δρόμος» κ.τ.λ.), με πρωτοβουλία ανερχόμενων καπιταλιστικών δυνάμεων, φανερώνουν τις σοβαρές ανακατατάξεις που έχουν επέλθει στον παγκόσμιο καπιταλισμό.

Η Κίνα, για παράδειγμα, παρουσιάζει σήμερα όλα τα χαρακτηριστικά ενός κράτους στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας. Το ΑΕΠ της εκτινάχτηκε από το 3,6% στο 16,9% του παγκόσμιου ΑΕΠ μεταξύ 2000 και 2024.⁵ Εξετάζοντας κανείς τα επίπεδα της μεταποίησης σε παγκόσμια κλίμακα, βλέπει ότι η Κίνα αντιπροσωπεύει σήμερα το 35% της παγκόσμιας παραγωγής σε όρους Ακαθάριστης Παραγωγής (το 1995 μόλις το 5%), ενώ οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν μόλις το 12%.⁶

Τα τελευταία 20 χρόνια έχει μετατραπεί σε καθαρό εξαγωγέα όχι μόνο τελικών βιομηχανικών προϊόντων, αλλά και ενδιάμεσων προϊόντων, ανατρέποντας την πορεία προηγούμενων χρόνων. Με άλλα λόγια, η Κίνα δεν αποτελεί απλά μια αλυσίδα συναρμολόγησης ενδιάμεσων προϊόντων που παράγονται από μονοπωλιακούς ομίλους σε άλλες χώρες.

Μεγάλοι μονοπωλιακοί όμιλοι της Κίνας αποτελούν στοιχείο της καθημερινότητας δισεκατομμυρίων ανθρώπων στον πλανήτη μέσα από προϊόντα και υπηρεσίες που παράγουν και εμπορεύονται - Alibaba, TenCent, TikTok, Huawei, Midea Group, BYD, Xiaomi, CATL, NetEase.

Η Κίνα σήμερα εγκαθιστά τα περισσότερα βιομηχανικά ρομπότ ετησίως, σε τεράστια απόσταση από τους ανταγωνιστές της - το 54% των νέων εγκαταστάσεων το 2024, σε σύγκριση με 8% της Ιαπωνίας και 6% των ΗΠΑ.⁷

Για να μην αναφερθεί κανείς στην πολυσυζητημένη υπεροχή της στην αγορά των σπάνιων γαιών, όπου ελέγχει το 60% της παγκόσμιας εξόρυξης, το 85% της επεξεργασίας και το 90% της παραγωγής μπαταριών υψηλής απόδοσης⁸, ζήτημα που αποτελεί κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ των ιμπεριαλιστικών κέντρων σήμερα.

Ολο και πιο δύσκολα μπορεί να αρνηθεί κανείς σήμερα τον καπιταλιστικό χαρακτήρα της οικονομικής ανάπτυξης στην Κίνα. Η ύπαρξη όμως του ΚΚ Κίνας στην εξουσία και ο ισχυρός έλεγχος που ασκεί στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας, καθώς και η λειτουργία μιας σειράς θεσμών με επιφανειακές αναλογίες με θεσμούς της εργατικής εξουσίας (π.χ. Συμβούλια Αντιπροσώπων του Λαού), ερμηνεύονται συχνά ως ενδείξεις ότι στην Κίνα δεν έχει πραγματοποιηθεί αντεπανάσταση.

Το ΚΚ Κίνας είναι ένα πολύ μαζικό κόμμα (με πάνω από 100 εκατ. μέλη στα τέλη του 2024, οργανωμένα σε 5,2 εκατ. οργανώσεις βάσης).⁹ Εχει οργανώσεις βάσης στις παραγωγικές μονάδες, με έντονη παρουσία μέσα στις επιχειρήσεις, οι οποίες δρουν στη λογική στήριξης της πολιτικής για την «εθνική ανάπτυξη», δηλαδή της κερδοφορίας των κινεζικών μονοπωλίων. Οι οργανώσεις του ΚΚ Κίνας σε εδαφική βάση λειτουργούν ως διοικητικές μονάδες - κοινότητες που οργανώνουν ζητήματα κοινωνικών υπηρεσιών, σε στενή διασύνδεση όμως με την ανεπτυγμένη ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα σε αυτούς τους τομείς.

Στο πλαίσιο του παρόντος άρθρου δεν μπορεί να εξεταστεί η εξέλιξη του ΚΚ Κίνας και του πολιτικού συστήματος μετά τη νίκη της Κινεζικής Επανάστασης το 1949. Πρέπει όμως να επισημανθεί ότι τόσο η ταξική σύνθεση του κόμματος, όσο και ο ιδεολογικοπολιτικός του αυτοπροσδιορισμός στόχο έχουν να το καταστήσουν κεντρικό και αποτελεσματικό μηχανισμό για την επέκταση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιεί το ίδιο το ΚΚ Κίνας¹⁰, το 2023 μόνο το 6,5% των μελών του ήταν εργάτες παραγωγής (το 2008 ήταν 10%), το 26% ήταν εργαζόμενοι στην αγροτική παραγωγή (επίσης σε πτώση), το 28% ήταν «επαγγελματικό, τεχνικό και διοικητικό προσωπικό» (μια αυξανόμενη κατηγορία, που περιλαμβάνει και μισθωτούς υπαλλήλους σε κλάδους νέων τεχνολογιών κ.τ.λ.), το 7,5% κρατικά και κομματικά στελέχη, το 20% συνταξιούχοι. Το 3% των μελών του κόμματος είναι επιχειρηματίες, ανάμεσά τους και αρκετοί από τους πολυάριθμους Κινέζους δισεκατομμυριούχους.

Με την υιοθέτηση της αρχής των «Τριών Αντιπροσωπεύσεων» το 2002, το ΚΚ Κίνας αντιπροσωπεύει πια «την πρωτοπορία της Κινεζικής εργατικής τάξης, του Κινεζικού λαού και του Κινεζικού έθνους», διαχέοντας έτσι τα συμφέροντα της εργατικής τάξης μέσα σε ένα αταξικό συνολικό «κοινωνικό συμφέρον» και την προσπάθεια οικοδόμησης μιας «κοινωνίας της αρμονίας».

Θα μπορούσαμε, με βάση τα παραπάνω, να εκτιμήσουμε ότι το ΚΚ Κίνας είναι ουσιαστικά συγχωνευμένο με το κράτος και ότι λειτουργεί ως ένα ιδιόμορφο κομματικό στήριγμα της καπιταλιστικής ανάπτυξης με τα σύμβολα του κομμουνισμού. Δεν θα ήταν άκαιρη εδώ μια αναλογία με την αστική εξουσία στη σημερινή Ρωσία, που αξιοποιεί εκτεταμένα και επιλεκτικά σύμβολα και επετείους της σοβιετικής Ιστορίας για να καναλιζάρει τη λαϊκή συνείδηση στο μονοπάτι υπηρέτησης των συμφερόντων του κεφαλαίου.

Ο σημερινός πολιτικο-ιδεολογικός και οργανωτικός χαρακτήρας του ΚΚ Κίνας φαίνεται να συνιστά μια αναγκαιότητα στις δεδομένες συνθήκες της καπιταλιστικής ανάπτυξης, προκειμένου να λειανθούν οι οξυνόμενες ταξικές αντιθέσεις στο έδαφος των αυξανόμενων κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στις οποίες αναφερθήκαμε παραπάνω.

Οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας τις 3 τελευταίες δεκαετίες, οι οποίοι εμφανίζονται από πολλές πλευρές ως το «θαύμα» του «σοσιαλισμού της αγοράς», και ο παραγόμενος κοινωνικός πλούτος βασίζονται στη σκληρή δουλειά εκατοντάδων εκατομμυρίων Κινέζων εργατών και αγροτών. Τέτοιοι και υψηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης χαρακτήριζαν και τις 3 πρώτες δεκαετίες μετά τη νίκη της επανάστασης το 1949. Αυτό που αποτελεί αξεχώριστο και αποκλειστικό συνοδοιπόρο του «σοσιαλισμού της αγοράς», δηλαδή της καπιταλιστικής ανάπτυξης στη σημερινή Κίνα, είναι μόνο η ραγδαία αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Το ΚΚ Κίνας λειτουργεί ως η καθοδηγητική δύναμη του κράτους στην πολύμορφη προσπάθειά του να στηρίξει τα συμφέροντα και τους σχεδιασμούς του μονοπωλιακού κεφαλαίου σε παγκόσμια κλίμακα, στην όλο και οξυνόμενη αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και τον ευρωατλαντικό άξονα, από τη Θάλασσα της Νότιας Κίνας και τον Ειρηνικό έως τη Μεσόγειο Θάλασσα και τις εσχατιές της αφρικανικής ηπείρου. Και η στήριξη του αστικού κράτους είναι αναντικατάστατη σε συνθήκες όπου η Κίνα πραγματοποιεί στο εξωτερικό Αμεσες Ξένες Επενδύσεις ύψους 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων (στοιχεία για το 2024), σε σύγκριση με τα 266 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύσεων των ΗΠΑ¹¹και που έχει σήμερα στην ιδιοκτησία της 690 δισεκατομμύρια δολάρια από το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ (παρόλο που κάνει μια συστηματική προσπάθεια την τελευταία δεκαετία να περιορίσει την έκθεσή της σε αυτό).¹²

Αυτό εξηγεί και τις διαστάσεις του «αμυντικού» προϋπολογισμού της Κίνας, που αυξάνεται σε ετήσια βάση κατά 7% το διάστημα 2019-2025, φθάνοντας το 2025 τα 249 δισεκατομμύρια δολάρια, αποτελώντας βέβαια ακόμα μόλις το 1/4 του αντίστοιχου προϋπολογισμού των ΗΠΑ (παρόλο που η διαφορά αυτή μπορεί να είναι σε έναν βαθμό πλασματική, λόγω και του χαμηλότερου κόστους παραγωγής στην Κίνα). Το ίδιο και οι εντατικές προσπάθειες της Κίνας να δημιουργήσει στρατιωτικές βάσεις και εγκαταστάσεις κατά μήκος των χερσαίων και θαλάσσιων εμπορικών δρόμων (από τις σημερινές μόλις 4 σε Τζιμπουτί, Καμπότζη, Κούβα, Τατζικιστάν σε τουλάχιστον άλλες 12 χώρες).

Το κομμουνιστικό και εργατικό κίνημα δεν πρέπει να συνταχθεί με τον έναν ή τον άλλο ιμπεριαλιστικό πόλο στην παγκόσμια αυτή διαμάχη τους, να τεθεί «κάτω από την ξένη σημαία» του ενός ή του άλλου. Εκμετάλλευση των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών δεν σημαίνει, στη μια ή την άλλη σύγκρουση μεταξύ αστικών τάξεων ή ιμπεριαλιστικών συμμαχιών, το να συντάσσεται η εργατική τάξη και το κίνημά της με τη λογική, τις αιτιολογίες και τους στόχους εκείνου του ιμπεριαλιστικού μπλοκ που είναι ανερχόμενο ή αντίθετο με το μπλοκ στο οποίο ανήκει η ντόπια αστική τάξη.

Κάτι τέτοιο συνιστά γελοιογραφία του Μαρξισμού - Λενινισμού. Φυσικά, ο βασικός εχθρός της εργατικής τάξης και του ΚΚ βρίσκεται μέσα στην ίδια τους τη χώρα και με αυτόν πρέπει να ξεμπερδεύει καταρχάς η κάθε εργατική τάξη. Τούτο όμως δεν καθιστά φίλο «τον εχθρό του εχθρού μου». Η ιστορία της πάλης των Μπολσεβίκων τόσο ενάντια στον τσαρισμό όσο και ενάντια στον χιτλεροφασισμό στη συνέχεια, αλλά και η πείρα του διεθνούς κινήματος σήμερα, αποδεικνύουν του λόγου το αληθές.

Παραπομπές:

1. Graphics: Private sector's share of the Chinese economy - CGTN

2. The advance of the private sector among China's largest companies under Xi Jinping | CEPR

3. World Inequality Database, World - WID - World Inequality Database

4. Forbes, «China's 100 richest», China's 100 Richest 2025

5. Στοιχεία Παγκόσμιας Τράπεζας, GDP (current US dollar) - China | Data

6. Στοιχεία ΟΟΣΑ, China is the world's sole manufacturing superpower: A line sketch of the rise | CEPR

7. «World Robotics 2025», International Federation of Robotics, PowerPoint-Presentation

8. International Energy Agency, China's share in rare earth magnet production, 2024 - Charts - Data & Statistics - IEA

9. Στοιχεία του Κρατικού Συμβουλίου της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, CPC grows stronger as membership exceeds 100 mln

10. COMPOSITION AND ORIENTATION OF THE COMMUNIST PARTY MEMBERSHIP UNDER XI JINPING

11. UNCTAD 2025 «World Investment Report», World Investment Report 2025: International investment in the digital economy

12. Στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ για τον Οκτώβρη 2025, ticdata.treasury.gov/resource-center/data-chart-center/tic/Documents/slt_table5.html