Βαδίζουμε προς το 22ο Συνέδριο με βάσιμη αισιοδοξία, που στηρίζεται στα σημαντικά βήματα που έχουμε σημειώσει ως Κόμμα τόσο στις επεξεργασίες μας για μια σειρά ζητήματα και στη βελτίωση της ιδεολογικοπολιτικής δουλειάς (εσωκομματικά και προς τα έξω), όσο και στην ισχυροποίηση του Κόμματος, την αυξημένη πολιτική του επιρροή, στον ρόλο του στην πρωτοπορία των εργατικών - λαϊκών διεκδικήσεων και αγώνων.

Χωρίς ίχνος κομπορρημοσύνης πρέπει να είμαστε περήφανοι που το Κόμμα μας άντεξε στην αντεπαναστατική λαίλαπα και τις ανατροπές, παραμένει φωτεινό παράδειγμα στην Ευρώπη και γενικότερα για τις αντοχές του, την ανάλυση των αιτιών των ανατροπών, την επικαιροποίηση των θέσεών του, πάντα με βάση τον χαρακτήρα του ως Κόμματος της εργατικής τάξης, ως Κομμουνιστικό Κόμμα.

Θα σταθώ σε τρία ζητήματα.

1. Από τα πιο αισιόδοξα στοιχεία στη δράση του Κόμματος είναι η απόκτηση και στερέωση ερεισμάτων σε κρίσιμους κλάδους και εργασιακούς χώρους, η οικοδόμηση σ' αυτούς, η κατάκτηση νέων θέσεων σε σωματεία, η ανάδειξη νέων στελεχών στο Κόμμα και το εργατικό - λαϊκό κίνημα.

Εδώ ακριβώς διαφαίνεται η σημασία της δουλειάς σε βάθος χρόνου στη νεολαία και την ΚΝΕ. Φυσιολογικά τα περισσότερα νέα στελέχη προέρχονται από την ΚΝΕ, έχουν διαπαιδαγωγηθεί και ατσαλωθεί σ' αυτήν, απέκτησαν πολύτιμες εμπειρίες. Η νέα γενιά στελεχών, ιδιαίτερα στο εργατικό κίνημα, γεννάει ελπίδες, έχει χαρακτηριστικά που επιτρέπουν αισιοδοξία. Με την κατάλληλη καθοδηγητική βοήθεια μπορούν να επιφέρουν ανατροπές στους αρνητικούς συσχετισμούς, να δημιουργήσουν ρήγματα.

Δύο θέματα θέλουν ιδιαίτερη προσοχή:

α. Να δοθεί όσο γίνεται μεγαλύτερη βοήθεια στην ΚΝΕ, να αναβαθμισθεί η δουλειά στη νεολαία και να συνεχισθεί η ανανέωση των γραμμών του Κόμματος με «έτοιμα» νέα στελέχη και μέλη.

Δικαίως είμαστε περήφανοι για την ΚΝΕ και τη δράση της, για τον ρόλο της στο κίνημα της νεολαίας. Μέσα σ' αυτούς τους δύσκολους καιρούς της αντεπανάστασης και των «ατομικών λύσεων», τα μέλη της ΚΝΕ δίνουν τιτάνιο αγώνα. Προσωπικά όμως (με όσα βλέπω και γνωρίζω και χωρίς να έχω πλήρη εικόνα) παρατηρώ ορισμένα σημάδια, που πρέπει να τύχουν σοβαρού προβληματισμού: σχετικά χαμηλό επίπεδο συγκρότησης των οργανώσεων της ΚΝΕ, μη ικανοποιητική συμμετοχή στα μπλοκ της νεολαίας στις μεγάλες λαϊκές κινητοποιήσεις, σχετική στασιμότητα στα Πανεπιστήμια.

Είναι απαραίτητο να σκύψουμε καλύτερα και περισσότερο στα προβλήματα της νεολαίας, να βρούμε καλύτερους τρόπους προσέγγισης, να αναβαθμισθεί η δουλειά στις μικρές ηλικίες και τα Γυμνάσια. Φυσικά, πέρα από τις ανησυχίες μου, δεν είμαι ο πλέον αρμόδιος για να προτείνω λύσεις.

β. Δεύτερο ζήτημα είναι εδώ η βοήθεια στα νέα στελέχη που αναδείχνονται, ώστε να πάρουν τα καλύτερα χαρακτηριστικά των παλιότερων (αντοχή σε βάθος χρόνου, αυτοθυσία και προσφορά, συνέπεια, διάβασμα, εμπειρίες...), να μην υπάρχει αίσθημα αυτάρκειας. Ξέχωρα από τη συνεχή προσπάθεια βελτίωσης, το διάβασμα, τη θεωρητική κατάρτιση, τη σχέση τους με εργαζόμενους και έξω από τον κομματικό μικρόκοσμο, θα επιμείνω σε κάποιες απαράβατες αρχές: να είναι κοντά στις ΚΟΒ και τους συντρόφους, να ενδιαφέρονται για τα προβλήματά τους, να έχουν καλή συμπεριφορά, να διαπνέονται από ευρύ πνεύμα και να επιδιώκουν ευρύτερη μόρφωση, να συζητούν άλλες γνώμες και διαφορετικές τοποθετήσεις, να ενθαρρύνουν τη διατύπωση της κάθε άποψης (στα πλαίσια εννοείται του Κόμματος και των θέσεών του). Είναι βέβαιο ότι στελέχη που δεν διακρίνονται από αυτά τα χαρακτηριστικά και κύρια από σεμνότητα, θα δημιουργήσουν θέματα. Μας έχουν ακριβά στοιχίσει στο παρελθόν.

2. Το δεύτερο κύριο ζήτημα που θέλω να θέσω είναι η ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή και βοήθεια στις οργανώσεις της Υπαίθρου. Πολύ σωστά ρίχνουμε το βάρος στην οικοδόμηση ισχυρών ΚΟΒ σε χώρους δουλειάς και κλάδους. Και οι εδαφικές όμως οργανώσεις έχουν να διαχειρισθούν σύνθετα και δύσκολα ζητήματα, όπως την παρέμβαση στην Τοπική Διοίκηση και τους μαζικούς φορείς, την πολιτική παρουσία στον χώρο τους, να δουλέψουν με εργαζόμενους διάφορων κλάδων, αυτοαπασχολούμενους, αγρότες κ.λπ.

Απείρως δυσκολότερη είναι η κατάσταση στις ΚΟΒ της Υπαίθρου. Ακόμα και στις συνοικιακές οργανώσεις μπορούμε να σκεφτούμε λύσεις εκ των ένδο (στελέχωση από γειτονικές ΚΟΒ ή από στελέχη της ΚΝΕ που περνούν στο Κόμμα, ακόμα και βοήθεια από συντρόφους κλαδικών οργανώσεων). Αυτό όμως είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο για τις ΚΟΒ της Υπαίθρου. Ετσι υποχρεωτικά καταφεύγουμε στο «μη χείρον». Η μεγάλη πλειοψηφία σ' αυτές τις ΚΟΒ είναι συνταξιούχοι και η δύναμή τους, εκτός εξαιρέσεων, βαίνει μειούμενη. Ας συνυπολογίσουμε ότι ελάχιστοι νεώτεροι παραμένουν στην Υπαιθρο, ακόμα και στις κωμοπόλεις και τα κεφαλοχώρια. Ακόμα και τα νέα στελέχη που ξεχωρίζουν και τα μέλη της ΚΝΕ, σε κάποια φάση μετοικούν. Ετσι μια επαρχιακή ΚΟΒ που αναφέρεται σε 5, 10 και περισσότερα χωριά, έχουμε την εύλογη απαίτηση να ανταποκριθεί με τους 5-10 συνταξιούχους της.

Πρέπει κάθε Τ.Ο., τα Γραφεία Περιοχής, το Κόμμα συνολικά, να επεξεργασθεί σχέδιο ενίσχυσης των ΚΟΒ της Υπαίθρου. Δεν πρέπει από πουθενά να υποτιμηθεί αυτή η πλευρά, να μην «εγκαταλειφθεί» στην πράξη η Υπαιθρος. Πολύ περισσότερο που στη Δυτική Θεσσαλονίκη για παράδειγμα, υπάρχει η μεγαλύτερη συγκέντρωση βιομηχανικών εργατών, πλην Αττικής.

Να ψάξουμε περισσότερο κάποιους τρόπους: ενίσχυση όπου είναι δυνατό, με συντρόφους, κυρίως με καταγωγή από τα αντίστοιχα χωριά. Ακόμα κι αν δεν γίνεται να ενταχθούν οργανωτικά, να αναλάβουν δουλειά και καθήκοντα στη δράση των ΚΟΒ καταγωγής τους με συνεχή έλεγχο. Να υπάρχει από τις Τ.Ο. σταθερά πρόγραμμα πολιτικής παρέμβασης και λειτουργίας στην Υπαιθρο, με ευθύνη των Τ.Ε. Υπάρχει παλιότερη και πρόσφατη πείρα.

Οι δυσκολίες βέβαια δεν απαλλάσσουν των ευθυνών όσους έχουν την ευθύνη καθοδήγησης αυτών των ΚΟΒ. Να ψάξουμε περισσότερο για λύσεις, να εντείνουμε την εσωκομματική και μαζική ι-π δουλειά, να πέσουμε πιο αποφασιστικά για στρατολογίες και οικοδόμηση στο Κόμμα και στην ΚΝΕ.

3. Τέλος δύο μόνο λόγια για το Διεθνές Κομμουνιστικό Κίνημα. Με καλύπτουν απόλυτα οι «Θέσεις» και η σχετική δράση του Κόμματος. Ολη μας η δράση, μέσα από τις διεθνείς συναντήσεις και επαφές και μέσα από τη δράση των κομμουνιστών μεταναστών, πρέπει να συγκλίνει σε δύο βασικούς στόχους: από τη μια ιδεολογικοπολιτική βοήθεια στα κόμματα και δυνάμεις που συνεργαζόμαστε, ώστε να λειτουργούν και δρουν ως Κομμουνιστικά Κόμματα, προσπάθεια από την άλλη να προσανατολισθούν στη δουλειά στην εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα των χωρών τους, να αποκτήσουν πραγματικά υπόσταση. Ειδάλλως θα παραμείνουν στο περιθώριο των ταξικών αγώνων, ακίνδυνα και σχεδόν γραφικά για το καπιταλιστικό σύστημα.

Σύντροφοι - συντρόφισσες,

Αφού εκφράσω την στέρεα πεποίθησή μου ότι το 22ο Συνέδριο θα έχει καθοριστική συμβολή στην οργάνωση του αγώνα για την ανατροπή αυτού του καθόλα απάνθρωπου, βάρβαρου, καπιταλιστικού συστήματος και στο χτίσιμο του νέου κόσμου του Σοσιαλισμού - Κομμουνισμού, επιθυμώ και εγώ να συμβάλλω με κάποιες σκέψεις, παρατηρήσεις, επισημάνσεις.

Εχω τη γνώμη πως πολύ εύστοχα η προσοχή, το κέντρο του συνεδρίου θα είναι ΤΟ ΚΟΜΜΑ.

Οι παράγοντες που επιδρούν σε μια επαναστατική αλλαγή (που μας ενδιαφέρει) είναι πολλοί και φυσικά πρέπει να τους λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη όλους, στη δράση μας.

Ο σημαντικός, καταλυτικός παράγοντας, που προφανώς πέφτει αποκλειστικά στη δική μας ευθύνη είναι ο μοχλός της ανατροπής. Η οργανωμένη, άρτια εξοπλισμένη ιδεολογικά, πεισμένη για το απόλυτο δίκιο του αγώνα, καταρτισμένη, ατσαλωμένη για όλες τις δυσκολίες συντροφική δυναμική πρωτοπορία.

Το Κόμμα μας έχει πλούσια πείρα (ίσως την πλουσιότερη όλων των κομμάτων όπου Γης), έχει δράση (λαμπρές σελίδες Ιστορίας), έχει αντοχή και κυρίως θέληση και πείσμα για την επίτευξη της κατάργησης της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Οι επεξεργασίες των θέσεών μας είναι αξιολογότατες, η στάση μας σταθερότατη απέναντι στον ταξικό εχθρό, οι δράσεις μας καίριες και κεραίες. Ομως η δυσκολία επικοινωνίας των θέσεών μας στο ευρύτερο κοινό παραμένει, το «μάγκωμα» των εργαζόμενων απέναντι στο Κόμμα είναι υπαρκτό, η υστέρηση ΚΟΒ στο να παίξουν τον ρόλο τους είναι φανερή, τουλάχιστον, σε αρκετές περιπτώσεις.

Φυσικά δεν πρέπει να μας διαφεύγει της προσοχής η δράση του αντίπαλου, η αλλοτρίωση ΜΜΕ, οι περιορισμένες δυνατότητές μας. Παρ' όλα αυτά όμως για το «κόμμα παντός καιρού» και «για όλα δυνατό και ικανό» πρέπει να βρούμε μονοπάτια, δύσβατα μεν αλλά που οδηγούν στην κορυφή.

Θυμάμαι, νέος ακόμη, ένας σεβάσμιος ηλικιωμένος σύντροφος με χρόνια εξορίας κουβεντιάζοντας για παρόμοια θέματα παρατήρησε, «Σύντροφοι, οι σύντροφοι είμαστε οι ζωντανές αφίσες του Κόμματος, κανείς δεν μπορεί να τις κατεβάσει, να τις σκίσει. Αν είμαστε καθαροί καθαρό και το Κόμμα, αν μουντζουρωμένοι, δυστυχώς μουντζουρωμένο και το Κόμμα».

Για τη λειτουργία των ΚΟΒ.

Πολλές φορές έχει γραφτεί στα ντοκουμέντα του Κόμματος, έχει ειπωθεί αμέτρητες φορές στις κομματικές συνεδριάσεις, ότι το κύτταρο του Κόμματος είναι οι ΚΟΒ (Κομματικές Οργανώσεις Βάσης). Φυσικά δεν πρέπει να είναι βιολόγος κάποιος ή γιατρός για να γνωρίζει τι σημαίνει κύτταρο ενός οργανισμού. Ενας μικρός αριθμός κυττάρων μπορεί να δηλητηριάσει ολόκληρο τον οργανισμό, δηλαδή δισεκατομμύρια κύτταρα. Ολοι επίσης γνωρίζουμε (εκ πείρας) πως όσο και να προσεχτεί ένας οργανισμός αποκλείεται να μην προσβληθεί από μη υγιή κύτταρα. Το ζητούμενο είναι πώς νωρίς θα γίνει η επισήμανσή τους και πώς θα επέλθει η ίαση.

α) Αρα η ευλαβική τήρηση του Καταστατικού απαραίτητη προϋπόθεση για να αποφεύγονται τα περισσότερα των προβλημάτων.

β) Σαφής μηχανισμός διάγνωσης εξέτασης προβλημάτων ΚΟΒ (όργανα αποκλειστικά για αυτό το λόγο), ταχύτατη επίδραση - επίλυση (ή δυνατόν μέσα στον μήνα).

γ) Ο γραμματέας είναι η ψυχή της ΚΟΒ, οργανωτής, σχεδιαστής με κοινωνική δράση και συμμετοχή, με ενδιαφέρον για την άψογη λειτουργία και δράση της ΚΟΒ. Οχι διεκπεραιωτικός, τυπικός, στεγνός.

Β. Για το στελεχικό δυναμικό.

Θεωρώ πως η δυσκολότερη από όλες τις κομματικές υποχρεώσεις είναι αυτή της εκλαΐκευσης των θέσεών μας. Απαιτεί όχι απλώς γνώση, αλλά πλήρη κατανόηση. Επίγνωση του κοινού απεύθυνσης και υπομονετικό, επεξηγηματικό τρόπο παρουσίασης, ικανότητα επικέντρωσης στα σημαντικότερα. Για τούτο πιστεύω τα μεσαία στελέχη έχουν και τη μεγαλύτερη δυσκολία να ανταπεξέλθουν, επομένως θα πρέπει να έχουν και την πιο συγκεκριμένη βοήθεια.

Οι σύντροφοι που έχουν αυξημένες ευθύνες πρέπει πέρα από την πλήρη επίγνωση των ευθυνών τους, τη θέληση, την προσφορά, την άριστη γνώση των θέσεων, του Προγράμματος και του Καταστατικού, πρέπει να έχουν τη δυνατότητα και την ικανότητα να σηκώσουν αυτό το τεράστιο βάρος. Πρέπει να έχουν τη σεμνότητα και το «γερό στομάχι» να βοηθήσουν και τους βραδυπορούντες συντρόφους.

Η έπαρση, ο διοικητισμός, η αφ' υψηλού αντιμετώπιση, η λοιδορία, η προσβολή είναι ικανά να αμαυρώσουν το Κόμμα, όταν έστω και ένα από αυτά να καθρεφτίζεται σε ένα άριστο κατά τα άλλα στέλεχος.

Η ωραιοποίηση μιας εικόνας (στην ΚΟΒ, στη δράση, στο αποτέλεσμα) που μεταφέρεται είναι ό,τι χειρότερο. Λάθος εκτίμηση, καμία διόρθωση, ίσα-ίσα επιμονή στο λάθος, άσχημη διαπαιδαγώγηση, κακή επίδραση σε όλη τη δράση.

Η έλλειψη κριτικής, πολύ περισσότερο η παρεμπόδιση κριτικής (σαφώς μέσα στα όργανα) είναι πολλά περισσότερα από αυτό που από πρώτη ματιά αξιολογείται.

Ενα τεράστιο λάθος όταν γίνει παραδεκτό κάνει πολύ μικρότερη ζημιά από ένα μικρό λάθος που σκεπάζεται επιμελώς. Προφανώς λάθη δημιουργούνται από τη δράση, η αδράνεια είναι από μόνη της λάθος.

Οσο όμως η ακοή είναι προβληματική τόσο και περισσότερο η όραση είναι οξυδερκής στην παρατήρηση των κομμουνιστών. Ισως κάποιοι περιμένουν πολλά από αυτούς, ίσως για άλλους να αποτελούν άλλοθι για τη δική τους αδράνεια τα όποια ακούσια λάθη. Ο κάθε σύντροφος ειδικά το στέλεχος οφείλει να είναι ακέραιος. Μπορεί οι κακεντρεχείς τις αρετές τους να μην τις πιστώνουν στο Κόμμα, τις αδυναμίες τους όλοι τις χρεώνουν στο Κόμμα.

Γ. Για την προσέγγιση των φίλων.

Κλείνω με μια επισήμανση που αφορά στον τρόπο και την αντίληψη σχετικά με την προσέγγιση των φίλων που θέλουν να προσεγγίσουν το Κόμμα. Πολλές φορές επειδή είχαμε μια συζήτηση με κάποιον πριν πολύ καιρό και ήταν εντελώς αρνητικός μένουμε σε αυτή την εντύπωση και δεν εξετάζουμε τις νέες απόψεις που πιθανόν να έχει ο συνομιλητής μας. Μπορεί ο, η, οποιοδήποτε κάτω από διαφορετικές συνθήκες να αλλάξει στάση. Εξάλλου αυτή είναι και προσδοκία μας. Οι άνθρωποι αλλάζουν όπως κάποιοι ενώ μιλούσαν για επανάσταση πριν, τώρα στα υπουργικά συμβούλια λένε άλλα (και ευτυχώς είναι λίγοι). Ετσι και η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων, ταξικών φίλων, μπορεί να αλλάξει και να γίνει συνοδοιπόρος και ιδεολογικός σύμμαχος.

Δυστυχώς πολλοί δεν ακούνε κριτικά, δεν φιλτράρουν, δεν ψάχνουν, ίσως δεν προλαβαίνουν κιόλας (η θέσπιση της 13ωρης εργασίας έχει και τέτοιο στόχο, να μην προλαβαίνει ο εργαζόμενος να σκεφτεί). Φυσικά κατακλύζονται από πληθώρα ψευδών, λαθεμένων, διαστρεβλωμένων ειδήσεων. Η προσέγγισή τους πρέπει να είναι πολύ προσεκτική. Πρέπει πρώτα να ανασκευαστούν οι λάθος πληροφορίες διαλεκτικά, χωρίς ίχνος προσβολών και έπειτα να γίνει η προβολή της άλλης άποψης.