«Τι γυρεύεις στον ύπνο μου πατέρα...» τιτλοφορείται η μουσική παράσταση του Διονύση Τσακνή, που ξεδιπλώνεται κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στο «Νέο Ελληνικό Θέατρο» και η οποία έγινε αφορμή για την κουβέντα μας με το μουσικό δημιουργό. «Το έργο», λέει ο Διονύσης Τσακνής, «δεν είναι τίποτα άλλο παρά οι σχέσεις ανάμεσα στους γονείς και στα παιδιά, ο τρόπος που βλέπει τον κόσμο ο καθένας, ο κόσμος όπου συναντιούνται ή διαφωνούν, οι γραμμές που βάζουν μεταξύ τους και στο ζητούμενο: επικοινωνία».

-- Επικοινωνία, που σήμερα είναι σε κρίση...

«Σε όλα τα επίπεδα. Η ανάγκη για επικοινωνία και διάλογο είναι ζητούμενο. Στην παράσταση ο πρωταγωνιστής λέει στον πατέρα του "κι έπρεπε να 'ρθεις στον ύπνο μου να μου τα πεις όλα αυτά;". Υπάρχουν πράγματα με τους γονείς μας που δεν τα ομολογήσαμε ποτέ, δεν ανοίχτηκε ο ένας στον άλλο, διότι οι ρόλοι που υπερασπιζόμαστε μας επιβάλλουν μια άλλη στάση, νομίζω όχι σωστή. Πρέπει να υπάρχει ένας ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας. Μόνο έτσι θα εμπνεύσεις σεβασμό, θα ξεκλειδώσεις πράγματα, θα βοηθήσεις».

-- Μια πρόσκληση - πρόκληση λοιπόν προς γονιούς και παιδιά...

«Πολλοί ήρθαν με τα παιδιά τους και οι αντιδράσεις ήταν έως συγκινητικές. Ενας πατέρας μου είπε: "από σήμερα θ' αρχίσω να σκέφτομαι πολύ πιο σοβαρά ορισμένα πράγματα". Οταν ακούς τέτοια πράγματα δε σε ενδιαφέρει η προσέλευση, το εισιτήριο, τα οικονομικά. Νιώθεις ότι είσαι χρήσιμος και αυτό είναι το ωραιότερο δώρο».

-- Για σας προσωπικά η παράσταση τι σημαίνει;

«Περιμένω τη Δευτέρα και την Τρίτη. Αυτό το πράγμα, με αυτή τη μορφή, με το βίντεο, τις καταπληκτικές ερμηνείες των Γιώργου Κιμούλη, Ταμίλας Κουλίεβα και Παντελή Παπαδόπουλου, τον ηθοποιό, τους τραγουδιστές και μουσικούς επί σκηνής, δεν έχει ξαναγίνει στην Ελλάδα. Μου δίνει τη χαρά ότι δεν επαναλαμβάνομαι. Η παράσταση έχει πολλή δουλιά πίσω της. Ξεκίνησε ως παραγγελία της Πάτρας - Πολιτιστική Πρωτεύουσα και του Θάνου Μικρούτσικου, όχι μ' αυτή τη μορφή. Κατέληξα να κάνω κάτι για τις σχέσεις. Εγραψα ένα σενάριο, στηριγμένο σ' έναν απλό μύθο: επίσκεψη των γονιών στο γιο τους, στον ύπνο του, όπου σ' ένα βράδυ λέγονται πράγματα που δεν ομολόγησαν εν ζωή. Από το σενάριο προέκυψαν τα δεκατρία καινούρια τραγούδια, ενώ ενσωμάτωσα και παλιότερα, που ταιριάζουν».

-- Οσο μεγαλώνουμε έχουμε μεγαλύτερη ανάγκη να εξοφλούμε κάποιους παλιούς «λογαριασμούς»;

«Εχουμε ανάγκη να κλείσουμε ορισμένα πράγματα με το παρελθόν μας. Αν δεν κλείσεις τους λογαριασμούς, γίνονται πληγές. Η τέχνη με λύτρωσε για άλλη μια φορά. Είναι πολύ ωραίο, που αναγκάστηκα για πρώτη φορά να εκτεθώ τόσο πολύ και ταυτοχρόνως να κάνω μια τόσο μεγάλη βουτιά μέσα μου. Διαπιστώνοντας εκ των υστέρων ότι δεν είναι μόνο δική μου βουτιά, αλλά πολλών ανθρώπων. Την καλύτερη φιλοφρόνηση την πήρα από τον Γ. Νταλάρα. Είπε ότι πρέπει να είμαι περήφανος γιατί έκανα ένα λαϊκό θέαμα, με την έννοια ότι αφορά όλο τον κόσμο. Ανέκαθεν πίστευα ότι πρέπει να βγάζουμε χρήσιμους ανθρώπους, που δε θα είναι βορά στις επιθυμίες και στα χέρια της κάθε εξουσίας, αλλά που θα ξέρουν να αντιστέκονται και κοιτώντας προς τα πίσω να βλέπουν στέρεες βάσεις».

-- Αυτό είναι μεγάλο στοίχημα για την κοινωνία, καθώς γίνεται το αντίστροφο.

«Πράγματι. Γι' αυτό είναι επαναστατικό να διαπαιδαγωγείς και να παραδίδεις τα παιδιά σε μια κοινωνία όχι ανυπεράσπιστα, όχι ανέτοιμα, όχι ανυποψίαστα».

-- Σαν κοινωνία, ποιοι είναι οι ανεξόφλητοι λογαριασμοί μας;

«Εχουμε πάρα πολλούς ανεξόφλητους λογαριασμούς, που αφορούν στο παρελθόν αλλά και παρόν μας. Η αλλοτρίωση του εργαζόμενου, για την οποία μίλησαν οι Μαρξ και Ενγκελς, έχει έρθει προ πολλού. Οι δυσκολίες της ζωής ανάγκασαν πάρα πολλούς ανθρώπους - που θα μπορούσαν να έχουν μια διαφορετική, αγωνιστική στάση ζωής - να αλλοτριώνονται, να βολεύονται, να σιωπούν, προκειμένου ν' αντιμετωπίσουν ατομικά τη θύελλα που μας θερίζει. Δε βλέπουν ότι μόνο με την κοινή δράση θα μπορούσε ν' αποκρουστεί... Το έργο διαπερνούν δύο άξονες: ο ευνουχισμός των μεγαλυτέρων προς τους νεότερους και η ανάγκη της πατροκτονίας, της αμφισβήτησης. Της προσπάθειας για διεκδίκηση νέας ταυτότητας, με αιτούμενο μια νέα δυναμική ισορροπία. Αλλιώς δεν προχωράει τίποτα».

-- Υπάρχουν ελπιδοφόρα μηνύματα από τους νέους...

«Κι εγώ το πιστεύω. Οταν σήμερα οι άνθρωποι κυνηγάνε το μεροκάματο απ' το πρωί μέχρι το βράδυ, όταν είναι υπερχρεωμένοι στις τράπεζες - τους σύγχρονους αγιογδύτες, όταν καλούνται για την εκπαίδευση των παιδιών τους να ματώνουν οικονομικά, όταν ο ελεύθερος χρόνος τους είναι μηδενικός, τότε καταλαβαίνουμε γιατί συμβαίνουν ορισμένα πράγματα δίπλα μας. Ζούμε δύσκολα και αυτή η δυσκολία δεν αφορά μόνο στην έλλειψη χρημάτων, αλλά και χρόνου για ν' ασχοληθούμε με πράγματα που θα μπορούσαν να μας κάνουν καλύτερους, πιο πλούσιους μέσα μας. Ενας μίζερος άνθρωπος θα είναι μίζερος και στις διεκδικήσεις του. Ενας πιο "χορτάτος" είναι πιο ώριμος και στις διεκδικήσεις και στην επιμονή του σ' αυτές τις διεκδικήσεις. Περνάμε πολύ δύσκολα ως κοινωνία, με αποτέλεσμα να μη δίνουμε τόσο μεγάλη σημασία στα νέα βλαστάρια της, που δυνάμει θα κληθούν αύριο ν' απορρίψουν αυτή τη σαπίλα».

-- Πέρα από το ρόλο του γονιού, σημαντικός είναι και του δασκάλου, κάτι που θίγετε και στο έργο.

«Οταν ο πατέρας μου κάποια στιγμή ήρθε σε πολύ μεγάλη κόντρα με το σχολείο της εποχής για τους εκκλησιασμούς, όντας άθεος ο ίδιος - αυτό το συναντάς σήμερα, σαράντα χρόνια μετά - λες δεν είναι δυνατόν, δεν έχει αλλάξει κάτι; Δεν έβαλα τυχαία στο σενάριο αυτή τη μνήμη μου. Από το έργο δε λείπουν οι κοινωνικές αναφορές. Δεν είναι απλά τα εσώψυχά μας. Είναι πράγματα που δένονται και με τις κοινωνικές διεκδικήσεις και με τους κοινωνικούς αγώνες, αλλά και με ό,τι βιώνει καθημερινά η μέση ελληνική οικογένεια».

-- Το έργο είναι κι ένα «εργαλείο πολέμου»;

«Πάντα ήταν. Στο εισαγωγικό τραγούδι ο νεαρός πατέρας απολογείται για τα ψέματα που έχει πει στα παιδιά του μέσα από τα παραμύθια. Τα περισσότερα παραμύθια έχουν ένα προφανέστατο ιδεολογικό περιεχόμενο, στο οποίο δε δίνουμε μεγάλη σημασία. Για να κοιμίσουμε τα παιδιά μας καταφεύγουμε σε αστείους μύθους και δοξασίες, δημιουργώντας τους την αυταπάτη για το τι θα συναντήσουν αύριο. Ο κόσμος δεν είναι όπως περιγράφεται στα παραμύθια. Οι πρίγκιπες δε νικάνε, δεν πολεμάνε... Οι στρατιώτες πολεμάνε, αυτοί γυρνάνε στις ασπίδες νεκροί. Ο πολιτικός Τσακνής δε λείπει και απ' αυτό το έργο, όσο εσωτερικό κι αν είναι. Ερχονται αυτόματα οι συνδέσεις και οι κοινωνικές αναφορές».

Αναφερόμενος στο δισκογραφικό τοπίο, ο Δ. Τσακνής τονίζει ότι «οι μεγάλες εταιρείες δεν ενδιαφέρονται για το ελληνικό ρεπερτόριο. Εχουν βρει ένα νέο μοντέλο παραγωγής. Το λεγόμενο "λαϊκό" ρεπερτόριο το πληρώνουν οι καταστηματάρχες κέντρων διασκέδασης, προκειμένου να προβάλουν τους καλλιτέχνες που εργάζονται εκεί. Οι δισκογραφικές απλώς διανέμουν το υλικό έναντι κέρδους. Από τις εταιρείες εκδιώχτηκαν οι παραδοσιακοί παραγωγοί, έγινε πογκρόμ απολύσεων, ενώ αποσύρεται το ενδιαφέρον για το τοπικό ρεπερτόριο. Τουλάχιστον οι τρεις μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες, κατ' εντολή των αφεντικών τους απέξω, ενδιαφέρονται μόνο για τη διανομή ξένου ρεπερτορίου. Σ' αυτό ενυπάρχει και μια πολύ ισχυρή ιδεολογική πλευρά, ο ιμπεριαλισμός μέσω του πολιτισμού. Οταν ένας λαός παύει να τραγουδάει τους ποιητές και στιχουργούς του, τότε κάποιο σχέδιο υπάρχει.... Ολα πνίγονται στη λογική του μπεστ σέλερ. Κυριαρχεί η ευκολία, παντού με τρόπο φασιστικό. Αυτά οφείλουν να γίνουν αναστρέψιμα. Ο πολιτισμός πρέπει ν' αντιμετωπιστεί σαν όπλο, διότι ο αντίπαλος χρησιμοποιεί αυτού του είδους τον "πολιτισμό" και έχει αποτελέσματα. Είναι αίτημα για την αριστερά να βάλει ως κεντρικό ζήτημα τον Πολιτισμό, την αισθητική».

Παράλληλα, με την ενασχόλησή του στο θέατρο, ο Δ. Τσακνής δίνει συναυλίες στην επαρχία. Στα σχέδιά του, ένας νέος δίσκος με τραγούδια άλλων συνθετών με τον ίδιο αποκλειστικά στο ρόλο του ερμηνευτή, καθώς και η μελοποίηση του αγαπημένου του Γιάννη Σκαρίμπα. «Τον ξαναδιάβασα και συγκέντρωσα όλα του τα ποιήματα, τα οποία - έλεος! - δεν υπάρχουν, τα έχω σε φωτοτυπίες. Είναι απίστευτο! Εχουν εξαντληθεί τα βιβλία του και δεν υπάρχει ένας οίκος να εκδώσει ξανά τον Σκαρίμπα! Είναι τρέλα! Μέσα σε μια πεζή, σαχλή, υποτίθεται μοντέρνα "λογοτεχνία" και σε τίτλους που οι περισσότεροι είναι για τα σκουπίδια, δεν υπάρχει κάποιος να εκδώσει τον ποιητή Σκαρίμπα!».