Βλαδίμηρος Μαγιακόφσκι, 1915

Οι ρηξικέλευθες αισθητικές αντιλήψεις του Μαγιακόφσκι εμπεριείχαν πάντως ένα θεωρητικό σφάλμα: την άρνηση όλης της προηγούμενης πολιτιστικής παράδοσης της ανθρωπότητας και την άποψη ότι ένα σύστημα τόσο νέο όσο το σοβιετικό δεν μπορούσε παρά να εκφραστεί μόνο μέσα από εντελώς νέες αισθητικές μορφές. Από εδώ ξεκινά και η μορφική προσέγγιση του έργου του με το φουτουρισμό, την αισθητική αντίληψη που αρνείται οποιαδήποτε αξιοποίηση και επιβίωση μορφών τέχνης του παρελθόντος και που ιδεολογικο-πολιτικά χωρίστηκε σε δύο απολύτως εχθρικά μεταξύ τους ρεύματα, γεωγραφικά προσδιορισμένα: ο ιταλικός φουτουρισμός συνδέθηκε με το κίνημα του φασισμού. Αντίθετα, ο φουτουρισμός στην επαναστατημένη Ρωσία συνδέθηκε στενά με την επανάσταση και την ύμνησε.

Προκλητικός στις απόψεις, στο ντύσιμο και στον τρόπο ζωής, ο νεότατος άνδρας που, από τα εφηβικά του χρόνια είχε γίνει μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (του μετέπειτα Κόμματος των Μπολσεβίκων) και είχε γνωρίσει την εμπειρία των τσαρικών φυλακών, τάχθηκε αυτονόητα στο πλευρό της επανάστασης και κατέστη ο βάρδος της. Η αξία του λογοτεχνικού και δραματικού έργου του οφείλεται ακριβώς στη σύνδεσή του με την επανάσταση: είναι ο διθύραμβος για τους θριάμβους της, αλλά και η εναγώνια προφητεία για τους κινδύνους του μέλλοντός της.

Ο ποιητής με τον Β. Κερζέντσεφ στην έκθεση «20 χρόνια δουλιάς»

Το 1930, ο Μαγιακόφσκι θα θέσει ο ίδιος τέρμα στη σύντομη αλλά πλούσια ζωή του, με έναν πυροβολισμό. Ο ποιητής που οραματίστηκε και περιέγραψε όπως άλλος κανείς το φωτεινό μέλλον την ανθρωπότητας, αρνούμενος ωστόσο την ιστορική πείρα του παρελθόντος της, εγκλωβισμένος σε ένα πλέγμα προσωπικών αδιεξόδων (όχι άσχετων πάντως με συνολικότερους ιδεολογικούς προβληματισμούς που αφορούσαν το πεδίο των διαπροσωπικών σχέσεων και που αναπτύσσονταν πάνω στο έδαφος της πολιτικο-ιδεολογικής διαπάλης που ξέσπασε από πολύ νωρίς στους κόλπους των μπολσεβίκων), κινούμενος ανάμεσα στο διθύραμβο και στην κριτική γι' αυτή την πρώτη νικηφόρα «έφοδο στον ουρανό», συντρίφτηκε από το βάρος της εποχής και των οραμάτων του. Δεν τα εγκατέλειψε, δεν τα αρνήθηκε, τα ύμνησε μέχρι τέλους. Για τούτο και μέχρι σήμερα, «σείων σα μπολσεβίκικη ταυτότητα, κομματική, τους εκατό τόμους μαζί όλων του των κομματικών, των μπολσεβίκικων βιβλίων», κυριαρχεί, ως πρότυπο επαναστάτη - ποιητή, στην ποίηση του αιώνα που πέρασε, «όχι άντρας πια, μα σύννεφο με παντελόνια».

Σκίτσα - πορτρέτα του Μαγιακόφσκι

-- 1912: «Χαστούκι στο γούστο του κοινού» (θεωρητικό κείμενο, μανιφέστο του κυβοφουτουρισμού).

-- 1913: «Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι. Μια τραγωδία» (θεατρικό).

-- 1915: «Ο αδέσποτος σκύλος», «Σύννεφο με παντελόνια» (ποιήματα).

-- 1917 - 1918: «Μυστήριο Μπούφο» (θεατρικό στην τελική του μορφή, παίζεται το 1920, στο δεύτερο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς).

-- 1918: «Ωδή στην Επανάσταση» (ποίημα), «Σταρίσια λέξη» (συλλογή).

-- 1919: «Αριστερό Εμβατήριο» (ποίημα).

-- 1921: «150.000.000» (ποίημα, δημοσιεύτηκε ανώνυμα).

-- 1922: «Παρασυνεδριαζόμενοι» (σατιρικό ποίημα).

-- 1923: «Αγαπώ», «Γι' αυτό» (ποιήματα).

-- 1924: «Βλαντίμιρ Ιλιτς Λένιν (ποίημα).

-- 1924 - 1925: ποιήματα και σκίτσα εμπνευσμένα από τις περιοδείες του στη Δυτική Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στο Μεξικό και την Κούβα.

-- 1926: «Πώς γίνεται η ποίηση» (πεζογράφημα).

-- 1927: «Καλά» (συνθετικό ποίημα). Σειρά σεναρίων για τον κινηματογράφο.

-- 1928: «Ο κοριός» (θεατρικό).

-- 1929: «Το χαμάμ» (θεατρικό).

«Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας, Ανατολική Γερμανία όπως τη λένε στη Δύση. Ο πόλεμος μόλις έχει τελειώσει. Τα εργοστάσια, οι δρόμοι, τα σπίτια όλα ήταν καταστραμμένα. Ο κόσμος δεν έχει να φάει. Ενας ηρωικός αγώνας για την επιβίωση αρχίζει. Γυναίκες, παιδιά και όσοι άντρες γυρίσανε από τον πόλεμο έπρεπε να διορθώσουν τα σπίτια, να οργώσουν τα χωράφια, να δώσουν ψωμί και φαΐ στο λαό. Θα περνούσε πολύς χρόνος ώσπου να δουλέψουνε τα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Σχολικά βιβλία δεν υπήρχαν, όλα έπρεπε να ξαναφτιαχτούν από την αρχή», μας διηγείται ο Θωμάς Νικολάου, συγγραφέας, πρόσφυγας του Εμφυλίου, πάνω από σαράντα χρόνια στη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας. «Σιγά σιγά η ζωή άρχισε να προχωρεί, τα σχολεία άνοιξαν, τα εργοστάσια δουλεύανε πάλι, οι αγρότες θερίζανε. Τυπωθήκανε τα πρώτα βιβλία. Πολλοί συγγραφείς που είχανε αφήσει τη ναζιστική Γερμανία και είχαν φύγει να σωθούν από το φασισμό, γυρίζανε πίσω. Οι πιο πολλοί λάβανε μέρος στην ανοικοδόμηση της νέας τους πατρίδας: Ο Χάινριχ Μανν, ο Αρνολντ Τσβάιγκ, η Αννα Ζέγκερς, ο Γιοχάνες Ρ. Μπέχερ που έγραψε και τον νέο Υμνο της Λαοκρατικής Γερμανίας, ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο Λουί Φιούρνμπεργκ, ο Φρίντριχ Βολφ και άλλοι. Αυτοί ήταν τα πρότυπα για μια νέα γενιά συγγραφέων που μεγαλώσανε σε μια νέα κοινωνία, στο σοσιαλισμό».

Πρωί, αχάραγα, οι εργάτες ξεκινάνε για το εργοστάσιο. Εργοστάσια χημικών, ενδυμάτων, κάρβουνου, σοκολάτας, αυτοκινήτων, μηχανών, εργάτες κι εργάτριες.

Σε κάποιο δωμάτιο, μακριά ή κοντά στο εργοστάσιο, ένας άνθρωπος που δεν είναι εργάτης, ετοιμάζεται κι αυτός. Με έξαψη και ανυπομονησία. Είναι συγγραφέας. Είναι ο Θωμάς Νικολάου ή κάποιος άλλος συγγραφέας που σαν πραγματικός πνευματικός άνθρωπος δε ζει κλεισμένος στο γραφείο του, αδιαφορώντας για τη ζωή έξω από τα τείχη του... Εγκατεστημένος τώρα πια στην Ελλάδα, ο Νικολάου αναθυμάται εκείνη την εποχή κι εκείνη την κοινωνία, όταν «οι καλλιτέχνες, οι άνθρωποι του πνεύματος, επισκέπτονται τα εργοστάσια, τους χώρους δουλιάς, συζητούσαν με τους εργάτες, οργανώνανε μαζί καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, πνευματικές συναντήσεις, πηγαίνανε μαζί στο θέατρο, στη συναυλία, επισκέπτονταν μουσεία κι εκθέσεις, καλούσαν γνωστούς ανθρώπους του πνεύματος και του πολιτισμού και συζητούσαν για επίκαιρα προβλήματα... Μόνο ανάμεσα στη Λειψία και στη Χάλλε ήταν εργοστάσια με 30.000 εργάτες!»

Οι εργάτες ήταν γεμάτοι ερωτήσεις. Οι συγγραφείς γεμάτοι ιδέες. Εργάτες και συγγραφείς ανταλλάσσανε τις γνώσεις, την πείρα, τις απόψεις τους για το παρόν και το μέλλον, πλουτίζοντας τη ζωή τους κάνοντας τη δουλιά τους ενδιαφέρουσα, τις ώρες τους δημιουργικές. Η σοσιαλιστική κοινωνία στη Γερμανία θεμελιωνόταν στα ιδανικά της Οχτωβριανής Επανάστασης: Δουλιά για όλους. Μόρφωση για όλους. Ο ενθουσιασμός θύμιζε τον πυρετό των πρώτων σοβιετικών χρόνων, όταν μεταλλωρύχοι απαγγέλλανε Μαγιακόφσκι... Χτίστες τώρα και ψαράδες σιγοσφύριζαν Μπρεχτ...

Τι δουλιά έχει ένας συγγραφέας στο εργοστάσιο χημικών; Κάθε φορά που ο Θωμάς Νικολάου και οι συνάδελφοί του ξεκινούσαν για το εργοστάσιο ήξεραν πως εκείνη την ημέρα τα μεροκάματα θα ήταν μονάχα κέρδος. Για όλους.