2026 The Associated Press. All

Το περίγραμμά τους δίνουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τα κείμενα στρατηγικής και «εθνικής ασφάλειας» των δυο αντίπαλων ιμπεριαλιστικών κέντρων, όπου περιγράφεται αναλυτικά το πώς αντιμετωπίζει ο ένας τον άλλον στην παγκόσμια σκακιέρα των ανταγωνισμών.

Δεν περνάει επίσης απαρατήρητο ότι την ίδια μέρα που ο Τραμπ συναντούσε τον Σι, βρισκόταν σε εξέλιξη η σύνοδος των ΥΠΕΞ των BRICS, όπου στρατηγικοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στην Ασία και στη Λατινική Αμερική συζητούσαν - όχι χωρίς τις δικές τους αντιθέσεις - με την Κίνα και τη Ρωσία, ενώ την άλλη βδομάδα - λίγες μέρες μετά την επίσκεψη Τραμπ - αναμένεται στην Κίνα ο Ρώσος Πρόεδρος Πούτιν για συνομιλίες με τον Σι.

Ο «Ριζοσπάστης» επαναφέρει ορισμένα βασικά στοιχεία από τα κείμενα στρατηγικής των ΗΠΑ και της Κίνας, που βοηθούν στην ανάγνωση της μεγάλης εικόνας των εξελίξεων...

Στην Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας (NSS) του 2015 επί Ομπάμα, η Κίνα χαρακτηριζόταν «αναθεωρητική δύναμη» και διαβεβαιωνόταν ότι οι ΗΠΑ «θα διαχειριστούν τον ανταγωνισμό από θέση ισχύος». Ηδη από το 2011, η στρατηγική «Pivot to Asia» σηματοδοτούσε την αποφασιστική στροφή των ΗΠΑ προς τον Ινδο-Ειρηνικό. Η τότε υπουργός Εξωτερικών Χίλαρι Κλίντον έγραφε σε άρθρο της: «Το μέλλον της πολιτικής θα αποφασιστεί στην Ασία, και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βρίσκονται στο επίκεντρο των εξελίξεων».

Με την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, η NSS 2017 ονομάζει ρητά την Κίνα «ενεργό ανταγωνιστή»: «Η Κίνα επιδιώκει να εκτοπίσει τις ΗΠΑ από την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, να επεκτείνει το κρατικό οικονομικό της μοντέλο και να αναδιατάξει την περιοχή προς όφελός της». Ακολουθεί η Εθνική Στρατηγική Αμυνας (NDS) 2018, που θέτει για πρώτη φορά την Κίνα ως τον κύριο μακροπρόθεσμο στρατηγικό αντίπαλο: «Σήμερα βγαίνουμε από μια περίοδο στρατηγικής ατροφίας, συνειδητοποιώντας ότι το ανταγωνιστικό μας στρατιωτικό πλεονέκτημα έχει υπονομευθεί».

Η κυβέρνηση Μπάιντεν όχι μόνο δεν άλλαξε προσανατολισμούς, αλλά κινήθηκε ακόμα πιο εντατικά προς την ίδια κατεύθυνση. Η NSS 2022 κηρύσσει τα «επόμενα δέκα χρόνια αποφασιστική δεκαετία»: «Η Κίνα είναι ο μόνος ανταγωνιστής που έχει τόσο την πρόθεση να αναδιαμορφώσει τη διεθνή τάξη, όσο και, όλο και περισσότερο, την οικονομική, διπλωματική, στρατιωτική και τεχνολογική δύναμη να το πράξει. Το Πεκίνο έχει φιλοδοξίες να γίνει η κορυφαία δύναμη στον κόσμο».

Τον Ιούλιο 2024, η Επιτροπή για την Εθνική Αμυντική Στρατηγική χτυπάει συναγερμό: «Η Κίνα ξεπερνά τις ΗΠΑ σε πολλές απόψεις και έχει εξουδετερώσει σε μεγάλο βαθμό το στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ στον Δυτικό Ειρηνικό. Χωρίς σημαντικές αλλαγές από την πλευρά των ΗΠΑ, η ισορροπία δυνάμεων θα συνεχίσει να μετατοπίζεται υπέρ της Κίνας».

Φτάνοντας στη NDS 2026 - δεύτερη θητεία Τραμπ - τίθεται ρητά ως πρώτη προτεραιότητα η «αποκατάσταση της αμερικανικής στρατιωτικής κυριαρχίας στο δυτικό ημισφαίριο» και η «αποτροπή» της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό «μέσω ισχύος». Το πρόγραμμα στρατιωτικών δαπανών της κυβέρνησης Τραμπ (1,5 τρισ. δολάρια έως το 2027) αποτελεί το αναγκαίο συμπλήρωμα αυτής της στρατηγικής.

Ολα τα παραπάνω υλοποιούνται στην πράξη, με πεδίο δράσης όλο τον πλανήτη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επέμβαση στη Βενεζουέλα, που αποτελούσε ζωτικό αγωγό φτηνής Ενέργειας για την κινεζική οικονομία, παρακάμπτοντας τους αμερικανικούς μηχανισμούς κυρώσεων.

Η παράλληλη εγκατάσταση στρατιωτικής βάσης στη Δομινικανή Δημοκρατία, η διαχείριση των λιμανιών της Διώρυγας του Παναμά από αμερικανικά κεφάλαια αντί κινεζικών εταιρειών, όπως και άλλες στρατιωτικές και οικονομικές κινήσεις των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο, προωθούν στην πράξη αυτό που η NDS 2026 διατυπώνει ρητά: «Θα αρνηθούμε σε ανταγωνιστές εκτός ημισφαιρίου την ικανότητα να τοποθετούν δυνάμεις ή να ελέγχουν περιουσιακά στοιχεία στρατηγικής σημασίας στο δικό μας ημισφαίριο».

Η Κίνα δεν εκδίδει έγγραφα τύπου NSS ή NDS, όπως οι Αμερικανοί, αλλά τα λεγόμενα «Λευκά Βιβλία» (White Papers), που εγκρίνει η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή και δημοσιεύει το Γραφείο Πληροφοριών του Κρατικού Συμβουλίου.

Τα κείμενα σκιαγραφούν την πραγματική εικόνα. H «Εθνική Ασφάλεια της Κίνας στη Νέα Εποχή» (Μάιος 2025), το πρώτο white paper αποκλειστικά με αυτό το θέμα, διακηρύσσει ότι η Κίνα «βρίσκεται σε κρίσιμη περίοδο αναζωογόνησης του κινεζικού έθνους», αντιμετωπίζοντας «όλο και πιο βαθιές αρνητικές επιδράσεις από αλλαγές στο εξωτερικό περιβάλλον». Πρόκειται - μεταφρασμένο από την κινεζική ρητορική - για τη δική τους εκδοχή της «αποφασιστικής δεκαετίας».

Το κείμενο «Εθνική Αμυνα της Κίνας στη Νέα Εποχή» (2019) είναι πιο αποκαλυπτικό. Αναγνωρίζει ρητά ότι οι ΗΠΑ εφαρμόζουν «ηγεμονισμό», απειλώντας τη σταθερότητα στον Ινδο-Ειρηνικό, και ανακοινώνει εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων με στόχο να «κερδίσει τοπικούς πολέμους υπό συνθήκες πληροφοριοποίησης». Δηλαδή να κερδίσει έναν σύγχρονο πόλεμο με τεχνολογικά ανεπτυγμένο αντίπαλο.

Ακόμα πιο προωθημένο είναι το κείμενο «Ελεγχος Εξοπλισμών, Αφοπλισμός και Μη Διάδοση στη Νέα Εποχή» (Νοέμβριος 2025). Χωρίς να κατονομάζει τις ΗΠΑ, αναφέρεται επανειλημμένα σε «μια συγκεκριμένη χώρα» που ενισχύει στρατιωτικές συμμαχίες σε Ασία - Ειρηνικό, αναπτύσσει βαλλιστικά συστήματα μέσου βεληνεκούς και προωθεί τον «Χρυσό Θόλο» χωρίς «περιορισμούς, απειλώντας σοβαρά την ασφάλεια του εξωτερικού χώρου». Το ίδιο κείμενο επιβεβαιώνει ότι η Κίνα εκσυγχρονίζει τις πυρηνικές της δυνάμεις, διατηρώντας - όπως λέει - την πολιτική της «μη πρώτης χρήσης».

Η σύγκρουση δεν αφορά κάποιο μακρινό μέλλον, αλλά βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Στα Στενά του Ορμούζ, που παραμένουν κλειστά. Στα Στενά της Ταϊβάν, για τα οποία ο Σι Τζινπίνγκ μίλησε απροκάλυπτα για «απευθείας σύγκρουση». Στη Διώρυγα του Παναμά, που αμερικανικά κεφάλαια ανέλαβαν τη διαχείριση λιμανιών που ανήκαν σε κινεζικές εταιρείες. Στο δυτικό ημισφαίριο, όπου η Κίνα έχει καταστεί πρώτος εμπορικός εταίρος της Νότιας Αμερικής με ρεκόρ 518 δισ. δολαρίων το 2024, ενώ οι ΗΠΑ αναπτύσσουν ναυτικές δυνάμεις και ζητούν βάσεις σε όλη την ήπειρο.

Από τη Διώρυγα του Σουέζ μέχρι τα Στενά της Μαλάκα, από τον Αρκτικό έως τον Κόλπο, κάθε «Στενό» είναι και ένα ανοιχτό μέτωπο. Ολα μαζί συνθέτουν την εικόνα μιας σύγκρουσης που γενικεύεται.

Η «φάκα» για τους λαούς δεν είναι η «παγίδα του Θουκυδίδη». Είναι το αφήγημα που προσπαθεί να τους πείσει ότι η ειρήνη εξαρτάται από το αν οι ιμπεριαλιστές θα «τα βρουν» στο τραπέζι. Οτι αρκεί η «σωστή» διπλωματία ή ότι υπάρχει κάποιος «φιλειρηνικός» ιμπεριαλιστής που μπορεί να εμπιστευτεί κανείς.

Η αντιπαράθεση ΗΠΑ - Κίνας βρίσκεται σε φάση ανεπίστρεπτης κλιμάκωσης και η συνάντηση στο Πεκίνο δεν ανατρέπει αυτή την τάση. Το ακριβώς αντίθετο: Για πρώτη φορά, δημόσια και επίσημα, τέθηκε σε συνάντηση των δύο ηγετών το ενδεχόμενο της «απευθείας σύγκρουσης». Αυτό κι αν είναι ενδεικτικό για το πού βρισκόμαστε!