Ιρανική ακτοφυλακή ελέγχει τα εμπορικά πλοία του διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ

Οι διεργασίες στο διπλωματικό πεδίο επικεντρώνονται γύρω από την πρόταση που κατέθεσε το Ιράν, η οποία βασίζεται στη «νέα πραγματικότητα» που προέκυψε στα Στενά του Ορμούζ. Η πρόταση αυτή σε γενικές γραμμές προβλέπει ότι το Ιράν θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα τον τερματισμό του πολέμου, την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και τη μετάθεση των διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα σε μεταγενέστερο χρόνο.

Το Ιράν αναμένει την απάντηση της κυβέρνησης του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, βάζοντας ως κόκκινη γραμμή την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού που ξεκίνησε στις 13 Απρίλη και έχει εμποδίσει την κίνηση πλοίων ιρανικών συμφερόντων ή πλοίων που μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο από και προς τα ιρανικά λιμάνια.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ αμερικανικών ΜΜΕ ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται δυσαρεστημένος από την ιρανική πρόταση, καθώς δεν αντιμετωπίζει το πυρηνικό πρόγραμμα, θεωρώντας ότι αποτελεί βασικό μοχλό πίεσης στο παζάρι με το Ιράν. Χτεσινό ρεπορτάζ της εφημερίδας «Wall Street Journal» που επικαλέστηκε κυβερνητικές πηγές, ανέφερε πως ο Ντόναλντ Τραμπ δεν απέρριψε την ιρανική πρόταση εξολοκλήρου, αλλά εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για την ειλικρίνεια και την καλή πίστη της άλλης πλευράς.

Το απόγευμα της Τρίτης ο Πρόεδρος Τραμπ επανέλαβε τους ισχυρισμούς περί «κατάρρευσης» του Ιράν, επιχειρώντας (όσο μπορεί...) να δείξει πως τάχα οι ΗΠΑ ελέγχουν τα στρατηγικά Στενά του Ορμούζ ή πως έχουν το «πάνω χέρι» στις εξελίξεις. Οπως ανέφερε σε ανάρτησή του στο Truth Social, το Ιράν «μόλις μας ενημέρωσε» πως «θέλουν να ανοίξουμε το Στενό του Ορμούζ το συντομότερο δυνατόν, καθώς προσπαθούν να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση στην ηγεσία τους (πράγμα που πιστεύω ότι θα καταφέρουν!)».

Στη συνέχεια (χτες βράδυ) το CNN μετέδωσε πως το Ιράν είναι πιθανό να υποβάλει μία ανανεωμένη πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου στους Πακιστανούς μεσολαβητές. Το αμερικανικό δίκτυο, επικαλούμενο διπλωματικές πηγές, τόνισε πως δεν αναμένεται να είναι πολύ γρήγορη η διαδικασία σύνταξης και υποβολής μίας νέας, αναθεωρημένης πρότασης - πιθανώς τροποποιημένης από εκείνη που φέρεται πως παρουσιάστηκε τη Δευτέρα και ανέφερε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με αντάλλαγμα την αναστολή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και την αναβολή συζήτησης του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Η διαδικασία αναμένεται «αργή» λόγω των δυσκολιών στην επικοινωνία και σε ό,τι αφορά Ιρανούς αξιωματούχους με τον τραυματισμένο ανώτατο ηγέτη της χώρας, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Σε αυτό το φόντο, ήδη από το βράδυ της Δευτέρας ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μιλώντας στο «Fox News» χαρακτήρισε «οικονομικό πυρηνικό όπλο» το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από τις ιρανικές αρχές. «Τα Στενά είναι βασικά το ισοδύναμο οικονομικού πυρηνικού όπλου που προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν εναντίον του κόσμου, και καυχιούνται γι' αυτό», είπε ο Ρούμπιο, προσθέτοντας ότι εάν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικά όπλα «θα κρατούσε όλη την περιφέρεια όμηρο». Ο Ρούμπιο απέφυγε να πει πώς θα αντιδράσει ο Πρόεδρος Τραμπ αν η Τεχεράνη συνεχίσει να αρνείται να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των ΗΠΑ, ιδιαίτερα εκείνες που αφορούν το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Οσο πάντως ο Πρόεδρος Τραμπ «ζυγίζει» τα δεδομένα για να πάρει την απόφασή του, τόσο «ξαναζεσταίνονται» τα σενάρια για πιθανή στρατιωτική δράση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Στην ευρύτερη περιοχή παραμένουν τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα με την αρμάδα τους, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις εντείνουν τον ανεφοδιασμό σε βάσεις που διατηρούν σε χώρες του Κόλπου και ενισχύσουν τις δυνάμεις τους για «παν ενδεχόμενο».

Στην Τεχεράνη πάντως το κλίμα είναι διαφορετικό. Αρκετοί Ιρανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι προσπαθούν να δείξουν πως οι ΗΠΑ δεν είναι άτρωτες και πως στον πόλεμο των έξι βδομάδων το Ιράν κατάφερε να αντισταθεί με αξιώσεις στις επιθέσεις και να μην υποχωρήσει από τα βασικά αιτήματα που έχει ορίσει στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης.

Χαρακτηριστικές ήταν χτες οι δηλώσεις του υφυπουργού Αμυνας και εκπροσώπου του υπουργείου Ρεζά Ταλαέι-Νικ, που δήλωσε στην κρατική τηλεόραση πως «οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον σε θέση να υπαγορεύουν την πολιτική τους σε ανεξάρτητα έθνη». Η Ουάσιγκτον θα «αποδεχτεί ότι πρέπει να εγκαταλείψει τις παράνομες και παράλογες απαιτήσεις της», ανέφερε ο Ιρανός αξιωματούχος προσθέτοντας στη συνέχεια πως το Ιράν είναι έτοιμο και πρόθυμο να μοιραστεί τις αμυντικές του δυνατότητες με «ανεξάρτητες χώρες» όπως αυτές του «Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης», ενόψει της επικείμενης συνόδου των υπουργών Αμυνας των χωρών - μελών του.

Στο μεταξύ, οι αμερικανικές ναυτικές ανάγκασαν χτες τουλάχιστον έξι πλοία ιρανικών συμφερόντων ή με ιρανικό πετρέλαιο να επιστρέψουν σε λιμάνια του Ιράν.

Το βράδυ της Τρίτης εκπρόσωπος της CENTCOM (Κεντρική Διοίκηση του αμερικανικού στρατού για τη Μέση Ανατολή) ανακοίνωσε νέο ρεσάλτο Αμερικανών κομάντος σε εμπορικό πλοίο ελληνικών συμφερόντων. Οπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, «Αμερικανοί πεζοναύτες από την 31η εκστρατευτική μονάδα πεζοναυτών επιβιβάστηκαν στοM/V Blue Star III».

Στο ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ο εκπρόσωπός του, Εμπραχίμ Μπαγκαεΐ, σχολιάζοντας ξανά τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ στην περιοχή επανέλαβε πως πρόκειται για πράξη «πειρατείας» από την πλευρά των ΗΠΑ.

Σχολίασε και την πρόσφατη δήλωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πως είναι «πολύ νωρίς» να γίνει συζήτηση για άρση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν, τονίζοντας πως «οι απάνθρωπες κυρώσεις της ΕΕ δεν αφορούσαν την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν, αλλά σχεδιάστηκαν για να παραβιάσουν τα βασικά δικαιώματα των Ιρανών πολιτών». «Κανείς δεν αγοράζει αυτό το τετριμμένο ηθικολογικό θέατρο» ανέφερε ο Ιρανός διπλωμάτης, καταλήγοντας πως τέτοιου είδους θέσεις «δεν θα βοηθήσουν την Ευρώπη να κερδίσει ούτε ένα γραμμάριο αξιοπιστίας στη διεθνή σκηνή».

Οι ιρανικές αρχές ανακοίνωσαν χτες την απόφαση για απαγόρευση (μέχρι νεωτέρας) των εξαγωγών σε χάλυβα. Η είδηση ανακοινώθηκε μερικές βδομάδες μετά τις καταστροφικές αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ιράν σε χαλυβουργίες του Ιράν, που κατέστρεψαν εργοστάσια και σημαντικές υποδομές παραγωγής.

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, η οδηγία σχετικά με την απαγόρευση δημοσιεύθηκε από την τελωνειακή αρχή, αναφέροντας την 26η Απριλίου ως ημερομηνία έναρξης ισχύος της. Η εταιρεία χάλυβα «Khuzestan», που βρίσκεται στο νοτιοδυτικό Ιράν, και η εταιρεία χάλυβα «Mobarakeh», στην επαρχία Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν, βομβαρδίστηκαν στα τέλη Μαρτίου.

Μεταξύ τέλους Μαρτίου 2025 και τέλους Ιανουαρίου 2026, το Ιράν εξήγαγε χάλυβα αξίας 6,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, που επικαλούνται δήλωση της ιρανικής ένωσης βιομηχανίας χάλυβα, που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων και στη βιομηχανική και στρατιωτική παραγωγή, κυρίως για την κατασκευή πυραύλων, drones και πλοίων.

Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Β. Ζελένσκι κατηγόρησε το Ισραήλ ότι επιτρέπει στα λιμάνια του την είσοδο «κλεμμένων» ουκρανικών σιτηρών, δηλαδή σιτηρών από περιοχές που έχει καταλάβει η Ρωσία, προειδοποιώντας ότι το Κίεβο προετοιμάζει κυρώσεις εναντίον όσων εμπλέκονται.

Σε ανάρτησή του ο Ζελένσκι ανέφερε ότι άλλο ένα πλοίο που μετέφερε τέτοιου είδους σιτηρά «έφτασε σε λιμάνι του Ισραήλ και ετοιμάζεται να εκφορτώσει». «Δεν είναι - και δεν μπορεί να είναι - νόμιμη επιχείρηση», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι ισραηλινές αρχές «δεν γίνεται να αγνοούν ποια πλοία φτάνουν στα λιμάνια της χώρας και τι φορτίο μεταφέρουν».

Προχθές ο Ουκρανός ΥΠΕΞ, Αντρίι Σιμπίχα, κάλεσε τον πρέσβη του Ισραήλ για διαμαρτυρία και ζήτησε λήψη μέτρων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Haaretz», το πλοίο «Panormitis» - που φέρεται να μετέφερε σιτηρά από κατεχόμενες περιοχές - περίμενε άδεια για να δέσει στη Χάιφα, ενώ άλλα 4 αντίστοιχα φορτία έχουν ήδη παραδοθεί στο Ισραήλ φέτος.

Το Ισραήλ απέρριψε τους ουκρανικούς ισχυρισμούς περί κλεμμένων σιτηρών, με τον ΥΠΕΞ του, Γκίντεον Σάαρ, να δηλώνει πως η Ουκρανία δεν έχει προσκομίσει κανένα στοιχείο ότι τα σιτηρά είχαν κλαπεί.

Το Κίεβο προετοιμάζει ένα πακέτο κυρώσεων που βάζει στο στόχαστρο «όσους μεταφέρουν απευθείας αυτό το σιτάρι, καθώς και άτομα και νομικές οντότητες που προσπαθούν να επωφεληθούν από αυτό το εγκληματικό σχέδιο», συνέχισε ο Ζελένσκι, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία θα συντονιστεί με τους Ευρωπαίους εταίρους για την επέκταση των κυρώσεων.

Η ΕΕ προειδοποίησε ότι ενδέχεται να επιβάλει κυρώσεις σε άτομα που συνδέονται με ρωσικά πλοία σιτηρών τα οποία ελλιμενίζονται στο Ισραήλ.