Η διάχυση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) μέσα στην οικονομία και την καθημερινότητα των ανθρώπων στις ΗΠΑ, τη μια από τις δύο χώρες που η ΤΝ είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένη, έχει ωθήσει ερευνητές να μελετήσουν τις επιπτώσεις που έχει σήμερα και να προβλέψουν αυτές που θα έχει στο μέλλον στην αγορά εργασίας. Εξελίξεις που θα ήταν διαφορετικές αν η ανάπτυξη και διάχυση της ΤΝ γινόταν σε σοσιαλιστικό και όχι καπιταλιστικό πλαίσιο, αν η εργατική δύναμη δεν ήταν εμπόρευμα προς πώληση και όλο το οικονομικό και κοινωνικό σύστημα είχε ως στόχο όχι το κέρδος, αλλά την ικανοποίηση των αναγκών των ανθρώπων. Μια τέτοια μελέτη, που θα επαναλαμβάνεται σε τακτά διαστήματα, ξεκίνησε πρόσφατα και ένα από τα μονοπώλια του χώρου, η Anthropic, η εταιρεία πίσω από το πρωτοπόρο μοντέλο Claude, που χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στον χώρο των επιχειρήσεων.

Η Anthropic αποφάσισε να ακολουθήσει την προσέγγιση της σύγκρισης των αποτελεσμάτων σε εργαζόμενους, εταιρείες και βιομηχανίες λιγότερο ή περισσότερο εκτεθειμένες στη χρήση ΤΝ. Χρησιμοποίησε μια βάση δεδομένων που απαριθμεί τα καθήκοντα περίπου 800 επαγγελμάτων στις ΗΠΑ, τα δικά της δεδομένα από τη χρήση του μοντέλου της και εκτιμήσεις μιας μελέτης τρίτων για το κατά πόσο είναι θεωρητικά δυνατό η παραγωγική ΤΝ να διπλασιάσει την ταχύτητα εκτέλεσης μιας εργασίας. Οπως σημειώνει: «Είναι πιθανό οι συνέπειες της ΤΝ να είναι αδιαμφισβήτητες. Αυτό το πλαίσιο (σ.σ. το ερευνητικό πλαίσιο που διαμορφώνει η μελέτη) είναι πιο χρήσιμο όταν οι επιπτώσεις είναι ασαφείς και θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό των πιο ευάλωτων επαγγελμάτων πριν η μετατόπιση γίνει ορατή». Ωστόσο, η Anthropic δίνει τα αποτελέσματα της έρευνάς της με επιφύλαξη, αναγνωρίζοντας πως πολλοί παράγοντες μπορεί να επηρεάζουν την ταχύτητα επίδρασης της ΤΝ στον εργασιακό χώρο.

Στο διάγραμμα φαίνεται με μπλε χρώμα η θεωρητική ικανότητα της ΤΝ να διεισδύσει σε επαγγελματικές κατηγορίες, ενώ με κόκκινο η παρατηρούμενη από την ίδια την Anthropic διείσδυση. Για παράδειγμα, το Claude καλύπτει αυτή τη στιγμή μόνο το 33% όλων των εργασιών της κατηγορίας «Υπολογιστές και Μαθηματικά». Κατά την Anthropic όσο οι δυνατότητες των μοντέλων ΤΝ γίνονται μεγαλύτερες, η υιοθέτηση της χρήσης τους εξαπλώνεται και η εφαρμογή τους στην οικονομία βαθαίνει, η κόκκινη περιοχή θα μεγαλώνει πλησιάζοντας την μπλε. Πολλές εργασίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εκτός εμβέλειας της ΤΝ και είναι εκείνες που απαιτούν φυσική ανθρώπινη παρουσία, είτε εκ των πραγμάτων, όπως το κλάδεμα δέντρων, ή λόγω συμβάσεων, όπως η παρουσία ανθρώπου δικηγόρου στα δικαστήρια.

Στην κορυφή των επαγγελμάτων που είναι πιο εκτεθειμένα στην εφαρμογή της ΤΝ βρίσκονται οι προγραμματιστές υπολογιστών και ακολουθούν οι εκπρόσωποι εξυπηρέτησης πελατών και οι δακτυλογράφοι. Στο άλλο άκρο βρίσκονται επαγγέλματα όπως μάγειροι, μηχανικοί μοτοσυκλετών, ναυαγοσώστες, μπάρμεν, πλύστες πιάτων. Προς το παρόν, άλλες μελέτες δεν έχουν δείξει σημαντικές αλλαγές στην κατανομή των επαγγελμάτων. Οι άνθρωποι που χάνουν τη δουλειά τους, ώστε οι καπιταλιστικές επιχειρήσεις να βγάζουν μεγαλύτερα κέρδη από την εκμετάλλευση των υπολοίπων εφαρμόζοντας μεγαλύτερο αυτοματισμό μέσω της ΤΝ, συνήθως αφήνονται να βρουν με δική τους φροντίδα λύση στο ζήτημα της επανακατάρτισης ή καταλήγουν σε κάποια κρατικά προγράμματα επανακατάρτισης για τη δημιουργία φτηνού ευέλικτου εργατικού δυναμικού.

Στο μεταξύ, εταιρείες τεχνολογίας - και όχι μόνο - στις ΗΠΑ απολύουν κατά χιλιάδες ή ακόμη και δεκάδες χιλιάδες. Μεταξύ Γενάρη και Φλεβάρη απέλυσαν 33.000 εργαζόμενους, 51% περισσότερους από πέρσι το ίδιο διάστημα. Τα επίσημα στοιχεία για την ανεργία δεν καταγράφουν ακόμη την επίπτωση, αλλά πέρα απ' το ότι ακόμη βρισκόμαστε την αρχή της εφαρμογής της ΤΝ στην παραγωγή, είναι γνωστό πως τα στοιχεία αυτά δεν αντανακλούν την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας. Χαρακτηριστικό είναι το μήνυμα που έστειλε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Block στους 4.000 (από το σύνολο των 10.000) εργαζόμενους που απέλυσε μέσα σε μια μέρα: «Δεν παίρνουμε αυτήν την απόφαση επειδή αντιμετωπίζουμε προβλήματα. Η επιχείρησή μας είναι ισχυρή. Το μεικτό κέρδος συνεχίζει να αυξάνεται, συνεχίζουμε να εξυπηρετούμε όλο και περισσότερους πελάτες και η κερδοφορία βελτιώνεται. Αλλά κάτι έχει αλλάξει. Βλέπουμε ήδη ότι τα εργαλεία πληροφοριών που δημιουργούμε και χρησιμοποιούμε, σε συνδυασμό με μικρότερες και πιο επίπεδες ομάδες, επιτρέπουν έναν νέο τρόπο εργασίας που αλλάζει ριζικά τι σημαίνει να χτίζεις και να λειτουργείς μια εταιρεία. Και αυτό επιταχύνεται ραγδαία». Ετσι, ξεκάθαρα για να αυξήσει παραπέρα την κερδοφορία της, η ήδη κερδοφόρα εταιρεία απέλυσε σχεδόν το μισό προσωπικό της. Από τη μια στιγμή στην άλλη οι άνθρωποι αυτοί βρέθηκαν «στον αέρα» για να βγάλουν ακόμη μεγαλύτερα κέρδη τα αφεντικά και να παραμείνει η επιχείρησή τους ανταγωνιστική μέσα στο καπιταλιστικό πλαίσιο.

Ηδη διαπιστώνεται πτώση έως και κατά 16% στις προσλήψεις νέων εργαζομένων στα εκτεθειμένα στην ΤΝ επαγγέλματα. Οι ηλικίας 22-25 ετών πρωτοεργαζόμενοι δεν είναι καταγεγραμμένοι σε κάποια λίστα και δεν προσμετρώνται στην ανεργία. Ομως η ανεργία, η υποαπασχόληση και η ετεροαπασχόληση είναι η μια πλευρά των επιπτώσεων της εφαρμογής της ΤΝ στην οικονομία στο καπιταλιστικό πλαίσιο. Αρθρο που δημοσιεύτηκε στο «Harvard Business Review» αναφέρει ότι η εντατικοποίηση της εργασίας από την εργοδοσία στις επιχειρήσεις που έχουν εισάγει εκτεταμένα την ΤΝ στη διαδικασία της λειτουργίας τους οδηγεί ήδη το 14% των εργαζομένων να δηλώνει «ψυχική κόπωση που προκύπτει από την υπερβολική χρήση, αλληλεπίδραση ή επίβλεψη εργαλείων ΤΝ πέρα από τις γνωστικές ικανότητες του ανθρώπου». Οι εργαζόμενοι αυτοί αναφέρουν νοητική ομίχλη με δυσκολία στην εστίαση, βραδύτερη λήψη αποφάσεων και πονοκεφάλους. Αυτή η κατάσταση εξάντλησης ήδη αναφέρεται ως «brain fry».

Συνεχίζεται το σίριαλ της αντιπαράθεσης της Anthropic με την αμερικανική κυβέρνηση σε σχέση με τον χαρακτηρισμό της ως κινδύνου για την εφοδιαστική αλυσίδα, επειδή δεν έδωσε πλήρη ελευθερία για χρήση του Claude για μαζική παρακολούθηση των Αμερικανών και για την κατασκευή αυτόνομων όπλων που θα σκοτώνουν ανθρώπους χωρίς έγκριση ανθρώπου. Ηδη έχει χάσει 100 εκατ. δολάρια σε συμβόλαια εξαιτίας της απόφασης αυτής και ενδέχεται να χάσει και άλλες δυο φορές τόσα. Η Antropic προσέφυγε στα δικαστήρια κατά της κυβερνητικής απόφασης και συμπαραστάτη εκτός από εργαζόμενους της Google και της OpenAI βρήκε και τη Microsoft, η οποία τάχθηκε υπέρ της εφαρμογής περιοριστικών μέτρων στην κυβερνητική απόφαση, ώστε ο στρατός των ΗΠΑ να μπορεί να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το Claude, για να μην «παρεμποδιστούν οι Αμερικανοί πολεμιστές σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή»...

Στο μεταξύ, ερευνήτρια της OpenAI παραιτήθηκε εξαιτίας της άνευ όρων συμφωνίας της εταιρείας με το υπουργείο Πολέμου των ΗΠΑ, η αμερικανική Γερουσία αποφάσισε τη χρήση από τους βοηθούς των γερουσιαστών των μοντέλων της Google (Gemini), της OpenAI (ChatGPT) και της Microsoft (Copilot) και η Nvidia, κατασκευαστής ειδικού εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση αλλά και τη λειτουργία των Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων, προχώρησε σε δύο κινήσεις με στόχο την παραπέρα αύξηση της ζήτησης αυτού του εξοπλισμού: Επένδυσε στην Thinking Machines Lab της Mira Mourati, που κατασκευάζει νέα πρωτοποριακά μοντέλα και έδωσε σε δημόσια χρήση το μοντέλο της Nvidia Nemotron 3 Super, αποκαλύπτοντας όχι μόνο τα βάρη, αλλά και κάθε άλλο απαραίτητο στοιχείο (σετ δεδομένων εκπαίδευσης, μεθοδολογίες κ.τ.λ.), ώστε να μπορεί να υλοποιηθεί και επεκταθεί από κάθε ενδιαφερόμενο. Από τη μεριά της η Meta (Facebook) αγόρασε από τους κατασκευαστές του το Moltbook, μια εφαρμογή επικοινωνίας μεταξύ των βοηθών ΤΝ τύπου OpenClaw, που διαλέγονται εκ μέρους των ανθρώπων που εκπροσωπούν.

Σε «μια νέα προσπάθεια αντιμετώπισης των σημαντικότερων προκλήσεων που θα θέσει στις κοινωνίες μας η ισχυρή Τεχνητή Νοημοσύνη», η Anthropic ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός ινστιτούτου, που ονόμασε ...Anthropic Institute. Στην ανακοίνωσή της αναφέρει: «Στα πέντε χρόνια από την έναρξη της Anthropic, η πρόοδος στην Τεχνητή Νοημοσύνη έχει προχωρήσει απίστευτα γρήγορα. Μας πήρε δύο χρόνια για να κυκλοφορήσουμε το πρώτο μας εμπορικό μοντέλο και μόλις τρία ακόμη για να αναπτύξουμε μοντέλα που μπορούν να ανακαλύψουν σοβαρά τρωτά σημεία στον κυβερνοχώρο, να αναλάβουν ένα ευρύ φάσμα πραγματικής εργασίας και ακόμη και να αρχίσουν να επιταχύνουν τον ρυθμό ανάπτυξης της ίδιας της Τεχνητής Νοημοσύνης. Προβλέπουμε ότι θα ακολουθήσει πολύ πιο δραματική πρόοδος τα επόμενα δύο χρόνια. Μία από τις βασικές πεποιθήσεις της εταιρείας μας είναι ότι η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης επιταχύνεται: Οτι οι βελτιώσεις που κάνουμε αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου. Εξαιτίας αυτού, η εξαιρετικά ισχυρή Τεχνητή Νοημοσύνη (σ.σ. Τεχνητή Γενική Νοημοσύνη), όπως αυτή που περιγράφει ο Διευθύνων Σύμβουλός μας, Dario Amodei, στο "Machines of Loving Grace", έρχεται πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύουν πολλοί (σ.σ. ο Amodei υποστηρίζει σε 2-3 χρόνια το πολύ)... Το Ινστιτούτο έχει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: Εχει πρόσβαση σε πληροφορίες που κατέχουν μόνο οι κατασκευαστές συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης αιχμής. Θα τις χρησιμοποιήσει στο έπακρο, αναφέροντας με ειλικρίνεια όσα μαθαίνουμε για τη μορφή της τεχνολογίας που κατασκευάζουμε. Ταυτόχρονα, το Ινστιτούτο είναι ένας δρόμος διπλής κατεύθυνσης. Θα συνεργαστεί με εργαζόμενους και βιομηχανίες που αντιμετωπίζουν εκτοπισμό, καθώς και με ανθρώπους και κοινότητες που νιώθουν το μέλλον να τους πλήττει, αλλά δεν είναι σίγουροι πώς να αντιδράσουν. Αυτά που μαθαίνουμε θα καθορίσουν τι μελετά το Ινστιτούτο και πώς η εταιρεία μας στο σύνολό της επιλέγει να ενεργήσει».

Αυτό σημαίνει η ανάπτυξη της ΤΝ στο καπιταλιστικό πλαίσιο. Τον ρόλο του οδηγού στην πορεία αυτή αναλαμβάνουν αυτόκλητα τα μονοπώλια. Αυτά αποφασίζουν προς τα πού θα πάμε, ποιο βήμα θα γίνει και ποιο δεν πρέπει να γίνει στη μια ή την άλλη κατεύθυνση. Μπορούν οι εργαζόμενοι απλώς να περιμένουν τον συγκαταβατικό τους λόγο και τη συμβουλή τους για το πώς να αντιδράσουν; Μπορούν οι εργαζόμενοι να ελπίζουν ότι η κοινή λογική μπορεί να τιθασεύσει την ακόρεστη δίψα των ομίλων για περισσότερο κέρδος και κυριαρχία;