...Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός αμέτρητες γυναίκες πεθαμένες

σμίγουν τον θρήνο τους και λένε το παλιό τραγούδι του ψωμιού

οι σκλαβωμένες ψυχές τους γνώρισαν λίγη μόνο ομορφιά, τέχνη κι αγάπη.

Ναι, για το Ψωμί παλεύουμε και για τα Τριαντάφυλλα.

Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός φέρνουμε τις μεγάλες μέρες

το ξεσήκωμα των γυναικών είναι ξεσήκωμα όλης της ανθρωπότητας

όχι πια σκλάβοι και τεμπέληδες, δέκα που μοχθούν για έναν που ξαπλώνει

αλλά ένα δίκαιο μοίρασμα στ' αγαθά της ζωής.

(«Ψωμί και Τριαντάφυλλα»)

Οι δυο τελευταίες στροφές από το ποίημα «Ψωμί και Τριαντάφυλλα» του Τζέιμς Οπενχάιμ, που είναι γραμμένο το 1912 για τη μεγάλη «απεργία των ρούχων» στη Μασαχουσέτη, αφιερώνονται στις Ελενα, Βασιλική, Βούλα, Αγάπη και Αναστασία, τις νεκρές της τάξης μας. Τις εργάτριες που έχασαν τη ζωή τους στο προδιαγεγραμμένο έγκλημα στο εργοστάσιο «Βιολάντα» τη Δευτέρα που μας πέρασε.

Αρκετές φορές μετά τις προβολές των δημοσιογράφων συζητάμε για τις ταινίες που είδαμε με πάθος, αλλά με πολύ διαφορετικά κριτήρια ο καθένας. Είναι μια πραγματικά «εποικοδομητική» συζήτηση εάν εξαιρέσεις το περιεχόμενο της ταινίας! Συνήθως πρώτα μπαίνουν τα αισθητικά στοιχεία της ταινίας και τα βραβεία της στα φεστιβάλ. Η ταινία πήρε βραβείο, έχει ωραία κάδρα, εκπληκτική μουσική, άρα είναι μια ταινία που αξίζει. Το περιεχόμενο της ταινίας σπάνια συζητιέται, το τι θα προσλάβει ο καθένας από μια ταινία, το ποιον αφορά η κάθε ταινία, συνήθως δεν ενδιαφέρει την πλειοψηφία των κριτικών. Ολο και πιο σπάνια γίνεται συζήτηση για όσα θέλει να πει μια ταινία σε έναν απλό άνθρωπο που δεν γνωρίζει το σινεμά όπως οι «ειδικοί»! Πολλές φορές όταν η ταινία μιλάει αμιγώς για την εργατική τάξη, αρκετοί κριτικοί βαριούνται, πλήττουν και λένε «είναι κάτι που έχουμε δει και ξαναδεί εκατό φορές». Ομως τελικά για ποιον γράφουμε; Αν δεν γράφουμε για την τάξη μας, που δουλεύει καθημερινά με εντατικοποίηση σε άθλιες συνθήκες, που φεύγει και δεν ξέρει αν θα γυρίσει σπίτι, και που «εκατό φορές» δεν θα γυρίσει;

Πάμε στις ταινίες της εβδομάδας...

Ενας πατέρας με τον γιο του φτάνει σε ένα rave πάρτι βαθιά στα βουνά του νότιου Μαρόκου. Αναζητούν την Mar, κόρη και αδελφή, που εξαφανίστηκε πριν από μήνες σε ένα από εκείνα τα ατελείωτα πάρτι. Mοιράζουν από χέρι σε χέρι τη φωτογραφία της. Η ελπίδα σβήνει, όμως εκείνοι συνεχίζουν και ακολουθούν μια ομάδα ravers που κατευθύνεται σε ένα τελευταίο πάρτι στην έρημο. Καθώς προχωρούν όλο και βαθύτερα στην καυτή, αφιλόξενη ερημιά, αυτό το ταξίδι τούς αναγκάζει να έρθουν αντιμέτωποι με τα ίδια τους τα όρια.

Ο σκηνοθέτης της ταινίας «Θα έρθει η φωτιά» (2019) επιστρέφει, και αυτήν τη φορά με άλλη μια ταινία που δεν έχει τίποτα να πει. Θα τοποθετηθούμε από την αρχή. Είτε δείτε, είτε χάσετε το «Σιράτ», είναι ακριβώς το ίδιο. Πρόκειται για μια βραβευμένη φούσκα περιωπής, που δεν καταλάβαμε ούτε ποιον αφορά, ούτε σε ποιες συνθήκες αναφέρεται, ούτε γιατί θα έπρεπε να τη θαυμάσουμε. Ο σκηνοθέτης έμεινε στο Μαρόκο για αρκετά χρόνια, ήταν λοιπόν «αναμενόμενο» να γυρίσει μια ταινία στις απέραντες εκπληκτικές ερήμους του. Επειδή όμως δεν παρακολουθούμε ντοκιμαντέρ, υποψιαζόμαστε ότι το να φτιάξει ένα σενάριο της προκοπής για να δείξει αυτά τα εκπληκτικά τοπία, μάλλον φάνταζε δύσκολο. Αποφάσισε λοιπόν να μας συστήσει σε μια «φυλή» ανθρώπων αποκομμένων από την υπόλοιπη πραγματικότητα, που ζει μέσα στην αθλιότητα, με πολλά ναρκωτικά, σε φορτηγάκια, διασχίζοντας την έρημο και αναζητώντας το επόμενο πάρτι για να χορέψει. Μιλάμε για συγκλονιστικό τρόπο ζωής, που έχει πολλά να μας διδάξει! Βρείτε μας έναν λόγο που θα έπρεπε να μας απασχολήσει αυτή η ταινία κι εμείς θα τον δεχτούμε! Το γεγονός ότι η «φυλή» αποδέχεται τον, κατά πολύ διαφορετικό από αυτήν, πατέρα που ψάχνει το παιδί του, είναι κάτι που θα έπρεπε να μας συγκλονίσει άραγε; Το ότι ο πατέρας ξεκινά μια οδύσσεια αναζήτησης ακολουθώντας τη φυλή σε σημείο να περάσει από δύσκολες ατραπούς μαζί τους, μήπως αποτελεί κάποιο επιπλέον κίνητρο; Μήπως επειδή υποτίθεται ότι σε δεύτερο επίπεδο δείχνει μια δυστοπία και ένα πλάνο στο τέλος με καραβάνια προσφύγων, έτσι όσο πατάει η γάτα, πρέπει να συγκινηθούμε; Εχει όμως ωραία τοπία και δυνατή ρέιβ μουσική, θα πει κάποιος! Είναι όμως αυτά αρκετά για να χαρακτηριστεί αριστούργημα και να πάρει Μεγάλο ειδικό βραβείο στις Κάννες; Οπως φαίνεται είναι. Χίλιες φορές να δείτε Τζέισον Στέιθαμ στο «Καταφύγιο» (Shelter) του Ρικ Ρόμαν Βο, πιο πολλά μηνύματα θα αποκομίσετε!

Η Αλίς καταθέτει σε ένα δικαστήριο, γνωρίζοντας ότι δεν πρέπει να κάνει κανένα λάθος. Πρέπει να υπερασπιστεί τα παιδιά της, καθώς το διακύβευμα είναι η κηδεμονία τους. Θα μπορέσει να τα προστατεύσει από τον πατέρα τους πριν να είναι αργά;

Πραγματικά η ταινία διαδραματίζεται σε δυο δωμάτια. Μια αίθουσα αναμονής και μια δικαστική αίθουσα που συζητιέται η παρουσία του πατέρα στη ζωή δυο παιδιών. Η ταινία έχει πολύ λιτή σκηνοθετική ματιά και ουσιαστικά όλο το σενάριο είναι η ακρόαση στο δικαστήριο, όμως αυτό δεν της στερεί την ένταση. Η ένταση και η αγωνία είναι εκεί παρούσες από το πρώτο μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο, καθώς αποκαλύπτονται οι λόγοι που η Αλίς θέλει να προστατεύσει τα παιδιά από τον πατέρα τους. Η ταινία μάς γέννησε αρκετά ερωτήματα. Ποιες διαδικασίες πρέπει να κινηθούν όταν μια μητέρα καταγγέλλει τον πατέρα για συγκεκριμένες (κακουργηματικές) πράξεις; Μήπως τα παιδιά δεν προστατεύονται επαρκώς όταν τα βάζουν στη μέση, ζητώντας τους πολλά περισσότερα από όσα μπορούν να αντέξουν, σε τέτοιες επώδυνες διαδικασίες; Μήπως έχει ευθύνες το κράτος που αφήνει αβοήθητους τις μητέρες και τα παιδιά και θεωρεί την ολόπλευρη στήριξη των παιδιών κόστος; Για παράδειγμα, πολύ συνοπτικά, να κινηθεί το κράτος άμεσα στη διερεύνηση της καταγγελίας, να εμπλακούν ψυχολόγοι, κοινωνικοί λειτουργοί, νομικοί σύμβουλοι και φυσικά να υπάρχουν δομές για τα παιδιά αλλά και τις μητέρες... Η ταινία δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από άλλες πιο «πλουμιστές» παραγωγές, γιατί προσπαθεί να δείξει το αδιέξοδο που δημιουργείται και το κενό που υπάρχει για την προστασία των παιδιών. Αλλωστε, πόσες φορές παρακολουθούμε μια τέτοια διαδικασία και την αγωνία που υποβάλλονται μητέρα και παιδιά από τόσο κοντά;

Ενας Σύρος λογοτέχνης που στα όνειρά του ταλανίζεται από μια κρυπτική παραβολή, βλέπει τη μοναξιά του να εκδηλώνεται σε συγγραφικό αδιέξοδο. Απογοητευμένος αποφασίζει να αποσυρθεί σε ένα απομακρυσμένο νησί κοντά στη Β. Θάλασσα, όπου μόνοι κάτοικοι είναι μια αινιγματική γυναίκα και ο άξεστος γιος της. Παρά την αρχική δυσπιστία του, η μυστηριώδης αυτή συνάντηση θα αποβεί καθοριστική για τη ζωή του.

Εδώ είναι που αναρωτιέσαι πόσο συγκλονιστικά κάδρα της φύσης μπορεί να εμπεριέχει μια προσωπική ιστορία ενδοσκόπησης και εάν καταφέρνει ο σκηνοθέτης να καλύψει την απουσία σεναρίου και διαλόγων με την εικόνα. Κατά πόσο η μορφή μπορεί να υπερβεί του περιεχομένου κι αυτό να δώσει ένα συνολικά καλό αποτέλεσμα; Δυστυχώς δεν μπορεί να υπερβεί η μορφή το περιεχόμενο. Εκτός εάν η εικόνα εμπεριέχει το περιεχόμενο. Και εδώ δυστυχώς απουσιάζει εκείνο που θα έκανε αυτή την ταινία να ξεχωρίσει. Ο σκηνοθέτης δημιουργεί κυρίως σιωπές, αφήνει όμως δυστυχώς εκτός της αφήγησης τις αιτίες που γέννησαν αυτές τις σιωπές. Το να παρακολουθήσεις τις σιωπές του εσωτερικού μαρτυρίου κάποιου για δυο ώρες χωρίς να έχει προηγηθεί μια εξήγηση, είναι δυστυχώς πολύ βαρύ και κάπως ανώφελο θα λέγαμε. Φτάνει πια με τις σιωπές στις φεστιβαλικές ταινίες, ας μιλήσει και κανείς να καταλάβουμε!

• Η προβολή αυτής της Παρασκευής που διοργανώνεται από την ΚΟΒ Οπτικοακουστικού της ΤΟ Καλλιτεχνών αναβάλλεται για την επόμενη Παρασκευή 6/2, λόγω των εργασιών του 22ου Συνεδρίου του ΚΚΕ. Θα επανέλθουμε με περισσότερες λεπτομέρειες στα μέσα της εβδομάδας.