Ο «Ριζοσπάστης» συζήτησε με τον Τούρκο σκηνοθέτη του ντοκιμαντέρ, Τσάρε Κινίκογλου
Ο «Ριζοσπάστης» μίλησε με το σκηνοθέτη του ντοκιμαντέρ Τσάρε Κινίκογλου, ο οποίος θα παρευρεθεί σήμερα στην προβολή του ντοκιμαντέρ «Το ταξίδι του Ναζίμ στην Κούβα» και θα μιλήσει για τη σχέση του Χικμέτ με τον κινηματογράφο.
-- Πώς καταλήξατε στο να γυρίσετε ντοκιμαντέρ για το ταξίδι του Ναζίμ Χικμέτ στην Κούβα;
-- Ηταν το 2001, όταν ξεκινήσαμε να σκεφτόμαστε τη δημιουργία ενός φιλμ για τον Ναζίμ Χικμέτ. Το 2002 ήταν η επέτειος των 100 χρόνων από τη γέννηση του Ναζίμ και γι' αυτό το λόγο σκεφτόμασταν να φέρουμε στην επικαιρότητα διαφορετικές πλευρές από τη ζωή και τον αγώνα του. Το ταξίδι του στην Κούβα ήταν μία περίοδος που είχε παραμεληθεί από τις περισσότερες βιογραφίες. Οπότε, αποφασίσαμε να επικεντρώσουμε εκεί. Εκτός του ότι ήταν άγνωστο στο ευρύ κοινό, ήμασταν ενθουσιασμένοι από τη συνάντηση του ποιητή μας με μία συναρπαστική πολιτική διαδικασία και ήμασταν περίεργοι για το πλαίσιο αυτής της συνάντησης.
Εκείνη τη στιγμή, δεν είχαμε την οικονομική δυνατότητα να πραγματοποιήσουμε ένα τέτοιο εγχείρημα για διάφορους λόγους, αλλά το 2006, εξαιτίας των στενών σχέσεων και της πολιτιστικής συνεργασίας του Κόμματός μας με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κούβας, είχαμε πλέον τη δυνατότητα να το υλοποιήσουμε. Μελετήσαμε την περίοδο εκείνη, με τη βοήθεια των συνεργατών μας από το ICAIC (Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematograficos) επικοινωνήσαμε με τα άτομα που είχαν συναντήσει τον Ναζίμ Χικμέτ και μετά από έξι μήνες προετοιμασιών, πήγαμε στην Κούβα για το ντοκιμαντέρ.
Με την τεράστια, συντροφική και φιλική βοήθεια των συνεργατών μας από το ICAIC, ολοκληρώσαμε τα γυρίσματα στην Αβάνα της Κούβας. Δουλέψαμε πάνω στο φιλμ (post-production) για περίπου ένα χρόνο και το 2008 το ολοκληρώσαμε. Η πρεμιέρα έγινε το Μάρτη του 2008, με τη συμμετοχή του Pablo Armando Fernandes, του Κουβανού ποιητή που είχε συναντήσει ο Ναζίμ Χικμέτ στην Κούβα.
-- Τι θα δούμε στο ντοκιμαντέρ που προβάλλεται σήμερα, στο πλαίσιο του κινηματογραφικού αφιερώματος για τον Ν. Χικμέτ;
-- Το σχέδιό μας για το φιλμ ήταν να χτίσουμε την αφήγηση σε δύο βασικούς άξονες: Η μία πλευρά ήταν η αντίληψη του Ναζίμ Χικμέτ για την Κουβανέζικη Επανάσταση. Εγραψε για την Κούβα και για την Επανάσταση κυρίως σε δύο ποιήματα: «Η Συνέντευξη στην Αβάνα» και «Το κίτρινο άχυρο». Προτιμήσαμε να χρησιμοποιήσουμε το πρώτο, γιατί βρήκαμε μία καταγραφή του ποιήματος αυτού με τη φωνή του ίδιου του ποιητή, η οποία ήταν μέχρι πρότινος άγνωστη. Ο άλλος άξονας ήταν η εντύπωση που έκανε ο Ναζίμ Χικμέτ στους Κουβανούς, που είτε τον συνάντησαν, είτε ήρθαν σε επαφή με τη δουλειά του με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Ηταν συναρπαστικό να βλέπεις το ζωντανό αντίκτυπο του Ναζίμ Χικμέτ σε διάφορους Κουβανούς διανοητές μετά από τόσα χρόνια. Είδαμε ξανά το πορτρέτο του ποιητή μας, μέσα από αυτά στα οποία έδωσαν έμφαση οι Κουβανοί διανοητές: Ενα ενθουσιώδες, δραστήριο και ειλικρινές πορτρέτο του κομμουνιστή ποιητή. Εκείνα τα χρόνια που σκεφτόμασταν αυτό το εγχείρημα, βρήκαμε ανάμεσα στους Κουβανούς διανοητές μία ουσιαστική, εκφραστική αντίληψη για τον Ναζίμ Χικμέτ, σε αντίθεση με τους περισσότερους φιλελεύθερους διανοητές της Τουρκίας, οι οποίοι απεχθάνονται τον Ναζίμ Χικμέτ λόγω της ιδεολογικοπολιτικής ταυτότητάς του και του αγώνα του. Και ένα από τα συμπεράσματά μας ήταν αυτό: Οταν κάποιος αγωνίζεται ενάντια στον καπιταλισμό, παλεύοντας για ισότητα και ελευθερία, αυτός ή αυτή μπορεί να κατανοήσει τον Ναζίμ Χικμέτ με ένα βαθύ, ανθεκτικό δηλαδή, μακροχρόνιο τρόπο.
Γεννήθηκε στις 12 Απρίλη 1945 στην Αθήνα. Η μητέρα του ήταν Μικρασιάτισσα και ο πατέρας του Αθηναίος, τον οποίο έχασε πολύ μικρός. Τελειώνοντας το Δημοτικό, εργάζεται ως εμποροϋπάλληλος, ενώ παράλληλα αρχίζει το νυχτερινό Γυμνάσιο και λίγο αργότερα σπουδάζει μουσική στο Ελληνικό Ωδείο. Το 1966 ξεκινάει τη μουσική του περιπλάνηση. Είναι η εποχή του Νέου Κύματος. Στην μπουάτ «Κατακόμβη» θα συνοδεύσει στο πιάνο πρωτοεμφανιζόμενους, όπως κι εκείνος νέους τραγουδιστές για να συνεχίσει με την Καίτη Χωματά στην «Παράγκα» μέχρι την 21η Απριλίου 1967, όταν η «Παράγκα» θα κλείσει. Στη δεκαετία του 1970 συνεργάστηκε με σπουδαίους καλλιτέχνες, από την Σωτηρία Μπέλου και τη Χαρούλα Αλεξίου, έως τον Γιάννη Καλαντζή, τον Μανώλη Μητσιά, τη Δήμητρα Γαλάνη, τον Γιώργο Νταλάρα, την Ελένη Βιτάλη, κ.ά.
Στη δεκαετία του 1980 αλλά κυρίως σε αυτή του 1990 ο Βασίλης Δημητρίου υπέγραψε τη μουσική και τους στίχους για πολλές τηλεοπτικές σειρές: Εγραψε τους στίχους στο «Βαμμένα Κόκκινα Μαλλιά» (1993), στο «Πρόβα Νυφικού» (1995) και «Παλίρροια» (1997) ενώ συνέθεσε τη μουσική για τη σειρά «Η Αγάπη Αργησε μια Μέρα» (1997). Μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του είναι το «Πόσο πολύ σ' αγάπησα» σε στίχους Κατίνας Παΐζη και τη μοναδική ερμηνεία του Χρήστου Θηβαίου.
Σημαντικό υπήρξε το έργο του και στο θέατρο. Μεταξύ πολλών άλλων είχε γράψει τη μουσική στις περίφημες παραστάσεις «Φαύστα», «Μήδεια» και «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» του Μποστ στη δεκαετία του 1990, καθώς και στις «Νεφέλες» και τους «Ορνιθες» που ανέβηκαν στην Επίδαυρο το 1994.
Στη δισκογραφία έβαλε τη σφραγίδα του σε περισσότερα από 350 τραγούδια, ενώ κυκλοφόρησε 28 προσωπικούς δίσκους, ως αποτέλεσμα συνεργασίας με ποιητές και στιχουργούς, όπως οι Νίκος Γκάτσος, Μάνος Ελευθερίου, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Βαγγέλης Γκούφας, Ακος Δασκαλόπουλος, Γιάννης Λογοθέτης, Γιάννης Κακουλίδης, Νάνος Βαλαωρίτης, Πάμπλο Νερούδα κ.ά.
Τη Δευτέρα 11 και την Τρίτη 12 Μάη, η Λίνα Νικολακοπούλου επιμελείται και παρουσιάζει στο Ιδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης» ένα μουσικό αφιέρωμα στον ποιητή της γενιάς του ΄30 Γιώργο Σαραντάρη, με τίτλο «Πνοές του Μάη». Θα ακουστούν 28 ποιήματά του γραμμένα από το 1933 έως το 1940 και μελοποιημένα από την Δάφνη Αλεξανδρή. Τραγουδούν: Μελίνα Τανάγρη, Αργυρώ Καπαρού, Θοδωρής Βουτσικάκης, Δημήτρης Νικολούδης και η Παιδική Χορωδία Σπύρου Λάμπρου. Συνοδεύει επταμελής ορχήστρα.
Τα ποιήματα της συναυλίας είναι ανθολογημένα από τις συλλογές: Οι Αγάπες του Χρόνου (1933), Ουράνια (1934), Αστέρια (1935), Στους Φίλους Μιας Αλλης Χαράς (1940), καθώς και ποιήματα που έχουν εκδοθεί στο περιοδικό Τα Νέα Γράμματα Β, Γ, Δ.
Παίζουν οι μουσικοί (αλφαβητικά): Αποστόλης Βαγγελάκης - νέι, ντουντούκ, Θάνος Καζαντζής - ντραμς, Απόστολος Καλτσάς - μπάσο, Τάσος Κατσάρης - πλήκτρα, πιάνο, Ευαγγελία Μαυρίδου - πλήκτρα, πιάνο, Κώστας Νικολόπουλος - κιθάρες, Νίκος Παπαϊωάννου - τσέλο, λαούτο.
Ο Γιώργος Σαραντάρης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1908. Το 1912 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Μπολόνια της Ιταλίας. Εκεί, φοίτησε σε ιταλικά σχολεία και στη συνέχεια σπούδασε Νομικά στα Πανεπιστήμια της Μπολόνια και της Ματσεράτα. Τον Μάρτη του 1931 ήρθε στην Ελλάδα για να υπηρετήσει τη στρατιωτική του θητεία και να εργαστεί. Κινήθηκε στους λογοτεχνικούς κύκλους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης παίρνοντας μέρος στις πνευματικές ζυμώσεις της δεκαετίας του ΄30. Το 1940 πολέμησε σαν απλός στρατιώτης στο Μέτωπο της Βορείου Ηπείρου κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του συμπολεμιστή του Οδυσσέα Ελύτη, η υγεία του κλονίστηκε κι αρρώστησε, πιθανότατα από τύφο. Στις 26 Φλεβάρη του 1941, ο ποιητής Γιώργος Σαραντάρης «έφυγε» από τη ζωή στα 33 του χρόνια.
Τα βιβλία του Γιάννη Παπαοικονόμου «Το Σχέδιο» και τα «Φιλόγραφα» παρουσιάζονται σήμερα Τετάρτη, στις 7 μ.μ., στα γραφεία της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, Γενναδίου 8 και Ακαδημίας.
Επίσης σήμερα, παρουσιάζονται τα βιβλία του Αντώνη Κακαρά «Η δικαιοσύνη σου δικαιοσύνη... εις τον αιώνα» και «Το γηροκομείο του παραδείσου» (εκδόσεις «Παπαζήση»), στις 6 - 8 μ.μ. στο βιβλιοπωλείο «Ιanos», Σταδίου 24.