Η κυβερνητική ρητορική για «πληρωμές - ρεκόρ» το 2025, ύψους 3,82 δισ. ευρώ, αποτελεί ένα προκλητικό λογιστικό τέχνασμα που αγνοεί την πραγματική αιμορραγία των βιοπαλαιστών αγροτών. Κι αυτό γιατί τα «φουσκωμένα» κονδύλια δεν αφορούν πραγματικό εισόδημα αλλά την εξόφληση παλαιών προγραμμάτων και αποζημιώσεων που εκκρεμούσαν για χρόνια, καθώς και τη διαχείριση καταστροφών που έχουν ήδη αφανίσει το γεωργικό και κτηνοτροφικό κεφάλαιο. Σε μεγάλο βαθμό τα ποσά αυτά έπρεπε να είχαν ήδη καταβληθεί, αντί να παρουσιάζονται σήμερα ως «νέα στήριξη».

Μεγάλο μέρος των 1,45 δισ. ευρώ του «Πυλώνα ΙΙ» για το 2025, που η κυβέρνηση διαφημίζει ως αυξημένο κατά σχεδόν 50% σε σχέση με πέρυσι (0,9 δισ. το 2024), αφορά δεσμεύσεις της προηγούμενης περιόδου (2014 - 2022). Συγκεκριμένα, σχεδόν 400 εκατ. ευρώ (π.χ. για σχέδια βελτίωσης, επενδύσεις στη μεταποίηση, στον αγροτουρισμό - Leader, στην αγροτική οδοποιία κ.λπ.) εκταμιεύτηκαν τώρα μαζικά επειδή στις 31/12 έληγε η σχετική προθεσμία.

Σημειωτέον, για να ενταχθούν οι αγρότες σε ένα σχέδιο βελτίωσης - για παράδειγμα, για την αγορά ενός ελκυστήρα - πρέπει να διαθέτουν ήδη τα απαιτούμενα ποσά ή να συνάψουν δάνειο (με τα επιτόκια στα ύψη) ώστε να ολοκληρώσουν την αγορά και στη συνέχεια να επιδοτηθούν. Η παρουσίαση αυτών των εκταμιεύσεων ως «στήριξη του αγροτικού εισοδήματος» αποτελεί συνειδητή διαστρέβλωση, καθώς σημαντικό τμήμα των κονδυλίων αυτών κατευθύνθηκε σε εργολάβους δημόσιων έργων, επενδυτές του αγροτουρισμού και επιχειρηματίες της μεταποίησης.

Το ίδιο ισχύει και για άλλα κονδύλια που περιλαμβάνονται στο συνολικό ποσό, όπως εκείνα που καταλήγουν σε γραφεία μελετητών και γεωπόνων για την παροχή συμβουλών. Τα ποσά αυτά «χρεώνονται» στους αγρότες χωρίς να έχουν ουσιαστικό αντίκρισμα, όπως καταγγέλλεται και από τα ίδια τα μπλόκα. Παράλληλα, η κυβέρνηση προσμετρά στα ποσά του «Πυλώνα ΙΙ» εκταμιεύσεις που αφορούν καθυστερημένες πληρωμές προγραμμάτων προηγούμενων ετών (π.χ. Βιολογικά 2024, υπόλοιπα νέων αγροτών προηγούμενου προγράμματος κ.λπ.), παρουσιάζοντάς τες συγκεντρωτικά ως τρέχουσα στήριξη, για τη δημιουργία εντυπώσεων.

Πίσω από το ποσό των 1,65 δισ. ευρώ των άμεσων ενισχύσεων («Πυλώνας Ι») - το οποίο είναι μειωμένο σε σχέση με τα 1,9 δισ. του 2024 - που παρουσιάζει η κυβέρνηση, υποκρύπτεται η οριζόντια μείωση της Βασικής Ενίσχυσης κατά 25% - 30%. Οσο δε για τις «πράσινες ενισχύσεις» (τα περίφημα Οικολογικά Σχήματα της νέας ΚΑΠ), υπολογίζεται ότι από κάθε 100 ευρώ ενίσχυσης τα 30-40 ευρώ καταλήγουν σε έξοδα φακέλου, ψηφιακές εφαρμογές, γεωπόνους - μελετητές και λοιπά κόστη. Το αποτέλεσμα είναι ο αγρότης να μένει τελικά με σημαντικά λιγότερα χρήματα από όσα λάμβανε παλιότερα.

Η κυβέρνηση επιχειρεί παράλληλα να εμφανίσει μια εικόνα «στήριξης» του αγροτικού τομέα, παρουσιάζοντας μια συνολική αύξηση αποζημιώσεων και δαπανών για καταστροφές της τάξης του +8,6% (από 490,8 εκατ. σε 533,2 εκατ. ευρώ). Ωστόσο, μια πιο προσεκτική ανάγνωση των στοιχείων αποκαλύπτει ότι η αύξηση αυτή δεν αποτελεί προϊόν ουσιαστικής ενίσχυσης, αλλά συνέπεια των τραγικών καθυστερήσεων στις πληρωμές παλαιότερων καταστροφών και της παταγώδους αποτυχίας στη διαχείριση των ζωονόσων.

Για παράδειγμα, η «εκτόξευση» των αποζημιώσεων για τις ζωονόσους κατά 634% (από 13,3 εκατ. σε 97,6 εκατ. ευρώ) είναι το αποτέλεσμα μιας συνειδητής καταστροφής. Ιδιαίτερα στην περίπτωση της ευλογιάς, οι κτηνοτρόφοι υπογραμμίζουν ότι η κυβέρνηση - κινούμενη στο πλαίσιο της ΚΑΠ και προκειμένου να μη θιγούν τα συμφέροντα των μεγαλοεξαγωγέων φέτας - επέλεξε τη στρατηγική της μαζικής θανάτωσης ζώων αντί των προληπτικών εμβολιασμών, οδηγώντας στον αφανισμό του ζωικού κεφαλαίου.

Είναι προκλητικό το γεγονός ότι οι αποζημιώσεις παρουσιάζονται ως «ενίσχυση» του αγροτικού εισοδήματος. Στην πραγματικότητα, τα ποσά του ΕΛΓΑ προέρχονται αποκλειστικά από τις ασφαλιστικές εισφορές των παραγωγών. Πρόκειται για δικά τους χρήματα που τους επιστρέφονται λόγω ζημιών. Αποτελεί μνημείο υποκρισίας να τα διαφημίζει η κυβέρνηση και να εμφανίζει ως πληρωμές του 2025 ποσά που καταβάλλονται ακόμα και σήμερα, και αφορούν υπόλοιπα και εκκαθαρίσεις για τις πλημμύρες «Daniel» και «Elias».

Είναι λοιπόν οξύμωρο να βαφτίζεται «επιπλέον εισόδημα» η αποζημίωση για ένα θανατωμένο ζώο ή μια κατεστραμμένη καλλιέργεια, τη στιγμή που οι παραγωγοί έχουν υποστεί αφανισμό του γεωργικού - κτηνοτροφικού κεφαλαίου τους. Η κυβέρνηση οφείλει να σταματήσει τα επικοινωνιακά τεχνάσματα και να απαντήσει στην ουσία: Γιατί οι αγρότες το 2025 συνεχίζουν να πληρώνονται για καταστροφές του 2023, ενώ την ίδια ώρα το κόστος παραγωγής, οι τιμές στα τάρταρα - για να βγάζουν υπερκέρδη οι εμποροβιομήχανοι - και οι ζωονόσοι τούς πετούν εκτός επαγγέλματος;

Οι ενισχύσεις de minimis (αύξηση από 17,7 εκατ. ευρώ το 2024 σε 109,7 εκατ. το 2025) είναι χρήματα που δίνονται «κατά παρέκκλιση», εκτός της τακτικής ΚΑΠ, για να καλυφθούν ζημιές που δεν καλύπτονται από τον ΕΛΓΑ (π.χ. για ακαρπία σε ορισμένες δενδρώδεις, ξηρασία, καύσωνα κ.λπ.). Περιλαμβάνουν εκκρεμότητες πληρωμών για τα φερτά υλικά (κακοκαιρία «Daniel») και αποκαταστάσεις που δεν είχαν ολοκληρωθεί τα προηγούμενα έτη και μεταφέρθηκαν ως «ουρές» στο 2025. Επίσης περιλαμβάνουν περιπτώσεις που αφορούν ακόμα πιο παλιές εκκρεμότητες, όπως οι ζημιές στο προανθικό του 2021, οι οποίες εξοφλούνται τώρα για να «κλείσουν» οι λογαριασμοί.

Ενα άλλο μέρος τους αφορά την ενίσχυση για αγορά ζωοτροφών λόγω καραντίνας των κοπαδιών. Στην πραγματικότητα αποτελούν πολύ μικρά ποσά, που δίνονται για να «χρυσωθεί το χάπι» των ανεπαρκών αποζημιώσεων αλλά και της τεράστιας απώλειας εισοδήματος των κτηνοτρόφων. Παράλληλα, στο κονδύλι αυτό «κρύβονται» πληρωμές (ΕΛΕΓΕΠ) για λάθη του ΟΠΕΚΕΠΕ οι οποίες αφορούν παραγωγούς που δικαιούνταν ενισχύσεις (π.χ. συνδεδεμένες ή βασική) τις προηγούμενες χρονιές, αλλά το σύστημα δεν τους πέρασε.

Η «εκρηκτική» αύξηση κατά 466% στα Προγράμματα Αλιείας (από 13,1 εκατ. σε 74,7 εκατ. ευρώ) αποτελεί ένα ακόμα επικοινωνιακό «πυροτέχνημα» στον προϋπολογισμό του 2025. Η ανάλυση του ποσού αποκαλύπτει ότι η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Η αύξηση αυτή δεν οφείλεται σε νέα, πρόσθετα κονδύλια, αλλά σε δύο συγκεκριμένους λόγους: Οπως και στον «Πυλώνα ΙΙ» των αγροτών, το 2025 είναι η τελευταία προθεσμία για να πληρωθούν παλιά έργα της προηγούμενης περιόδου (Πρόγραμμα Αλιείας 2014 - 2020). Δηλαδή, τα χρήματα αυτά σε μεγάλο ποσοστό αφορούν τιμολόγια ετών που επιτέλους εξοφλούνται. Ενα μεγάλο μέρος του ποσού αφορά «αποζημιώσεις» για ζημιές από προστατευόμενα είδη (δελφίνια, φώκιες) που αφορούν τα έτη 2021 - 2023 και εξοφλήθηκαν τον Σεπτέμβρη του 2025, δηλαδή με πάνω από 3 χρόνια καθυστέρηση.

Τέλος, η γραμμή της επιστροφής του ΕΦΚ πετρελαίου στον πίνακα είναι ίσως η πιο προκλητική για τον αγροτόκοσμο, καθώς αποκαλύπτει το μέγεθος του εμπαιγμού, από τη στιγμή που το αναγραφόμενο ποσό καλύπτει ένα μικρό ποσοστό του ΕΦΚ που καταβάλλουν οι αγρότες. Ενώ δε στον κρατικό προϋπολογισμό γίνεται λόγος για κονδύλια που θα έπρεπε να αγγίζουν τα 100 εκατ. ευρώ, το τελικό ποσό που έφτασε στους αγρότες και το 2025 ήταν κάτω από 80 εκατομμύρια. Αυτή η απόκλιση δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα της επιλεκτικής ανικανότητας του κρατικού μηχανισμού...