Σάββατο 9 Μάη
- Η Τομεακή Επιτροπή Ικαρίας - Φούρνων διοργανώνει εκδήλωση - συζήτηση στις 8 μ.μ. στον Αγιο Κήρυκο (αίθουσα εκδηλώσεων παλιού δημαρχείου). Θα μιλήσει ο Θέμης Γκιώνης, μέλος του ΠΓ της ΚΕ.
- Οι Οργανώσεις Νότιου Τομέα της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ και τα Παραρτήματα Νότιων Συνοικιών της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ πραγματοποιούν εκδήλωση στις 10.30 π.μ., στο Αγαλμα του Σοβιετικού Στρατιώτη στην Καλλιθέα (Συγγρού και Φιλαρέτου). Θα μιλήσουν η Βαγγελιώ Πλατανιά, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, και η Τούλα Μητσέα, πρόεδρος της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ.
- Οι ΚΟΒ Ασπροπύργου διοργανώνουν συγκέντρωση στις 7.30 μ.μ., στην πλατεία Γενοκτονίας στην Γκορυτσά. Θα μιλήσει ο Χρήστος Τσοκάνης, βουλευτής του Κόμματος.
- Οι Τομεακές Οργανώσεις Δυτικών Συνοικιών καλούν σε συγκέντρωση στην Πετρούπολη, στις 11 π.μ. στην πλατεία Ηρώ, και πορεία μέχρι το άγαλμα του Αρη Βελουχιώτη.
- Οι ΚΟΒ Εξαρχείων - Νεάπολης του ΚΚΕ και το Παράρτημα Εξαρχείων της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ διοργανώνουν ιστορικό περίπατο στις 11 π.μ., με σημείο εκκίνησης τα Προπύλαια.
- Οι Οργανώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ στην Πάτρα καλούν σε συγκέντρωση στην πλατεία Ψηλών Αλωνιών στις 7.30 μ.μ. Θα μιλήσει ο Νίκος Τσιμογιάννης, μέλος της ΕΠ Δυτικής Ελλάδας του ΚΚΕ και του Γραφείου της ΤΕ Αχαΐας.
- Η Τομεακή Επιτροπή Κορινθίας διοργανώνει ιστορικό περίπατο στην Κόρινθο, με σημείο έναρξης το Πεύκο του Σωκράτη στις 6.30 μ.μ.
- Οι Τομεακές Οργανώσεις Ξάνθης του ΚΚΕ και της ΚΝΕ καλούν στις 12 μ. στην πλατεία Διοικητηρίου, σε εκδήλωση με ομιλήτρια την Σταυρούλα Αποστολίδου, μέλος της ΤΕ Ξάνθης του ΚΚΕ. Θα ακολουθήσει πορεία και κατάθεση λουλουδιών στο κτίριο της Οχράνα.
Κυριακή 10 Μάη
- Οι Οργανώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ και το Παράρτημα της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ στο Γαλάτσι πραγματοποιούν συγκέντρωση στις 12.30 μ.μ., στο Μνημείο Εθνικής Αντίστασης στην πλατεία Πηγής (Αγ. Γλυκερίας και Γαλακηδών). Θα μιλήσει ο Μανώλης Ραπανάκης, μέλος της ΚΕ του Κόμματος.
- Οι ΚΟ Μενιδίου καλούν σε συγκέντρωση στις 7 μ.μ. στην πλατεία της Παναγίας Σουμελά, στον Αγ. Πέτρο. Θα μιλήσει ο Χρήστος Τσοκάνης, βουλευτής του Κόμματος.
- Η ΚΟΒ Εκπαιδευτικών Δυτικών Συνοικιών Αθήνας πραγματοποιεί εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου «Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και η Αντιφασιστική Νίκη των Λαών» στις 7 μ.μ. στο Β' ΚΑΠΗ Πετρούπολης (Δωδεκανήσου 78), με ομιλήτρια την Βούλα Τσίγκα, υπεύθυνη της Διατμηματικής Επιτροπής της ΚΕ του ΚΚΕ για τις μικρές ηλικίες της νεολαίας.
Η Οργάνωση Περιοχής Αττικής της ΚΝΕ οργανώνει μια πολύμορφη παρέμβαση στα σχολεία και τις γειτονιές της Αθήνας μπροστά στην 9η Μάη, Ημέρα της Μεγάλης Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών.
Σάββατο 9 Μάη
Κυριακή 10 Μάη
Street event στο «Ανοιχτό Θεατράκι» στη Μεταμόρφωση στο πλαίσιο των Μαθητικών Φεστιβάλ της ΚΝΕ.
Ανακοίνωση της ΚΝΕ προς τη νεολαία και ιδιαίτερα τους μαθητές με αφορμή την 9η Μάη
Με αυτούς τους στίχους του Φώντα Λάδη που έγιναν σύνθημα διαχρονικό, η ΚΝΕ απευθύνεται στη νεολαία και ιδιαίτερα στους μαθητές με αφορμή την 9η Μάη, ημέρα της Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών, διοργανώνει μια σειρά δραστηριότητες και καλεί τους νέους να ανακαλύψουν την ιστορική αλήθεια, αλλά και την ουσία του φασισμού.
Μεταξύ άλλων σημειώνει:
«Πριν 81 χρόνια στις 9 Μαΐου παραδίδεται άνευ όρων η ναζιστική Γερμανία. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος στην Ευρώπη τελειώνει. Η Σοβιετική Ενωση, μαζί με τα απελευθερωτικά κινήματα των λαών, τσάκισε το ναζιστικό κτήνος. Ο φασισμός ηττήθηκε! (...)
Τιμάμε όλους και όλες που πάλεψαν, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, έδωσαν ακόμα και τη ζωή τους για να ηττηθεί το τέρας του ναζισμού - φασισμού, για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες για τους λαούς, χωρίς φτώχεια και εκμετάλλευση.
Συνεχίζουμε τον αγώνα για την ανατροπή του σάπιου καπιταλιστικού συστήματος που γεννά και σήμερα τον πόλεμο, την αδικία και τον φασισμό. Για μια κοινωνία με ειρήνη, δικαιοσύνη και πραγματική ελευθερία, τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό.
Μάθε την αλήθεια για τους φασίστες!
Οι φασίστες, που σήμερα το παίζουν "πατριώτες", σε κάθε κρίσιμη στιγμή της Ιστορίας στάθηκαν απέναντι στον λαό. Δίπλα στον κατακτητή, δίπλα στα αφεντικά, απέναντι στους αγώνες των εργαζόμενων και της νεολαίας. (...)
Οι φασίστες καλλιεργούν το μίσος απέναντι σε άλλους λαούς, για να κρύψουν τον πραγματικό αντίπαλο που βρίσκεται μέσα στη χώρα: Τους καπιταλιστές που κλέβουν τον πλούτο, τον οποίο παράγουν οι εργαζόμενοι. Κυνηγάνε τους φτωχούς μετανάστες, αλλά μπροστά στους ξένους "επενδυτές", στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, στις αμερικανικές βάσεις στην Ελλάδα κάνουν μόκο.
Ο φασισμός στην Ιταλία και ο ναζισμός στη Γερμανία, στις δεκαετίες του 1920 και 1930, στηρίχθηκαν από τους καπιταλιστές. Αξιοποίησαν την ωμή βία ενάντια στο εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα, τον λαϊκισμό και το ψέμα, για να εγκλωβίσουν λαϊκά στρώματα που τσακίζονταν από την οικονομική κρίση, την απροκάλυπτη ανοχή των αστικών κρατών. Ανέλαβαν να προετοιμάσουν τις χώρες τους για τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ευθύνονται για αναρίθμητες καταστροφές με εκατομμύρια θύματα.
1933 | Ο Χίτλερ ανεβαίνει στην εξουσία με την υποστήριξη γερμανικών αλλά και αμερικανικών μονοπωλίων όπως η "Ford", η "General Electric", η "Standard Oil" (πλέον "Exxon Mobil"), η "IBM", αποδεικνύοντας ότι ο φασισμός είναι γέννημα - θρέμμα του συστήματος.
1936 | Η δικτατορία του φασίστα Μεταξά στην Ελλάδα στηρίχθηκε από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Δεν είναι τυχαίο ότι σε κυβερνητικές θέσεις ήταν τραπεζίτες και βιομήχανοι. Φυλάκισε τους κομμουνιστές και τους παρέδωσε στους ναζί κατακτητές, παρότι ζήτησαν οι ίδιοι να πολεμήσουν στο μέτωπο τους Ιταλούς και Γερμανούς εισβολείς.
1941-1944 | Στην Κατοχή, η πλειοψηφία του ελληνικού λαού στήριξε το ΚΚΕ που οργάνωσε την αντίσταση. Το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ) και ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός (ΕΛΑΣ) έσωσαν τον λαό από την πείνα, απελευθέρωσαν το μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Την ίδια ώρα οι φασίστες έγιναν συνεργάτες των ναζί, ταγματασφαλίτες και κουκουλοφόροι που ρουφιάνευαν αγωνιστές στους κατακτητές».
Η ΚΝΕ παραθέτει επίσης αποσπάσματα από τον όρκο του ΕΛΑΣίτη στην απελευθέρωση, ακεραιότητα και ανεξαρτησία της πατρίδας, σε αντιπαραβολή με τον όρκο του ταγματασφαλίτη στις διαταγές του Αδόλφου Χίτλερ. Επίσης παραπέμπει στο ντοκιμαντέρ της για τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944.
«1944 | Μετά την απελευθέρωση της χώρας, οι συνεργάτες των ναζί στάθηκαν στο πλευρό του κράτους και της αστικής τάξης, εξοπλίστηκαν από τους Αγγλους και τους Αμερικάνους, κυνηγούσαν όσους πάλεψαν για την απελευθέρωση.
Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο πολλοί φασίστες όχι μόνο δεν τιμωρήθηκαν για εγκλήματα πολέμου, αλλά βρέθηκαν σε κρατικές και κυβερνητικές θέσεις, στο ΝΑΤΟ, στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
1967-1974 | Στη δικτατορία των συνταγματαρχών, με τη στήριξη των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, βασάνιζαν, φυλάκιζαν, εξόριζαν, δολοφονούσαν. Οι χουντικοί, με το πραξικόπημα που οργάνωσαν στην Κύπρο το 1974, έδωσαν το πρόσχημα για την τουρκική εισβολή οδηγώντας στην κατοχή του 37% του νησιού και στις τραγικές συνέπειες που βιώνει μέχρι σήμερα ο κυπριακός λαός.
2009-2013 | Στην περίοδο της οικονομικής κρίσης, ισχυρά οικονομικά συμφέροντα φούσκωσαν τη ναζιστική Χρυσή Αυγή για να τρομοκρατεί το εργατικό κίνημα, να ρίχνει τα μεροκάματα, να γαβγίζει υπέρ των εφοπλιστών. Οι επιθέσεις σε αγωνιστές κορυφώθηκαν με τη δολοφονία του αντιφασίστα μουσικού Παύλου Φύσσα το 2013.
Σήμερα η Ευρωπαϊκή Ενωση υμνεί τους συνεργάτες των ναζί, ενώ απαγορεύει σε πολλές χώρες τα Κομμουνιστικά Κόμματα. Εξισώνει τους ναζί εγκληματίες με τους κομμουνιστές, που τσάκισαν τον φασισμό!
Ο φασισμός γεννιέται από το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα, υπερασπίζεται την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Οι φασίστες ήταν και είναι τα πιο πιστά σκυλιά των αφεντικών. Το βλέπουμε και σήμερα.
Μπορεί να το παίζουν "σκληροί" απέναντι στους αδύναμους αλλά μπροστά στους ισχυρούς βαράνε προσοχή! Η "μαγκιά" τους δεν είναι τίποτα άλλο από το θράσος που τους δίνει το ίδιο το σύστημα. Τα αφεντικά τους αξιοποιούν σαν μπράβους, σαν μηχανισμό εκφοβισμού και ρουφιανιάς των εργατών. Δεν θα τους δεις ποτέ να οργανώνουν απεργία ή κάποια διεκδίκηση. Αντίθετα, θα τους δεις να στέκονται δίπλα στην εργοδοσία, όπως έκαναν στο εργοστάσιο της "Βιολάντα". (...)
Οταν βρεθούν απέναντι στη λαϊκή οργή, όταν αποκαλυφθούν, τότε καταρρέει όλο το προσωπείο τους. Από "σκληροί" μετατρέπονται σε κότες, αρνούνται τις ιδέες τους για να γλιτώσουν την τιμωρία. Αυτό έδειξε και η στάση τους στη δίκη της Χρυσής Αυγής: Κλάψα και κωλοτούμπες, αποκήρυξη της ιδεολογίας τους, προσπάθεια να το παίξουν ανήξεροι για εγκλήματα που οι ίδιοι οργάνωσαν. Τελικά αποκαλύφθηκε ότι η Χρυσή Αυγή είναι εγκληματική ναζιστική οργάνωση! (...)
Ο αγώνας για να ηττηθεί οριστικά ο φασισμός δεν τελειώνει όσο δεν ανατρέπεται ο καπιταλισμός, το σύστημα που τον γεννά και τον θρέφει. Στον δρόμο για να κατακτήσουμε τα σύγχρονα δικαιώματά μας, στη μόρφωση, τη δουλειά, τη ζωή, συγκρουόμαστε με το σάπιο σύστημα και τους μπράβους του. (...)
Τα μέλη και οι φίλοι της ΚΝΕ, όλοι όσοι αηδιάζουμε με τους φασίστες και τις σάπιες ιδέες τους, γινόμαστε μια γροθιά σε κάθε σχολείο, σχολή και γειτονιά για να τρώνε πόρτα οι φασίστες ξανά και ξανά! Με γνώση, τόλμη, δύναμη και συλλογικότητα σπάμε τον τσαμπουκά των φασιστών παντού.
Η 9η Μάη μας δείχνει ότι το σύστημα δεν είναι παντοδύναμο. Οι λαοί μπορούν να ορθώσουν ανάστημα, να διεκδικήσουν και να νικήσουν βαδίζοντας στον δρόμο της ανατροπής του καπιταλισμού, με το ΚΚΕ μπροστά. Για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση, πολέμους και φασισμό. Για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό».
Ανακοίνωση με αφορμή την 81η επέτειο
Στην ανακοίνωση σημειώνεται, μεταξύ άλλων: «Στις 9 Μάη, κάθε εργαζόμενος, κάθε στρατιώτης, κάθε αντάρτης και αντιφασίστας έδειξε ότι η νίκη επί του φασισμού και του ίδιου του συστήματος που τον θρέφει, του καπιταλισμού ήταν εφικτή - και ότι θα είναι πάντα εφικτή. Υψώνουμε τις γροθιές μας ακόμα πιο ψηλά προς τιμήν της πάλης τους.
Αυτή η μεγάλη ιστορική εποποιία δεν μπορεί να παραχαραχτεί και να διαστρεβλωθεί από την ΕΕ, τις αστικές κυβερνήσεις κι επιτελεία, από τα άθλια αντικομμουνιστικά κηρύγματα και ψηφίσματά τους, που επιχειρούν μάταια να καθιερώσουν την 9η Μάη ως τάχα "μέρα της ΕΕ", να εξισώσουν τον κομμουνισμό με το τέρας του φασισμού. Ούτε βέβαια προσφέρεται για τη δικαιολόγηση του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία και την αθώωση των εμπλεκόμενων στον πόλεμο αστικών τάξεων.
(...) Σήμερα, πριν από 81 χρόνια, ο φασισμός και ο ναζισμός ηττήθηκαν, αν και όχι οριστικά. Αυτό το καθήκον παραμένει μπροστά μας. Με τα διδάγματα που αντλούμε από τους αγώνες του παρελθόντος ερχόμαστε αντιμέτωποι με το μέλλον μας. Θα ολοκληρώσουμε αυτό που η νίκη πριν από 81 χρόνια δεν ολοκλήρωσε - και όσοι έδωσαν τη ζωή τους μας δείχνουν τον δρόμο. Ζήτω η Αντιφασιστική Νίκη. Ζήτω η δύναμη των λαών! Ζήτω ο σοσιαλισμός - κομμουνισμός!».
Το ΚΚΕ βαδίζει στις αναμετρήσεις τού αύριο πιο έμπειρο, έχοντας στη φαρέτρα του τα πολύτιμα διδάγματα της Ιστορίας
Το ΚΚΕ, κόντρα στο ρεύμα της διαστρέβλωσης και της παραχάραξης της Ιστορίας, τιμά και υπερασπίζεται την τεράστια προσφορά της Σοβιετικής Ενωσης στον αγώνα για τη συντριβή του φασισμού - ναζισμού. Οσα εκατομμύρια και να διαθέσουν τα επιτελεία του συστήματος για να τη διαγράψουν από τη συνείδηση των λαών, η μνήμη παραμένει: Η Σοβιετική Ενωση σήκωσε το κύριο βάρος της πάλης κατά του φασισμού - ναζισμού, πληρώνοντας βαρύτατο φόρο αίματος, με πάνω από 25 εκατομμύρια νεκρούς και πάνω από 10 εκατομμύρια ανάπηρους και τραυματίες. Ολοι αυτοί και πολλοί ακόμα πολεμούσαν για τη σοσιαλιστική πατρίδα, υπερασπίζονταν το πρώτο εργατικό κράτος στον κόσμο και τις πρωτόγνωρες κατακτήσεις του σοβιετικού λαού.
Στην ήττα του φασισμού - ναζισμού καθοριστική ήταν η συμβολή και των λαϊκών εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων. Από την πρώτη στιγμή και με μεγάλο κόστος, με την καθοδήγηση των κομμουνιστών, έκαναν πράξη αυτό που επί τρία χρόνια αρνούνταν να κάνουν οι «δημοκρατικές» καπιταλιστικές κυβερνήσεις: Ανοιξαν το δεύτερο μέτωπο στη ναζιστική Γερμανία και τους συμμάχους της στην καρδιά της κατεχόμενης Ευρώπης. Τιμούμε ευλαβικά όσες και όσους έδωσαν τη ζωή τους ή έμειναν ανάπηροι στα πεδία των μαχών και στην παρανομία, στις χώρες που κατέκτησε ο φασιστικός Αξονας. Ολους εκείνους που πάλεψαν με το όπλο ή με την προκήρυξη στο χέρι, οργάνωσαν τον εργατικό - λαϊκό αγώνα, κράτησαν ηρωική στάση στα κρατητήρια, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στα εκτελεστικά αποσπάσματα.
Το ΚΚΕ είναι περήφανο που αποτέλεσε τον εμπνευστή, οργανωτή και κύριο αιμοδότη της μεγάλης ΕΑΜικής Αντίστασης, ενός από τα μεγαλύτερα αντιστασιακά κινήματα της κατεχόμενης Ευρώπης. Οι ΕΑΜικές οργανώσεις αγκάλιασαν με τη δράση τους τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, έδωσαν φωνή στις ανάγκες και τα όνειρά του, οργάνωσαν την πάλη του, με την οποία μπόρεσε να βγει στο προσκήνιο της Ιστορίας, να γίνει πρωταγωνιστής των εξελίξεων. Παρά το γεγονός ότι οι αδυναμίες στην τότε στρατηγική του ΚΚΕ και συνολικά του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος δεν επέτρεψαν αυτός ο αγώνας να φτάσει μέχρι το τέλος, με την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, η Αντιφασιστική Νίκη των Λαών απέδειξε ότι καμιά εξουσία δεν είναι άτρωτη απέναντι στις μαζικά οργανωμένες και εξοπλισμένες εργατικές - λαϊκές δυνάμεις. Αυτό είναι το πιο πολύτιμο και διαχρονικό συμπέρασμα.
Η ΕΕ, που πρόσφατα απάντησε σε Ερώτηση της Ευρωκοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ, ότι «δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της» οι πολεμικές αποζημιώσεις που οφείλει και αρνείται να καταβάλει η Γερμανία για τα εγκλήματα των ναζί στην Ελλάδα, την ίδια ώρα ιδρύει μηχανισμό απόδοσης πολεμικών αποζημιώσεων στην Ουκρανία, στον οποίο μάλιστα θα συμμετέχει και η Γερμανία!
Διαχρονικό στοιχείο της πολεμικής προετοιμασίας των καπιταλιστικών κρατών είναι, εκτός από την ενσωμάτωση, και η καταστολή του «εσωτερικού ταξικού εχθρού», που σημαίνει ότι θα γίνονται όλο και περισσότερο χρήσιμες για το σύστημα ακροδεξιές ή φασιστικές δυνάμεις. Τέτοιες κινήσεις παρατηρούνται και στη χώρα μας, παρά τις υποκριτικές και αντιδραστικές νομοθετικές ρυθμίσεις που δήθεν θα τους «έφραζαν τον δρόμο». Οπως και τότε, έτσι και τώρα, θα τους «τσακίσει» ο ίδιος ο οργανωμένος λαός, με τους κομμουνιστές στην πρώτη γραμμή, και όχι το αστικό κράτος που διαχρονικά τους εκτρέφει και τους αξιοποιεί ποικιλοτρόπως.
Ταυτόχρονα είναι συχνή η γενικόλογη επίκληση από όλα τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα ενός ψευδεπίγραφου «αντιφασισμού», για να δικαιολογηθούν πόλεμοι και επεμβάσεις, αλλά και η κούρσα των εξοπλισμών της ΕΕ, στο όνομα της «στρατηγικής της αυτονομίας» και σε συνθήκες που βαθαίνει το ρήγμα στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού στρατοπέδου. Αποδεικνύεται πως όταν ο αντιφασισμός δεν συνδέεται με τον αγώνα για την ανατροπή της καπιταλιστικής εξουσίας, μπορεί να μετατραπεί σε «σημαία ευκαιρίας» που υψώνεται με ευκολία από καπιταλιστικά κράτη και ιμπεριαλιστικά κέντρα, αποσκοπώντας στην αποδοχή από τους λαούς της συμμετοχής στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο.
Με το αίμα των καλύτερων παιδιών του έχει αποδείξει την αφοσίωσή του στο δίκιο του λαού και σήμερα πορεύεται με έναν και μόνο σκοπό: Να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών, να οικοδομηθεί η μεγάλη αντικαπιταλιστική συμμαχία που θα αντιπαλέψει την αντεργατική - αντιλαϊκή πολιτική και θα βάλει τέλος στη βαρβαρότητα του καπιταλισμού. Για να δικαιωθούν οι θυσίες των παλιότερων γενιών, για να εκπληρωθούν τα όνειρα και οι σύγχρονες ανάγκες του λαού και των νέων, με την εργατική - λαϊκή νίκη, τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό!
Κινηματογραφώντας το ηρωικό χρονικό του Κόκκινου Στρατού
Τα λόγια του Βσέβολοντ Πουντόβκιν που ειπώθηκαν πάνω από 80 χρόνια πριν, στις αρχές του B' Παγκοσμίου Πολέμου, είναι επίκαιρα όσο ποτέ στις μέρες μας. Σε μια εποχή πολεμικής προετοιμασίας και αναθεώρησης της Ιστορίας, εμπνεόμαστε από την ξεχωριστή και συνάμα ηρωική στιγμή του σοβιετικού κινηματογράφου, που ρίχτηκε στη μάχη.
Από την πρώτη κιόλας μέρα του πολέμου, σε κάθε στούντιο γίνονται συσκέψεις. Τα μεγάλα στούντιο της Μόσχας και του Λένινγκραντ, υπεύθυνα για την παραγωγή των κορυφαίων προπολεμικών σοβιετικών ταινιών, που έχουν μεταφερθεί ανατολικά, στις πιο ασφαλείς και απομακρυσμένες περιοχές, καταλήγουν στην ίδια λύση: Εύστοχες ταινίες μικρού μήκους που μπορούν να φτιαχτούν εύκολα από όποιο συνεργείο, όπου κι αν βρισκόταν.
Μέσα σε μια βδομάδα βρίσκονταν ήδη στον δρόμο της παραγωγής 8 ταινίες μικρού μήκους και αρκετές τρίλεπτες ταινίες κινουμένων σχεδίων. Το πρώτο πολεμικό τεύχος του βδομαδιάτικου κινηματογραφικού περιοδικού «Κίνο» (27/6/1941), εκτός από τις δηλώσεις των κορυφαίων κινηματογραφιστών που μιλούν για το πώς θα συμβάλει ο κινηματογράφος, στέκεται στο πώς μπορεί να επεκταθεί η κάλυψη των επικαίρων, ώστε κάθε Σοβιετικός πολίτης να αποκτά άμεσα πληροφορίες σχετικά με την έκβαση του πολέμου.
Ξεχωριστή πτυχή αυτού του μαχόμενου σοβιετικού κινηματογράφου είναι τα ντοκιμαντέρ από τις μεγάλες και κρίσιμες μάχες του Κόκκινου Στρατού. Πλάι στα επίκαιρα και στις ταινίες μικρού μήκους, οι Σοβιετικοί σκηνοθέτες καταθέτουν τη δική τους άποψη για το πώς πρέπει να γυρίζεται ένα ντοκιμαντέρ σε καιρό πολέμου. Δίνουν διαλέξεις, δουλεύουν δίνοντας λαμπρά δείγματα της Τέχνης τους. Βασική επιδίωξή τους είναι να αναδείξουν την ποικιλομορφία της ζωής και όλο τον πλούτο των εκδηλώσεών της, τις κινητήριες δυνάμεις της Ιστορίας και της κοινωνίας, να φωτίσουν τη βαθύτερη ουσία των φαινομένων και να βοηθήσουν με την Τέχνη τους στο σιγούρεμα της νίκης του καινούργιου απέναντι στο παλιό.
Οι Σοβιετικοί οπερατέρ καταφέρνουν και βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Τροφοδοτούν με τα πλάνα τους τα ντοκιμαντέρ που προβάλλονταν λίγο διάστημα μετά το τέλος των μεγάλων μαχών.
Η πρώτη ταινία τέτοιου είδους ήταν «Η Μόσχα αντεπιτίθεται» (ήττα των γερμανικών στρατευμάτων κοντά στη Μόσχα), των Λεονίντ Βαρλάμοφ και Ιλια Κοπάλιν, το πιο πολυπαιγμένο φιλμ στον πόλεμο. Μπορεί όταν γυριζόταν η έκβαση να ήταν ακόμα αβέβαιη, και έτσι δεν μπορούσε να ακολουθηθεί ένα προκαθορισμένο σενάριο, όμως κατόρθωσε και μετέφερε την ίδια τη βοή της μάχης.
Να πώς αφηγείται ο θρυλικός οπερατέρ και σκηνοθέτης Ρόμαν Κάρμεν:«Η γη κλονίστηκε από ισχυρές εκρήξεις και το κροτάλισμα των σιδηροτροχιών. Οι λόφοι και οι πεδιάδες της περιοχής της Μόσχας - που ήταν ο αγαπημένος προορισμός των νέων για σκι - ήταν σχεδόν καλυμμένες με μαύρους κρατήρες.
Εκείνος ο άνθρωπος έμοιαζε με κόκκο άμμου που τον έσπρωξε ο τυφώνας μιας γιγαντιαίας μάχης. Κρατώντας σφιχτά μια παγωμένη κινηματογραφική μηχανή στο στήθος του, προσπαθούσε να διατηρήσει για το μέλλον την εικόνα του υπερασπιστή της Μόσχας, πεισματάρη στη μάχη, θανάσιμα κουρασμένου, βραχνού και σχεδόν κωφού από τα πυρά του πυροβολικού.
Ο διοικητής του στρατού, ο διοικητής της μεραρχίας και ο στρατιώτης της πρώτης γραμμής φαντάζονταν το πανόραμα της μεγαλοπρεπούς μάχης σε όλο της το εύρος. Ενώ ο άνθρωπος με την κινηματογραφική μηχανή στο οπτικό του πεδίο είχε μια φωλιά πολυβόλων, μια εξαντλημένη διμοιρία που πυροβολούσε μανιασμένα τον εχθρό που ερχόταν πέρα από το μακρινό γαλάζιο δάσος, το αίμα στο χιόνι, το απολιθωμένο βλέμμα ενός νεκρού που κοιτούσε τον κρύο, συννεφιασμένο ουρανό...».
Το καλοκαίρι του 1942, 240 οπερατέρ σκορπισμένοι στο τεράστιο μέτωπο, στις πόλεις και στα πολεμικά εργοστάσια, δημιουργούν ένα πρωτότυπο, συλλογικό έργο: «24 ώρες πολέμου στην ΕΣΣΔ», το οποίο έπαιρνε τη σκυτάλη από την παλιότερη συλλογική ταινία που είχε κυκλοφορήσει το 1940 με τίτλο: «Μια μέρα του καινούργιου κόσμου».
Το πείραμα λοιπόν επαναλήφθηκε σε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές του πολέμου... Σκηνές διαδέχονται η μία την άλλη... Οι μάχες μέσα στους πάγους, η αυγή να ροδίζει στη Μόσχα, οι σκληρές ώρες της πολιορκίας του Λένινγκραντ, η μεταφορά των τραυματισμένων, οι ηθοποιοί που έπαιζαν διασκεδάζοντας και εμψυχώνοντας τους στρατιώτες στην πορεία τους προς τη Σεβαστούπολη... Οπως σημειώνει ο Σαντούλ στο βιβλίο του, «Ιστορία της τέχνης του κινηματογράφου»: Το ντοκιμαντέρ έδειχνε «όχι άτρωτους ημίθεους, αλλά ανθρώπους αποφασισμένους να νικήσουν».
Ενα από τα μεγαλύτερα κινηματογραφικά επιτεύγματα του πολέμου ήταν το ντοκιμαντέρ «Στάλινγκραντ», σκηνοθετημένο από τον Λεονίντ Βαρλάμοφ. Από τις πρώτες γερμανικές επιθέσεις, τον Αύγουστο του '42, έως τις απίστευτες μάχες από δρόμο σε δρόμο, από σπίτι σε σπίτι και από δωμάτιο σε δωμάτιο, που κατέληξαν στην παράδοση των Γερμανών στις 2 Φλεβάρη 1943. Ο Ρόμαν Κάρμεν, που ήταν παρών και σε αυτό το ντοκιμαντέρ, θυμόταν: «Κινηματογραφήσαμε την παράδοση του στρατάρχη Φον Πάουλους, μια στιγμή που την περιμέναμε όλοι με ανυπομονησία».
Οι οπερατέρ και οι σκηνοθέτες ακολουθούν τον Κόκκινο Στρατό. Φτάνουν μαζί του μέχρι το Βερολίνο. «Η Πτώση του Βερολίνου» των Γιούλι Ράιζμαν και Γελισαβέτα Σβίλοβα περιέχει πληθώρα πραγματικών λήψεων και αυθεντικού υλικού, ειδικά από τις τελευταίες βδομάδες της μάχης.
Η κινηματογράφηση της μάχης ήταν ένας πραγματικός άθλος, μια δεύτερη «μάχη» μέσα στην υπάρχουσα, αφού 40 οπερατέρ ακολουθούσαν με ακρίβεια το στράτευμα χρησιμοποιώντας κάθε δυνατό μέσο για την κινηματογράφηση, σε συνεννόηση με τον στρατό για την καλύτερη κάλυψη της μάχης. Οι κινηματογραφιστές λάμβαναν ενημέρωση για όλες τις σημαντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Παράλληλα δημιουργήθηκαν τηλεφωνικές γραμμές με τα τμήματα του στρατού, ανατέθηκαν μοτοσικλετιστές για άμεση επικοινωνία με τα κινηματογραφικά συνεργεία, χρησιμοποιήθηκαν μέχρι και αεροσκάφη για τη γρήγορη μετακίνηση. «Εσείς οι εικονολήπτες», είπε ο Ράιζμαν, «είστε αυτοί που αποφασίζετε για την επιτυχία αυτού του έργου».
Περιεχόμενο των ντοκιμαντέρ, πέρα από την αυτοθυσία και την αφοβία του σοβιετικού λαού, ήταν και η αποκάλυψη των θηριωδιών και του βαθιά ριζωμένου μίσους που είχαν οι ναζί για τον άνθρωπο και καθετί ανθρώπινο.
Οι οπερατέρ ακολουθούν τον Κόκκινο Στρατό και σε κάθε περιοχή που απελευθέρωνε. Είναι παρόντες και καταγράφουν. Καταγράφουν πολύτιμα ντοκουμέντα - αδιάψευστο μάρτυρα των γεγονότων για τις σημερινές και μελλούμενες γενιές. Ντοκουμέντα που χρησιμοποιήθηκαν και στη δίκη της Νυρεμβέργης.
Ο Σοβιετικός λογοτέχνης Μπόρις Πολεβόι, που ήταν παρών, γράφει για τη στιγμή που οι νεκροί των στρατοπέδων συγκέντρωσης Μαϊντάνεκ, Αουσβιτς και Μπούχενβαλντ, του Μπάμπι Γιαρ, του Χαρκόβου και του Λένινγκραντ, εμφανίζονται στην οθόνη... «Η τέχνη των γενναίων Σοβιετικών εικονοληπτών επικαίρων, μερικοί από τους οποίους δεν ζουν πια σήμερα, ανέστησε αυτούς τους νεκρούς και τους έφερε σε αυτήν την αίθουσα του δικαστηρίου. Σαν να σηκώνονταν από τους τάφους τους, εκτόξευσαν τις αδιάσειστες κατηγορίες τους στους κατηγορούμενους... Ενα γαλαζωπό φως άστραψε στο σκοτάδι, μια ακτίνα διέσχισε το δωμάτιο και το κείμενο εμφανίστηκε στην οθόνη: "Κινηματογραφικά ντοκουμέντα για τις θηριωδίες των ναζί εισβολέων"».
Τα λόγια των οπερατέρ γεμίζουν την οθόνη, προτού προβληθούν τα ντοκουμέντα... «Εμείς, οι εικονολήπτες πρώτης γραμμής Βοροντσόφ, Γκίκοφ, Ντομπρόνιτσκι, Γεσούριν, Ζενιάκιν, Κάρμεν, Κουτούμπ - Ζάντε, Λεβιτάν, Μικόσα, Μούχιν, Πάνοφ, Ποσέλσκι, Σεγκάλ, Σολοβιόφ, Σολογκούμποφ, Τρογιάνοφσκι, Στάτλαντ, καταθέτουμε επίσημα ότι από το 1941 έως το 1945, εκπληρώνοντας τα επίσημα καθήκοντά μας, εργαστήκαμε σε μονάδες του Ενεργού Κόκκινου Στρατού, γυρίζοντας διάφορα επεισόδια του Πατριωτικού Πολέμου. Το κινηματογραφικό υλικό που περιλαμβάνεται σε αυτήν την ταινία είναι μια ακριβής αναπαραγωγή αυτού που ανακαλύψαμε όταν εισερχόμασταν σε διάφορες περιοχές μετά την εκδίωξη των ναζιστικών στρατευμάτων...».
Για όλα αυτά αξίζει να τους θυμόμαστε... Για εκείνα τα πολύτιμα ρολά με τα φιλμ, τα εκατομμύρια μέτρα του αρχειακού υλικού που χωρίς να λογαριάζουν κόπο και θυσίες κατέγραψαν μέρα με τη μέρα, χρόνο με τον χρόνο, αυτό το ανεκτίμητο χρονικό...