Μόλις τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που πυροδότησε την πρώτη αποκαλούμενη «ενεργειακή κρίση», ο πόλεμος των ΗΠΑ - Ισραήλ στο Ιράν με τη στήριξη των Ευρωατλαντικών συμμάχων τους αποκαλύπτει εκ νέου τα δομικά αδιέξοδα ενός ενεργειακού συστήματος που λειτουργεί αποκλειστικά με κριτήρια κερδοφορίας του κεφαλαίου, γεωπολιτικών σχεδιασμών και ανταγωνισμών, αλλά ποτέ με κριτήριο τις ανάγκες των λαών.

Σύμφωνα με στοιχεία του Gas Infrastructure Europe (GIE), τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται κάτω από το 30% της χωρητικότητάς τους, στο χαμηλότερο σημείο από τον Απρίλη του 2022, εν μέσω μιας κρίσης εφοδιασμού που οι ίδιοι οι αναλυτές της αγοράς περιγράφουν ως «χιονοστιβάδα».

«Από την αρχή περιέγραφα τον πόλεμο και τις συνέπειές του ως μια χιονόμπαλα - που κυλάει ολοένα γρηγορότερα και γίνεται ολοένα μεγαλύτερη. Σήμερα η χιονόμπαλα έχει γίνει χιονοστιβάδα», δήλωσε ο επικεφαλής αναλυτής της εταιρείας «Global Risk Management», Αρνε Λόμαν Ράσμουσεν, τονίζοντας ότι η αγορά LNG θα παραμείνει «στενή» για τα επόμενα 2-3 χρόνια, ακόμα κι αν ο πόλεμος σταματήσει σύντομα.

Οι αμερικανο-ισραηλινές επιδρομές κατά του Ιράν, που ξεκίνησαν στις 28 Φλεβάρη, προκάλεσαν την απάντηση του Ιράν, το οποίο στόχευσε μεταξύ άλλων τις εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ στο Ras Laffan, τον κόμβο που τροφοδοτεί το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς του LNG. Η «QatarEnergy» ανακοίνωσε ότι οι ζημιές μπορεί να επηρεάσουν την παραγωγή για πέντε χρόνια, ενώ κατέστη ανενεργό το 17% της εξαγωγικής δυναμικότητας.

Στη συνέχεια το Ιράν απέκλεισε ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG. Δεξαμενόπλοια παραμένουν ακινητοποιημένα, με τις ασφαλιστικές εταιρείες να αρνούνται κάλυψη σε πλοία «φιλικά» προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Πίσω δε από τα πλοία αυτά βρίσκεται μια ολόκληρη αλυσίδα εφοδιασμού, με την Ευρώπη στο πιο ευάλωτο σημείο.

Η τιμή αναφοράς στο ολλανδικό TTF εκτοξεύτηκε σε κορυφή τριετίας, στα 74 ευρώ/MWh στις 19 Μάρτη, τιμή υπερδιπλάσια σε σχέση με τα πριν τον πόλεμο επίπεδα. Ακόμα κι αν υποχώρησε κοντά στα 50 ευρώ μετά τις δηλώσεις Τραμπ περί διαπραγματεύσεων με την Τεχεράνη, ο αναλυτής Ράσμουσεν εκτίμησε ότι η αγορά δεν έχει αποτιμήσει πλήρως τη σοβαρότητα της κατάστασης: «Ολο το αφήγημα για την ισορροπία προσφοράς - ζήτησης LNG έχει αλλάξει. Αντί για υπερπροσφορά αντιμετωπίζουμε δομική στενότητα».

Ο μεγάλος φόβος, πρόσθεσε, είναι η πιθανότητα εμπλοκής των Χούθι, που απειλούν τώρα με αποκλεισμό των Στενών Μπαμπ Ελ Μαντέμπ στην Ερυθρά, ένα ακόμα κρίσιμο σημείο διέλευσης. Αν κλείσει και αυτό, τα φορτία για την Ασία θα εκτρέπονται σε 25 μέρες επιπλέον πλεύσης μέσω Σουέζ. Δεν πρόκειται για θεωρητικό σενάριο, αλλά για την πραγματικότητα που δημιουργούν οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί.

Στο εσωτερικό της ΕΕ, το ντόμινο στην Ενέργεια φέρνει στο φως τις ανυπέρβλητες αντιφάσεις μιας αγοράς Ενέργειας που λειτουργεί με κριτήριο την κερδοφορία των επιχειρηματικών ομίλων. Ενδεικτικό είναι ότι ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το ξέσπασμα του ιμπεριαλιστικού πολέμου στην Ουκρανία επέβαλε υποχρεωτικούς στόχους αποθήκευσης (90% πληρότητα έως τον Οκτώβρη), αντιμετωπίζει τώρα ένα νέο «παράδοξο», το γεγονός ότι η δομή και λειτουργία της αγοράς καθιστά αντιοικονομικό το γέμισμα των αποθηκών...

Πρόκειται για φαινόμενο γνωστό ως «backwardation» («οπισθοδρόμηση»): Η θερινή τιμή του αερίου είναι υψηλότερη από τη χειμερινή, που σημαίνει ότι οι εταιρείες θα αγοράσουν ακριβά το καλοκαίρι για να πουλήσουν φτηνότερα τον χειμώνα, δηλαδή με ζημία.

Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, πρότεινε μείωση του στόχου στο 80%, για να αποφευχθεί το σενάριο εκτίναξης των τιμών εκτός ελέγχου. Στη Γερμανία, τον μεγαλύτερο καταναλωτή αερίου της ΕΕ, η κλαδική ένωση Ines προειδοποίησε ότι η αναπλήρωση των αποθεμάτων ενόψει χειμώνα θα αποτελέσει «εξαιρετικά μεγάλη πρόκληση», λόγω ακριβώς αυτής της ανεστραμμένης δομής τιμών.

Ο Πάβελ Λοντ, πρόεδρος της επιτροπής φυσικού αερίου του Energy Traders Europe, εξήγησε ξεκάθαρα τα αδιέξοδα: «Υπάρχει μια παρανόηση ότι η αποθήκευση αποτελεί πρόσθετη πηγή αερίου. Δυστυχώς δεν είναι. Είναι απλώς ευελιξία». Και πρόσθεσε ότι οι αυστηροί στόχοι πλήρωσης δημιουργούν μια «αυτοεκπληρούμενη προφητεία», καθώς αυξάνουν τεχνητά τη θερινή ζήτηση και στρεβλώνουν ακόμα περισσότερο τις τιμές.

Αυτή είναι η λογική που υπαγορεύει η «ελεύθερη αγορά»: Οι αποθήκες πρέπει να γεμίσουν για λόγους ασφάλειας εφοδιασμού, αλλά δεν μπορούν να γεμίσουν, γιατί δεν βγαίνει κέρδος στις σημερινές συνθήκες, που εκτιμάται ότι θα διαρκέσουν ακόμα κι αν ο πόλεμος τελειώσει άμεσα. Τη λύση, κατά τους εμπόρους της Ενέργειας, δεν τη δίνουν οι υποχρεωτικοί στόχοι αλλά τα κρατικά προγράμματα αποζημίωσης που θα καλύπτουν τις ζημιές τους. Για άλλη μια φορά δηλαδή ο λαός θα πληρώσει τον λογαριασμό, για να μη ζημιωθούν τα κέρδη των ομίλων.

Πίσω από τη συζήτηση για τα αποθέματα και τα spreads των τιμών κρύβεται μια βαθύτερη πραγματικότητα: Η αλλαγή ενεργειακής εξάρτησης της ΕΕ, από τη Ρωσία στις ΗΠΑ, δεν επιλύει κανένα δομικό πρόβλημα. Αντιθέτως, δημιουργεί νέα τρωτά σημεία, όπως αναγνωρίζει πλέον και το ολλανδικό ινστιτούτο Clingendael: «Η υπερεξάρτηση από έναν νέο μοναδικό προμηθευτή μπορεί να γίνει εκ νέου στρατηγική και οικονομική ευπάθεια», αναφέρει η μελέτη του think tank, προειδοποιώντας ότι η ΕΕ κινδυνεύει «να επαναλάβει τα ίδια λάθη». Οι ΗΠΑ κάλυψαν μεγάλο μέρος του κενού που άφησε το ρωσικό αέριο, σταθεροποιώντας μεν τις αγορές αλλά δημιουργώντας νέους κινδύνους, που συνδέονται με τη συγκέντρωση εισαγωγών.

Το ινστιτούτο πάει ακόμα παραπέρα, σημειώνοντας ότι «οι ενεργειακές προμήθειες χρησιμοποιούνται ολοένα περισσότερο ως όπλο πολιτικής πίεσης», μια διατύπωση ιδιαίτερα χαρακτηριστική αν αναλογιστεί κανείς πόσες φορές οι αμερικανικοί σχεδιασμοί «ενεργειακής κυριαρχίας» έχουν χρησιμοποιήσει ακριβώς αυτήν τη μέθοδο στην ευρωπαϊκή αγορά. Η ίδια η ρητορική των Αμερικανών αξιωματούχων δεν αφήνει καμία αμφιβολία. Πρόκειται για εκτοπισμό ανταγωνιστών, ρωσικών αλλά και άλλων, προκειμένου να κυριαρχήσει το αμερικανικό LNG, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ακριβότερη Ενέργεια.

Αλλωστε, ήδη και στην περίπτωση της Ελλάδας τα παραπάνω επιβεβαιώνονται. Πριν καλά καλά στεγνώσει το μελάνι των μεγάλων ενεργειακών «ντιλ» που είχαν υπογραφεί στο περιθώριο του 6ου Διατλαντικού Συνεδρίου Ενεργειακής Συνεργασίας (P-TEC) που διοργανώθηκε στην Αθήνα, η αμερικανική κυβέρνηση μέσω της πρέσβειράς της στην Αθήνα άσκησε πιέσεις, διεκδικώντας αποκλειστικότητα για το αμερικανικό LNG στις ποσότητες φυσικού αερίου που θα φτάνουν στην Ουκρανία μέσω της Ελλάδας και του «Κάθετου Διαδρόμου».

Το βασικό πρόβλημα των Αμερικανών ήταν ότι ανάμεσα στα 3 «πακέτα» που προσφέρονται από τους διαχειριστές των δικτύων για τη χρήση του «Κάθετου Διαδρόμου», το «Route 3», το οποίο ξεκινά από το σημείο διασύνδεσης του ICGB με τον αγωγό TAP και ύστερα συνεχίζει μέσω του Διαδρόμου Trans-Balkan, φέρνει αέριο από το Αζερμπαϊτζάν σε πιο ανταγωνιστικές τιμές από το πανάκριβο αμερικανικό LNG. Το ζήτημα «διευθετήθηκε» αφότου η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύτηκε ότι η προσφυγή στο αζέρικο αέριο θα γίνεται μόνο σε περίπτωση που η διάθεση αμερικανικού LNG καθυστερήσει ή αντιμετωπίσει κάποιο άλλο τεχνικό πρόβλημα.

Στο μεταξύ, τις αντιθέσεις στο εσωτερικό του ευρωατλαντικού στρατοπέδου, όπως και στο εσωτερικό της ΕΕ, δείχνουν και οι «ενστάσεις» της Κομισιόν με πρόσχημα τη συμμόρφωση του έργου με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Την περασμένη Παρασκευή, με τις αμερικανικές πιέσεις να κλιμακώνονται, με φόντο και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, υπήρξε τελικά συμφωνία για μια νέα μεθοδολογία τιμολόγησης και εμπορικής προώθησης του «Κάθετου Διαδρόμου» ανάμεσα στους πέντε διαχειριστές συστημάτων τον φορέα ICGB, σε τηλεδιάσκεψη με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον ACER (Οργανισμό Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας της ΕΕ) και τις Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές.

Κυρίαρχο στοιχείο της νέας συμφωνίας είναι ότι από τον Ιούλη οι έμποροι της Ενέργειας θα μπορούν να δεσμεύουν δυναμικότητα σε ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση - αντί για τα αποκλειστικά μηνιαία «προϊόντα» (ποσότητες) που ίσχυαν μέχρι τώρα. Παράλληλα, οι νέες ταρίφες «ψαλιδίζονται» σε επίπεδα 6,5 - 7 ευρώ/MWh, από τα σημερινά 7,6 ευρώ/MWh μέσω Ρεβυθούσας και τα 9,6 ευρώ/MWh μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης (μετά τις εκπτώσεις - δίχως αυτές, τα τέλη φτάνουν τα 12,6 και 15,6 ευρώ/MWh αντίστοιχα).

Ακόμα και με τη μείωση όμως ο «Κάθετος Διάδρομος» παραμένει σημαντικά ακριβότερος από τις ανταγωνιστικές οδεύσεις. Η μεταφορά αερίου προς την Ουκρανία μέσω Πολωνίας κοστίζει περίπου 4,4 ευρώ/MWh, μέσω Κροατίας - Ουγγαρίας 4,7 ευρώ/MWh, ενώ ακόμα και η διαδρομή από Λιθουανία μέσω Πολωνίας παραμένει ανταγωνιστική (7,2 ευρώ/MWh). Ο «αυτοκινητόδρομος» έχει υψηλότερα «διόδια» σχεδόν από κάθε εναλλακτική, κάτι που εξηγεί γιατί ακόμα και η ουκρανική «Naftogaz» αρνήθηκε τις προσφορές της ΔΕΠΑ, προτιμώντας φτηνότερες πηγές.

Σε αυτό το πλαίσιο η Ελλάδα, ως «πύλη εισόδου» του αμερικανικού LNG μέσω Ρεβυθούσας και «Κάθετου Διαδρόμου», δεν εξασφαλίζει «ασφάλεια» αλλά βυθίζεται πιο βαθιά στη δίνη των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, αναλαμβάνοντας και τα ρίσκα ενός πολέμου στη Μέση Ανατολή ο οποίος ήδη ανατρέπει τον ενεργειακό χάρτη.

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ συνεδρίασαν εκτάκτως την Τρίτη για να συντονίσουν τις κινήσεις τους. Στο τραπέζι βρίσκονται φορολογικές ελαφρύνσεις στο ρεύμα και επιδοτήσεις τιμών - δηλαδή μεταφορά κρατικών πόρων στα νοικοκυριά για να συνεχίσουν να αγοράζουν πανάκριβη Ενέργεια, χωρίς να αγγίζονται τα κέρδη των ομίλων. Πρόκειται για «μέτρα» που αντιγράφουν τη συνταγή του 2022, μια συνταγή που ήδη απέδειξε ότι ο λαός δεν «σώζεται» μέσα από τη λογική που τον φέρνει μπροστά στην κρίση.

Την ίδια ώρα ο λαός βλέπει τους λογαριασμούς του ρεύματος και το κόστος των καυσίμων να εκτινάσσονται. Η «ενεργειακή ασφάλεια» λειτουργεί σαν ασπίδα για τα κέρδη, ενώ ο πόλεμος και οι ανταγωνισμοί μετατρέπουν κάθε νέα κρίση σε ακόμα μεγαλύτερη ευκαιρία κερδοσκοπίας για μερίδες του κεφαλαίου.

Από το πρόσφατο πολύνεκρο δυστύχημα στην Ισπανία

Η κυβέρνηση της ΝΔ, με τη στήριξη του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ, συνεχίζει να επιχειρεί τη συγκάλυψη, την ώρα που όλοι γνωρίζουν πως το έγκλημα ήταν η νομοτελειακή κατάληξη της στρατηγικής της ΕΕ για τους σιδηροδρόμους, μιας στρατηγικής που βάζει στην ίδια ζυγαριά την ανθρώπινη ζωή με τα κέρδη των μονοπωλιακών ομίλων, θεωρώντας την ασφάλεια «μη επιλέξιμο κόστος» και τις απώλειες «παράπλευρη θυσία» στον βωμό της κερδοφορίας των λίγων. Η περιβόητη «απελευθέρωση», που φέρει φαρδιά πλατιά την ευρωενωσιακή υπογραφή, μετέτρεψε τις ράγες σε πεδίο κερδοσκοπίας, ενώ το ERTMS από εργαλείο ασφάλειας μετατράπηκε σε τεχνική «βιτρίνα» που υπηρετεί αποκλειστικά τη «διαλειτουργικότητα» και την «ταχύτητα» των κερδών, αφήνοντας το δίκτυο γυμνό από τα στοιχειώδη.

Ολοι πλέον γνωρίζουν ότι το ERTMS δεν απέτρεψε τα Τέμπη γιατί η ΕΕ μέσω του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/919 δεν επέβαλε την καθολική εγκατάστασή του με γνώμονα την ασφάλεια, αλλά με γνώμονα τη «διαλειτουργικότητα», αφού ήθελε ένα σύστημα που να επιτρέπει στα τρένα των μεγάλων μονοπωλίων να διασχίζουν τα σύνορα χωρίς καθυστερήσεις, μειώνοντας το κόστος για τους ομίλους. Στην Ελλάδα η εγκατάσταση του ERTMS έγινε «μπαλάκι» μεταξύ εργολάβων, ενώ η ΕΕ επέτρεπε τη λειτουργία του δικτύου χωρίς καν τα βασικά φωτοσήματα. Είναι η ίδια ΕΕ που προωθεί τα πιο προηγμένα επίπεδα του συστήματος κυρίως για να αυξήσει τη «χωρητικότητα» του δικτύου, επιτρέποντας στα ιδιωτικά τρένα να κινούνται πιο πυκνά για περισσότερα κέρδη, αυξάνοντας όμως παράλληλα το ρίσκο αν η υποδομή δεν συντηρείται άψογα.

Για να αποκαλυφθεί όμως το μέγεθος του στρατηγικού εγκλήματος της ΕΕ στον βωμό της καπιταλιστικής κερδοφορίας, πρέπει να εξηγήσουμε τι ακριβώς είναι το περιβόητο ERTMS (European Rail Traffic Management System), το οποίο οι αστικές κυβερνήσεις της ΕΕ παρουσιάζουν ως πανάκεια. Πρόκειται για ένα ενιαίο ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας, το οποίο σχεδιάστηκε για να αντικαταστήσει τα δεκάδες διαφορετικά εθνικά συστήματα σηματοδότησης και ελέγχου. Το σύστημα αυτό στηρίζεται σε δυο βασικούς «πυλώνες»: Το ETCS (European Train Control System), τον «ψηφιακό οδηγό» που ελέγχει την ταχύτητα και τα φωτοσήματα, παρεμβαίνοντας αυτόματα αν ο οδηγός κάνει λάθος, και το GSM-R, το σύστημα ψηφιακής επικοινωνίας μεταξύ τρένου και κέντρου ελέγχου.

Η ρίζα του κακού βρίσκεται στην Οδηγία 2012/34/ΕΕ, η οποία επέβαλε τον πλήρη διαχωρισμό της διαχείρισης της υποδομής από τη λειτουργία των μεταφορών. Αυτός ο τεμαχισμός διέλυσε τον ενιαίο χαρακτήρα του σιδηρόδρομου, δημιουργώντας έναν δαίδαλο αρμοδιοτήτων όπου κανείς δεν ευθύνεται για την ασφάλεια του συνόλου. Σύμφωνα με το Αρθρο 6 της Οδηγίας, τα κράτη - μέλη της καπιταλιστικής ΕΕ οφείλουν να διασφαλίζουν αυτόν τον διαχωρισμό, κάτι που στην Ελλάδα μεταφράστηκε στην πώληση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ («Hellenic Train»), ενώ ο ΟΣΕ αφέθηκε να αργοπεθαίνει υποστελεχωμένος. Αυτό το μοντέλο είναι που οδήγησε στο να μην επικοινωνούν τα συστήματα μεταξύ τους και να «τυφλωθεί» ο κεντρικός έλεγχος.

Σύμφωνα με την Οδηγία 2016/797 για τη διαλειτουργικότητα, η ευθύνη για την ασφάλεια μετακυλίεται στους ιδιώτες φορείς εκμετάλλευσης, αλλά στο Αρθρο 15 δίνεται το δικαίωμα στις εταιρείες να μην εγκαθιστούν συστήματα ασφαλείας αν αυτά θεωρηθούν εμπόδιο στη χωρητικότητα του δικτύου. Στην πράξη, αυτό σήμαινε ότι η «Hellenic Train» μπορούσε να κυκλοφορεί τρένα χωρίς ETCS, ενώ ο ΟΣΕ δεν είχε κονδύλια ούτε για τα απλά φωτοσήματα, αφού η ΕΕ επέβαλε περικοπές στις κρατικές επιχορηγήσεις βάσει του Κανονισμού 1370/2007. Η ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ αποτελεί το αποκορύφωμα αυτής της πολιτικής, καθώς η ελληνική κυβέρνηση υπέγραψε μια σύμβαση που απάλλασσε την ιταλική FSI από την υποχρέωση «επενδύσεων στην ασφάλεια».

Την ίδια εγκληματική στρατηγική επιβεβαιώνουν σήμερα οι εκπρόσωποι των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων της Ευρώπης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο ολλανδικός εκδοτικός όμιλος «ProMedia Group», που μέσω του RailFreight.com - μιας ιστοσελίδας που εκφράζει τα συμφέροντα των μονοπωλίων των logistics - υποστηρίζει προκλητικά ότι «η σηματοδότηση δεν είναι ο μόνος μοχλός» και ότι «η λειτουργική καινοτομία δεν μπορεί να περιμένει το ERTMS». Ομολογούν δηλαδή κυνικά ότι επειδή τα συστήματα ασφαλείας κοστίζουν και αργούν, οι εταιρείες πρέπει να βρουν «έξυπνους» τρόπους (όπως η σύζευξη τρένων εν κινήσει) για να τρέξουν τα κέρδη τους τώρα, παρακάμπτοντας την ανάγκη για σύγχρονες και ασφαλείς υποδομές.

Αυτές οι «καινοτομίες» αποτελούν ευθεία επίθεση στους εργαζόμενους του κλάδου, καθώς η εντατικοποίηση της εργασίας χτυπάει κόκκινο, οι θέσεις εργασίας απειλούνται από την άναρχη αυτοματοποίηση και οι σιδηροδρομικοί καλούνται να βγάλουν το φίδι από την τρύπα σε ένα δίκτυο - παγίδα, φορτωμένοι με την αποκλειστική ευθύνη για κάθε πιθανό ατύχημα που η ίδια η έλλειψη συστημάτων προκαλεί.

Η «νομολογία του θανάτου» αποτυπώνεται κυνικά και στην Οδηγία 2016/798 για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων. Στο Αρθρο 7 η ΕΕ ορίζει ότι τα μέτρα ασφάλειας πρέπει να λαμβάνονται παίρνοντας υπόψη την «οικονομική βιωσιμότητα» και την «αναλογικότητα του κόστους σε σχέση με τα οφέλη». Στη γλώσσα των Ευρωενωσιακών αυτό σημαίνει ότι αν η προστασία της ζωής κοστίζει περισσότερο από τις αποζημιώσεις των θυμάτων, τότε η ασφάλεια θυσιάζεται. Αυτή η λογική «κόστους - οφέλους» άφησε το δίκτυο στα Τέμπη χωρίς φωτοσήμανση. Η ΕΕ γνώριζε, καθώς ο ERA (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Σιδηροδρόμων) στον δικό του κανονισμό θέτει ως προτεραιότητα τον ανταγωνισμό και όχι την απόλυτη προστασία επιβατών και εργαζομένων, θεωρώντας την ασφάλεια μια μεταβλητή που πρέπει να ισορροπεί με τα κέρδη.

Σημαντικό ρόλο έπαιξε και η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), η οποία ως «ανεξάρτητη» αρχή που επιβάλλει η ΕΕ λειτούργησε ως μηχανισμός διασφάλισης της «απελευθερωμένης» αγοράς πάνω από την ασφάλεια.

Η ΡΑΣ έκανε τα στραβά μάτια στις εγκληματικές ελλείψεις ασφαλείας και στις προειδοποιήσεις των σωματείων, προκειμένου να μην υπάρξουν εμπόδια στη λειτουργία της «Hellenic Train», με την «ανεξαρτησία» της ΡΑΣ να είναι στην πραγματικότητα ανεξαρτησία από τις ανάγκες του λαού και πλήρης εξάρτηση από τις κατευθύνσεις της Κομισιόν για τη διασφάλιση της κερδοφορίας των ομίλων.

Το μοντέλο αυτό δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα αλλά η «ευρωπαϊκή κανονικότητα», που έχει σπείρει τον θάνατο σε όλη την ήπειρο. Το ατύχημα στο Viareggio της Ιταλίας το 2009, με 32 νεκρούς, ανέδειξε πώς η υποπληρωμένη συντήρηση του τροχαίου υλικού από ιδιωτικές εταιρείες οδηγεί σε τραγωδίες. Η καταστροφή στο Santiago de Compostela της Ισπανίας το 2013, με 80 νεκρούς, αποκάλυψε πώς η έλλειψη συστήματος ETCS σε τμήματα του δικτύου για λόγους «κόστους» σκοτώνει. Αλλά και στη Γερμανία, οι διαρκείς καθυστερήσεις και τα ατυχήματα στην Deutsche Bahn είναι το αποτέλεσμα της πολιτικής της «απελευθέρωσης». Και αυτά είναι μόνο μερικά από τα «μαύρα» παραδείγματα....

Την ίδια στιγμή, ακόμα και το ψέμα του «πράσινου» σιδηρόδρομου της ΕΕ καταρρέει κάτω από το βάρος της πραγματικότητας. Η Λευκή Βίβλος για τις Μεταφορές του 2011 έθετε ως στόχο τη μεταφορά του 30% των οδικών εμπορευματικών μεταφορών στον σιδηρόδρομο έως το 2030, ενώ η «Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (Green Deal) του 2019 και η «Στρατηγική για τη Βιώσιμη και Εξυπνη Κινητικότητα» του 2020 υπόσχονταν διπλασιασμό της εμπορευματικής κίνησης έως το 2050. Ομως το μερίδιο του σιδηρόδρομου παραμένει καθηλωμένο στο 17%, γιατί οι όμιλοι προτιμούν την άγρια εκμετάλλευση στις οδικές μεταφορές, αφού ο «εκσυγχρονισμός» τους αφορά μόνο τα logistics hubs και όχι τη φτηνή μετακίνηση του λαού.

Πίσω από τις «πράσινες» διακηρύξεις κρύβεται η σκοτεινή στρατηγική της «Σέγκεν Στρατιωτικής Κινητικότητας» (Military Mobility), την οποία ο «Ριζοσπάστης» σταθερά έχει αναδείξει. Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ προωθούν τη λεγόμενη «Σέγκεν των Τρένων», μια πολιτική που στοχεύει στην ταχεία μεταφορά ΝΑΤΟικών στρατευμάτων και πολεμικού υλικού προς την Ανατολική Ευρώπη, με τις «επενδύσεις» στο δίκτυο να ιεραρχούνται με βάση τις ανάγκες των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών και όχι τις ανάγκες της ασφάλειας του λαού... Οπου οι ράγες εξυπηρετούν τα κομβόι του θανάτου η χρηματοδότηση ρέει άφθονη, ενώ όπου εξυπηρετούν τον λαό η ασφάλεια θεωρείται «μη βιώσιμο κόστος». Αυτή η «στρατιωτική Σέγκεν» μετατρέπει τον σιδηρόδρομο σε στόχο και τον λαό σε θύμα των ανταγωνισμών, ενώ την ίδια στιγμή το ERTMS εγκαθίσταται κατά προτεραιότητα σε αυτούς ακριβώς τους στρατιωτικούς διαδρόμους.

Επομένως, κανείς δεν δικαιούται να δηλώνει αιφνιδιασμένος για το έγκλημα στα Τέμπη, καθώς το ΚΚΕ και οι ταξικές δυνάμεις στον σιδηρόδρομο είχαν προειδοποιήσει δεκάδες φορές, αναδεικνύοντας τις εγκληματικές ευθύνες ΕΕ και αστικών κυβερνήσεων. Τα σωματεία έστελναν εξώδικα προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μεγάλου ατυχήματος, ενώ λίγες μέρες πριν το έγκλημα κατήγγειλαν τη διάλυση της υποδομής, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι δεν θα περιμένουν το ατύχημα που έρχεται. Στη Βουλή και την Ευρωβουλή το ΚΚΕ κατέθεσε δεκάδες Ερωτήσεις αποκαλύπτοντας την εγκληματική σύμβαση, αλλά όλες οι προειδοποιήσεις «θάφτηκαν» από τους πιστούς υπηρέτες του κεφαλαίου.

Το συμπέρασμα λοιπόν που παραμένει τρία χρόνια μετά είναι το ίδιο αμείλικτο: Τα κέρδη του κεφαλαίου ή οι ανθρώπινες ζωές. Η πραγματική δικαιοσύνη για τα εγκλήματα στον σιδηρόδρομο περνά μέσα από την ανατροπή της εγκληματικής πολιτικής της ΕΕ, που δεν αποτελεί εγγυητή της ασφάλειας αλλά τον στρατηγικό εγκέφαλο της υποβάθμισης και της απαξίωσης, για τα κέρδη των μονοπωλίων.

Το ΚΚΕ και το εργατικό - λαϊκό κίνημα απαιτούν την άμεση κατάργηση όλων των Οδηγιών της ΕΕ για την «απελευθέρωση» των μεταφορών, όπως οι 2012/34, 2016/797 και 2016/798. Στα Τέμπη η πολιτική του κεφαλαίου μετρήθηκε και αποκαλύφθηκε το εγκληματικό της πρόσωπο, και τώρα είναι η ώρα του λογαριασμού με τους πραγματικούς ενόχους, την ΕΕ, τα αστικά κόμματα - χειροκροτητές της και το κεφάλαιο.

Η μόνη πραγματική διέξοδος βρίσκεται στην πάλη για τον σοσιαλισμό, όπου ο σιδηρόδρομος και όλες οι υποδομές θα αποτελούν κοινωνική ιδιοκτησία. Μόνο στο πλαίσιο του κεντρικού επιστημονικού σχεδιασμού, έξω από τη δολοφονική λογική του κέρδους και τους ΝΑΤΟικούς σχεδιασμούς, μπορεί να διασφαλιστεί ένας ενιαίος, αποκλειστικά κρατικός σιδηρόδρομος με άμεση εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων ασφαλείας και μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού.

Τα παζάρια για τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου στις ενεργειακές αναδιατάξεις αλληλεπιδρούν φυσικά και με τις εξελίξεις στην Κύπρο, όπου τα σχέδια διχοτόμησης «τρέχουν» μαζί με προτροπές για ακόμα μεγαλύτερη γεωστρατηγική αναβάθμιση που θα φέρει η «συνεννόηση» μεταξύ των «δύο πλευρών στο νησί». Το αφήγημα και της Τουρκίας και του ψευδοκράτους στην κατεχόμενη Κύπρο περιλαμβάνει και αυτό του «ενεργειακού κόμβου».

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε συνάντηση που έγινε χτες των μελών του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, συμμετείχε και ο «πρωθυπουργός» του ψευδοκράτους, Ουνάλ Ουστέλ, που ευχαρίστησε την κυβέρνηση Αλίεφ για «την ακλόνητη πίστη στην τουρκική ενότητα και την απεριόριστη υποστήριξη στη Βόρεια Κύπρο». Πρόσθεσε δε ότι η σχέση μεταξύ Αζερμπαϊτζάν, Τουρκίας και «Βόρειας Κύπρου» βασίζεται στην αρχή «Ενα Εθνος - Τρία Κράτη», η οποία - συνέχισε - πρέπει να χρησιμεύσει ως πρότυπο για ολόκληρο τον «Οργανισμό Τουρκικών Κρατών» (OTS) και κατέληξε: «Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε περαιτέρω αυτόν τον ειλικρινή και βαθύ δεσμό με όλα τα κράτη - μέλη και να ολοκληρώσουμε με επιτυχία τη διαδικασία πλήρους ένταξης για τη Βόρεια Κύπρο. Η "Βόρεια Κύπρος" είναι έτοιμη να γίνει πλήρες μέλος του OTS (...) Θα αντέξουμε για πάντα με την υποστήριξή σας και την υποστήριξη του λαού μας».

Από τη μεριά του, ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, Τζεβντέτ Γιλμάζ, είπε ότι «η Κύπρος είναι πιο κρίσιμη από ποτέ» και ότι η «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου» (όπως προκλητικά αποκαλείται το ψευδοκράτος) είναι το στοιχείο της «κοινής παρουσίας του τουρκογενούς κόσμου» στην περιοχή, καλώντας σε ολόπλευρη ενίσχυση των πολιτικών, πολιτιστικών, οικονομικών και ενεργειακών δεσμών με το ψευδοκράτος.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος τουρκικού Ισλαμοσυντηρητικού Κόμματος στην Τουρκία ΑΚΡ, Ομέρ Τσελίκ, επέμεινε ότι τα F-16 που η χώρα του έστειλε στο ψευδοκράτος, ενισχύουν την «αποτρεπτική ισχύ» έναντι «οποιασδήποτε άδικης ή παράνομης επίθεσης» και ότι η Τουρκία ενεργεί στο πλαίσιο του ρόλου που της αποδίδουν συνθήκες ως εγγυήτριας δύναμης για την Κύπρο συνολικά...

2025 The Associated Press. All

«Εντυπωσιακές» χαρακτήρισε ο Τομ Μπάρακ τις προοπτικές αναβάθμισης της Συρίας στην ενεργειακή σκακιέρα (φωτ. σε παλιότερη συνάντησή του με τον τζιχαντιστή «πρόεδρο»)

Πριν από λίγες μέρες σε ενεργειακό Φόρουμ, που οργάνωσε το «Atlantic Council» («Ατλαντικό Συμβούλιο») και το Συρο-Αμερικανικό Επιχειρηματικό Συμβούλιο στην Ουάσιγκτον, ο Αμερικανός πρέσβης στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ, που ταυτόχρονα είναι και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία μίλησε για μια «εξαιρετικά ιστορική στιγμή που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή για τη διασφάλιση εναλλακτικών για τη μεταφορά Ενέργειας». Πώς διαμορφώνεται αυτή η εναλλακτική, με όσα συμβαίνουν χρόνια τώρα στην περιοχή, με την ανατροπή καθεστώτων και τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις με το αίμα των λαών για να χαραχτούν οι δρόμοι μεταφοράς Ενεργείας και εμπορευμάτων;

Ο Μπάρακ στην ομιλία του δεν αμφισβήτησε την πρωταρχική αξία που έχει το Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (LNG) για τον εφοδιασμό των παγκόσμιων αγορών (καθώς οι ΗΠΑ επενδύουν στη σχετική τους κυριαρχία, για να υπερασπιστούν συνολικά τη θέση τους στη διεθνή ενεργειακή σκακιέρα), αλλά ανέδειξε πρόσθετα σχέδια με τα οποία η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να πριμοδοτεί τον διάδρομο «India Middle East Corridor» (IMEC) έναντι των ανταγωνιστών, Κινέζικων «Δρόμων του Μεταξιού», που εδώ και χρόνια διεκδικούν και πετυχαίνουν εν μέρει να έχουν τον κύριο λόγο στην εμπορική και ενεργειακή σύνδεση Ανατολής και Δύσης.

«Από γεωπολιτικής πλευράς, αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι ότι το επίκεντρο των εξελίξεων στον ενεργειακό τομέα μετατοπίζεται πλέον από τα ζητήματα της διανομής στα ζητήματα της ασφάλειας (...). Γιατί οι πλωτές διαδρομές που κάποτε διαδραμάτιζαν κεντρικό ρόλο στη διανομή Ενέργειας απαιτούν τώρα ασφάλεια, προστασία αλλά και εξέταση εναλλακτικών λύσεων», ανέφερε ο Μπάρακ (σε μια σαφή αναφορά και στα στενά του Ορμούζ), απευθυνόμενος σε στελέχη αμερικανικών και άλλων ενεργειακών κολοσσών που ήταν παρόντα στο Φόρουμ, προσθέτοντας πως «όταν κοιτάζει κανείς τα χερσαία σύνορα της Συρίας και τη γεωγραφική θέση που προσφέρουν, από τον νότο μέχρι τον βορρά της χώρας και από την ανατολή μέχρι τη δύση, είναι εντυπωσιακό αυτό που διαπιστώνει».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μπάρακ αναφέρθηκε στο σχέδιο που παλιότερα είχε γίνει γνωστό ως «Σχέδιο των 4 Θαλασσών», εξαιτίας της ανάπτυξης ενός δικτύου αγωγών που στην πλήρη του ανάπτυξη ενώνουν τη Μαύρη Θάλασσα και την Κασπία, με τη Μεσόγειο και την Ερυθρά. Οπως αποτύπωσε διάγραμμα που παρουσίασε ο Μπάρακ, επρόκειτο για σχέδιο που συνδέει Κατάρ (το γιγάντιο κοίτασμα «North Field»), Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Συρία, Τουρκία (αξιοποιώντας σχέδια όπως αυτά για τη μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω του αγωγού «Nabuco»), για να φτάσει τελικά μέχρι τις ευρωπαϊκές αγορές.

Ρεπορτάζ για την παρέμβαση Μπάρακ στο Φόρουμ υπενθύμισαν ότι το 2009 η συριακή κυβέρνηση Ασαντ είχε απορρίψει τέτοια σχέδια, όταν ένας από τους βασικότερους υποστηρικτές του ήταν και η τουρκική κυβέρνηση (του τότε στενού συνεργάτη του Ερντογάν, Αμπντουλάχ Γκιουλ). Ηταν η εποχή που η Αγκυρα πρότεινε στη Δαμασκό «απεριόριστη διμερή συνεργασία», καλώντας σε σύνδεση «των τεσσάρων θαλασσών που περιβάλλουν Συρία, Τουρκία, Ιράν και Ιράκ, ώστε να μετατραπούν σε παγκόσμιο εμπορικό κόμβο», αλλά η Δαμασκός προστατεύοντας την τότε προνομιακή της σχέση με τη Μόσχα, είχε δισταγμούς.

Μια μέρα μετά το παραπάνω Φόρουμ, στις 27 Μάρτη 2026, το «Atlantic Council» εκτιμούσε ότι «η Ανατολική Μεσόγειος δεν θα αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο ή το φυσικό αέριο του Κόλπου - αλλά μπορεί να αποτελέσει το ενεργειακό αμορτισέρ της Ευρώπης».

Σε εκτενή του ανάλυση, επικαλούνταν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία «υπό ευνοϊκές συνθήκες, η περιοχή θα μπορούσε να υποστηρίξει περίπου 30 - 40 bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) ετήσιων εξαγωγών στην Ευρώπη», δηλαδή όγκο που «αν και δεν επαρκεί για να αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο ή το φυσικό αέριο του Κόλπου, είναι αρκετά σημαντικός για να σταθεροποιήσει τις αγορές κατά τη διάρκεια αναπόφευκτων διαταραχών».

Προχωρώντας σε ακόμα πιο ... ζουμερές πλευρές, το «Atlantic Council» τόνιζε πως «η σημασία της Ανατολικής Μεσογείου για την Ενέργεια γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη όταν τη δούμε μέσα από το πρίσμα του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας - Μέσης Ανατολής - Ευρώπης (IMEC)», εξηγώντας ότι «η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να χρησιμεύσει ως ενεργειακή άγκυρα του δυτικού τμήματος του Διαδρόμου, συνδέοντας τους περιφερειακούς πόρους φυσικού αερίου με τις ευρωπαϊκές αγορές» για να επισημάνει καθαρά: «Αυτή η ευθυγράμμιση υποστηρίζει ευρύτερους στρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ και της Ευρώπης, ενισχύοντας τους οικονομικούς δεσμούς μεταξύ ευθυγραμμισμένων εταίρων και ενισχύοντας την περιφερειακή σταθερότητα...».

Παρατηρώντας δε ότι «το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου δεν θα εξαλείψει την έκθεση της Ευρώπης στην παγκόσμια αστάθεια» και ότι «η στρατηγική του αξία έγκειται στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, την παροχή πρόσθετης προσφοράς κατά τη διάρκεια διαταραχών, διαφοροποίηση διαδρομών και αγκυροβόλιο για ένα περιφερειακό ενεργειακό σύστημα που ευθυγραμμίζει την υποδομή με τη γεωπολιτική», κατέληγε ότι «σε μια εποχή που ορίζεται λιγότερο από την αφθονία παρά από την προσαρμοστικότητα, το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να αποδειχθεί πιο πολύτιμο για την ευελιξία του παρά για την κλίμακά του...».

Σημειωτέον ότι το «Atlantic Council» ξεχώριζε και τον ρόλο που αναλογεί σε χώρες όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ, αλλά και σχημάτων όπως το Φόρουμ για το Φυσικό Αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο (East Mediterranean Gas Forum - EMGF), που θυμίζουμε ότι συνενώνει Ισραήλ, Αίγυπτο, Ιορδανία, Ελλάδα, Κύπρο, Ιταλία, Παλαιστίνη - ενώ σταθερά συζητιέται η ανάγκη το Φόρουμ να ανοίξει περαιτέρω σε χώρες της περιοχής, καταρχάς στην Τουρκία.

Βέβαια, η ανάδειξη της Συρίας σε βασικού ενεργειακού κόμβο δεν θα είναι ένα εύκολο εγχείρημα:

Πριν από τον πόλεμο, η χώρα παρήγαγε περίπου 380.000 βαρέλια την ημέρα (bpd). Στις αρχές του 2026, η παραγωγή υπολογιζόταν σε περίπου 110.000 bpd.

Το μεγάλο πετρελαϊκό κοίτασμα «Al-Tanak», που κάποτε απέδιδε 40.000 βαρέλια τη μέρα, πλέον αποδίδει περίπου 1.000. Το κρίσιμο βιομηχανικό συγκρότημα φυσικού αερίου Conoco παραμένει εκτός σύνδεσης. Η ικανότητα διύλισης σε Χομς και Μπανίγιας έχει μειωθεί από 250.000 βαρέλια τη μέρα σε περίπου 50.000. Μόλις το 37% του εθνικού δικτύου αγωγών λειτουργεί, ενώ οι ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας δυσχεραίνουν πρόσθετα τις προσπάθειες ανάκαμψής του.

Κεντρικό ρόλο στην ανοικοδόμηση των ενεργειακών και πολλών άλλων βιομηχανικών υποδομών της Συρίας διεκδικούν από την πρώτη στιγμή μετά την ανατροπή του Ασαντ τουρκικά μονοπώλια, από τους κλάδους της Ενέργειας, των Κατασκευών, της διαχείρισης Λιμένων, των Τηλεπικοινωνιών, του Χρηματοπιστωτικού τομέα και γενικά των Εξαγωγών, έχοντας επενδύσει αθροιστικά περίπου 400 δισεκατομμύρια δολάρια. Το πρώτο εξάμηνο του 2025 (ο Ασαντ «έπεσε» τον Δεκέμβρη του 2024), η Ενωση Εξαγωγέων της Νοτιοανατολικής Ανατολίας (που καλύπτει επιχειρηματικές ενώσεις σε διάφορες τουρκικές περιφέρειες στη μεθόριο με τη Συρία) αύξησε τις εξαγωγές της στη Συρία κατά 38,7% - μόνο οι εξαγωγές τσιμέντου αυξήθηκαν σε έναν χρόνο κατά 51,7%.

Τουρκικοί όμιλοι όπως οι Kalyon, Cengiz και TAV υπέγραψαν συμφωνία 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του αεροδρομίου της Δαμασκού, μαζί με την καταριανή UCC και την αμερικανική «Assets Investment».

Η «Yildirim Holding» «χώθηκε» στη διαχείριση και λειτουργία του λιμανιού της Λατάκιας, σε μια επένδυση 230 εκατομμυρίων ευρώ που υπέγραψε η «κυβέρνηση» των τζιχαντιστών και η γαλλική «CMA CGM».

Το τουρκικό υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών προτάσσει σταθερά στις επενδύσεις του, εκτός συνόρων, την ανάπτυξη του διαδικτύου στη Συρία, αλλά και την αναβίωση του συριακού τμήματος του σιδηροδρόμου από την (οθωμανική) εποχή των Χιτζάζ.

Στοιχεία της Ενωσης Τούρκων Εξαγωγέων δείχνουν πως μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι εξαγωγές μηχανημάτων στη Συρία εμφάνισαν αύξηση σε σχέση με έναν χρόνο πριν κατά 280,3% (!). Σιδήρου και μη σιδηρούχων μετάλλων κατά 137,4%. Προϊόντων εξόρυξης, κατά 128,3%. Ηλεκτρισμού και ηλεκτρονικών, κατά 61,8%.