ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σάββατο 14 Μάη 2022 - Κυριακή 15 Μάη 2022
Σελ. /40
ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ
Ψάρεμα χρηστών και στρατολόγηση στην προπαγάνδα του πολέμου

Με αφορμή μια αμερικανική έρευνα για την επιρροή του Twitter

«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι το κατάλληλο μέρος εάν θέλουμε να προωθήσουμε βασικούς στόχους πολιτικής ή εθνικής ασφάλειας», δήλωνε σε συνέντευξή του στο περιοδικό «Forbes»1, τον Μάρτη του 2021, ο Τοντ Χέλμους, επικεφαλής μιας έρευνας που πραγματοποιήθηκε από την «RAND Corporation» και μελέτησε την αξιοποίηση του Twitter και της επιρροής των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη μάχη της προπαγάνδας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Η «RAND Corporation» ιδρύθηκε το 1948 από τον αμερικανικό στρατό, ως ιδιωτικός οργανισμός που προωθεί την έρευνα και ανάπτυξη με αντικείμενο την ασφάλεια των ΗΠΑ και αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες «δεξαμενές σκέψης».

Η έρευνά της, με τίτλο «Τουιτάροντας ερωτηματολόγια σε φιλο-ουκρανούς inlfuencers: Διερεύνηση των δυνατοτήτων για την επιστράτευση υποστήριξης στον αγώνα ενημέρωσης κατά της Ρωσίας»2,διερευνούσετις δυνατότητες αξιοποίησης των χρηστών του Twitter στον πόλεμο της προπαγάνδας.

Μελετώντας 25 εκατομμύρια αναρτήσεις στη ρωσική γλώσσα από την Ανατολική Ευρώπη, εντόπισε δύο μεγάλες και επιδραστικές κοινότητες. Τη μία την ονόμασε «ακτιβιστές υπέρ της Ουκρανίας», οι οποίοι αντιτίθεντο στη ρωσική επιρροή και υποστήριζαν την πρόσδεση της Ουκρανίας στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο, ενώ η άλλη ονομάστηκε «ακτιβιστές υπέρ της Ρωσίας», οι οποίοι στήριζαν τη ρωσική κυβέρνηση.

Οι συντελεστές της έρευνας οργάνωσαν μια διαφημιστική καμπάνια στο Twitter, η οποία οδηγούσε σε ένα ερωτηματολόγιο. Από τις απαντήσεις που συλλέχθηκαν από τη φιλο-ουκρανική κοινότητα, προκύπτει ότι «μεγάλα ποσοστά ερωτηθέντων χρησιμοποιούν το Twitter για να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της ρωσικής επιρροής και μεταφέρουν αυτόν τον ακτιβισμό σε άλλους λογαριασμούς κοινωνικών μέσων και κανάλια εκτός του ίντερνετ, συμπεριλαμβανομένων της συνομιλίας με μέλη της οικογένειας ή φίλους και - σε μικρότερο βαθμό - της συμμετοχής σε ομάδες».

Μάλιστα, τουλάχιστον οι μισοί ανέφεραν ότι είναι ανοιχτοί στη λήψη πρόσθετης κατάρτισης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι περισσότεροι δεν φαίνεται να αντιτίθενται στη λήψη τέτοιας υποστήριξης από την ΕΕ, τις ΗΠΑ ή την Ουκρανία. Επίσης, περίπου οι μισοί «ακτιβιστές» του Twitter (49% των «φιλο-ουκρανών και 54% των «φιλο-ρώσων») απάντησαν θετικά στην ερώτηση εάν θα μπορούσαν να παραχωρήσουν το μοναδικό όνομα χρήστη του λογαριασμού τους στο Twitter (handle) για τις ανάγκες του προπαγανδιστικού πολέμου.

Με την «επιδοκιμασία» του ΝΑΤΟ

Η έρευνα της RAND κατέληγε στο συμπέρασμα πως είναι δυνατή η εφαρμογή ενός μοντέλου «δανεισμένου» από τον τομέα του εμπορικού μάρκετινγκ, με το οποίο «η Ουκρανία, τα συμμαχικά έθνη ή οι οργανώσεις στη Δύση θα υποστηρίξουν ισχυρούς ακτιβιστές υπέρ της Ουκρανίας με εκπαίδευση, κοινό, υποστηρικτικό δίκτυο και ίσως οικονομική υποστήριξη που θα μπορούσε να ενισχύσει και να διαμορφώσει τον αντίκτυπό τους σε βασικά ακροατήρια».

Η ομάδα της RAND ισχυρίζεται ότι οι αναλύσεις κοινωνικών δικτύων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να κατατάξουν το κάθε μέλος των «φιλο-ρωσικών» και «φιλο-ουκρανικών» «κοινοτήτων ακτιβιστών» σύμφωνα με τον βαθμό άσκησης επιρροής στο διαδίκτυο. Στην κορυφή κάθε λίστας βρίσκονται οι λεγόμενοι «βασικοί παράγοντες επιρροής», δηλαδή άνθρωποι που μπορούν να επηρεάσουν δυσανάλογα «τον ευρύτερο διάλογο στο Twitter και ενδεχομένως ακόμη και τις γνώσεις και τις πεποιθήσεις των οπαδών τους».

Εφαρμόζοντας στη συνέχεια το μοντέλο του «πρεσβευτή» (brand ambassador) με τους «βασικούς παράγοντες επιρροής», οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν «να οικοδομήσουν μια αρχική σχέση και να εδραιώσουν εμπιστοσύνη» με «ακτιβιστές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης», ώστε «να βοηθήσουμε αυτούς τους χρήστες να ενώσουν τις δυνάμεις τους για να υποστηρίξουν μια ενοποιημένη και δημοκρατική Ουκρανία, να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση σχετικά με συγκεκριμένες ρωσικές εκστρατείες επιρροής, να διαδώσουν memes ή βίντεο περιεχόμενο που ασχολείται με τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης ή προσδιορίζει ρωσικά bots και trolls».

Το μοντέλο αυτό φέρεται να προκρίνουν και ειδικοί του ΝΑΤΟ από το Κέντρο Αριστείας του για τις Στρατηγικές Επικοινωνίες.

Οπως αναφέρουν οι μελετητές της RAND, αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ «συστήνουν» την υποστήριξη ενός αποκαλούμενου «στρατού ξωτικών» (army of elves) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που μπορεί να δημιουργήσει μια «φούσκα θετικών μηνυμάτων». «Οσο περισσότεροι υποστηρικτές είναι με το μέρος μας», λένε, «τόσο μεγαλύτερη είναι η φούσκα των θετικών μηνυμάτων. Εάν έχετε περισσότερους υποστηρικτές με το μέρος σας, μπορείτε να περιμένετε να αναπτυχθείτε ακόμα πιο γρήγορα και να έχετε περισσότερη επιρροή».

«Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ», συνεχίζει το κείμενο, «συμφωνεί και σημειώνει ότι μια τέτοια προσέγγιση έχει μοναδική απήχηση στο ΝΑΤΟ, το οποίο ωστόσο απαγορεύεται να χρησιμοποιήσει ψυχολογικές επιχειρήσεις στους δικούς του ανθρώπους».

Ο ρόλος των «influencers»

Αποκαλυπτική είναι και η διαπίστωση του Χέλμους ότι «οι στρατηγικές καμπάνιες επικοινωνίας των ΗΠΑ επηρεάζονται όλο και περισσότερο από τις πρακτικές των influencers». Μιλώντας για τα «TechCamp» που στήνουν οι πρεσβείες των ΗΠΑ για την εκπαίδευση επιλεγμένων δημοσιογράφων και άλλων στο να «επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», ο ίδιος έδωσε το παράδειγμα της Λετονίας.

Εκεί «βρίσκονται σε εξέλιξη προσπάθειες για τον εντοπισμό και την ενδυνάμωση των influencers που μιλούν μεν Ρωσικά, αλλά έχουν μια πανευρωπαϊκή αντίληψη. Τέτοιες προσπάθειες είναι ιδιαίτερα κοινές για την καταπολέμηση των εξτρεμιστικών εκστρατειών. Πρόσφατα αξιολογήσαμε μια καμπάνια χρηματοδοτούμενη από τις ΗΠΑ στις Φιλιππίνες, όπου εκπαίδευσαν τους πολίτες στην καταπολέμηση του διαδικτυακού εξτρεμισμού».

Ο Χέλμους εξηγεί επίσης πως στη διάδοση της προπαγάνδας των ιμπεριαλιστών είναι κρίσιμο αυτό να γίνεται με έναν «αυθεντικό και αξιόπιστο» τρόπο:«Ενα tweet της αμερικανικής κυβέρνησης δεν πρόκειται να έχει το ίδιο βάρος με τα μηνύματα ενός μέλους της οικογένειας ή ενός φίλου. Ακόμη και οι εταιρείες γνωρίζουν ότι μια πρόταση ενός φίλου έχει μεγαλύτερο βάρος από μια διαφήμιση. Ετσι, οι στρατηγικές αξιοποίησης των influencers ή των brand Ambassadors είναι κρίσιμες καθώς συμβάλλουν στην ενδυνάμωση τοπικών φωνών σε βασικά θέματα».

Η παραπάνω έρευνα, που όπως φαίνεται ξεκίνησε από το 2018 με κύριο σημείο ενδιαφέροντος την Ουκρανία, δείχνει πως, για παράδειγμα, η σχετικά πρόσφατη σύσκεψη κυβερνητικών αξιωματούχων των ΗΠΑ με 30 «αστέρες» του TikΤοκ για την «ενημέρωσή» τους σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία3δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο συμβάν, αλλά τμήμα μιας μελετημένης και σχεδιασμένης προσπάθειας. Η αλήθεια - όπως λένε - «πεθαίνει πρώτη» στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Πρόκειται ασφαλώς για «έγκλημα εκ προμελέτης»...

Παραπομπές

1. https://www.forbes.com/sites/petersuciu/2021/03/29/social-media-influencers-are-the-latest-tool-of-psywar/?sh=3a9b101b5582

2. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RR4429.html

3. «Ριζοσπάστης», Σάββατο 7 Μάη 2022 - Κυριακή 8 Μάη 2022


Δ. Μ.


Πατριδογνωμόνιο
Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι

Η αλληλεπίδραση του ναυαγού Ροβινσώνα Κρούσου με τον ιθαγενή που βάφτισε Παρασκευά, πάντα πίστευα ότι τον κράτησε ζωντανό κι ανέγγιχτο από τη βαρβαρότητα και το γλίστρημα στο παράλογο που συνεπάγεται η απομόνωση του ανθρώπου από τους άλλους ανθρώπους. Αλλωστε η «απομόνωση» είναι η έσχατη βαρβαρότητα κάθε μορφής φυλάκισης. Κι ύστερα έρχομαι και βλέπω, πάνω από μισόν αιώνα από κείνο το παιδικό ανάγνωσμα, που όμως ωρίμασε μέσα μου, πρόωρα έστω το πολύτιμο της κοινωνίας ως ζωή που αξίζει τον κόπο, τα βιντεάκια παραγωγής Ζελένσκι κι αισθάνομαι ότι κάποιος μου επιβάλλει να ξεμωραθώ. Περπατάει μονάχος του σε άδειους δρόμους, και μιλάει για νίκες και τραγωδίες. Υστερα κάθεται μονάχος του με τη φόρμα του υπηρέτη ενός αόρατου λαού, σε μια vintage πολυθρόνα δυτικού γραφείου, και ζητάει όπλα και λεφτά και καυχιέται που ενσωμάτωσε στο στρατό του ναζιστικά σκυλιά. Μισή κουβέντα για τους πρόσφυγες, τους δικούς του, τους Ουκρανούς, που σέρνονται εντός - εκτός της χώρας του, σαν Ροβινσώνες - ναυαγοί σε εφιαλτικό νησί και κρέμονται απ' τον πρώτο ένστολο ή μη Παρασκευά για να επιζήσουν, δεν άκουσα. Και ασφυκτιώ που δεν μπορώ να ουρλιάξω: Ως εδώ! κοιτάξτε! σ' αυτά τα βιντεοκλίπ κάτι βρωμάει.

Αβίαστα μου 'ρχονται στο μυαλό οι εικόνες της Γιουγκοσλαβίας. Ζωντανών τε και νεκρών. Απ' την πλατεία στο Σεράγεβο της φρίκης ως το λαϊκό μεγαλείο χιλιάδων πάνω στη γέφυρα ή γύρω από το εργοστάσιο της Zastava, που έβαζαν τα κορμιά τους ασπίδα στις NATOικές βόμβες. Οχι, δεν άλλαξε ο πόλεμος. Μήτε επειδή οι ολιγάρχες, είτε Ρώσοι είτε Ουκρανοί είτε Αμερικάνοι, κουνάνε σαν πιόνια έναν λαό, δύο, τρεις, χίλιους δεκατρείς στη σκακιέρα τους. Ούτε επειδή ο Μπάιντεν μιλάει σα να κοιμάται όρθιος κι ο Πούτιν δεν παίζει ημίγυμνος στον πάγο, αλλά ρίχνει κουβερτούλα στα πόδια ως θεατής της παρέλασης. Η φρίκη του πολέμου είναι πάντα φρίκη. Αλλά σε τούτο δω τον ουκρανικό, λες κι οι λαοί έχουν συρρικνωθεί σε βιντεοκλιπάκια. Διαφημισμένα ή λογοκριμένα. Με την ίδια προπαγανδιστική χρήση της διάδοσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μιας προσωποποιημένης τοξικότητας που εγκαινίασε ο εσμός του Ισλαμικού Κράτους πριν από μερικά χρόνια. Το παράξενο είναι πως στην πολιτική λεζάντα, αυτή τη φορά που συγκρούονται τα δυο ιμπεριαλιστικά βουβάλια, ΗΠΑ - Ρωσία, με πληρεξούσιους λαούς και μισθοφόρους, όλοι εμείς οι υπόλοιποι, τα βατράχια, διαβάζουμε πόσο ευχερώς βρίσκονται θηριώδη ποσά γι' αυτή τη σύγκρουση. Και είναι αυτοί οι πρωταγωνιστές που έβαλαν την υπογραφή τους στη συμφωνία του Μινσκ, που σκορπάνε τα δισεκατομμύρια για εργαλεία του φόνου, που μας διαβεβαιώνουν πως δεν θα 'χουμε να φάμε, μετά βεβαιότητος θα ξεπαγιάσουμε, τις Κυριακές θα αυτοφυλακιζόμαστε, γιατί η βόλτα κοστίζει. Και το εξωφρενικότερο όλων, πως νοιάζονται για την πράσινη ανάπτυξη που τη σκορπάνε αφειδώλευτα drones, πύραυλοι και ρουκέτες πάνω από τα κεφάλια μας. Την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές, στη Βουλή, μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι, για όλους πλην ΚΚΕ, το ΝΑΤΟ εμφανίζεται να σκορπάει στον τόπο μου βάσεις - θερμοκήπια! Φυτώρια όπου σπέρνεις φαντάρους και βγαίνουν φέρετρα, σκορπάς ατσάλι και υψώνεται κάρβουνο, οργώνεις με τανκς και θερίζεις διαβολόχορτα και στάχτη. Εξω στην πλατεία όμως υπάρχει λαός. Και κομμουνιστές αλλά κι άλλοι πολλοί. Που δεν ξεμωράθηκαν. Που βλέπουν πως αυτός ο πόλεμος είναι η αρχή ενός πολύ πιο μεγάλου και τρομακτικού, που δεν μπορούν να τον κρύψουν όλα τα βιντεοκλίπ της γης. Σαρκάζω. Ο Ζ-ελένσκι από τη μια, το ρωσικό Ζ από την άλλη, το Ζ του Γαβρά; Γρηγόρης Λαμπράκης, πορεία Ειρήνης, τόσα χρόνια μετά κι ο Ροβινσώνας τραμπουκίζει τον Παρασκευά. Κι ασκεί το ιμπέριουμ του ναυαγού λες και περισσεύουν τα πλήθη στο ερημονήσι του παραλόγου.

Στην Ουκρανία εκτελέστηκε πρώτη η πληροφορία. Το δήθεν δημόσιο αγαθό, με τον Ιλον Μασκ να αποκαθιστά τα δικαιώματα του Τραμπ στο τουιτάρισμα. Τους μεγαλύτερους εφιάλτες ενόψει της επέκτασης αυτού του φρικτού πολέμου τους βλέπουν οι δημοσιογράφοι. Και νεκροί και ξεχασμένοι. Απ' τον Κασόγκι, που έγινε κιμάς κυριολεκτικά και πετάχτηκε στη διπλωματική αποχέτευση, ως την Σιρίν Αμπού Ακλα, που 'φαγε στη Δυτική Οχθη μια δολοφονική σφαίρα στο πρόσωπο. Ουδείς εκ των δύο δικαιούται βιντεάκι. Κι επειδή δεν ξεμωράθηκα, ούτε τρομοκρατήθηκα ως δημοσιογράφος σ' αυτή την καταιγίδα αλλοπρόσαλλων τοξικών εικόνων, επιμένω να μην αφήνω στα ψιλά την είδηση πως ακόμα κι όσοι αγαπούν να μισούν το ΚΚΕ, ξέρουν πως αυτές τις μέρες είναι το μόνο που περήφανα αντιστέκεται, με ψυχή και καρδιά, στο παράλογο ενός ολέθρου που πλασάρεται ως ευκαιρία...


Της
Λιάνας ΚΑΝΕΛΛΗ




Διαβάστε στο «Ρ»

Ο καιρός
Weather data from openweathermap.org