Αυτή η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο εφιαλτική σε συνθήκες γενίκευσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου, με τα πλήγματα στο εισόδημα των εργαζομένων από την πολεμική ακρίβεια να αποτελούν το «άλλο μισό» των θανάσιμων κινδύνων και της βαθιάς εμπλοκής στους ΝΑΤΟικούς σχεδιασμούς.

Με αυτό το κριτήριο, άλλωστε, δηλαδή τη γενική συγκράτηση των μισθών στα κατώτατα επίπεδα που αποδεικνύεται «χρυσωρυχείο» για τους ομίλους ειδικά την περίοδο του πολέμου, έχει διαμορφωθεί όπως θα δείξουμε και παρακάτω το νομοθετικό οπλοστάσιο της εργοδοσίας από όλες τις κυβερνήσεις. Γι' αυτό αναβαθμίζεται ο ρόλος της ηγεσίας της ΓΣΕΕ, καθιστώντας τον εκατομμυριούχο Παναγόπουλο ...«τοποτηρητή» των ΣΣΕ, ώστε όσες υπογράφονται να «αλφαδιάζονται» με τον ...χρυσό κανόνα της «προς τα κάτω σύγκλισης». Με έναν «σμπάρο» πολλά τρυγόνια για κυβέρνηση και εργοδοσία: Και συγκράτηση των μισθών στα όρια της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας, ξεκινώντας από τον καθορισμό του κατώτατου με υπουργική απόφαση (ή με αλγόριθμο από το 2028) και πετσόκομμα των ΣΣΕ με την εμπλοκή της ΓΣΕΕ για να διασφαλίζεται η «κοινωνική ειρήνη» σε συνθήκες πολεμικής κλιμάκωσης, κάτι για το οποίο πάντα «καίγεται» η αστική τάξη.

Η εικόνα για την εξέλιξη των μισθών δεν μπορεί παρά να λαμβάνει υπόψη τον Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΓΔΤΚ) (δηλαδή την επίδραση του πληθωρισμού), κάτι που επιμελώς αποφεύγουν όλες οι κυβερνήσεις, όπως και η σημερινή, αφού αποκαλύπτει την κοροϊδία τους.

Να διευκρινίσουμε καταρχήν ότι οι έννοιες «καθαρός» μισθός και μισθός σε «πραγματικές τιμές» δεν είναι ταυτόσημες, δηλαδή:

- Ο καθαρός μισθός είναι αυτός που βάζουν στην τσέπη τους εργαζόμενοι, αφού αφαιρεθούν οι κρατήσεις για ασφαλιστικές εισφορές και φόρο μισθωτών υπηρεσιών.

- Ο μισθός σε «πραγματικές τιμές» προκύπτει αφού αφαιρέσουμε (αποπληθωρίσουμε) από αυτόν τις επιδράσεις του ΓΔΤΚ, για να δούμε το πραγματικό μέγεθός του και αναφέρεται είτε στον μεικτό μισθό, είτε στον καθαρό. Χωρίς την αφαίρεση αυτή ο μισθός είναι σε «ονομαστικές» τιμές, αυτές δηλαδή που επιλέγουν να παρουσιάζουν οι κυβερνήσεις χάριν εντυπωσιασμού.

Για λόγους συγκρισιμότητας, παρουσιάζουμε την εξέλιξη του μεικτού κατώτατου μισθού σε ονομαστικές και πραγματικές τιμές για την περίοδο 2009 - 2026 και παρομοίως του μεικτού μέσου μισθού¹ για την περίοδο 2009 - 2025.

Αναλυτικά:

Στο διάγραμμα 1 ο κατώτατος μεικτός μισθός, που ανακοίνωσε η κυβέρνηση για το 2026, σε ονομαστικές τιμές φαίνεται υψηλότερος κατά 180 ευρώ από τον αντίστοιχο του 2009. Ομως σε πραγματικές τιμές είναι χαμηλότερος κατά 34 ευρώ από το 2009²!

Στο διάγραμμα 2 συγκρίνεται η εξέλιξη του μέσου μεικτού μισθού για την περίοδο 2009-2025. Και εδώ προκύπτει το ίδιο συμπέρασμα, αφού και η ονομαστική και η πραγματική τιμή του 2025 είναι μικρότερες από τις αντίστοιχες του 2009! Η ονομαστική μικρότερη κατά 39 ευρώ και η πραγματική μικρότερη κατά 311 ευρώ!

Το διάγραμμα 3 εξετάζει την εξέλιξη του κατώτατου μεικτού σε σχέση με τον μέσο μεικτό μισθό (σε πραγματικές τιμές για τα έτη 2009 και 2025). Το διάγραμμα αυτό είναι ακόμα πιο αποκαλυπτικό για τη στρατηγική της κυβέρνησης, αφού επιβεβαιώνει ότι ο μέσος μισθός όλο και περισσότερο συγκλίνει στα κατώτατα επίπεδα, λόγω του μεγαλύτερου ρυθμού μείωσης του μέσου από τον κατώτατο³. Αντί δηλαδή ο κατώτατος μισθός να είναι το «κατώφλι» για όποιον εργαζόμενο δεν καλύπτεται από ΣΣΕ, ο τρόπος καθορισμού του από το κράτος μαζί με το τσεκούρωμα στις ΣΣΕ τον έχει μετατρέψει σε «μαγνήτη» όλων των απολαβών προς τα κάτω. Με το συγκεκριμένο διάγραμμα λοιπόν γίνεται φανερή η επιδίωξη για διαμόρφωση κλαδικών μισθών σε επίπεδα πολύ κοντά στον κατώτατο μισθό.

Αυτή η προς τα κάτω σύγκλιση παραπέμπει στον λεγόμενο «συντονισμό των μισθών» που προωθούν ο ΟΟΣΑ⁴ και η Ευρωπαϊκή Ενωση⁵. Θυμίζουμε την επισήμανση του ΟΟΣΑ: «Σε χώρες όπου ο συντονισμός των μισθών είναι ισχυρός και σταθερός, τείνει να υποστηρίζεται από τις ενώσεις εργοδοτών, καθώς συμβάλλει σε μέτρια αύξηση των μισθών».

Αυτό ακριβώς υπηρετεί η κατάπτυστη «κοινωνική συμφωνία» που υπέγραψε η κυβέρνηση με την ηγεσία της ΓΣΕΕ και τις εργοδοτικές ενώσεις και εγκρίθηκε από τις συνδικαλιστικές δυνάμεις των ΝΔ - ΠΑΣΟΚ - ΣΥΡΙΖΑ πριν γίνει νόμος. Φάνηκε άλλωστε από τα ...πρωτοτόκια της συμφωνίας, τις πρόσφατες κλαδικές ΣΣΕ σε Ζαχαρώδη και Επισιτισμό που υπέγραψαν η ηγεσία της ΓΣΕΕ και η πλειοψηφία της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εργαζομένων στον Επισιτισμό - Τουρισμό. Οι αυξήσεις που προβλέπουν σε ονομαστικές τιμές είναι 10-20 ευρώ πάνω από τον εθνικό κατώτατο των 920 ευρώ στον Επισιτισμό και το πολύ 3 ευρώ στο κατώτερο μεροκάματο τεχνίτη στα Ζαχαρώδη από το κατώτατο μεροκάματο των 41 ευρώ! Βέβαια, σε πραγματικές τιμές πρόκειται για εξοργιστικές μειώσεις που φτάνουν μέχρι και τα 360 ευρώ στον Επισιτισμό.

Τελικά, με δεδομένο ότι το 2026 ο καθαρός κατώτατος μισθός σε ονομαστικές τιμές είναι 771 ευρώ, τότε σε πραγματικές τιμές είναι 627 ευρώ! Με αυτά καλείται να βγάλει τον μήνα πάνω από ένας στους τρεις εργαζόμενους!

Με τον μισθό τελικά να μη φτάνει για να βγει ο μήνας, η κυβέρνηση, διά στόματος της υπουργού Εργασίας, Νίκης Κεραμέως, διαφημίζει πως έχει ...αυξήσει τον κατώτατο βασικό μισθό κατά 41,5% από το 2019, ότι ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης έχει τάχα ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ (!) και συνεπώς διευρύνει συνεχώς το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων.

Ομως τα ποσοστά και οι «μαγειρεμένοι» αριθμοί δεν τρώγονται, δεν πληρώνουν το σούπερ μάρκετ, το νοίκι, τα πάγια, το δάνειο, τα φροντιστήρια των παιδιών. Τα 920 ευρώ, που με χαρές και πανηγύρια ανακοίνωσε η υπουργός Εργασίας, δεν φτάνουν να καλύψουν στοιχειώδεις ανάγκες. Μάλιστα, όπως δείξαμε, λόγω του πληθωρισμού είναι λιγότερα και από τον κατώτατο μισθό που έπαιρναν οι εργαζόμενοι πριν 17 χρόνια, το 2009!

Η πορεία του κατώτατου και του μέσου μισθού σε πραγματικές τιμές και η προς τα κάτω σύγκλιση του μέσου με τον κατώτατο επιβεβαιώνουν την τάση επιδείνωσης της ζωής των εργαζομένων, που καλούνται να αμείβονται λιγότερο και αναγκάζονται να δουλέψουν περισσότερο. Να πρέπει να δουλέψουν υπερωρίες, αργίες και ρεπό, σε δεύτερη και τρίτη δουλειά, χωρίς μέτρα ασφάλειας και υγείας ακόμα κι αν αυτό στοιχίσει τη ζωή τους. Με τέτοιους όρους, άλλωστε, οι κυβερνήσεις τα τελευταία 10-12 χρόνια καμαρώνουν ότι «μείωσαν» την ανεργία. Μειώνουν το εργατικό κόστος για καθεμία θέση εργασίας, αλλά μοιράζουν και μια θέση εργασίας σε δύο και τρεις εργαζόμενους.

Κυβέρνηση και αστική τάξη επιχειρούν να «νομιμοποιήσουν» στη συνείδηση της εργατικής τάξης ότι αυτή η βαρβαρότητα είναι «κανονικότητα».

Να αποδεχθεί ότι ο μισθός δεν είναι αμοιβή για 8 ώρες εργασίας, πολύ περισσότερο για 7 και λιγότερες, αλλά ότι για να τα βγάλει πέρα πρέπει να δουλεύει ήλιο με ήλιο. Να είναι πάντα στη διάθεση των εργοδοτών, χωρίς ελεύθερο χρόνο, με ελάχιστη ξεκούραση, χωρίς κοινωνική ζωή και δραστηριότητα. Να αλλάζει δουλειά σαν τα πουκάμισα, ώρες και τόπο εργασίας ανάλογα με τις ανάγκες τους.

Σημειώσεις:

1. Για τον αποπληθωρισμό του κατώτατου μισθού το 2026 θεωρούμε ότι ο ετήσιος ΓΔΤΚ είναι 123 σύμφωνα με τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδας. Είναι βέβαιο όμως ότι λόγω του πολέμου θα είναι ακόμα χειρότερα.

2. Αφορά στις τακτικές αποδοχές, με τον μέσο όρο να προκύπτει από το σύνολο της απασχόλησης και όχι όπως «βολικά» παρουσιάζει η κυβέρνηση μόνο τον μέσο μεικτό μισθό πλήρους απασχόλησης, στον οποίο περιλαμβάνει εκτός από τις τακτικές αποδοχές και τις αποδοχές από υπερωρίες, δουλεμένα ρεπό και αργίες, δεύτερη δουλειά κ.ά.

3. Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), «Αξιολόγηση του Ισχύοντος Νομοθετημένου Κατώτατου Μισθού» (Φλεβάρης 2024)

4. OECD (2019), Negotiating Our Way Up: Collective Bargaining in a Changing World of Work.

5. Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, «Ενίσχυση της συλλογικής διαπραγματευτικής ισχύος σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας), SOC/767