Την παραμονή της Ημέρας της Γυναίκας, όταν τα ανθοπωλεία θα αμπαλάρουν τουλίπες και τα υπουργεία θα ετοιμάζουν ανακοινώσεις με λέξεις όπως «ενδυνάμωση», «συμπερίληψη» και «οριζόντιες πολιτικές», κάτι ανεξήγητο θα μπορούσε να συμβεί σ' ένα ερειπωμένο Δημοτικό Σχολείο Θηλέων στο Μινάμπ, εκεί όπου οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις σκότωσαν 170 μαθήτριες.

Σε μια ισοπεδωμένη τάξη λοιπόν, δίπλα σε ματωμένα τετράδια και τσάντες, ξεκίνησε μια ιστορική σύσκεψη τεσσάρων γυναικών, που δεν συνήθισαν να περιμένουν άδεια για να μιλήσουν:

Η Αλεξάνδρα Κολοντάι, η πρώτη γυναίκα πρέσβειρα παγκοσμίως και Λαϊκή Επίτροπος για την Πρόνοια, δίπλα στον Λένιν, η Ρόζα Λούξεμπουργκ η «κόκκινη Ρόζα», ή «αητός της επανάστασης», ηγετική προσωπικότητα του γερμανικού προλεταριάτου, η Ντολόρες Ιμπαρρούρι, «la Pasionaria», το σύμβολο της αντίστασης, η πρώτη γυναίκα ΓΓ του ΚΚ Ισπανίας, και η Κλάρα Τσέτκιν, επιφανής παράγοντας του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος, που με δική της πρόταση καθιερώθηκε η 8η Μάρτη ως Παγκόσμια Μέρα της Γυναίκας.

Δεν μοιάζουν με φαντάσματα, αλλά σαν κάποιες που ξέρουν καλά, γιατί, πού και πότε αποφάσισαν να συναντηθούν.

Η Τσέτκιν ρώτησε χωρίς προλόγους:

«Λοιπόν; Εχουμε ακόμη την 8η Μάρτη, όπως τη σχεδιάσαμε ή την κάνανε κι αυτήν εμπορική προσφορά;»

Η Λούξεμπουργκ χαμογέλασε λοξά:

«Η ιστορία έχει χιούμορ. Την ημέρα που θελήσαμε να είναι απεργία, προσπαθούν να την κάνουν hashtag. Συμφωνείς Κλάρα;»

Εκείνη αισθάνεται την ανάγκη να διευκρινίσει, με την ελπίδα να την ακούσουν εκεί έξω: «Αυτό το καταταλαιπωρημένο γυναικείο ζήτημα, ας ξεκαθαρίσουμε γι' άλλη μια φορά πως είναι εκείνο το κοινωνικό πρόβλημα που συνθέτει την ανισοτιμία του φύλου, με το καθεστώς της ταξικής εκμετάλλευσης. Αυτό πρέπει να καταλάβουν».

Η Κολοντάι ανακάτεψε το τσάι της αργά. «Βλέπω πως οι γυναίκες σήμερα, με αγώνες, ψηφίζουν, σπουδάζουν, κυβερνούν χώρες. Υπάρχουν όλο και περισσότερες γυναίκες πρόεδροι, πρωθυπουργοί, υπουργοί, δικαστές.

Κάποτε αυτά ήταν επαναστατικά αιτήματα κι όταν τα διεκδικούσαμε, μας έλεγαν αιθεροβάμονες».

«Ναι, αλλά όμως», απάντησε η Λούξεμπουργκ, «η ύπαρξη γυναικών στην εξουσία δεν εγγυάται ότι το φύλο αναιρεί την ταξική θέση».

Η Ιμπαρρούρι, που οι συμπατριώτες της την βάφτισαν «λουλούδι του πάθους», δεν σχολίασε. Σκέφτηκε μόνο πως οι γυναίκες του 2026 μπορεί να έχουν περισσότερα δικαιώματα στα χαρτιά, έχουν όμως περισσότερη επισφάλεια στην πράξη. Μπορεί να μπήκαν μαζικά στην αγορά εργασίας, αλλά η αγορά άλλαξε μορφή. Μισθοί χαμηλότεροι, ωράρια θολά, φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων να βαραίνει πάντα τους ώμους τους.

Η Ρόζα συμβουλεύτηκε το σημειωματάριό της. «Κάπου σημείωσα πως η ισότητα μοιάζει με μετοχή, ανεβαίνει αργά και πέφτει γρήγορα στις κρίσεις».

Η Αλεξάνδρα υπενθύμισε: «Ναι, αλλά η εργασία παραμένει το κλειδί. Οσο η γυναίκα εξαρτάται οικονομικά, θα εξαρτάται και κοινωνικά. Μόνο που τώρα σ' αυτήν την εποχή η εκμετάλλευση φοράει ταγιέρ και μιλάει για "ευελιξία"».

Η Ντολόρες - αυτή που κάποτε φώναξε «Δεν θα περάσουν!» - γέλασε πικρά. «Ευελιξία; Στην εποχή μου τη λέγαμε "ανάγκη". Τώρα τη λένε "gig economy". Το ίδιο πράγμα, με καινούριο λογότυπο».

«Το θέμα είναι πως η διπλή βάρδια δεν καταργήθηκε», μονολόγησε η Αλεξάνδρα. «Απλώς κάποιοι φροντίζουν να γίνεται αόρατη».

Η Λούξεμπουργκ άλλαξε θέμα: «Εκτός από τη δουλειά, όμως, υπάρχουν κι άλλες μορφές βίας και εκμετάλλευσης, τι γίνεται με αυτές;».

Η ερώτηση αιωρήθηκε για λίγο και αμέσως μετά συμφώνησαν και οι 4... Σήμερα, για παράδειγμα, οι γυναίκες ενώ έχουν σε πολλές χώρες δικαίωμα στην άμβλωση, σε άλλες το χάνουν και κάπου αλλού προτείνεται να μπει σε... διαβούλευση. Μπορούν να μιλούν ανοιχτά για παρενόχληση, αλλά πληρώνουν συχνά το τίμημα.

«Ε βέβαια. Η ελευθερία δεν είναι μόνιμη κατάκτηση», είπε η Ιμπαρρούρι. «Είναι καθημερινή μάχη. Το μάθαμε με αίμα».

Η Τσέτκιν ανασήκωσε το φρύδι. «Βλέπω το πώς ο καπιταλισμός "χρησιμοποίησε" τον φεμινισμό. Τον πουλάει μέχρι και σε μπλουζάκια».

Η Ρόζα χαμογέλασε. «Αν ο αγώνας για τα δικαιώματα των γυναικών δεν έχει κοινωνικό - ταξικό περιεχόμενο, τότε εύκολα γίνεται αξεσουάρ. Ο βαθμός χειραφέτησης της γυναίκας αποτελεί το φυσικό μέτρο της γενικότερης χειραφέτησης. Δεν πρέπει να ξεχνιέται αυτό».

«Θα 'θελα να γινόταν να βρεθεί ένας τρόπος να μην ξεχνάνε και κάτι άλλο, πολύ σοβαρό», τις διακόπτει η Ντολόρες. «Το θέμα της βίας εναντίον τους, που δεν είναι "απόκλιση". Το βλέπουμε γύρω μας. Ριζώνει μέσα στην ανισοτιμία. Οσο δεν είναι ανεξάρτητες οικονομικά, όσο δεν υπάρχουν δημόσιες δομές προστασίας, τόσο θα εγκλωβίζονται σε κακοποιητικές σχέσεις».

«Εχεις δίκιο», της λέει η Κλάρα πιάνοντάς την απ' το χέρι: «Η βία δεν είναι "ιδιωτική υπόθεση", είναι κοινωνική ευθύνη, αλλά όμως είναι και πεδίο οργανωμένης διεκδίκησης».

Η Ιμπαρρούρι έσφιξε τα χείλη. «Κι όταν μια γυναίκα σκοτώνεται από τον σύντροφό της, να ξέρουν πως δεν είναι ιδιωτική τραγωδία. Είναι κοινωνικό σύμπτωμα».

Η Κολοντάι χαμογέλασε. «Ξέρετε τι σκέφτομαι; Αν ζούσα σήμερα, ίσως να έγραφα μανιφέστα σε αυτές τις πλατφόρμες που έχουν. Θα εξηγούσα με όλους τους τρόπους γιατί η ισότητα θα παραμένει σύνθημα, χωρίς κοινωνικές δομές στήριξης».

Το τσάι είχε σχεδόν τελειώσει. Η συζήτηση στράφηκε στις νέες γυναίκες.

«Τις βλέπω», είπε η Ιμπαρρούρι. «Τις βλέπω να παλεύουν στους δρόμους ενάντια στους πολέμους, την αδικία, την εκμετάλλευση, τη διαφθορά, για το κλίμα, για τα δικαιώματα, για την ειρήνη. Εχουν θυμό, αλλά και πίστη και χιούμορ. Είναι δυνατές και τις χαίρομαι».

Η Ρόζα συμπλήρωσε: «Χωρίς χιούμορ δεν γίνεται επανάσταση».

Η Κλάρα πρόσθεσε: «Το σημαντικό είναι να μη χαθεί η συλλογικότητα. Ο ατομικός θρίαμβος δεν σημαίνει κοινωνική αλλαγή».

Το ρολόι πλησίασε μεσάνυχτα. Η 8η Μάρτη θα ξεκινούσε σε λίγο.

«Λοιπόν, τι λέτε;» ρώτησε η Κλάρα. «Είμαστε αισιόδοξες;»

Η Ρόζα απάντησε πρώτη. «Η ιστορία δεν προχωρά ευθεία. Κάνει κύκλους. Αλλά κάθε κύκλος αφήνει κάτι πίσω».

Η Κολοντάι επεσήμανε: «Οι γυναίκες σήμερα έχουν φωνή που δεν φιμώνεται εύκολα. Αυτό είναι κατάκτηση».

Η Ιμπαρρούρι σηκώθηκε όρθια. «Και αν χρειαστεί, θα ξαναφωνάξουν. Με άλλες λέξεις. Αλλά με την ίδια ένταση. Γιατί η μεγαλύτερη ήττα δεν είναι η καταπίεση, είναι η συνήθεια».

Ο χώρος γύρω τους άρχισε να ξεθωριάζει. Οι τέσσερις μορφές έγιναν αχλύ. Εμειναν μόνο οι ματωμένες σχολικές τσάντες και οι κοριτσίστικες ζακέτες.

Εμεινε και μια φράση να αιωρείται, σαν τίτλος πρωτοσέλιδου, σαν γκράφιτι σε τοίχο, σαν μήνυμα:

Η θέση της γυναίκας σήμερα είναι αποτέλεσμα αγώνα και προϋπόθεση δημοκρατίας.

Την επόμενη μέρα, τα λουλούδια θα παραδοθούν. Οι δηλώσεις θα γίνουν. Τα hashtags θα πολλαπλασιαστούν.

Αλλά κάπου, σε μια γωνιά της Ιστορίας, θα συναντιούνται ακόμα τέσσερις ανήσυχες προσωπικότητες, με τις οποίες ταυτίστηκαν εκατομμύρια γυναίκες σ' όλο τον κόσμο, αποσπώντας στοιχεία από την προσωπικότητα και τις αντιλήψεις τους και συνδέοντας το όραμά τους με τα δικά τους οράματα.

Κι η Κολοντάι δεν θα κουραστεί να επιμένει: «Οι γυναίκες θα γίνουν ελεύθερες και ίσες, μόνο σ' έναν δίκαιο και ειρηνικό κόσμο, όπου η εργασία θα έχει κοινωνικοποιηθεί».

Οι γυναίκες αυτές μπορεί και να μην πάψουν ποτέ να ανησυχούν, αν δεν καταλάβουμε πως η 8η Μάρτη δεν είναι γιορτή, αλλά προειδοποίηση.

Πως η ισότητα δεν θα έρθει ποτέ από τα πάνω, αλλά μόνο όταν οι «από κάτω» διεκδικούν.

Θα συνεχίσουν να αγωνιούν γι' αυτόν τον παράλογο κόσμο - που έχει πάρει φωτιά από παντού - και να θέτουν το ίδιο ενοχλητικό ερώτημα:

«Και τώρα; Με τόσο θάνατο γύρω σας, τι σκέφτεστε να κάνετε με αυτό το σύστημα;».