Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Θέατρο «Βασιλάκου» (Προφήτου Δανιήλ 3 και Πλαταιών) ανεβαίνει το νέο έργο της Νεφέλης Μαϊστράλη, «Αθανασία», σε σκηνοθεσία Θανάση Ζερίτη. Η Ελλη Τρίγγου υποδύεται την ομώνυμη ηρωίδα και μαζί της είναι οι Θανάσης Βλαβιανός, Ευαγγελία Καρακατσάνη, Ειρήνη Μπούνταλη, Γιώργος Νούσης και Αλέξανδρος Τούντας.

Ενα σύγχρονο ελληνικό θεατρικό έργο που εξετάζει με σαρκασμό και συγκίνηση την ανάγκη του ανθρώπου να πιστέψει. Η «αθανασία» γίνεται σύμβολο μιας κοινωνίας που αναζητεί θαύματα ανάμεσα στις οθόνες και στα social media, αποκαλύπτοντας τον μηχανισμό κατασκευής μιας «αγιοσύνης» στην εποχή του θεάματος.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι το θεατρικό έργο κυκλοφόρησε πρόσφατα και από τις εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή».

Με αφορμή το νέο τους εγχείρημα, ο «Ριζοσπάστης» απευθύνθηκε στην Νεφέλη Μαϊστράλη και στον Θανάση Ζερίτη. Μια ενδιαφέρουσα κουβέντα για την «αθανασία», το εμπόριο ελπίδας, αλλά και τον ρόλο των social media. Βέβαια, τη συζήτησή μας δεν θα γινόταν να μην απασχολήσει και η Τέχνη με την οποία αναμετρούνται. Μια Τέχνη που δεν «βολεύεται», που σκοπό της έχει να ενισχύσει προβληματισμούς, να ενεργοποιήσει, να εμπνεύσει, να παρακινήσει...

Νεφέλη Μαϊστράλη: Συνδυαστικά προέκυψε. Με τριβέλιζε χρόνια το θέμα της πίστης ως ανθρώπινη ανάγκη, της συστηματοποιημένης θρησκείας και της πολιτικής δύναμης που έχει, των τρόπων λειτουργίας ενός εξωγενούς παράγοντα και δη πνευματικού ταγού που θα μας «λυτρώσει» απ' όλα τα δεινά, το εμπόριο που στήνεται γύρω από μια «αγιότητα», το πόσο συνδεδεμένη είναι η θρησκεία με το κράτος, καθώς και η αμύθητη περιουσία που κατέχει, παρά την οικονομική κρίση που μπορεί να έχει το ποίμνιό της. Στις «Σπυριδούλες» είχα προσεγγίσει το θέμα με επίκεντρο την ταξική ανισότητα, παραφράζοντας το «Πάτερ Ημών», ως την απέλπιδα προσπάθεια των οικιακών εργατριών να ενδυναμωθούν, κόντρα στη βαρβαρότητα που τους επιβάλλεται. Αυτήν τη φορά θέλησα να ανοίξω τη συζήτηση γύρω από την πίστη ως εμπορεύσιμο αγαθό και αντικείμενο εκμετάλλευσης. Εψαχνα μια ιστορία για να μπορώ να προσεγγίσω, να διερευνήσω και να στοχαστώ πάνω σ' αυτές τις θεματικές, και όταν ανακαλύψαμε από κοινού με τον Θανάση (σ.σ. τον σκηνοθέτη της παράστασης, Θανάση Ζερίτη) την αληθινή ιστορία της φερόμενης ως «Αγίας Αθανασίας του Αιγάλεω» και την περίπτωση του «θαυματουργού νερού» του Καματερού, είχαμε στα χέρια μας όλα εκείνα τα κομμάτια που μπορούν να μας εμπνεύσουν γύρω από το θέμα. Ωστόσο, επιλέξαμε να το φέρουμε στο σήμερα, για να υπογραμμίσουμε το επίκαιρο του ζητήματος.

Elina Giounanli/nophoto.gr

Θανάσης Ζερίτης: Η Ιστορία δείχνει ότι ο μεσσιανισμός είναι διαχρονικό φαινόμενο, και στο όνομα του όποιου θεού έχουν γίνει έκτροπα. Δεν νομίζω ότι βρισκόμαστε σε μια πιο ορθολογική περίοδο, παρόλο που η τεχνολογία κυριαρχεί. Και αυτό είναι ακόμη πιο παράδοξο και ανησυχητικό. Η τυφλή πίστη γεννά μισαλλοδοξία και φανατισμό, πέρα από κάθε λογική. Και αυτό σίγουρα βολεύει αυτούς που κινούν τα νήματα και ελέγχουν θρησκευτικούς στρατούς, δίνοντας υποσχέσεις για πνευματικά ανταλλάγματα σε μια άλλη ζωή. Στο μεταξύ, όσο βαθαίνει η οικονομική και κοινωνική κρίση, όλο και περισσότεροι κοιτάζουν προς τα πάνω για να σωθούν, αντί να κοιτάξουν δίπλα. Εμείς αυτό το «δίπλα» προσπαθούμε να κοινωνήσουμε, ώστε να περιοριστεί η αναζήτηση της ελπίδας σε σωτήρες και να ενισχυθούν η αλληλεγγύη και η αντίσταση.

- Πώς εμπλέκονται τα social media; Τι ρόλο παίζουν στο συγκεκριμένο έργο, και πώς βλέπετε τον ρόλο τους γενικότερα;

Ν. Μ.: Τα social media είναι ο χώρος όπου η Αθανασία κατορθώνει να προσηλυτίσει το ποίμνιό της, να εγκαθιδρύσει το αφήγημά της και να αποκτήσει φανατικούς οπαδούς που νιώθουν αβοήθητοι και ελπίζουν να λυτρωθούν, προσφέροντας τον οβολό τους σε μια θρησκευτική περσόνα που υποστηρίζει ότι συνομιλεί με τον Θεό. Μέσω της πλατφόρμας ανοίγεται ένας συνεχής και ανέλεγκτος δίαυλος επικοινωνίας με τους χρήστες της, ένα πεδίο συνεχούς πλύσης εγκεφάλου των υποψήφιων πιστών. Η επικοινωνία στις μέρες μας είναι ένα πολύ δυνατό «χαρτί» της άρχουσας τάξης. Δαπανώνται εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ στο χτίσιμο της δημόσιας εικόνας ενός πολιτικού προσώπου, ή στο πώς θα κατορθώσει να επηρεάσει το εκλογικό σώμα μέσω επικοινωνιακών τρικς. Τον τελευταίο καιρό σημαντικές πολιτικές αποφάσεις αναρτώνται πρώτα στα social media και στις επίσημες σελίδες των εκάστοτε προσώπων, και ύστερα ανακοινώνονται επίσημα. Η πληροφορία τρέχει, οι οθόνες είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και η συμμετοχή στα κοινά έχει σε έναν μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από την ανάρτηση της προσωπικής γνώμης σε πλατφόρμες εν είδει «δημοκρατικού» φόρουμ, όπου συνήθως διασπείρονται ψευδείς ειδήσεις ή αναλαμβάνουν δράση τρολς του διαδικτύου για να δημιουργήσουν το επικρατές αφήγημα. Είναι εν εξελίξει ο ρόλος των social media, και συχνά μου 'ρχεται στο νου το κουτί της Πανδώρας. Σε κάθε περίπτωση, είναι κοινός τόπος ότι έχουν παρεισφρήσει στις συνειδήσεις των ανθρώπων και έχουν μετασχηματίσει τους όρους του «παιχνιδιού». Το «viral» έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας, και στην ουσία αφορά μια εικόνα που καρφώνεται στον νου χιλιάδων ανθρώπων και δεν λέει να βγει...

Elina Giounanli/nophoto.gr

Θ. Ζ.: Καταπιανόμαστε με θέματα που μας καίνε, με θέματα που αισθανόμαστε ότι τη δεδομένη χρονική στιγμή πρέπει και αξίζει να ειπωθούν. Ξεκινάμε να δουλεύουμε πάνω σε ιστορίες, και όταν «σπάμε» το εξωτερικό βρισκόμαστε μπροστά στην πολιτική διάσταση των πραγμάτων, διότι εκεί εντοπίζουμε τον πυρήνα όλων. Η εκκίνησή μας με τους «Αριστερόχειρες» αφορούσε τη βαθιά πεποίθηση ότι όσα μας συμβαίνουν τη δεδομένη στιγμή σχετίζονται με την ελλιπή ή κατασκευασμένη γνώση που έχουμε για τη σύγχρονη ελληνική Ιστορία. Μια Ιστορία πολύ πιο κοντινή μας από την Ακρόπολη και πολύ πιο επιδραστική από τον Χρυσό Αιώνα του Περικλή.

Ν. Μ.: Δουλεύουμε με γνώμονα όσα μας κινούν, μας συγκινούν, μας εμπνέουν και μας συσπειρώνουν.

- «Πιστεύω σε εμάς», ακούμε στην παράσταση. Εσείς σε τι πιστεύετε; Και, τελικά, σε αυτές τις συνθήκες στις οποίες ζούμε μέχρι πού μπορούν να φτάσουν η Τέχνη και οι άνθρωποί της;

Ν. Μ.: Πιστεύω στο «εμείς», στη συλλογικότητα, στο κίνημα, στη συσπείρωση, στη ζύμωση, στην επανάσταση. Η Τέχνη είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας, ένας καθρέφτης της. Συμπορεύεται με τη ζωή και αντανακλά όσα συμβαίνουν γύρω μας. Θα φτάσει εκεί που θα φτάσουμε όλοι μαζί.

- Τι άλλο έχετε στα σκαριά ή στις σκέψεις σας; Επόμενα σχέδια;

Θ. Ζ. / Ν. Μ.: Ευχόμαστε η «Αθανασία» και οι «Σπυριδούλες» να συνεχίσουν το ταξίδι τους, και συζητάμε για μια νέα παράσταση, με φόντο το στεγαστικό!

Elina Giounanli/nophoto.gr