Στον «ξένο αχυρώνα» του εργάσιμου χρόνου είπαν να στήσουν τον ψευτοκαβγά τους το ΠΑΣΟΚ με τη ΝΔ, ύστερα από την «ιδέα» που είχε ο Ανδρουλάκης για τη λεγόμενη «4ήμερη εργασία». Βέβαια, όταν ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και άλλα κόμματα - παράγοντες που κυβέρνησαν μιλούν για τον εργάσιμο χρόνο, περισσότερο μοιάζει με «επιστροφή στον τόπο του εγκλήματος». Κι αυτό γιατί κατά σειρά οι κυβερνήσεις ΝΔ - ΠΑΣΟΚ - ΣΥΡΙΖΑ εδώ και δεκαετίες με πλειάδα νόμων διέλυσαν οτιδήποτε θύμιζε σταθερό ημερήσιο εργάσιμο χρόνο, πάντα με «ευαγγέλιο» τις στρατηγικές κατευθύνσεις της ΕΕ.

Με δικούς τους νόμους εφαρμόζονται όλα τα «μοντέλα» ευελιξίας και διευθέτησης, υπερασπιζόμενοι όλοι μαζί την Οδηγία της ΕΕ για τη λεγόμενη «11ωρη ανάπαυση», δηλαδή για τη 13ωρη δουλειά.

Με δικούς τους νόμους επιβλήθηκαν δεκάδες τρόποι αυξομείωσης του εργάσιμου χρόνου, δόθηκαν οι δυνατότητες στην εργοδοσία να τον ξεχειλώνει και να τον ρυθμίζει ανάλογα με το τι εξυπηρετεί κάθε φορά την κερδοφορία της και την ανταγωνιστικότητά τις, τις ανάγκες δηλαδή της «αυξημένης παραγωγικότητας» κάθε λεπτό και δευτερόλεπτο.

Με νόμους των ΝΔ - ΠΑΣΟΚ - ΣΥΡΙΖΑ κατάντησε «μακρινή ανάμνηση» η κυριακάτικη αργία για μια σειρά κλάδους, την ίδια στιγμή που οι συνδικαλιστές τους σε μια σειρά σωματεία υπογράφουν αίσχη, όπως τα 16ωρα και τα 6ήμερα στα ξενοδοχεία.

Η δε πρόταση για την «4ήμερη εργασία», που τώρα (ξανα)ανακάλυψε το ΠΑΣΟΚ, έχει ήδη ψηφιστεί με τον περιβόητο νόμο Χατζηδάκη που προβλέπει τη διευθέτηση του εργάσιμου χρόνου με 4ήμερη - 10ωρη δουλειά χωρίς αμοιβή των υπερωριών, νόμος ο οποίος είχε ψηφιστεί στο 70% και από το ΠΑΣΟΚ.

Ποιο είναι όμως το βασικό κριτήριο για το οποίο κοκορομαχούν ΝΔ - ΠΑΣΟΚ αλλά και η υπόλοιπη σοσιαλδημοκρατία γύρω από τον εργάσιμο χρόνο; Εδώ είναι εξαιρετικά διαφωτιστική η ανάρτηση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Ν. Ανδρουλάκη, που σημειώνει ότι «το 35ωρο δεν είναι απλώς ένα κοινωνικό μέτρο, μπορεί να γίνει μοχλός αύξησης της παραγωγικότητας. Οταν η εργασία οργανώνεται καλύτερα, όταν ενισχύονται οι δεξιότητες και αξιοποιείται η τεχνολογία, η απόδοση ανά ώρα αυξάνεται και η οικονομία γίνεται πιο αποτελεσματική συνολικά».

Εκεί ακριβώς βρίσκεται το κλειδί: Στο με ποιους «σύγχρονους» και ...καινοτόμους τρόπους μπορεί σήμερα να ρυθμιστεί και να διευθετηθεί ο εργάσιμος χρόνος ώστε να ανέβει η παραγωγικότητα της εργασίας, για την οποία όλοι συνηγορούν πως είναι εξαιρετικά χαμηλή, με πρώτο «βιολί» τον ίδιο τον ΣΕΒ.

Βεβαίως, ενώ θα μπορούσε να αποτελεί στοιχείο προόδου η δυνατότητα να παράγονται περισσότερα αγαθά σε λιγότερο χρόνο, ώστε οι εργαζόμενοι να απολαμβάνουν περισσότερο ποιοτικό ελεύθερο χρόνο, είναι καθαρό ότι στην καπιταλιστική οικονομία η παραγωγικότητα της εργασίας προϋποθέτει ένταση της εκμετάλλευσης.

Αυτό αποδεικνύει και η ευρωπαϊκή πείρα - την οποία επικαλείται το ΠΑΣΟΚ - από μια σειρά χώρες που εφαρμόστηκε «πειραματικά» η 4ήμερη δουλειά, με αποτέλεσμα την ακόμα μεγαλύτερη εντατικοποίηση της εργασίας. Μάλιστα, στα «μοντέλα» που επικαλείται ο Ανδρουλάκης υπάρχουν συγκεκριμένες «ρήτρες παραγωγικότητας», που προβλέπουν ότι σε λιγότερες ώρες οι εργαζόμενοι θα πρέπει να βγάζουν περισσότερη δουλειά, κάτι που σημαίνει μεγαλύτερη φθορά της εργατικής δύναμης.

Επομένως, όταν τμήματα του κεφαλαίου και αστικά κόμματα μιλούν για άνοδο της παραγωγικότητας, δεν ενδιαφέρονται για το εύρος των κοινωνικών αναγκών που θα μπορούσαν να καλυφθούν, αλλά για τη μεγέθυνση της κερδοφορίας, του ποσοστού κέρδους, πηγή της οποίας είναι η εκμετάλλευση.

Για αυτό σπάνε τα κεφάλια τους γύρω από το ποιο «μοντέλο οργάνωσης της εργασίας» είναι το πιο «αποδοτικό» σε κάθε φάση της οικονομίας: Είτε είναι 4ήμερο - 10ωρο, είτε είναι 32ωρο, είτε 5ήμερο - 13ωρο, σε έναν ή πολλαπλούς εργοδότες κ.ο.κ.

Γι' αυτό ο σταθερός ημερήσιος εργάσιμος χρόνος αποτελεί πλέον «μουσειακό έκθεμα» και θεωρείται παρωχημένος, ενώ «σύγχρονη» θεωρείται η δουλειά με «μέσους όρους»: «Κατά μέσο όρο» να προκύπτει ένα «8ωρο» σε βάθος 6μήνου ή ακόμα και σε ετήσια βάση, «κατά μέσο όρο» να βγαίνουν τα ρεπό και οι άδειες...

Τελικά, αυτά που για την εργοδοσία, τις κυβερνήσεις και την ΕΕ είναι «καινοτόμες» λύσεις και που στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο θολώνουν διαρκώς τα όρια μεταξύ εργάσιμου και μη εργάσιμου χρόνου, για τον εργαζόμενο σημαίνουν στην πράξη ότι η ίδια η ζωή του οργανώνεται με «μέσους όρους», σμπαραλιάζοντας την καθημερινότητά του, διαλύοντας τον οποιοδήποτε προγραμματισμό και αναθέτοντας στην εργοδοσία να κανονίζει πότε και πόσος θα είναι ο ελεύθερος χρόνος.

Δεν πρέπει να θεωρείται ακόμα τυχαίο ότι αυτή η συζήτηση περί «4ήμερης εργασίας» συνδέεται από οικονομικούς αναλυτές με τη λήψη μέτρων μπροστά στη διαφαινόμενη ύφεση της καπιταλιστικής οικονομίας.

Για παράδειγμα, στις Φιλιππίνες πάρθηκε σχετική απόφαση, με σκοπό το κλείσιμο των κτιρίων και τη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και λειτουργικού κόστους των ομίλων. Υπενθυμίζεται ότι με παρόμοιο κριτήριο την περίοδο της πανδημίας επιχειρηματικοί όμιλοι εφάρμοσαν ευρέως την τηλεργασία και «υβριδικά» μοντέλα, θωρακίζοντας την ανταγωνιστικότητά τους μέσω της διευθέτησης του εργάσιμου χρόνου και της διαθεσιμότητας των εργαζομένων για δουλειά από όπου και για όσο τους ζητηθεί.

Οποιαδήποτε πρόταση λοιπόν έχει στον πυρήνα της «πώς οι επιχειρήσεις θα βγάλουν περισσότερα κέρδη», είναι από χέρι αντεργατική. Για αυτό, άλλωστε, «ζυγισμένοι - στοιχισμένοι» η κυβέρνηση, το ΠΑΣΟΚ, ο ΣΥΡΙΖΑ και όλα τα αστικά κόμματα βγάζουν ...σπυριά με τις διεκδικήσεις για 7ωρο - 5ήμερο - 35ωρο, κατοχυρωμένο με ΣΣΕ και με αυξημένες αμοιβές.

Αυτή η διεκδίκηση είναι η μόνη που απαντάει στη σύγχρονη ανάγκη για σταθερό και κατοχυρωμένο ελεύθερο χρόνο για όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από τις «ανάγκες της επιχείρησης», τις «προτεραιότητες της παραγωγής», τα «οικονομικά πλάνα και τα χρονοδιαγράμματα που πρέπει να βγουν». Φωτίζει ότι για να κερδίσουν οι εργαζόμενοι, πρέπει να χάσει το κεφάλαιο, σε σύγκρουση με το σύστημα της εκμετάλλευσης.

Η εργατική τάξη πρέπει να απορρίψει το «δίλημμα» με ποιο «μείγμα» η εργοδοσία θα κάνει πιο «αποδοτική» την εκμετάλλευσή της, ειδικά στις σημερινές συνθήκες της πολεμικής προετοιμασίας. Η διέξοδος για δουλειά με σύγχρονους όρους βρίσκεται στον δρόμο της ανατροπής, ενάντια στον πόλεμο και την εκμετάλλευση, βάζοντας στο στόχαστρο τον πραγματικό αντίπαλο, το κεφάλαιο και το σύστημα του κέρδους.