Ο «Ριζοσπάστης» συνομίλησε για όλα αυτά με τον Μάριο Ταβερνάρη, μέλος της Επιτροπής Περιοχής Κρήτης του ΚΚΕ, επικεφαλής της Επιτροπής Πολιτισμού της και συντελεστή της θεατρικής παράστασης.

- Πώς δημιουργήθηκε η θεατρική ομάδα του ΚΚΕ και της ΚΝΕ Χανίων και για ποιον σκοπό; Ποια η διαφορά αυτής της θεατρικής ομάδας από άλλες θεατρικές ομάδες;

- Η θεατρική ομάδα συστήθηκε για πρώτη φορά το 2011, στο πλαίσιο του 37ου Φεστιβάλ. «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» είναι η πέμπτη κατά σειρά μεγάλη θεατρική παράσταση, ανάμεσα σε δεκάδες δρώμενα και αφιερώματα που επιμελήθηκε αυτά τα χρόνια σε σταθμούς δράσης του Κόμματος. Από την αρχή της διαδρομής της, όλη η δραστηριότητά της ήταν πάντα μέρος του πολιτικού ανοίγματος της Οργάνωσης. Ετσι, για παράδειγμα, το 2013, εν μέσω της καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης, η ομάδα ανέβασε την «Αγία Ιωάννα των Σφαγείων» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, ρίχνοντας φως στον μηχανισμό της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Αντίστοιχα, το 2018, μπροστά στην επέτειο των 100 χρόνων του Κόμματός μας, ανεβάσαμε το «Μυστήριο Μπουφ» του Βλάντιμιρ Μαγιακόφσκι, ένα έργο - ύμνο στον ιστορικό υλισμό και στο «βασίλειο» της ελευθερίας, τον κομμουνισμό.

Από αυτή την άποψη, η ομάδα μας είναι ταγμένη στην υπόθεση της στρατευμένης τέχνης. Δηλαδή σε μια τέχνη που δεν στέκεται αμέτοχη απέναντι στα μεγάλα ζητήματα της εποχής, αλλά επιδιώκει να τα φωτίσει από τη σκοπιά της κοινωνικής προόδου, να τα ερμηνεύσει και να παρέμβει πάνω τους μέσα από τη διεισδυτική δύναμη του θεάτρου. Αυτό είναι και ένα βασικό στοιχείο που τη διαφοροποιεί από άλλες θεατρικές ομάδες. Η πυξίδα μας αυτή δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο των έργων που επιλέγουμε, αλλά και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουμε. Κάθε φορά που καταπιανόμαστε με ένα έργο, εκτός από τη συλλογική δουλειά, το πείσμα και το μεράκι μας, παλεύουμε να βρούμε τα ρυάκια του κειμένου που εκβάλλουν έως το σήμερα, επιχειρώντας μια βαθιά βουτιά στην κοσμοθεωρία μας, την Ιστορία, το Πρόγραμμα του Κόμματος και τις σύγχρονες επεξεργασίες του.

Παρόλο λοιπόν που είμαστε μια ερασιτεχνική ομάδα, δεν ανεβαίνουμε στη σκηνή να πούμε τα λόγια ενός θεατρικού κειμένου. Επιδιώκουμε να μπούμε στην καρδιά του και να δώσουμε τον δικό μας παλμό, τον παλμό της εποχής μας. Πολλοί μας λένε - και οπωσδήποτε καμαρώνουμε για αυτό - πως οι παραστάσεις μας είναι ένα ιδεολογικό μάθημα «αλλιώς». Πριν όμως παρουσιάσουμε αυτό το μάθημα, επιβάλλεται να έχουμε κατακτήσει, πρώτα εμείς, όλες του τις πλευρές. Οχι αφηρημένα, βέβαια. Διαφορετικά θα παρουσιάζαμε κάτι άκαμπτο, άγευστο και στεγνό. Λογαριαζόμαστε μαζί του μέσα από τη θεατρική πράξη, τις ασκήσεις και τον αυτοσχεδιασμό.

- Πώς και γιατί επιλέξατε αυτό το θεατρικό έργο στη συγκεκριμένη περίοδο; Η επικαιρότητά του σχεδόν 70 χρόνια από τότε που γράφτηκε είναι χαρακτηριστική. Ποιο είναι το βασικό μήνυμα της παράστασης;

- «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη βρισκόταν για χρόνια στο συρτάρι της ομάδας. Τον προηγούμενο χρόνο, όλα έδειχναν πως δεν μπορούσαμε να καθυστερούμε άλλο και στρωθήκαμε στη δουλειά.

Σε έναν κόσμο που φλέγεται, που η γενίκευση του ιμπεριαλιστικού πολέμου βρίσκεται μπροστά μας και το αστικό κράτος δρασκελίζει με θράσος από την εμπλοκή στη συμμετοχή, το έργο αυτό αποτέλεσε έναν από τους κρίκους στην αλυσίδα των πολύμορφων πρωτοβουλιών που παίρνουν οι Κομματικές Οργανώσεις της Κρήτης ενάντια στην εμπλοκή και τις βάσεις του θανάτου.

Οπως κάθε σπουδαίο καλλιτεχνικό έργο, έτσι και «ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» έχει πολλά επίπεδα ανάγνωσης. Αν όμως, κάτω από αυτές τις στρώσεις, ψάξει κανείς τον πυρήνα του, θα βρει στο αφηγηματικό τόξο του έργου τη μετάβαση από την ειρήνη με το πιστόλι στον κρόταφο στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Το οργανικό πέρασμα από το τουριστικό θαύμα και την «ασφάλεια των συμμάχων» στη βιομηχανία του πολέμου. Ο Καμπανέλλης, 70 χρόνια μετά, όντως κάνει σκόνη τα επιχειρήματα που σήμερα ζεσταίνονται ξανά με ζήλο περί ΝΑΤΟικής ασφάλειας και «ουδετερότητας» στην εμπλοκή, όπως μάλιστα μονότονα επαναλαμβάνει ο ένας από τους δύο κεντρικούς ήρωες του έργου. Το μήνυμά του από τότε έως σήμερα εξακολουθεί να ηχεί, τραγικά επίκαιρο: Ο πόλεμος δεν είναι παρέκκλιση στον καπιταλισμό. Είναι η συνέχεια της ανάπτυξής του με άλλα μέσα. Η άλλη όψη του ίδιου βάρβαρου νομίσματος.

Το έργο, καμωμένο κυρίως από αντιήρωες, και μέσα από τη δική μας σκηνοθετική ματιά σπρώχνει σε δύο σκέψεις. Αφενός πως οι αντιφάσεις τους, που αντανακλούν τον γερασμένο κόσμο τους, δείχνουν πως δεν είναι ανίκητοι, αφετέρου πως οι λαοί έχουν κάθε συμφέρον να μη στοιχηθούν κάτω από ξένες σημαίες που υψώνουν οι κάθε λογής άρχοντες. Και αυτό, εβδομήντα χρόνια μετά, παραμένει το πιο επίκαιρο πολιτικό μήνυμα που μπορούμε να στείλουμε.

- Η τέχνη και συγκεκριμένα το θέατρο αποτελούν τρόπο αφύπνισης του λαού και των εργαζομένων σε συνθήκες πολεμικής εμπλοκής της χώρας;

- Εξαρτάται για ποια Τέχνη μιλάμε. Υπάρχει η Τέχνη που ακονίζει την ταξική σκέψη, σκαρφαλώνοντας κόντρα στο ρεύμα της κυρίαρχης ιδεολογίας. Υπάρχει όμως και Τέχνη που χειραγωγεί, σκεπάζει, εξαγριώνει, συνθλίβει, έμμεσα ή άμεσα. Εμείς παλεύουμε να είμαστε με την πρώτη: Αυτή που παίρνει θέση, ακόμα και τον καιρό που τα όπλα των ιμπεριαλιστών είναι ακόμα στις θήκες τους.

Στη φάση βέβαια του ιμπεριαλιστικού πολέμου, όπου οι αντιθέσεις μεγεθύνονται και το κεφάλαιο δεν αφήνει έγκλημα σε βάρος του λαού ανεκμετάλλευτο, η Τέχνη και το Θέατρο μπορούν και οφείλουν να γίνονται όχι μόνο πηγές προβληματισμού, αλλά και φλόγες ανάτασης και τόλμης του αγώνα του λαού.

- Τι συναισθήματα και απόηχο σας άφησαν οι πρώτες θεατρικές παραστάσεις; Η μαζική συμμετοχή του κόσμου σάς δίνει κίνητρο για ακόμα περισσότερες παραστάσεις σε περισσότερες περιοχές και για μεγαλύτερο διάστημα;

- Πραγματοποιήσαμε δύο παραστάσεις στα Χανιά και από μία στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο, και όπως αποδείχθηκε, τελικά ήταν πολύ λίγες μπροστά στη θερμή ανταπόκριση του κόσμου. Κι αυτή η ανταπόκριση δεν επιβεβαιώνει μόνο την επιλογή μας, επιβεβαιώνει την απαίτηση για μια Τέχνη που κεντρίζει, που φλογίζει το πείσμα. Αν καταφέραμε να συντονιστούμε με τις ανάγκες, αυτό είναι που πραγματικά μας γεμίζει υπερηφάνεια και θάρρος. Ηταν ένα δύσκολο ταξίδι, με τα μέλη του θιάσου να μη λυπούνται την κούραση, κουβαλώντας παράλληλα τα καθήκοντά τους στο Κόμμα και στο κίνημα, με συντροφικότητα και προσήλωση. Ολα, λοιπόν, δείχνουν πως πρέπει να προχωρήσουμε σε έναν δεύτερο γύρο παραστάσεων και αυτό είναι ήδη στα σκαριά.

Αν μου επιτρέπεται για το τέλος, να ευχαριστήσουμε θερμά κάθε σύντροφο και φίλο που συνέβαλε στην πραγματοποίηση της παράστασης και ειδικά την χορογράφο Κωνσταντίνα Μικρούτσικου, που βάδισε μαζί μας αυτό το ταξίδι από την πρώτη στιγμή, συμβάλλοντας καθοριστικά στη σκηνική κίνηση της παράστασης, καθώς και για την παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης του μουσικού θέματος «Moderato» του Θάνου Μικρούτσικου.

Η ημερίδα επιδιώκει να ανοίξει τη συζήτηση γύρω από τις εμφανείς και τις αθέατες μορφές λογοκρισίας που επηρεάζουν την καλλιτεχνική έκφραση στον κινηματογράφο και στον ευρύτερο οπτικοακουστικό χώρο.

«Από την ιστορική διαδρομή της λογοκρισίας έως τις σύγχρονες και συχνά αόρατες μορφές της - όπως η θεσμική κατεύθυνση, η πίεση της αγοράς, η αλγοριθμική επιλογή και η αυτολογοκρισία - η ημερίδα στοχεύει να αναδείξει τους μηχανισμούς που διαμορφώνουν το περιεχόμενο, τη μορφή και τη διακίνηση των έργων σήμερα. Θα παρουσιαστούν θεματικές εισηγήσεις, με ιστορικές, θεωρητικές, νομικές αλλά και βιωματικές προσεγγίσεις, με στόχο την πυροδότηση ενός ουσιαστικού διαλόγου για τα όρια, τις πιέσεις και τις δυνατότητες της καλλιτεχνικής δημιουργίας σήμερα, σε ένα περιβάλλον όπου η λογοκρισία δεν επιβάλλεται μόνο ως απαγόρευση, αλλά λειτουργεί μέσα από πιο σύνθετους και διάχυτους μηχανισμούς», σημειώνει η Ενωση Σκηνοθετών - Δημιουργών.

Η είσοδος είναι ελεύθερη. Το αναλυτικό πρόγραμμα θα ανακοινωθεί σύντομα.