Η ατμόσφαιρα στο Θυσιαστήριο γεμάτη από εκείνη την ιερή ευλάβεια που αρμόζει σε όσους δεν λύγισαν, σ' όσους δεν έδωσαν «ούτε σπιθαμή» απέναντι στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Μια μικρή κοπέλα ρωτάει τους γονείς της, δείχνοντας τον τοίχο που ακόμα μοιάζει να αντηχεί τις ριπές: «Εκεί τους εκτελέσανε; Σε αυτόν εκεί τον τοίχο; Γιατί το έκαναν αυτό;». Η απάντηση, κοφτή και καθαρή σαν το ατσάλι, δεν αφήνει περιθώρια για τις θολές αναγνώσεις των «αντικειμενικών» ιστορικών του συστήματος: «Γιατί ήταν κομμουνιστές».

Σε αυτήν τη φράση συμπυκνώνεται όλη η αλήθεια που προσπαθεί μάταια να θάψουν η αστική τάξη, η ΕΕ και οι παρατρεχάμενοι παραχαράκτες τους κάτω από τον μανδύα της ανιστόρητης θεωρίας των «δύο άκρων». Δεν ήταν απλώς «θύματα του πολέμου», ούτε είναι «μουσειακά εκθέματα» μιας άλλης εποχής, όπως παρουσιάζουν τους 200 τα τσιράκια του συστήματος. Ηταν η εμπροσθοφυλακή του λαού, που έπεσε για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες, για μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Το Σκοπευτήριο «βοά» από ζωή. Εκεί όπου κάποτε οι δήμιοι έστηναν τον θάνατο, τώρα στήθηκαν οι χώροι των παιδιών, τα γέλια της νεολαίας, οι συζητήσεις για τις νέες μάχες.

«Κοίτα πόση ζωή έχει σήμερα εδώ... Εκεί που κάποτε σε φέρναν για εκτέλεση», λέει ένα αγόρι στην κοπέλα που βαδίζει μαζί του. «Μήπως για αυτήν ακριβώς τη ζωή δεν πάλεψαν κι εκείνοι;», του απαντά αυτή, πιάνοντάς του το χέρι σφιχτά.

Και μετά, η στιγμή που η συγκίνηση γίνεται παλμός και η ανάμνηση γίνεται έφοδος.

Η είσοδος των μπλοκ της ΚΝΕ. Οι κόκκινες σημαίες να σχίζουν τον ουρανό της Καισαριανής και τα συνθήματα να δονούν την ατμόσφαιρα: «ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, ΟΠΛΑ, ΔΣΕ - Δόξα και τιμή στο ΚΚΕ» και «Ενας αιώνας αγώνας και θυσία, το ΚΚΕ στην πρωτοπορία». Είναι η φλόγα που βλέπεις στα πρόσωπα αυτών των παιδιών, η ίδια άσβεστη φλόγα που έκαιγε στα μάτια των 200 όταν αρνούνταν να υπογράψουν «δήλωση μετανοίας». Το Σκοπευτήριο γέμισε από τα πρωτοπόρα νιάτα που έχουν σκοπό ζωής τη συνέχιση του αγώνα των συντρόφων τους, που στάθηκαν λεβέντικα, αγέρωχα απέναντι από τις κάννες του εχθρού. Και το μέσα σου αγαλλιάζει, γιατί ξέρεις ότι η σκυτάλη βρίσκεται σε δυνατά κι αποφασισμένα χέρια.

Λίγο πριν αρχίσει η ομιλία του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα, μια έφηβη που περιηγείται μαζί με τη μητέρα της στον χώρο όπου βρίσκονται οι στήλες με τα ονόματα των εκτελεσθέντων, ρωτά τη μητέρα της με εκείνη την αφοπλιστική ειλικρίνεια της νιότης: «Αυτά γιατί δεν μας τα μαθαίνουν στο σχολείο;».

Κι εκείνη της απαντά: «Γιατί δεν τους συμφέρει, παιδί μου. Γιατί την Ιστορία τη γράφουν και τη διαδίδουν οι "νικητές" κατά πώς τους βολεύει. `Η τουλάχιστον έτσι νομίζουν. Γιατί ό,τι γράφεται με το αίμα της εργατικής τάξης δεν ξεγράφει, ό,τι και να κάνουν».

Ενας άντρας, με τα μαλλιά του πια άσπρα, κρατά τον «Ριζοσπάστη» και στέκεται μπροστά στη γιγαντοοθόνη που έχει στηθεί στον χώρο, κοιτάζοντας ευλαβικά τη μία εκ των φωτογραφιών των 200. «Διαβάζοντας την Ιστορία του κόσμου σε μικρά ονόματα», έγραφε η λεζάντα. «Α, ρε σύντροφοι, εσείς μας δείξατε τον δρόμο», μονολογά.

Η εκδήλωση αποτέλεσε προσκλητήριο μάχης. Στα πηγαδάκια των νέων εργαζομένων η κουβέντα γυρνούσε συνεχώς στην επερχόμενη απεργία της Πρωτομαγιάς. Με το ένθετο βιβλιαράκι «κάθε τραγούδι και μια ιστορία των αγώνων της εργατικής τάξης» στα χέρια, οι συζητήσεις άναψαν.

«Φέτος θα πλημμυρίσει ο τόπος», λένε οι νέοι, συνδέοντας το χρέος προς τους «αλύγιστους» με το καθήκον της εργατικής τάξης στο σήμερα να σπάσει τα δεσμά της εκμετάλλευσης και της ιμπεριαλιστικής εμπλοκής.

«Από δω ως εκεί ήταν που τους πυροβολούσαν, φαντάσου...», κουβεντιάζουν δύο επισκέπτες, μετρώντας τα βήματα του μαρτυρίου. «Τέτοια ήταν η λύσσα τους και τι κατάλαβαν; Εμείς γίναμε περισσότεροι».

Αυτή είναι η τελική νίκη των 200. Οτι παρά τις εκτελέσεις, παρά τη λάσπη δεκαετιών, το Κόμμα τους είναι εδώ, ζωντανό, δυνατό, καθοδηγητής των εργατικών - λαϊκών στρωμάτων. Γι' αυτό πορευόμαστε όρθιοι, όπως εκείνοι. Με την αισιοδοξία που πηγάζει από τη γνώση της Ιστορίας και τη δύναμη του δίκιου μας.

RIZOSPASTIS

Ενας προβολέας ζωντανεύει πάνω στην πέτρα τη φωτογραφία με τα πρόσωπα των συντρόφων μας που περήφανα βάδιζαν προς το απόσπασμα. Μέσα στη νύχτα οι φιγούρες μοιάζουν να βγαίνουν από τον τοίχο, για να περπατήσουν ξανά τη γη που πότισαν με το αίμα τους.

Ο κόσμος που περνά από το σημείο σταματά απότομα. Η σιωπή μεστή, γεμάτη σεβασμό. Ανθρωποι κάθε ηλικίας στέκονται για ώρα, με τα μάτια καρφωμένα στις μορφές που τρεμοπαίζουν πάνω στις οπές της πέτρας.

«Δες τους...», λέει χαμηλόφωνα ένας άντρας στη γυναίκα του. «Κοίτα πώς περπατάνε. Σαν να πηγαίνουν για δουλειά και όχι για θάνατο. Τι ψυχή είχαν αυτοί οι άνθρωποι;».

Μια γυναίκα πλησιάζει ευλαβικά τον τοίχο όπου προβάλλεται η φωτογραφία. Απλώνει το χέρι της και ακουμπά τους συντρόφους. Κλείνει τα μάτια για μια στιγμή... Σαν να θέλει να νιώσει τον παλμό εκείνης της αγέρωχης πορείας...

Λίγο πιο πέρα, ένας πατέρας δείχνει με το δάχτυλο στην κόρη του: «Τους βλέπεις; Αυτοί εδώ είναι που σου έλεγα. Ούτε ένας δεν χαμήλωσε το κεφάλι».

Μια παρέα φοιτητών κάθεται κατάχαμα μπροστά στην προβολή. «Είναι ανατριχιαστικό», ψιθυρίζει μια κοπέλα. «Σαν να μας βλέπουν. Σαν να ξέρουν ότι τόσος λαός είναι σήμερα εδώ», συνεχίζει. «Και σαν να μας λένε: Εμείς κάναμε το καθήκον μας, σειρά σας τώρα...», αποκρίνεται όλο νόημα ένα αγόρι που είναι δίπλα της.

Κι έτσι, στο φως του προβολέα, τα πρόσωπα των συντρόφων έγιναν ξανά ένα με όλο τον λαό που βρέθηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, υπενθυμίζοντας πως ο δρόμος που διάλεξαν εκείνο το πρωινό του Μάη παραμένει ο μόνος δρόμος που αξίζει να βαδίζει κανείς.

Φεύγοντας από το σημείο δεν νιώθεις βάρος από τη θυσία. Νιώθεις δύναμη.

Γιατί οι 200 δεν είναι πίσω μας, στις σελίδες της Ιστορίας. Είναι μπροστά μας, στις απεργίες, στους δρόμους, στις καθημερινές μάχες για το δίκιο της εργατιάς. Και όπως έδειξε τούτη η νυχτιά, ένα είναι σίγουρο: Πως αυτό το δίκιο θα νικήσει!