Στο πλαίσιο αυτό, συζητάμε με τον Σπύρο Ματσάγγα, πρόεδρο του Σωματείου Φαρμακοϋπαλλήλων Ηπείρου, μέλος της διοίκησης του Εργατικού Κέντρου Ιωαννίνων και της Ομοσπονδίας Φαρμάκου, και με τον Χρήστο Ψόχιο, μέλος της διοίκησης του σωματείου. Μέσα από τη συζήτηση αναδεικνύεται ένα παράδειγμα υψηλής οργάνωσης και ταξικής συσπείρωσης: Πώς «χτίζεται» εμπιστοσύνη, πώς σπάει ο φόβος και πώς η εργοδοσία βρίσκει «τοίχο» όταν απέναντί της έχει σωματείο «παρόν» σε κάθε χώρο δουλειάς και για κάθε πρόβλημα. Την ίδια στιγμή, μέσα από τη δράση τους ανοίγουν τη συζήτηση για το Φάρμακο και την Υγεία ως κοινωνικό αγαθό, συμβάλλοντας στο να κατευθύνεται η πάλη για το μεροκάματο και τις συνθήκες δουλειάς σε σύγκρουση με το κέρδος που τσακίζει συνολικά τον κλάδο και τη ζωή τους.

Ο κλάδος του Φαρμάκου στα Γιάννενα, όπως περιγράφουν, περιλαμβάνει τέσσερις φαρμακαποθήκες, μία φαρμακοβιομηχανία και αρκετά φαρμακεία. Συνολικά οι εργαζόμενοι σήμερα είναι γύρω στους 350. Εκείνο που ξεχωρίζει, όμως, είναι το επίπεδο οργάνωσης: Στις φαρμακαποθήκες το ποσοστό μελών στο Σωματείο φτάνει στο 90%-95%, ενώ στα φαρμακεία, με όλες τις δυσκολίες από τις μετακινήσεις προσωπικού, τα εγγεγραμμένα μέλη κινούνται πάνω από 70%. Αυτό αποτυπώθηκε και στις τελευταίες αρχαιρεσίες, όπου από τους περίπου 330 καταγεγραμμένους εργαζόμενους τότε, ψήφισαν οι 235 (71,2%).

Το «πώς» έγιναν κατορθωτά τα παραπάνω έχει συγκεκριμένη απάντηση: Συχνές συνεδριάσεις της διοίκησης, τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, καθημερινή επικοινωνία και συνεχής εικόνα για το τι γίνεται σε κάθε χώρο. «Να γνωρίζουμε και με το μικρό όνομα όλους τους εργαζόμενους», λένε χαρακτηριστικά. Η παρουσία του σωματείου δεν μένει σε «ανακοινώσεις από απόσταση». Είναι πρακτική και σταθερή: Εξω από τις πύλες, με υλικό και κουβέντα, με παρέμβαση όταν υπάρχει απόλυση, όταν αλλάζουν συμβάσεις, όταν προκύπτει απλήρωτη εργασία. «Τα προβλήματα τα γνωρίζεις όταν σε ειδοποιούν οι ίδιοι», σημειώνουν - κι αυτό προϋποθέτει το χτίσιμο της εμπιστοσύνης, μέσα από τη συνέπεια, την ανιδιοτέλεια, τη δράση.

Σημαντικό είναι ότι αυτή η δουλειά δεν γίνεται μόνο «εκεί που υπάρχουν δυνάμεις». Χαρακτηριστικό παράδειγμα η φαρμακοβιομηχανία «HELP», όπου στο παρελθόν οι εργαζόμενοι ήταν απλήρωτοι για μεγάλο διάστημα. Το σωματείο στάθηκε στο πλευρό τους, άνοιξε κόντρα με τη διοίκηση, έβγαλε ανακοινώσεις και προσέφυγε στον επόπτη εργασίας. Η ουσία δεν ήταν μόνο η αποκατάσταση της αδικίας, αλλά το ότι οι εργαζόμενοι κατάλαβαν στην πράξη πως έχουν αποκούμπι. Από τότε η συμμετοχή τους στις συλλογικές διαδικασίες ενισχύθηκε αισθητά, δείχνοντας ότι η σταθερή παρουσία σπάει στην πράξη την απογοήτευση και την ανασφάλεια.

Η λογική αυτή φαίνεται πιο καθαρά στις φαρμακαποθήκες: Η ταξική πάλη στους χώρους δουλειάς δεν «σιγάζει» ποτέ, γιατί η εργοδοτική επιθετικότητα είναι διαρκής. «Δουλέψαμε μέσα από συσκέψεις στον χώρο δουλειάς... ανά φαρμακαποθήκη κάναμε πολλές», υπογραμμίζουν. Στη μεγαλύτερη αποθήκη της πόλης, εκεί που «δεν κινούταν φύλλο», η αλλαγή ήρθε όταν σε κλαδική απεργία «έκλεισε ο χώρος δουλειάς». Αυτό θορύβησε τη διοίκηση: Κατατέθηκαν αιτήματα, λύθηκαν προβλήματα και δόθηκαν αυξήσεις. Εδώ βγαίνει και το συμπέρασμα που επιμένουν να επαναλαμβάνουν: Στις φαρμακαποθήκες, οι αυξήσεις και οι βελτιώσεις δεν ήρθαν ως «δώρο», αλλά ως αποτέλεσμα οργάνωσης, συζήτησης και σύγκρουσης.

Κομβικό στοιχείο στον τρόπο δουλειάς του σωματείου, επισημαίνει ο Χρήστος, είναι η συγκρότηση της διοίκησης. «Πρώτο μέλημά μας ήταν να έχουμε στη διοίκηση άτομα από όλους τους χώρους δουλειάς». Παλιότερα, όταν υπήρχε εκπροσώπηση μόνο από έναν - δύο χώρους, «δεν μπορούσε να γίνει δουλειά ουσιαστικά». Σήμερα υπάρχουν μέλη στους περισσότερους χώρους, μεταφέρουν καθημερινά ζητήματα και - κυρίως - δίνουν το παράδειγμα της σύγκρουσης. «Κάποιοι από μας μπήκαν μπροστά γιατί δεν γίνεται αλλιώς, και αυτό λειτούργησε ως παράδειγμα».

Χαρακτηριστικό είναι και το παράδειγμα στη «New Pharm», όπου ένα καλοκαίρι υπήρχαν σοβαρά προβλήματα με ωράρια και άδειες, σε συνθήκες αυξημένου φόρτου. Εγινε σύσκεψη, πάρθηκε συλλογική απόφαση, τέθηκαν συγκεκριμένα αιτήματα και ξεκαθαρίστηκε ότι θα υπάρξει στάση εργασίας αν δεν ικανοποιηθούν. «Αναγκάστηκαν τα περισσότερα από αυτά να τα αποδεχτούν», σημειώνουν.

Ξεχωριστή θέση έχει και το πρόσφατο επεισόδιο στην «ΠΑΝΙΦΑΡΜ». Μέσα στις γιορτές, η εργοδοσία επιχείρησε να μεταφέρει οδηγούς σε άλλη εταιρεία logistics, με απώλεια δικαιωμάτων, ποντάροντας στο ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση. Δεν πέρασε. Οι εργαζόμενοι συσπειρώθηκαν, ήρθαν στο Εργατικό Κέντρο, πήραν απόφαση και η εργοδοσία αναγκάστηκε να πάρει πίσω την επιλογή της. Οπως επισημαίνουν, μόλις έγινε γνωστό το ζήτημα, οργανώθηκε σύσκεψη την ίδια μέρα - στοιχείο που δείχνει το επίπεδο εμπιστοσύνης και ετοιμότητας.

Στη συζήτηση επανέρχεται ότι αυτές οι «μικρές νίκες» - αυξήσεις, λύσεις σε ωράρια, πληρωμή υπερωριών, παρεμβάσεις σε ελεγκτικούς μηχανισμούς, δυναμώνουν το σωματείο. Σε φαρμακαποθήκη όπου δεν τηρούνταν ωράρια και δεν πληρώνονταν υπερωρίες, η παρέμβαση του σωματείου και του ΕΚΙ οδήγησε σε λύση μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, επιβεβαιώνοντας ότι η συλλογική πίεση φέρνει αποτέλεσμα.

Τα θέματα που ξεχωρίζει το σωματείο είναι δύο για το επόμενο διάστημα: Πρώτον, η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας. Από το 2009 δεν έχει υπογραφεί, ενώ οι όποιες αυξήσεις είναι αποτέλεσμα πίεσης. Οι στόχοι είναι συγκεκριμένοι: Αυξήσεις μεροκάματων, ρυθμίσεις για τον χρόνο δουλειάς, τριετίες, ετήσιες αυξήσεις και αναδρομικά. Σ' αυτή τη γραμμή εντάσσεται και η προσπάθεια για επιχειρησιακές συμβάσεις. Στη ΣΥΝΦΑ Ηπείρου έχει ήδη κατατεθεί σχέδιο, έγινε στάση εργασίας και συνεχίζεται η πίεση, με στόχο η πείρα αυτή να μεταφερθεί και σε άλλους μεγάλους χώρους, ενισχύοντας τη διεκδίκηση για υπογραφή κλαδικής σύμβασης. Δεύτερον, το Επικουρικό Ταμείο, που - όπως λένε - ιδιωτικοποιήθηκε, έκοψε παροχές και σήμερα προωθείται η εκποίηση της περιουσίας του. Η θέση τους είναι καθαρή: Το ταμείο έχει δημιουργηθεί με τα λεφτά των εργαζομένων και πρέπει να επιστρέψει σε αυτούς.

Ιδιαίτερη πλευρά της δράσης του σωματείου είναι ότι ανοίγει σταθερά τη συζήτηση για το Φάρμακο ως κοινωνικό αγαθό, κόντρα στην εμπορευματοποίησή του. «Από τον σχεδιασμό μέχρι τον άρρωστο είναι εμπόρευμα», λένε, φέρνοντας παραδείγματα με ελλείψεις και παράλληλες εξαγωγές, όπου συμφέρει να φεύγουν σκευάσματα στο εξωτερικό για μεγαλύτερο κέρδος, ενώ ο ασθενής δεν βρίσκει το αναγκαίο φάρμακο. Οπως σημειώνει ο Χρήστος, ο φαρμακοϋπάλληλος το καταλαβαίνει «στο πετσί του», γιατί μπορεί να φτάσει στο σημείο «να χρειάζεσαι για το παιδί σου φάρμακο και να μη βρίσκεις». Γι' αυτό, τονίζουν, αυτή η κουβέντα δεν είναι «θεωρία» δίπλα στα εργασιακά, αλλά κομμάτι της ίδιας πάλης: «Οσο το κριτήριο είναι το κέρδος, θα το συναντάς μπροστά σου παντού - στον μισθό, στο ωράριο, στην εντατικοποίηση, στο αν ο άρρωστος θα βρει το φάρμακό του».

Η εργοδοσία, όπως λένε, παίρνει «αντίμετρα»: Παρατηρήσεις, γραπτές επιπλήξεις, απειλές, εξώδικα, προσπάθειες εκφοβισμού. «Μέχρι τώρα δεν το έχουν καταφέρει», υπογραμμίζουν, συνδέοντας την αντοχή με τη συσπείρωση, τον κοινό αγώνα και την πίστη στον ταξικό δρόμο.

Στο τέλος της κουβέντας επανέρχεται η σχέση με το Εργατικό Κέντρο, που το χαρακτηρίζουν «σπίτι»: Ανοιχτό, καθημερινό σημείο αναφοράς για τους εργαζόμενους. Αυτή η σχέση, μαζί με την πείρα των μικρών και μεγάλων μαχών, τροφοδοτεί τον στόχο για μεγαλύτερη συσπείρωση και αντεπίθεση: Να επεκταθεί η πάλη για επιχειρησιακές και κλαδική σύμβαση, για αυξήσεις και δικαιώματα αντάξια της δουλειάς και της σημασίας ενός κλάδου, όπου οι εργαζόμενοι παράγουν τεράστιο πλούτο μέσα από τη σκληρή εκμετάλλευση. Και μαζί, να δυναμώνει η συνείδηση ότι η πάλη για το μεροκάματο και την ασφάλεια «δένει» αναπόσπαστα με τον αγώνα για συνολικότερες ανατροπές, ώστε Υγεία και Φάρμακο να πάψουν να είναι πεδίο κερδοφορίας και να γίνουν πραγματικό δικαίωμα για όλο τον λαό.