Στο πλαίσιο αυτό, συζητάμε με τον Θοδωρή Παντούλα, πρόεδρο του επιχειρησιακού Σωματείου της «Χήτος ΑΒΕΕ» του ομίλου εμφιάλωσης νερού «Ζαγόρι», χειριστή κλαρκ, και με τα μέλη της διοίκησης Γιώργο Λάμαρη, αποθηκάριο, και Αρη Κολιό, χειριστή κλαρκ.

Μέσα από τη συζήτηση για έναν από τους μεγαλύτερους χώρους δουλειάς στην Ηπειρο αναδεικνύεται μια πολύτιμη πείρα: Πώς εργαζόμενοι που κάποτε ένιωθαν «ευχαριστημένοι» και μακριά από τον συνδικαλισμό αποφάσισαν να πάρουν την υπόθεσή τους στα χέρια τους, συγκροτώντας το δικό τους σωματείο, με σταθερή στήριξη του Εργατικού Κέντρου. Η πορεία αυτή δεν είναι ευθύγραμμη: Εχει σκαμπανεβάσματα μέσα από σκληρή και διαρκή αντιπαράθεση με την εργοδοσία και τους μηχανισμούς της. Και φωτίζει ένα συμπέρασμα που επιβεβαιώνεται ξανά και ξανά: Ο αγώνας δεν είναι «μία μάχη» που τελειώνει - θέλει σταθερή συμμετοχή και συσπείρωση στο Σωματείο, έτσι διαλύονται αυταπάτες για «μαγικές λύσεις» και συμβιβασμούς ανάμεσα στο δίκιο των εργαζομένων και στο κέρδος των καπιταλιστών.

Η ίδρυση λοιπόν αυτού του Σωματείου σε έναν μεγάλο βιομηχανικό όμιλο δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη. Στη «Χήτος ΑΒΕΕ» επιβεβαιώθηκε ότι απαιτούνται επιμονή, σταθερή δουλειά και εμπιστοσύνη στη συλλογική οργάνωση.

Για χρόνια οι εργαζόμενοι έβλεπαν συνδικαλιστές από το ΕΚΙ έξω από τις πύλες, να μοιράζουν ανακοινώσεις, να καλούν σε κινητοποιήσεις. Στην αρχή, όπως λέει ο Αρης, «νομίζαμε ότι ήμασταν ευχαριστημένοι», όταν όμως η εργοδοσία επιχείρησε να επιβάλει τα «κουπόνια» και να αλλάξει τις Συμβάσεις, μειώνοντας τον βασικό μισθό, οι εργάτες ήξεραν πού να απευθυνθούν. «Ηρθαμε και ενοχλήσαμε το Εργατικό Κέντρο, είναι το αποκούμπι μας... Αν δεν είναι αυτό, μόνοι μας τι θα κάνουμε;», αναφέρει ο Γιώργος.

Την ίδια ώρα, η πείρα λίγων οργανωμένων εργατών άνοιγε δρόμο για τους πολλούς. Ο Θοδωρής είχε επαφή με το ΕΚΙ από το 2009, και μέσα και από την επαφή του με το κλαδικό Συνδικάτο Γάλακτος - Τροφίμων - Ποτών και άλλα ταξικά σωματεία έβλεπε στην πράξη ότι εργάτες από διαφορετικούς χώρους μπορούν να ενώσουν τη φωνή τους, να διεκδικήσουν συλλογικά το δίκιο τους.

Η συγκρότηση του Σωματείου στηρίχτηκε και σε κάτι πολύ πρακτικό: Μέσα από τα σωματεία και τις επαφές του το ΕΚΙ «πιάνει» τις διαθέσεις σε έναν χώρο δουλειάς και ανοίγει κουβέντα. Οπως λέει ο Θοδωρής, μέλη των συνδικάτων μετέφεραν «ότι δουλεύει ο άντρας μου, η γυναίκα μου, η κουμπάρα μου... Οπότε το Εργατικό Κέντρο μπορούσε να αποκτά και νέες επαφές». Αξιοποιώντας αυτήν τη δυνατότητα, κατάφερε να συντονίσει και να οργανώσει έναν πρώτο πυρήνα εργατών - γιατί το ότι δούλευαν στον ίδιο χώρο δεν αρκούσε από μόνο του για να βρεθούν και να κινηθούν συλλογικά. Ετσι απαντιόταν στην πράξη η εργοδοτική προπαγάνδα και «έδενε» βήμα - βήμα η οργάνωση μέσα στο εργοστάσιο.

Οταν ήρθε η επίθεση με τα κουπόνια και τις αλλαγές στις συμβάσεις, η προετοιμασία έγινε μεθοδικά: «Σιγά - σιγά, ο ένας με τον άλλον, στόμα με στόμα», όσο γινόταν πιο προσεκτικά για να μην προλάβει η εργοδοσία να καταστείλει την προσπάθεια. Και έτσι άρχισε να στήνεται μια οργανωμένη εστία αντίστασης, με σωματείο που να δίνει στήριξη και νομική θωράκιση στον αγώνα.

«Τομή» ήταν η συγκρότηση του Σωματείου το 2022 - 2023, που άλλαξε χειροπιαστά την καθημερινότητα των εργατών. Η μισθοδοσία «πριν ήταν κατά προσέγγιση... Μας έκλεβαν, δεν πληρωνόμασταν κανονικά», λέει ο Αρης. «Τώρα πληρώνονται Δώρα, επιδόματα, νύχτες, αργίες και προσαυξήσεις». Παράλληλα μπήκε φρένο στην αυθαιρεσία με τα ωράρια και τα μηνύματα της τελευταίας στιγμής: «Πλέον μας ρωτάνε αν μπορούμε, δεν μας διατάζουν όπως πριν». Και άρχισε να σπάει το κλίμα φόβου: «Πριν, δεν άνοιγε κανένας τα ζητήματα που τον απασχολούσαν, φοβούμενος ότι θα διαρρεύσουν στην εργοδοσία... Τώρα έχουμε συναδελφικές σχέσεις πολύ καλύτερες», λένε.

Κεντρικό μέτωπο παραμένει το «τετράβαρδο» - στην πράξη 7ήμερο από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο - που εφαρμόζεται χρόνια και αργότερα «κουμπώθηκε» πάνω στο νομοθετικό πλαίσιο του νόμου Γεωργιάδη. Οι εργάτες το περιγράφουν ως εξουθένωση και κίνδυνο: «Επτά συνεχόμενες μέρες νύχτα... Από την πέμπτη νύχτα και μετά δεν ήξερες τι μέρα είναι». Και το δένουν με την Υγεία και Ασφάλεια: Η εντατικοποίηση φέρνει επικίνδυνες καταστάσεις στη δουλειά και τα εργατικά «ατυχήματα» δεν πέφτουν από τον ουρανό.

Το ζήτημα του ωραρίου ήταν η «σπίθα» που επιτάχυνε τις εξελίξεις και στην ίδρυση του Σωματείου. Οι πρωτοπόροι εργάτες ανέδειξαν καθαρά ότι οι «θυσίες για τα παιδιά» καταλήγουν κέρδος για τον εργοδότη, ενώ οι ίδιοι δεν βλέπουν την οικογένειά τους - και αυτό βάρυνε καθοριστικά στη συνείδηση πολλών. «Δεν βλέπεις παιδιά, δεν βλέπεις γυναίκα... Δεν μπορείς να πας για ένα μπάνιο, για ένα φαγητό», αναφέρουν.

Το 7ήμερο χτυπά και το εισόδημα: Κυριακές και αργίες βαφτίζονται «ρεπό», χάνονται προσαυξήσεις. «Ο μισθός βγαίνει μειωμένος... Φτάνει και 350 ευρώ λιγότερα στην τσέπη», λένε.

Με το Σωματείο και τη στήριξη του ΕΚΙ έβαλαν συγκεκριμένα «φρένα»: Τη χρονιά ίδρυσης του Σωματείου μπλόκαραν το 7ήμερο για μια ολόκληρη σεζόν. Σήμερα έχουν επιβάλει να μη δουλεύουν στα ρεπό - «είπαμε, δεν το ξαναδουλεύουμε» - και βάζουν φρένο στα «σπαστά» και στους αιφνιδιασμούς. Η εργοδοσία επιστρέφει στο «είναι νόμιμο». Οι εργάτες απαντούν με το δικό τους μέτρο: Νόμιμο για εκείνους είναι ό,τι δεν τους τσακίζει τον μισθό, την υγεία και τη ζωή. «Αυτά χωρίς το Σωματείο και το Εργατικό Κέντρο δεν θα γίνονταν ποτέ», λένε.

Η εργοδοσία δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια, αφού εκτός από το «μαστίγιο» επιστρατεύει και το «καρότο». Ετσι, επιχείρησε να διασπάσει τους εργάτες με επιλεκτικές αυξήσεις και «διευκολύνσεις». Οπως λέει ο Αρης, η στάση αυτή οδήγησε τα 4 από τα 5 μέλη της διοίκησης να μη θέλουν να συγκρουστούν: «Δεν συμφωνούσαν να διεκδικήσουμε κάποια πράγματα, γιατί θα φαινόταν ότι θα πήγαιναν ενάντια στην εργοδοσία».

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος στοχοποιήθηκε ως «κομματικοποιημένος», επειδή δεν δέχτηκε να μπει κάτω από την εργοδοτική γραμμή και υπερασπίστηκε τον προσανατολισμό που είχαν αποφασίσει οι ίδιοι οι εργάτες στις Γενικές Συνελεύσεις. Τα άλλα μέλη της διοίκησης επισημαίνουν ότι αυτή η στάση ήταν που τον ξεχώρισε: Σταθερότητα, συνέπεια και άρνηση να «στρογγυλέψει» τις διεκδικήσεις. Ο ίδιος ο Θοδωρής σημειώνει ότι δεν ήταν ζήτημα προσωπικής αντοχής: «Μπόρεσα να κρατήσω γιατί είχα στήριγμα. Το παράδειγμα και η πείρα του Εργατικού Κέντρου σού δίνουν δύναμη να μη λυγίσεις». Τη λύση στην αντιπαράθεση έδωσαν οι ίδιοι οι εργάτες, με πρόωρες εκλογές στο Σωματείο ώστε να ξεκαθαρίσει η κατάσταση.

Σήμερα, αφού δεν μπόρεσε να βάλει στο χέρι την πλειοψηφία της διοίκησης, η εργοδοσία αξιοποιεί εκφοβισμό και λάσπη. Διακινεί ότι το Σωματείο «δρα κομματικά», επειδή υπερασπίζεται σταθερά τις συλλογικές αποφάσεις των εργατών και τη γραμμή πάλης που έχει χαραχτεί. Παράλληλα επιχειρεί να τρομοκρατήσει τους εργαζόμενους, παρουσιάζοντας αυτήν την κατεύθυνση ως «εχθρό των επενδύσεων» και «δυσφήμηση της εταιρείας», ενώ προσπαθεί να ποινικοποιήσει τη συνδικαλιστική δράση, επιβάλλοντας στον πρόεδρο πειθαρχικές διώξεις με πρόσχημα ότι ενημερώνει συναδέλφους μέσα στον χώρο δουλειάς - πρακτική που ισοδυναμεί με προσπάθεια επιβολής «σιγής νεκροταφείου».

Παρά την πίεση, οι συνδικαλιστές στο «Ζαγόρι» δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν. «Η εργοδοσία προβάλλει πλάνες ώστε οι εργαζόμενοι να μη σκέφτονται συλλογικά και να μη συντάσσονται με το αποκούμπι τους, το Σωματείο και το Εργατικό Κέντρο», τονίζουν. Για το επόμενο διάστημα θέτουν καθαρούς στόχους: Μέτρα Υγείας και Ασφάλειας, διεκδίκηση Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας και συσπείρωση όλου του προσωπικού. Και το μήνυμα προς εργαζόμενους άλλων χώρων είναι ξεκάθαρο: «Από χθες θα έπρεπε να οργανωθούν. Δεν κερδίζονται όλα μονομιάς - όμως κάτι αλλάζει, σπας τον φόβο, βάζεις φρένα, ανοίγεις δρόμο για να κερδηθούν περισσότερα».

Υπογραμμίζουν, τέλος, ότι καμία κατάκτηση δεν στέκεται χωρίς τη συμμετοχή «από τα κάτω»: Η δύναμη μετριέται στις συνελεύσεις, στη συζήτηση, στις συλλογικά αποφασισμένες δράσεις, που δίνουν αντοχή και συνέχεια στον αγώνα. Τέτοιο κίνημα χρειάζεται σήμερα...