2025 The Associated Press. All

Τεράστιας σημασίας ενεργειακά και άλλα σχέδια συγκρούονται στην περιοχή του Κόλπου ανάμεσα στο ευρωατλαντικό και στο υπό διαμόρφωση ευρασιατικό ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο

Τα δυτικά ΜΜΕ υιοθέτησαν την εκδοχή ότι αποδέκτης της κινεζικής παρέμβασης είναι η κυβέρνηση του Ιράν και όχι των ΗΠΑ. Δεν συμμερίζονται όμως όλοι αυτήν την άποψη, καθώς τα Στενά παραμένουν κλειστά εξαιτίας του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ και το Ιράν θέτει ως προαπαιτούμενο την άρση του για να επανέλθει στις διαπραγματεύσεις.

Θυμίζουμε πως πριν λίγες μέρες ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος ομολόγησε ότι ανταλλάσσει επιστολές με τον Κινέζο ομόλογό του, ζητώντας να μη στείλει όπλα στο Ιράν, ενώ μέσα στον Μάη προγραμματίζεται η συνάντησή τους στο Πεκίνο.

Η αντιπαράθεση ΗΠΑ - Κίνας είναι λοιπόν «ο ελέφαντας στο δωμάτιο». Και δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, αφού η Κίνα διατηρεί στενές σχέσεις με το Ιράν και άλλες χώρες του Κόλπου, ενώ τα ενεργειακά και άλλα συμφέροντά της είναι στενά δεμένα με την περιοχή, που ο έλεγχός της είναι καθοριστικός στον ανταγωνισμό για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα.

Αυτή είναι η βαθύτερη αιτία των συγκρούσεων σε όλα τα μήκη και πλάτη, που τείνουν ολοένα και περισσότερο να ενωθούν σε ένα μεγάλο μέτωπο, δίνοντας ακόμα πιο καθαρά την εικόνα ενός παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού πολέμου.

Το 2025 το διμερές εμπόριο Κίνας - Ιράν έφτασε σχεδόν τα 10 δισ. δολάρια, χωρίς να υπολογίζονται οι «κρυφές» εξαγωγές πετρελαίου. Το Ιράν κατευθύνει στην Κίνα το 90% των πετρελαϊκών του εξαγωγών, περίπου 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2025, με έκπτωση 8 - 10 δολάρια ανά βαρέλι κάτω από την τιμή αγοράς. Η συνολική αξία αυτών των εξαγωγών ανέρχεται σε περίπου 31,2 δισ. δολάρια ετησίως και αποτελούν το 45% του κρατικού προϋπολογισμού του Ιράν.

Η διμερής αυτή σχέση «συμβολαιοποιήθηκε» το 2021 με την υπογραφή μεταξύ Πεκίνου και Τεχεράνης της «Συνολικής Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης» διάρκειας 25 ετών. Απ' όσα έγιναν γνωστά, η συμφωνία προβλέπει κινεζικές επενδύσεις έως 400 δισ. δολάρια σε υποδομές, Ενέργεια και τεχνολογία.

Οι κυρώσεις όμως των ΗΠΑ - ΕΕ δυσκολεύουν την υλοποίηση της συμφωνίας. Για να τις παρακάμψουν, Κίνα και Ιράν συνεργάζονται στον ενεργειακό εφοδιασμό με τη δημιουργία ενός πολυπλόκαμου μηχανισμού μεταφοράς και πληρωμών, που έχει μπει στο στόχαστρο των Ευρωατλαντικών εδώ και πολύ καιρό.

Παράλληλα η Κίνα διατηρεί ισχυρές εμπορικές σχέσεις με τις αραβικές χώρες του Κόλπου: Το 2025 κατέγραψε εμπόριο 108 δισ. δολαρίων τόσο με τη Σαουδική Αραβία όσο και με τα ΗΑΕ - σχεδόν τριπλάσιο από το συνολικό εμπόριο με το Ιράν.

Παρά τη μυστικότητα και από τις δυο πλευρές, η στρατηγική συμφωνία Κίνας - Ιράν περιέχει με βεβαιότητα και στρατιωτικούς όρους, όπως επισημαινόταν σε δημοσιεύματα πολύ πριν την τρέχουσα κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Αυτό επιβεβαιώνουν και ορισμένες κινήσεις που κατέγραψαν αμερικανικές υπηρεσίες το τελευταίο δίμηνο και τις εντάσσουν στην υλοποίηση των συμφωνιών ανάμεσα στα δύο κράτη.

Τέτοια είναι για παράδειγμα η μεταφορά περχλωρικού νατρίου από δυο ιρανικά πλοία τον περασμένο Μάρτη από το κινεζικό λιμάνι Γκαολάν. Το συγκεκριμένο συστατικό συσχετίζεται με την παρασκευή στέρεου καυσίμου για πυραύλους. Παρόμοιο δρομολόγιο είχε γίνει και τον Γενάρη του 2025, πολύ πριν την κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα σε ΗΠΑ - Ισραήλ και Ιράν τον Ιούνη του ίδιου χρόνου.

Δυτικοί αναλυτές ισχυρίζονται επίσης ότι στο πλαίσιο της στρατηγικής συμφωνίας η Κίνα παρείχε ή σκοπεύει να παραδώσει στο Ιράν προηγμένα συστήματα ραντάρ τύπου X-band, ικανά να ανιχνεύουν χαμηλοϊπτάμενα drones και πυραύλους.

Σύμφωνα με παλιότερο δημοσίευμα του CNN, στη λίστα των κινεζικών εξοπλισμών για το Ιράν περιέχεται και το σύστημα MANPADS (φορητός αντιαεροπορικός πύραυλος). Γράφεται μάλιστα ότι η παράδοσή του έγινε ή θα γίνει μέσω τρίτων χωρών, για να μην μπορεί να ιχνηλατηθεί.

Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει ότι «κινεζικές εταιρείες πωλούν στους Ιρανούς τεχνολογία διπλής χρήσης που βελτιώνει τα συστήματα πλοήγησης των ιρανικών πυραύλων». Ομοίως, οι «Financial Times» ισχυρίζονται ότι στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας η κινεζική εταιρεία «Earth Eye Co.» έχει προμηθεύσει το Ιράν με κατασκοπευτικό δορυφόρο, που χρησιμοποιήθηκε στη διάρκεια του πολέμου για τον εντοπισμό και τη στόχευση αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή. Ούτως ή άλλως, από το 2021 η Κίνα είχε παραχωρήσει στο Ιράν πλήρη στρατιωτική πρόσβαση στο σύστημα δορυφορικής πλοήγησης BeiDou.

Δυτικά Μέσα βλέπουν «κέρδη» για την Κίνα από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Αυτά σχετίζονται κυρίως με τον εγκλωβισμό των ΗΠΑ σε μια σύγκρουση που τους απορροφά μεγάλο πολιτικό και στρατιωτικό κεφάλαιο.

Ορισμένα παραδείγματα από την αποδελτίωση αναλύσεων στον Τύπο: Οι ΗΠΑ διέθεσαν στον πόλεμο περίπου το 80% των αποθεμάτων τους σε πυραύλους JASSM-ER, υψηλής αξίας όπλα ακριβείας, που χρειάζονται χρόνια για να αναπαραχθούν. Εξαντλήθηκαν σημαντικά αποθέματα Tomahawk, πυραύλων Patriot και αναχαιτιστών THAAD.

Το αεροπλανοφόρο «USS Abraham Lincoln», ένα από τα μόλις 5 ενεργά αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ, μεταφέρθηκε από τον Ινδο-Ειρηνικό στη Μέση Ανατολή. Συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας αποσύρθηκαν από τη Νότια Κορέα, προκαλώντας μεγάλη ανησυχία και σε άλλες χώρες που η ασφάλειά τους εξαρτάται από τα αμερικανικά όπλα, όπως η Ταϊβάν.

Παράλληλα, οι Ενοπλες Δυνάμεις της Κίνας έχουν λάβει μέχρι στιγμής «δωρεάν μαθήματα σύγχρονου αμερικανικού πολέμου» που είναι αδύνατο να αποκτηθούν μέσω στρατιωτικών ασκήσεων. Παρακολουθούν στενά το πώς χρησιμοποιεί η αμερικανική πλευρά την Τεχνητή Νοημοσύνη για στόχευση, ποιοι είναι οι κύκλοι λήψης αποφάσεων, πώς τα φτηνά ιρανικά drones εξαντλούν τους ακριβούς αμερικανικούς αναχαιτιστές κ.λπ.

Στον δυτικό Τύπο σημειώνεται επίσης ότι η Κίνα προετοιμαζόταν επί χρόνια γι' αυτό το σενάριο. Τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου της ανέρχονται σε 1,4 δισ. βαρέλια - αρκετά ώστε να καλύψουν τις ανάγκες της για 6 μήνες. Επιπλέον, οι ΑΠΕ και η πυρηνική ενέργεια παρέχουν πλέον πάνω από το 20% της συνολικής κινεζικής κατανάλωσης, ξεπερνώντας πέρυσι το πετρέλαιο ως δεύτερη πηγή Ενέργειας.

Η Κίνα ελέγχει άνω του 70% των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού σε ηλιακά πάνελ, ανεμογεννήτριες, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα, προϊόντα που ο πόλεμος επιτάχυνε τη ζήτησή τους παγκοσμίως.

Οσον αφορά την κρίσιμη διάσταση των σπάνιων γαιών, η Κίνα ελέγχει το 70% της παγκόσμιας εξόρυξης και το 90% της επεξεργασίας. Πρόκειται για υλικά που είναι απαραίτητα για τα συστήματα καθοδήγησης των Tomahawk, των JDAM και των Predator drones. Κάθε «έξυπνο» όπλο που εκτόξευσαν οι ΗΠΑ στο Ιράν αύξησε την εξάρτησή τους από κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Υπό αυτό το πρίσμα αποκτά άλλη διάσταση το ερώτημα αν και πώς συμμετέχει η Κίνα στον πόλεμο της Μέσης Ανατολής. Το βέβαιο είναι ότι τα συμφέροντα με τις ΗΠΑ και σ' αυτήν την περιοχή είναι ανειρήνευτα και ότι κάθε ιμπεριαλιστικό κέντρο προσπαθεί να διατηρήσει και να επεκτείνει τα κεκτημένα του, αξιοποιώντας (και ανατροφοδοτώντας) το κουβάρι των αντιθέσεων που οξύνονται.

Μην ξεχνάμε ότι συγκρούονται ούτως ή άλλως δύο αντιτιθέμενα οικονομικά, εμπορικά και ενεργειακά σχέδια στην περιοχή. Το ένα είναι ο λεγόμενος «Δρόμος του Μεταξιού», που προωθεί εδώ και δεκαετίες η Κίνα, και το άλλο είναι ο «Ινδικός Δρόμος», που δρα ανταγωνιστικά και έχει τη στήριξη των ΗΠΑ και άλλων δυνάμεων.

Η στρατηγική συμφωνία Κίνας - Ιράν φαίνεται ότι επηρέασε σημαντικά τα δεδομένα στην περιοχή του Κόλπου, χωρίς να είναι όμως η μοναδική.

Οι στενές σχέσεις που αναπτύχθηκαν σε οικονομική κυρίως βάση με τις πετρελαιομοναρχίες του Κόλπου - παραδοσιακούς συμμάχους των Αμερικανών - είναι βέβαιο ότι δεν πέρασαν απαρατήρητες από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, που μέχρι προ διετίας προωθούσαν διακαώς το σχέδιο των «Συμφωνιών του Αβραάμ», στο όνομα της εξομάλυνσης των σχέσεων του Ισραήλ με τα μουσουλμανικά κράτη. Στόχος ήταν η διαμόρφωση πιο εύφορου εδάφους για τον σχεδιασμό των ΗΠΑ απέναντι σε αυτόν την Κίνας, που αποκτά όλο και πιο «επιθετικά» χαρακτηριστικά.

Ανεξάρτητα λοιπόν από το πόσο άμεσα ή έμμεσα συμμετέχουν η Κίνα και άλλες δυνάμεις στη στρατιωτική ιμπεριαλιστική σύγκρουση της Μέσης Ανατολής, το μόνο αναμφισβήτητο γεγονός είναι ότι αυτή βρίσκεται σε ανεπίστρεπτη τροχιά κλιμάκωσης, που φέρνει όλο και πιο κοντά την πιο άμεση σύγκρουση των δυο ιμπεριαλιστικών στρατοπέδων (του ευρωατλαντικού και του υπό διαμόρφωση ευρασιατικού) στη μάχη για την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία.