Υπάρχουν στιγμές που δεν χωρούν στο παρελθόν. Στιγμές που συνεχίζουν να διαπερνούν τον χρόνο, να επιστρέφουν ξανά και ξανά μέσα από τους αγώνες, τις ταξικές συγκρούσεις και τη συλλογική συνείδηση ενός λαού που αρνείται να σκύψει το κεφάλι. Ο ηρωικός Μάης του 1936 στη Θεσσαλονίκη είναι μία από αυτές τις στιγμές. Οχι σαν μια μακρινή ιστορική ανάμνηση, αλλά σαν ένα ανοιχτό ρήγμα για το παρόν και το μέλλον και ταυτόχρονα σαν μια ανεξάντλητη πηγή δύναμης για το εργατικό - λαϊκό κίνημα.

Αυτόν τον παλμό επιχειρεί να μεταφέρει το ντοκιμαντέρ «'36. Ρήγμα στον χρόνο» της ΚΟ Κεντρικής Μακεδονίας του ΚΚΕ. Οχι μέσα από μια συμβατική αφήγηση γεγονότων, αλλά μέσα από μια διαδρομή που φέρνει τον θεατή αντιμέτωπο με τις μέρες εκείνες όπου οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης γέμισαν απεργούς, συνθήματα, οδοφράγματα, αίμα και αξιοπρέπεια.

Γυρίσματα μέσα σε τόπους που ακόμα «κουβαλούν» τη μνήμη των γεγονότων. Στους δρόμους όπου απεργοί συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις καταστολής. Στα σημεία όπου έπεσαν οι πρώτοι νεκροί εργάτες. Στα στενά της Θεσσαλονίκης που κράτησαν ζωντανό το αποτύπωμα μιας εξέγερσης που συγκλόνισε ολόκληρη τη χώρα. Η κάμερα δεν ακολουθεί απλώς μια ιστορική αφήγηση. Επιχειρεί να αφουγκραστεί τον ίδιο τον χώρο, να αναδείξει πώς η πόλη συνεχίζει να φέρει πάνω της τα ίχνη εκείνου του Μάη.

Είναι η στιγμή που μια πόλη μετατράπηκε σε πεδίο σύγκρουσης δύο κόσμων. Από τη μία οι εργάτες, οι καπνεργάτες, οι βιοπαλαιστές που διεκδικούσαν το δικαίωμα να ζήσουν με αξιοπρέπεια. Από την άλλη το κράτος των καπνεμπόρων, που με καταστολή, βία, τρομοκρατία, προσπάθησε να πνίξει τον αγώνα των εργατών στο αίμα.

Αναδεικνύεται η παλικαρίσια στάση εκείνων που βρέθηκαν απέναντι στην κρατική καταστολή χωρίς να λυγίσουν, χωρίς να υποχωρήσουν από το δίκιο του αγώνα τους. Ανθρωποι απλοί, καθημερινοί, που μέσα στη φωτιά της ταξικής σύγκρουσης απέδειξαν τι σημαίνει συλλογικότητα, αντοχή και πίστη στη δύναμη του οργανωμένου λαού.

Το ντοκιμαντέρ φωτίζει ακριβώς αυτήν τη διάσταση. Οτι ο Μάης του '36 δεν ήταν μια «έκρηξη» χωρίς αιτίες και περιεχόμενο. Ηταν αποτέλεσμα της όξυνσης των ταξικών αντιθέσεων, της έντασης της φτώχειας και της εκμετάλλευσης που βίωναν οι εργάτες σε περίοδο πολεμικής προετοιμασίας, αλλά και της πρωτοπόρας δράσης των κομμουνιστών που οργάνωναν την πάλη μέσα στα εργοστάσια, στις καπναποθήκες, στα σωματεία και στις εργατογειτονιές.

Το ντοκιμαντέρ προσπαθεί να ξεφύγει από μια απλή ιστορική, γραμμική αφήγηση, να μην παρουσιαστούν τα γεγονότα του Μάη του '36 αποκομμένα από τους αγώνες του σήμερα. Να αποδώσει την ταξική σύγκρουση ως ιστορική διαδικασία που έχει συνέχεια. Χρησιμοποιεί το ιστορικό πλαίσιο του Μάη του '36 για να δημιουργήσει πολλαπλές παράλληλες αφηγήσεις, μέσα όχι μόνο από συνεντεύξεις, οι οποίες αποτελούν τη βάση, αλλά και από δραματοποιήσεις, αναπαραστάσεις, σκηνοθετημένες αντιπαραβολές και σύγχρονες αφηγήσεις. Ετσι, δημιουργείται μια ποιητική αφήγηση που προσπαθεί να κάνει τον θεατή μέρος των γεγονότων, του αγώνα και της σύγκρουσης.

Μεγάλη έμφαση έχει δοθεί στο να αποτυπωθεί το ότι το εργατικό κίνημα, ο λαός μας δεν «ξεχνά». Η μνήμη να μετατραπεί σε μηχανισμός συμπερασμάτων και πηγή έμπνευσης. Αυτό αποτυπώνεται με σκηνοθετημένες δράσεις που δεν «ολοκληρώνονται», αλλά μένουν «ανοιχτές» προσκαλώντας τον θεατή να γίνει αυτός «συνεχιστής» τους.

Ξεχωριστή θέση κατέχει η στιγμή που σημάδεψε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη. Η μάνα σκυμμένη πάνω από τον νεκρό εργάτη γιο της. Μια εικόνα που ταξίδεψε σε όλη τη χώρα και έγινε σύμβολο του πόνου, αλλά και της αξιοπρέπειας του λαού μας. Μια εικόνα που γέννησε τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου και αποτύπωσε με τον πιο σκληρό τρόπο το πραγματικό πρόσωπο της βίας του αστικού κράτους απέναντι στους εργατικούς αγώνες.

Για την υλοποίηση του ντοκιμαντέρ εργάστηκαν πολλοί άνθρωποι, μέλη και φίλοι του ΚΚΕ και της ΚΝΕ. Από την ιστορική έρευνα και τη συλλογή του υλικού μέχρι τη σκηνοθεσία, το μοντάζ, τις συνεντεύξεις και την καλλιτεχνική και μουσική επιμέλεια. Κοινό στοιχείο όλων ήταν η βαθιά αίσθηση ευθύνης απέναντι στην ιστορική αλήθεια και στην ανάγκη να αποδοθεί με ουσιαστικό τρόπο το μέγεθος εκείνου του αγώνα. Οχι σαν μια επετειακή αναφορά, αλλά σαν μια ζωντανή υπενθύμιση του τι μπορεί να πετύχει ένας λαός όταν αποφασίσει να σταθεί όρθιος.

Το «'36. Ρήγμα στον χρόνο» δεν επιχειρεί μόνο να αφηγηθεί τι συνέβη τον Μάη του 1936. Και ίσως αυτό είναι το πιο δυνατό στοιχείο του ντοκιμαντέρ. Αντίθετα, αναδεικνύει πως τα ερωτήματα εκείνης της εποχής παραμένουν ανοιχτά. Τι σημαίνει να οργανώνεσαι συλλογικά. Τι σημαίνει να συγκρούεσαι με την αδικία. Τι σημαίνει να επιμένεις για το δίκιο της τάξης σου. Τι σημαίνει να βάζεις το «εμείς» πάνω από τον φόβο και την υποταγή. Και τελικά, τι σημαίνει ότι πρέπει να φτάσει ο αγώνας μας μέχρι το τέλος.

Γιατί τελικά οι μεγάλες στιγμές της Ιστορίας δεν γράφονται από ανθρώπους που περίμεναν τις εξελίξεις. Γράφονται από εκείνους που αποφάσισαν να γίνουν μέρος τους. Από εκείνους που μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες βγήκαν μπροστά και απέδειξαν ότι ένας οργανωμένος λαός μπορεί να γίνει πραγματικός πρωταγωνιστής της Ιστορίας. 90 χρόνια μετά τον Μάη του '36 πιάνουμε το κόκκινο νήμα...

Η πρώτη προβολή του ντοκιμαντέρ θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 22 Μάη, στις 19.00, στον κινηματογράφο «Artbox Theater» (Φαργκάνη), στη Θεσσαλονίκη, ενώ θα ακολουθήσουν πολλές ακόμη σε γειτονιές της Θεσσαλονίκης και πόλεις της Κεντρικής Μακεδονίας.

Καλή θέαση!