Οι τρεις χώρες που δαπάνησαν τα υψηλότερα ποσά - οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία - αντιπροσωπεύουν μαζί πάνω από το μισό από το σύνολο αυτό, ή αλλιώς 1,480 τρισ. δολάρια.

Η μείωση των δαπανών των ΗΠΑ υπερκαλύφθηκε από μεγάλες αυξήσεις στην Ευρώπη και την Ασία την περασμένη χρονιά, η οποία «σημαδεύτηκε από πολέμους και κλιμάκωση των εντάσεων», σημειώνει ο Λ. Σκαρατζάτο, ερευνητής του SIPRI.

Το «στρατιωτικό βάρος» - το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που δίνεται για τις στρατιωτικές δαπάνες - ήταν το υψηλότερο από το 2009.

Οι ΗΠΑ δαπάνησαν 954 δισ. δολάρια, ποσό μειωμένο κατά 7,5% σε σύγκριση με το 2024, όμως η μείωση αυτή οφείλεται στο γεγονός πως δεν εγκρίθηκε κανένα νέο πακέτο οικονομικής - στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία, αντίθετα με τα τρία προηγούμενα χρόνια, όταν η Ουάσιγκτον διοχέτευσε στο Κίεβο 127 δισ. δολάρια.

Εξάλλου, η μείωση αυτή θα είναι βραχεία, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο ενέκρινε δαπάνες που ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια για το 2026 και μπορεί να φθάσουν έως ακόμη και το 1,5 τρισ. το 2027, αν υιοθετηθεί πρόταση προϋπολογισμού της κυβέρνησης του Αμερικανού Προέδρου Ντ. Τραμπ.

Κύριος μοχλός της παγκόσμιας αύξησης ήταν η Ευρώπη - συμπεριλαμβανομένων της Ρωσίας και της Ουκρανίας - όπου οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 14%, φτάνοντας τα 864 δισ. δολάρια.

Αυτό εξηγείται «από δύο μείζονες παράγοντες. Ο ένας είναι ο πόλεμος σε εξέλιξη στην Ουκρανία και ο άλλος είναι η απεμπλοκή των ΗΠΑ από την Ευρώπη», επισημαίνει ο Σκαρατζάτο.

Η Γερμανία, που κατατάσσεται τέταρτη παγκοσμίως σε όρους δαπανών, τις αύξησε κατά 24% το 2025, έφθασαν τα 114 δισ. δολάρια.

Η Ισπανία αύξησε επίσης κατά πολύ τις δαπάνες της, κατά 50%, στα 40,2 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας το 2% του ΑΕΠ για πρώτη φορά μετά το 1994.

Η Ελλάδα παραμένει από τις χώρες - μέλη του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες στρατιωτικές δαπάνες σε σχέση με το ΑΕΠ, στο 3% (πίσω μόνο από την Πολωνία, τις Βαλτικές Χώρες και τη Νορβηγία).

Οι δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 5,9% και έφθασαν τα 190 δισ. δολάρια, ή το 7,5% του ΑΕΠ.

Η Ουκρανία τις αύξησε κατά 20% και έφθασαν τα 84,1 δισ. δολάρια, ή το 40% του ΑΕΠ.

Παρά τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι στρατιωτικές δαπάνες το 2025 δεν αυξήθηκαν παρά οριακά στην περιοχή, φθάνοντας τα 218 δισ. δολάρια. Ενώ οι περισσότερες χώρες της περιφέρειας αύξησαν τις στρατιωτικές δαπάνες τους, το Ισραήλ και το Ιράν τις μείωσαν πέρυσι.

Στο Ιράν, οι στρατιωτικές δαπάνες μειώθηκαν πέρυσι κατά 5,6%, στα 7,4 δισ. δολάρια, η μείωση αυτή όμως εξηγείται κυρίως από το γεγονός ότι ο πληθωρισμός σε ετήσια βάση ήταν υψηλός, ανήλθε στο 42%. Οι δαπάνες σε ονομαστικούς όρους αυξήθηκαν.

Στο Ισραήλ, μειώθηκαν κατά 4,9% στα 48,3 δισ. δολάρια, όμως ήταν αυξημένες κατά 97% σε σύγκριση με το 2022.

Στην περιφέρεια Ασίας - Ωκεανίας, οι δαπάνες έφθασαν συνολικά τα 681 δισ. δολάρια, ήταν αυξημένες κατά 8,5% σε σύγκριση με το 2024. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη άνοδό τους από το 2009.

Η Κίνα, που αυξάνει τις στρατιωτικές δαπάνες της κάθε χρόνο τις τρεις τελευταίες δεκαετίες, το 2025 διέθεσε κάπου 336 δισ. δολάρια.

Η Ιαπωνία αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες της κατά 9,7% στα 62,2 δισ. δολάρια το 2025, ή αλλιώς στο 1,4% του ΑΕΠ - το υψηλότερο ποσοστό από το 1958 - ενώ η Ταϊβάν κατά 14% στα 18,2 δισ. δολάρια.

Ερωτήματα προκαλεί η νέα απόπειρα δολοφονίας κατά του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, που σημειώθηκε το βράδυ του Σαββάτου (τοπική ώρα) σε αίθουσα δεξιώσεων του ξενοδοχείου «Washington Hilton», στον ίδιο χώρο που είχε γίνει το 1981 απόπειρα δολοφονίας εναντίον του πρώην Προέδρου Ρόναλντ Ρέιγκαν.

Στον ρόλο του επίδοξου δράστη ήταν ο 31χρονος (υψηλού μορφωτικού επιπέδου) εκπαιδευτικός Κόουλ Τόμας Αλεν, απόφοιτος του τμήματος Μηχανικών του CalTech και προγραμματιστής video games που αναλάμβανε την εκγύμναση μαθητών Λυκείου οι οποίοι επιθυμούν να φοιτήσουν σε πρωτοκλασάτα πανεπιστήμια των ΗΠΑ. Ο εκπαιδευτικός συνελήφθη μετά την απόπειρα στο ισόγειο του ξενοδοχείου. Οι πράκτορες της μυστικής υπηρεσίας βρήκαν πάνω του έναν γεμάτο γεμιστήρα 10 φυσιγγίων, δύο μαχαίρια, έναν φορητό υπολογιστή, σκληρό δίσκο, απόδειξη εισιτηρίου στο Μετρό και μια μάσκα με φίλτρο.

Τελικά ήταν ιδιαίτερα απλός ο τρόπος κατά τον οποίο ο 31χρονος κατάφερε να περάσει τα μέτρα ασφαλείας στον χώρο, επιχειρώντας να φθάσει στην αίθουσα δεξίωσης περίπου 2.500 ανταποκριτών και διαπιστευμένων δημοσιογράφων στον Λευκό Οίκο, φέροντας πάνω του δύο όπλα και μαχαίρια, πριν αρχίσει να πυροβολεί δίχως τελικώς να τραυματίσει κανέναν. Είχε προνοήσει να κάνει κράτηση και να εισέλθει στο ξενοδοχείο το προηγούμενο 24ωρο, γράφοντας στη συνέχεια σε ένα από τα σημειώματα που έπεσαν στην κατοχή των αρχών (και ορισμένων δημοσιογράφων): «Περίμενα κάμερες ασφαλείας σε κάθε στροφή, κοριούς σε δωμάτια ξενοδοχείων, ένοπλους πράκτορες κάθε τρία μέτρα, ανιχνευτές μετάλλων. Τίποτα... Η ασφάλεια είναι τοποθετημένη έξω από το ξενοδοχείο, επικεντρωμένη σε όσους προσέρχονται, επειδή προφανώς κανείς δεν σκέφτηκε τι θα μπορούσε να συμβεί, αν κάποιος έκανε check in την προηγούμενη μέρα».

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας «New York Post», ο Κόουλ Τ. Αλεν έστειλε ένα μανιφέστο κατά του Προέδρου Τραμπ στα μέλη της οικογένειάς του περίπου 10 λεπτά προτού ανοίξει πυρ. Στο κείμενο αυτό αυτοπροσδιοριζόταν ως «Φιλικός Ομοσπονδιακός Δολοφόνος», φανερώνοντας ότι ήταν αποφασισμένος να σκοτώσει αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ. «Το να γυρίζεις και το άλλο μάγουλο είναι για όταν ο ίδιος καταπιέζεσαι. Δεν είμαι το άτομο που βιάστηκε σε στρατόπεδο κράτησης. Δεν είμαι ο ψαράς που εκτελέστηκε χωρίς δίκη», έγραψε ο Αλεν σε επιστολή την οποία ένας συγγενής του παρείχε στην αστυνομία, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.

Οταν έπεσαν οι πρώτες ριπές, ο Πρόεδρος Τραμπ εμφανίστηκε ατάραχος σε αντίθεση με τη σύζυγό του, Μελάνια, που έδειξε φανερά σοκαρισμένη από την απόπειρα επίθεσης.

Αίσθηση προκάλεσε η σπουδή των πρακτόρων της Μυστικής Υπηρεσίας να απομακρύνουν (έστω και με μερικά δευτερόλεπτα διαφορά) πρώτα τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς από τον χώρο προτού κάνουν το ίδιο με τον Πρόεδρο Τραμπ, την σύζυγό του, και άλλους αξιωματούχους που κάθονταν κοντά τους.

Ο Τραμπ χαρακτήρισε τον 31χρονο επίδοξο δολοφόνο του σαν «πολύ διαταραγμένο άτομο» αναφέροντας: «Ο δράστης είναι ένας άρρωστος άνθρωπος, είχε πολύ μίσος για αρκετό καιρό. Είχε γράψει ένα πολύ αντιχριστιανικό μανιφέστο. Οταν διαβάσετε το μανιφέστο του, μισεί τους χριστιανούς».

Ο Πρόεδρος Τραμπ μιλώντας αργότερα στο CBS προσπάθησε να αξιοποιήσει την απόπειρα σε βάρος του, πρώτον για να αντιπολιτευτεί τους Δημοκρατικούς, και δεύτερον, για να δικαιολογήσει ως «απαραίτητη» την ανέγερση της νέας τεράστιας αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο που σχεδιάζει από καιρό με χορηγούς δισεκατομμυριούχους χρηματοδότες του καθώς προβλέπεται να κοστίσει 400 εκατομμύρια δολάρια.

Στη συνέχεια, προσπάθησε να δικαιολογήσει την απόπειρα δολοφονίας θεωρώντας πως συμβαίνει γιατί τάχα εφαρμόζει καινοτόμες πολιτικές ή «ενοχλεί» συμφέροντα λέγοντας: «Οταν δεν έχεις επιρροή σε αφήνουν ήσυχο».

Θεώρησε πως ο ίδιος και τα στελέχη της κυβέρνησής του έχουν «αλλάξει αυτήν τη χώρα» και πως υπάρχουν «πολλοί άνθρωποι που δεν είναι χαρούμενοι γι' αυτό». Εξήρε την αντίδραση των πρακτόρων της μυστικής υπηρεσίας, αποφεύγοντας να αφήσει αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο ο επίδοξος δολοφόνος του εισήλθε οπλισμένος, φανερώνοντας σοβαρά «κενά» σε θέματα ασφαλείας.

Μάλιστα, εξέφρασε την ελπίδα πως η απόπειρα δολοφονίας σε βάρος του θα οδηγήσει τους Δημοκρατικούς να αποσύρουν τα αιτήματά τους για πρόσθετη εποπτεία στις επιχειρήσεις των υπηρεσιών μετανάστευσης (και τη δράση των πρακτόρων της ICE) και να εγκρίνουν τη νέα χρηματοδότηση για το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας. Συνέδεσε επίσης την απόπειρα δολοφονίας με «επιτυχημένες αποστολές» αποκεφαλισμού της ηγεσίας της Βενεζουέλας και του Ιράν. Η επίθεση του Σαββάτου, υπονόησε, αποτελεί «απόδειξη των επιτευγμάτων» της κυβέρνησης.

Οι προηγούμενες απόπειρες δολοφονίας του Τραμπ έγιναν τον Ιούνιο του 2016 στη Νεβάδα από έναν 29χρονο Βρετανό που προσπάθησε να αρπάξει όπλο αστυνομικού για να επιτεθεί στον Αμερικανό ηγέτη και τον Ιούλιο του 2024 στο Μπάτλερ της Πενσυλβάνια από έναν 20χρονο, που πυροβόλησε προς την κεντρική σκηνή ενώ εκφωνούσε ομιλία τραυματίζοντάς τον στο δεξί αυτί. Στην επίθεση αυτή σκοτώθηκε ένας υποστηρικτής του Τραμπ και τραυματίστηκαν αρκετοί άλλοι.

Ο 31χρονος Κόουλ Τόμας Αλεν αναμενόταν αργότερα χτες βράδυ να παρουσιαστεί σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Ουάσιγκτον, ώστε να του απαγγελθούν κατηγορίες.

Παρά την απόπειρα δολοφονίας, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου επιβεβαίωσαν πως ξεκινά κανονικά από χτες η τετραήμερη επίσημη επίσκεψη του Βρετανού βασιλιά Καρόλου Γ' και της βασίλισσας Καμίλα στην Ουάσιγκτον.

Στο πλαίσιο της επίσκεψης που ολοκληρώνεται 30 Απριλίου, ο Κάρολος Γ' αναμένεται να εκφωνήσει ομιλία στο Κογκρέσο με αφορμή τα 250 χρόνια από την ανεξαρτησία των ΗΠΑ από το Ηνωμένο Βασίλειο και να έχει «ιδιωτική συνάντηση» με τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.