2025 The Associated Press. All

«Εντυπωσιακές» χαρακτήρισε ο Τομ Μπάρακ τις προοπτικές αναβάθμισης της Συρίας στην ενεργειακή σκακιέρα (φωτ. σε παλιότερη συνάντησή του με τον τζιχαντιστή «πρόεδρο»)

Πριν από λίγες μέρες σε ενεργειακό Φόρουμ, που οργάνωσε το «Atlantic Council» («Ατλαντικό Συμβούλιο») και το Συρο-Αμερικανικό Επιχειρηματικό Συμβούλιο στην Ουάσιγκτον, ο Αμερικανός πρέσβης στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ, που ταυτόχρονα είναι και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία μίλησε για μια «εξαιρετικά ιστορική στιγμή που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή για τη διασφάλιση εναλλακτικών για τη μεταφορά Ενέργειας». Πώς διαμορφώνεται αυτή η εναλλακτική, με όσα συμβαίνουν χρόνια τώρα στην περιοχή, με την ανατροπή καθεστώτων και τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις με το αίμα των λαών για να χαραχτούν οι δρόμοι μεταφοράς Ενεργείας και εμπορευμάτων;

Ο Μπάρακ στην ομιλία του δεν αμφισβήτησε την πρωταρχική αξία που έχει το Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (LNG) για τον εφοδιασμό των παγκόσμιων αγορών (καθώς οι ΗΠΑ επενδύουν στη σχετική τους κυριαρχία, για να υπερασπιστούν συνολικά τη θέση τους στη διεθνή ενεργειακή σκακιέρα), αλλά ανέδειξε πρόσθετα σχέδια με τα οποία η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να πριμοδοτεί τον διάδρομο «India Middle East Corridor» (IMEC) έναντι των ανταγωνιστών, Κινέζικων «Δρόμων του Μεταξιού», που εδώ και χρόνια διεκδικούν και πετυχαίνουν εν μέρει να έχουν τον κύριο λόγο στην εμπορική και ενεργειακή σύνδεση Ανατολής και Δύσης.

«Από γεωπολιτικής πλευράς, αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι ότι το επίκεντρο των εξελίξεων στον ενεργειακό τομέα μετατοπίζεται πλέον από τα ζητήματα της διανομής στα ζητήματα της ασφάλειας (...). Γιατί οι πλωτές διαδρομές που κάποτε διαδραμάτιζαν κεντρικό ρόλο στη διανομή Ενέργειας απαιτούν τώρα ασφάλεια, προστασία αλλά και εξέταση εναλλακτικών λύσεων», ανέφερε ο Μπάρακ (σε μια σαφή αναφορά και στα στενά του Ορμούζ), απευθυνόμενος σε στελέχη αμερικανικών και άλλων ενεργειακών κολοσσών που ήταν παρόντα στο Φόρουμ, προσθέτοντας πως «όταν κοιτάζει κανείς τα χερσαία σύνορα της Συρίας και τη γεωγραφική θέση που προσφέρουν, από τον νότο μέχρι τον βορρά της χώρας και από την ανατολή μέχρι τη δύση, είναι εντυπωσιακό αυτό που διαπιστώνει».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μπάρακ αναφέρθηκε στο σχέδιο που παλιότερα είχε γίνει γνωστό ως «Σχέδιο των 4 Θαλασσών», εξαιτίας της ανάπτυξης ενός δικτύου αγωγών που στην πλήρη του ανάπτυξη ενώνουν τη Μαύρη Θάλασσα και την Κασπία, με τη Μεσόγειο και την Ερυθρά. Οπως αποτύπωσε διάγραμμα που παρουσίασε ο Μπάρακ, επρόκειτο για σχέδιο που συνδέει Κατάρ (το γιγάντιο κοίτασμα «North Field»), Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Συρία, Τουρκία (αξιοποιώντας σχέδια όπως αυτά για τη μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω του αγωγού «Nabuco»), για να φτάσει τελικά μέχρι τις ευρωπαϊκές αγορές.

Ρεπορτάζ για την παρέμβαση Μπάρακ στο Φόρουμ υπενθύμισαν ότι το 2009 η συριακή κυβέρνηση Ασαντ είχε απορρίψει τέτοια σχέδια, όταν ένας από τους βασικότερους υποστηρικτές του ήταν και η τουρκική κυβέρνηση (του τότε στενού συνεργάτη του Ερντογάν, Αμπντουλάχ Γκιουλ). Ηταν η εποχή που η Αγκυρα πρότεινε στη Δαμασκό «απεριόριστη διμερή συνεργασία», καλώντας σε σύνδεση «των τεσσάρων θαλασσών που περιβάλλουν Συρία, Τουρκία, Ιράν και Ιράκ, ώστε να μετατραπούν σε παγκόσμιο εμπορικό κόμβο», αλλά η Δαμασκός προστατεύοντας την τότε προνομιακή της σχέση με τη Μόσχα, είχε δισταγμούς.

Μια μέρα μετά το παραπάνω Φόρουμ, στις 27 Μάρτη 2026, το «Atlantic Council» εκτιμούσε ότι «η Ανατολική Μεσόγειος δεν θα αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο ή το φυσικό αέριο του Κόλπου - αλλά μπορεί να αποτελέσει το ενεργειακό αμορτισέρ της Ευρώπης».

Σε εκτενή του ανάλυση, επικαλούνταν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία «υπό ευνοϊκές συνθήκες, η περιοχή θα μπορούσε να υποστηρίξει περίπου 30 - 40 bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα) ετήσιων εξαγωγών στην Ευρώπη», δηλαδή όγκο που «αν και δεν επαρκεί για να αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο ή το φυσικό αέριο του Κόλπου, είναι αρκετά σημαντικός για να σταθεροποιήσει τις αγορές κατά τη διάρκεια αναπόφευκτων διαταραχών».

Προχωρώντας σε ακόμα πιο ... ζουμερές πλευρές, το «Atlantic Council» τόνιζε πως «η σημασία της Ανατολικής Μεσογείου για την Ενέργεια γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη όταν τη δούμε μέσα από το πρίσμα του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας - Μέσης Ανατολής - Ευρώπης (IMEC)», εξηγώντας ότι «η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να χρησιμεύσει ως ενεργειακή άγκυρα του δυτικού τμήματος του Διαδρόμου, συνδέοντας τους περιφερειακούς πόρους φυσικού αερίου με τις ευρωπαϊκές αγορές» για να επισημάνει καθαρά: «Αυτή η ευθυγράμμιση υποστηρίζει ευρύτερους στρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ και της Ευρώπης, ενισχύοντας τους οικονομικούς δεσμούς μεταξύ ευθυγραμμισμένων εταίρων και ενισχύοντας την περιφερειακή σταθερότητα...».

Παρατηρώντας δε ότι «το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου δεν θα εξαλείψει την έκθεση της Ευρώπης στην παγκόσμια αστάθεια» και ότι «η στρατηγική του αξία έγκειται στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, την παροχή πρόσθετης προσφοράς κατά τη διάρκεια διαταραχών, διαφοροποίηση διαδρομών και αγκυροβόλιο για ένα περιφερειακό ενεργειακό σύστημα που ευθυγραμμίζει την υποδομή με τη γεωπολιτική», κατέληγε ότι «σε μια εποχή που ορίζεται λιγότερο από την αφθονία παρά από την προσαρμοστικότητα, το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να αποδειχθεί πιο πολύτιμο για την ευελιξία του παρά για την κλίμακά του...».

Σημειωτέον ότι το «Atlantic Council» ξεχώριζε και τον ρόλο που αναλογεί σε χώρες όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ, αλλά και σχημάτων όπως το Φόρουμ για το Φυσικό Αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο (East Mediterranean Gas Forum - EMGF), που θυμίζουμε ότι συνενώνει Ισραήλ, Αίγυπτο, Ιορδανία, Ελλάδα, Κύπρο, Ιταλία, Παλαιστίνη - ενώ σταθερά συζητιέται η ανάγκη το Φόρουμ να ανοίξει περαιτέρω σε χώρες της περιοχής, καταρχάς στην Τουρκία.

Βέβαια, η ανάδειξη της Συρίας σε βασικού ενεργειακού κόμβο δεν θα είναι ένα εύκολο εγχείρημα:

Πριν από τον πόλεμο, η χώρα παρήγαγε περίπου 380.000 βαρέλια την ημέρα (bpd). Στις αρχές του 2026, η παραγωγή υπολογιζόταν σε περίπου 110.000 bpd.

Το μεγάλο πετρελαϊκό κοίτασμα «Al-Tanak», που κάποτε απέδιδε 40.000 βαρέλια τη μέρα, πλέον αποδίδει περίπου 1.000. Το κρίσιμο βιομηχανικό συγκρότημα φυσικού αερίου Conoco παραμένει εκτός σύνδεσης. Η ικανότητα διύλισης σε Χομς και Μπανίγιας έχει μειωθεί από 250.000 βαρέλια τη μέρα σε περίπου 50.000. Μόλις το 37% του εθνικού δικτύου αγωγών λειτουργεί, ενώ οι ελλείψεις ηλεκτρικής ενέργειας δυσχεραίνουν πρόσθετα τις προσπάθειες ανάκαμψής του.

Κεντρικό ρόλο στην ανοικοδόμηση των ενεργειακών και πολλών άλλων βιομηχανικών υποδομών της Συρίας διεκδικούν από την πρώτη στιγμή μετά την ανατροπή του Ασαντ τουρκικά μονοπώλια, από τους κλάδους της Ενέργειας, των Κατασκευών, της διαχείρισης Λιμένων, των Τηλεπικοινωνιών, του Χρηματοπιστωτικού τομέα και γενικά των Εξαγωγών, έχοντας επενδύσει αθροιστικά περίπου 400 δισεκατομμύρια δολάρια. Το πρώτο εξάμηνο του 2025 (ο Ασαντ «έπεσε» τον Δεκέμβρη του 2024), η Ενωση Εξαγωγέων της Νοτιοανατολικής Ανατολίας (που καλύπτει επιχειρηματικές ενώσεις σε διάφορες τουρκικές περιφέρειες στη μεθόριο με τη Συρία) αύξησε τις εξαγωγές της στη Συρία κατά 38,7% - μόνο οι εξαγωγές τσιμέντου αυξήθηκαν σε έναν χρόνο κατά 51,7%.

Τουρκικοί όμιλοι όπως οι Kalyon, Cengiz και TAV υπέγραψαν συμφωνία 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση του αεροδρομίου της Δαμασκού, μαζί με την καταριανή UCC και την αμερικανική «Assets Investment».

Η «Yildirim Holding» «χώθηκε» στη διαχείριση και λειτουργία του λιμανιού της Λατάκιας, σε μια επένδυση 230 εκατομμυρίων ευρώ που υπέγραψε η «κυβέρνηση» των τζιχαντιστών και η γαλλική «CMA CGM».

Το τουρκικό υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών προτάσσει σταθερά στις επενδύσεις του, εκτός συνόρων, την ανάπτυξη του διαδικτύου στη Συρία, αλλά και την αναβίωση του συριακού τμήματος του σιδηροδρόμου από την (οθωμανική) εποχή των Χιτζάζ.

Στοιχεία της Ενωσης Τούρκων Εξαγωγέων δείχνουν πως μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι εξαγωγές μηχανημάτων στη Συρία εμφάνισαν αύξηση σε σχέση με έναν χρόνο πριν κατά 280,3% (!). Σιδήρου και μη σιδηρούχων μετάλλων κατά 137,4%. Προϊόντων εξόρυξης, κατά 128,3%. Ηλεκτρισμού και ηλεκτρονικών, κατά 61,8%.

Τα παζάρια για τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου στις ενεργειακές αναδιατάξεις αλληλεπιδρούν φυσικά και με τις εξελίξεις στην Κύπρο, όπου τα σχέδια διχοτόμησης «τρέχουν» μαζί με προτροπές για ακόμα μεγαλύτερη γεωστρατηγική αναβάθμιση που θα φέρει η «συνεννόηση» μεταξύ των «δύο πλευρών στο νησί». Το αφήγημα και της Τουρκίας και του ψευδοκράτους στην κατεχόμενη Κύπρο περιλαμβάνει και αυτό του «ενεργειακού κόμβου».

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε συνάντηση που έγινε χτες των μελών του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, συμμετείχε και ο «πρωθυπουργός» του ψευδοκράτους, Ουνάλ Ουστέλ, που ευχαρίστησε την κυβέρνηση Αλίεφ για «την ακλόνητη πίστη στην τουρκική ενότητα και την απεριόριστη υποστήριξη στη Βόρεια Κύπρο». Πρόσθεσε δε ότι η σχέση μεταξύ Αζερμπαϊτζάν, Τουρκίας και «Βόρειας Κύπρου» βασίζεται στην αρχή «Ενα Εθνος - Τρία Κράτη», η οποία - συνέχισε - πρέπει να χρησιμεύσει ως πρότυπο για ολόκληρο τον «Οργανισμό Τουρκικών Κρατών» (OTS) και κατέληξε: «Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε περαιτέρω αυτόν τον ειλικρινή και βαθύ δεσμό με όλα τα κράτη - μέλη και να ολοκληρώσουμε με επιτυχία τη διαδικασία πλήρους ένταξης για τη Βόρεια Κύπρο. Η "Βόρεια Κύπρος" είναι έτοιμη να γίνει πλήρες μέλος του OTS (...) Θα αντέξουμε για πάντα με την υποστήριξή σας και την υποστήριξη του λαού μας».

Από τη μεριά του, ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, Τζεβντέτ Γιλμάζ, είπε ότι «η Κύπρος είναι πιο κρίσιμη από ποτέ» και ότι η «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου» (όπως προκλητικά αποκαλείται το ψευδοκράτος) είναι το στοιχείο της «κοινής παρουσίας του τουρκογενούς κόσμου» στην περιοχή, καλώντας σε ολόπλευρη ενίσχυση των πολιτικών, πολιτιστικών, οικονομικών και ενεργειακών δεσμών με το ψευδοκράτος.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος τουρκικού Ισλαμοσυντηρητικού Κόμματος στην Τουρκία ΑΚΡ, Ομέρ Τσελίκ, επέμεινε ότι τα F-16 που η χώρα του έστειλε στο ψευδοκράτος, ενισχύουν την «αποτρεπτική ισχύ» έναντι «οποιασδήποτε άδικης ή παράνομης επίθεσης» και ότι η Τουρκία ενεργεί στο πλαίσιο του ρόλου που της αποδίδουν συνθήκες ως εγγυήτριας δύναμης για την Κύπρο συνολικά...