ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σάββατο 21 Μάρτη 2026 - Κυριακή 22 Μάρτη 2026
Σελ. /40
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΝΣΤΟΛΟΥΣ
Διδάγματα από το 1821 για στρατιωτικούς

Εμείς οι στρατιωτικοί μελετάμε ιδιαίτερα την Επανάσταση του 1821. Γι' αυτό γράφεται τούτο το άρθρο. Είναι αλήθεια ότι η αστική εθνικοαπελευθερωτική Επανάσταση του 1821, που γκρέμισε την οθωμανική φεουδαρχική κυριαρχία και οδήγησε στη συγκρότηση του ελληνικού αστικού κράτους, έχει πολλά να μας διδάξει ακόμα και σήμερα, δύο αιώνες μετά.

Το 1821, η συμμαχία της ανερχόμενης τότε ελληνικής αστικής τάξης με τις άλλες κοινωνικές δυνάμεις που βίωναν την κοινωνική, εθνοτική και θρησκευτική καταπίεση, εξέφραζε το νέο, το αναγκαίο και επαναστατικό. Γι' αυτό, συγκροτώντας τη Φιλική Εταιρεία ως απαραίτητο φορέα της επαναστατικής αλλαγής, κατόρθωσε να επιβληθεί κόντρα στους μηχανισμούς καταστολής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην αντιδραστική «Ιερά Συμμαχία» και σε όσους εντός των συνόρων επιδίωκαν να «φρενάρουν» την επαναστατική πρόοδο για να διατηρήσουν τα προνόμιά τους.

Η διαμόρφωση των αντικειμενικών όρων επιτυχίας της επανάστασης

Οι στρατιωτικές ήττες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην περίοδο 1683-1798 οδήγησαν στην απώλεια σημαντικών εδαφών και ανέδειξαν την παρακμή των ενόπλων δυνάμεών της. Την ίδια περίοδο ο φεουδαρχικός χαρακτήρας της αυτοκρατορίας εξακολουθούσε να μένει σε σημαντικό βαθμό αναλλοίωτος, γεγονός που επιδρούσε αρνητικά και στον εκσυγχρονισμό του οθωμανικού στρατού.

Ταυτόχρονα, στη διάρκεια του 18ου αιώνα υπήρξε μεγάλη ανάπτυξη της ελληνόκτητης ναυτιλίας. Την περίοδο των Ναπολεόντειων πολέμων που ακολούθησε (1803-1815), τα κέρδη της ναυτιλίας των νησιών αυξήθηκαν κατακόρυφα. Η απόσυρση της Γαλλίας και της Αγγλίας από το μεσογειακό εμπόριο λόγω της πολεμικής εμπλοκής τους ως αντιπάλων, έδωσαν, μεταξύ άλλων, την ευκαιρία στα ελληνικά πλοία να κυριαρχήσουν στην εμπορική κίνηση της Μεσογείου. Οταν τα ευρωπαϊκά εμπορικά συμφέροντα όμως άρχισαν να κατακτούν πάλι τις θέσεις τους στο εμπόριο των σιτηρών της Ανατολικής Μεσογείου, τα πλοία των Ελλήνων δεν μπορούσαν πλέον να επιτύχουν τα κέρδη που είχαν κατά τη διάρκεια των Ναπολεόντειων πολέμων.

Η κρίση, που ξέσπασε στις αρχές του 19ου αιώνα, έφερε οικονομική εξαθλίωση για τους αγρότες και καταστροφή για τους μικρούς ιδιοκτήτες. Στον μεγαλύτερο ναυτότοπο, την Υδρα «από το 1818 μέχρι το 1821 το εμπόριο ενεκρώθη παντάπασι. Τα πλοία (...) ήσαν εις ακινησίαν και ο λαός εδυστύχει...». Σημειώθηκε αλματώδης άνοδος των τιμών των βασικών προϊόντων. Οι ελλείψεις στις «τοπικές αγορές» προκαλούσαν «λιμό και κατά συνέπεια τοπικές εξεγέρσεις», όπως συνέβη το 1810 στην Πάτρα και το 1815 στην Πελοπόννησο γενικότερα.

Η κρίση, όπως και άλλοι παράγοντες, όξυναν τις επαναστατικές διαθέσεις μεταξύ των λαϊκών μαζών, οδηγώντας τις σε συστράτευση με τα πιο ριζοσπαστικά τμήματα της αστικής τάξης και της Φιλικής.

Στην επαναστατική ψυχολογία συνέβαλε και η Γαλλική αστική Επανάσταση του 1789. Το εμπόριο και η ναυτιλία έγιναν διαμετακομιστικοί δίαυλοι των επαναστατικών ιδεών. Η Γαλλική αστική Επανάσταση όχι μόνο ριζοσπαστικοποίησε μεγάλη μερίδα της ελληνικής αστικής τάξης, αλλά αποτέλεσε και ένα πολύ σημαντικό «πρότυπο» αναφορικά με τις αρχές, το πρόγραμμα και τον τρόπο οργάνωσης της δικής της επερχόμενης επανάστασης.

Παραμονές της επανάστασης, στους κόλπους της αστικής τάξης είχαν διαμορφωθεί δύο βασικές στρατηγικές αναφορικά με τη συγκρότηση αστικού έθνους - κράτους.

Α. Η πρώτη, η πιο συντηρητική, χαρακτήριζε την προοπτική της επαναστατικής ρήξης «άκαιρη», «πρόωρη» ή και μη ενδεδειγμένη. Π.χ. ο Ι. Καποδίστριας πρότεινε ότι το «Εθνος» χρειαζόταν πρώτα να «φωτιστεί» και μετά από 10-15 χρόνια εφόσον βρεθεί κατάλληλη περίσταση ...«τότε θέλει φροντίσωμεν».

Β. Η δεύτερη, η πιο ριζοσπαστική, υποστήριζε πως οι συνθήκες για ρήξη είχαν ωριμάσει, πως οι οποιεσδήποτε δυνατότητες εθνικής ανάπτυξης (υλικής, πολιτισμικής, ή άλλης) στο πλαίσιο των οθωμανικών φεουδαρχικών δεσμών είχαν πια τελματώσει και πως η επαναστατική συγκρότηση ανεξάρτητου αστικού έθνους - κράτους ήταν μονόδρομος.

Η επικράτηση της πιο ριζοσπαστικής μερίδας της αστικής τάξης και η συμμαχία της με τις εργατικές - λαϊκές δυνάμεις της εποχής έδωσε διέξοδο υπέρ της κοινωνικής πλειοψηφίας στα αδιέξοδα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που εξέφραζε τον γερασμένο φεουδαρχικό κόσμο.

Η αστική τάξη σήμερα

Αν όμως το 1821 η αστική τάξη έπαιξε θετικό, προωθητικό για την κοινωνία ρόλο, η καπιταλιστική εξουσία για την οποία τότε αγωνιζόταν, έχει σταματήσει προ πολλού να υπηρετεί την κοινωνική πρόοδο. Αντίθετα, την αντιστρατεύεται με κάθε τρόπο! Σήμερα υπηρετεί την εκμετάλλευση της συντριπτικής πλειοψηφίας της ανθρωπότητας, την πολύπλευρη χειραγώγησή της.

Η επιστημονική τεχνολογική άνοδος της εποχής μας, αντί να τροφοδοτεί την κοινωνική ευημερία, τροφοδοτεί τη συσσώρευση κερδών και πλούτου σε λίγα χέρια. Ετσι δημιουργούνται ανισότητες, συνεχείς οικονομικές κρίσεις και όξυνση των ανταγωνισμών, που φτάνουν σε αλλεπάλληλους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, φτώχεια και προσφυγιά για τους λαούς.

Ο ελληνικός και οι άλλοι λαοί έχουν τη δύναμη να ακυρώσουν αυτούς τους επικίνδυνους σχεδιασμούς, αν δεν δείξουν φόβο, απογοήτευση ή εφησυχασμό. Οπως το 1821, έτσι και σήμερα, η εξουσία και το σύστημα που στέκει απέναντί τους δεν είναι άτρωτα. Οι τεράστιες αντιθέσεις μεταξύ τους προκαλούν «ρωγμές» ακόμα και μέσα στο ευρωατλαντικό στρατόπεδο, που μέχρι πρότινος παρουσιαζόταν δεδομένο και «αρραγές».

Ειδικά με τη «στροφή στην πολεμική οικονομία», που έχει αποφασιστεί σε επίπεδο ΕΕ, αντί οι παραγωγικές δυνατότητες της Ευρώπης να δουλέψουν σχεδιασμένα, για να παραχθούν όλα εκείνα που χρειάζονται οι λαοί για να ζουν σήμερα αξιοπρεπώς, παράγουν εφόδια ολέθρου και θανάτου.

Για τις ανάγκες του λαού, οι αστικές κυβερνήσεις επικαλούνται τις «αντοχές της οικονομίας» και τη «δημοσιονομική σταθερότητα». Ο κίνδυνος εμφάνισης μιας νέας καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης είναι ορατός. Τα 800 δισ. που έχουν αποφασιστεί για προγράμματα εξοπλισμών, εκτός των άλλων, θα λείψουν από τις απαραίτητες υποδομές για την προστασία της ανθρώπινης ζωής από φυσικές καταστροφές, από τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας στις μεταφορές. Νέα «Τέμπη» καραδοκούν παντού, μαζί με τα μεγάλα «Τέμπη του πολέμου».

Η νέα εγκληματική στρατιωτική επίθεση του κράτους του Ισραήλ και των ΗΠΑ στο Ιράν φέρνει πιο κοντά έναν γενικευμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και ευρύτερα. Η κυβέρνηση έχει μεγάλες ευθύνες, γιατί πρωτοστατεί στους αμερικανοΝΑΤΟικούς σχεδιασμούς. Οι κίνδυνοι για τους αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και φαντάρους της χώρας, για τον λαό ολόκληρο και τον τόπο ολοένα αυξάνονται. Εχει μετατρέψει τη χώρα σε ορμητήριο πολέμου και σε στόχο αντιποίνων. Το γεγονός ότι ήδη, ως αντίποινα, πλήττονται με πυραύλους στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή δείχνει ότι αυτοί οι κίνδυνοι είναι παραπάνω από υπαρκτοί.

Προειδοποιούμε την κυβέρνηση επίσης να εγκαταλείψει κάθε σκέψη για αποστολή ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στο σχέδιο των ΗΠΑ στη Γάζα, ή στο Ιράν, στον Κόλπο και αλλού. Κάτι τέτοιο θα ισοδυναμεί με εγκληματική ενέργεια σε βάρος του ελληνικού λαού.

Αυτό που επείγει είναι ο λαός μας να δυναμώσει την αλληλεγγύη του στον ιρανικό, στον παλαιστινιακό, στον κουβανικό λαό και όλους τους λαούς που είναι θύματα της ιμπεριαλιστικής βαρβαρότητας. Να απαιτήσει να κλείσουν η βάση της Σούδας και οι άλλες στρατιωτικές βάσεις, να ανακληθεί η ελληνική πυροβολαρχία Patriot από τη Σαουδική Αραβία, οι φρεγάτες και τα αεροσκάφη που δήθεν είναι για την άμυνα της Κύπρου, όπως και οι φρεγάτες από την Ερυθρά Θάλασσα και ανοιχτά της Λιβύης, οι στρατιωτικές μονάδες από Κόσοβο και Βουλγαρία.

Η πιο βαθιά εμπλοκή στους οικονομικούς και πολεμικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ όχι μόνο δεν προστατεύει, αλλά εκθέτει τον λαό σε νέους κινδύνους. Αυτό αποδεικνύει η σύμβαση με τον αμερικανικό όμιλο «Chevron» που περιέχει ανησυχητικές προβλέψεις ακόμα και για πιθανά μελλοντικές απώλειες περιοχών ολόκληρων, στις οποίες η χώρα δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.

Σ' αυτές τις συνθήκες, ο λαός, αλλά και οι στρατιωτικοί ε.ε. και ε.α. που προέρχονται απ' τον λαό, είναι ανάγκη να συμμετέχουν στην πάλη, όπου κι αν βρίσκονται.

Να βάλουν στο επίκεντρο του αγώνα τους τα δικά τους αιτήματα, τις σύγχρονες λαϊκές ανάγκες, για τις οικογένειές τους, όλο τον λαό. Να αρνηθούν να διαλέξουν ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο, να ενισχύσουν τη δική τους πάλη ενάντια στους ιμπεριαλιστικούς πολέμους και την εμπλοκή της χώρας σε αυτούς. Να δυναμώσουν τον αγώνα για το ξήλωμα των αμερικανοΝΑΤΟικών βάσεων, απαιτώντας να κλείσουν τα ορμητήρια του πολέμου. Να απεμπλακεί η χώρα μας από τους πολέμους, να αποδεσμευτεί από το ΝΑΤΟ.

Είναι απαραίτητο, μέσα στα στρατόπεδα, να φουντώσουν οι συζητήσεις για τον χαρακτήρα των εξελίξεων, για τους ΝΑΤΟικούς σχεδιασμούς, που όχι μόνο δεν διασφαλίζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, αλλά αντίθετα τα υπονομεύουν.

Καθήκον όλων μας είναι να αγωνιστούμε αποφασιστικά, κόντρα στην πολιτική επώδυνων διευθετήσεων που ετοιμάζονται στο Αιγαίο, με στόχο μόνο την ισχυροποίηση της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ και τη συνεκμετάλλευση - συνδιαχείριση στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Επαγρυπνούμε όλοι μας, τόσο για τα Ελληνοτουρκικά όσο και για το Κυπριακό, όσο και για τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και πολέμους.

Κάθε τίμιος, λαϊκός άνθρωπος, που δεν ανέχεται τις συνθήκες ζωής του λαού, που αισθάνεται πατριώτης, που είναι ενάντια στις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ, την ΕΕ, που είναι ενάντια στον ρόλο που δίνουν σήμερα στις Ενοπλες Δυνάμεις, είτε στρατιώτης είναι, είτε υπαξιωματικός, ή αξιωματικός, έχει μία μόνο επιλογή: Να συμπορευτεί μαζί με τον υπόλοιπο λαό! Ενάντια στη γερασμένη καπιταλιστική εξουσία και τις σύγχρονες Ιερές Συμμαχίες! Για μια Ελλάδα χωρίς πολέμους, φτώχεια και εκμετάλλευση, με μια κοινωνία σοσιαλιστική - κομμουνιστική.


Γιάννης ΝΤΟΥΝΙΑΔΑΚΗΣ
Υποναύαρχος ΠΝ ε.α.



Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιΐας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας
Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ