«Τα παιδιά μας δεν είναι αναλώσιμα». Αυτή η φράση συμπύκνωσε το κλίμα της πλατιάς σύσκεψης που οργάνωσε την Κυριακή η Ενωση Γονέων Μαθητών Δήμου Ιωαννιτών για την κατάσταση των σχολικών υποδομών. Η συμμετοχή ήταν μαζική (γονείς από 17 Δημοτικά, 9 Γυμνάσια και Λύκεια και 2 Νηπιαγωγεία) και η διαδικασία ζωντανή, με δεκάδες παρεμβάσεις γονιών, ερωτήματα, απαιτήσεις για εξηγήσεις και συγκεκριμένα βήματα.

Ο σεισμός των 5,3 Ρίχτερ τα ξημερώματα της Κυριακής 8 Μάρτη λειτούργησε ως επιταχυντής. Δεν δημιούργησε το πρόβλημα. Ανέδειξε με ακόμα μεγαλύτερη οξύτητα μια κατάσταση που βράζει εδώ και χρόνια μέσα στα σχολεία της πόλης.

Οπως είπε εισηγητικά η πρόεδρος της Ενωσης, Ελένη Μάντη, η κατάσταση στα σχολεία έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Οι γονείς το ζουν κάθε μέρα: Οταν βρέχει, όταν γίνεται σεισμός, όταν στέλνουν το παιδί τους σε ένα κτίριο και δεν ξέρουν αν είναι πραγματικά ασφαλές. Σημείωσε ότι τα περισσότερα σχολικά κτίρια στα Γιάννενα είναι φτιαγμένα από τη δεκαετία του '60. Οι βροχοπτώσεις και ο πρόσφατος σεισμός έφεραν ξανά στην επιφάνεια χρόνια προβλήματα, που ήταν γνωστά αλλά έμεναν άλυτα. Στάθηκε επίσης στο ότι οι σχολικές επιτροπές έχουν καταντήσει όργανα διεκπεραίωσης, όπου συζητιούνται τα τρέχοντα και τα «μπαλώματα», όχι η ουσία. Και όλα αυτά εξελίσσονται σε μια περίοδο που - όπως τόνισε - η ασφάλεια και η μόρφωση των παιδιών αντιμετωπίζονται ως κόστος.

Η εικόνα που αναδείχθηκε στη συζήτηση ήταν αποκαλυπτική. Γονείς, που σε πολλές περιπτώσεις αναγκάστηκαν να γίνουν οι ίδιοι «μηχανικοί» ή «ντετέκτιβ» για να βρουν στοιχεία και έγγραφα, μίλησαν για ρωγμές σε κολόνες και τοιχία. Για πλημμυρισμένα υπόγεια και σοβαρές υγρασίες. Για ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις χωρίς τις αναγκαίες πιστοποιήσεις. Αναφορά έγινε και στα Ειδικά Σχολεία, όπου οι κίνδυνοι οξύνονται ακόμα περισσότερο, αφού αναφέρθηκαν περιπτώσεις χωρίς ασφαλή διέξοδο διαφυγής για μαθητές σε αμαξίδιο. Αναφέρθηκαν επίσης σχολεία όπου τα παιδιά κάνουν μάθημα σε κοντέινερ, σχολικές μονάδες με αίθουσες χωρισμένες με γυψοσανίδες. Δεν περιγράφηκαν «μικρές φθορές». Περιγράφηκε μια επικίνδυνη κατάσταση, αποτέλεσμα χρόνιας εγκατάλειψης και διαχείρισης με μπαλώματα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο 2ο ΓΕΛ Ιωαννίνων, όπου η διαρροή νερού είχε μετατρέψει τα υπόγεια σε «πισίνες» για μέρες, προκαλώντας σοβαρή ανησυχία σε γονείς και εκπαιδευτικούς για την ασφάλεια του κτιρίου και οδηγώντας μέχρι και σε εισαγγελική παρέμβαση. Αντίστοιχα, στο Μουσικό Σχολείο Ιωαννίνων, που εδώ και περίπου 20 χρόνια στεγάζεται σε ακατάλληλο κτίριο, χωρίς να έχει δοθεί οριστική λύση, παρότι έχουν δαπανηθεί πάνω από 1,5 εκατ. ευρώ σε ενοίκια, οι γονείς θέτουν σοβαρά ζητήματα ασφάλειας, καθώς σε περίπτωση ανάγκης η εκκένωση εκατοντάδων μαθητών γίνεται ουσιαστικά από μία βασική σκάλα.

Δόθηκε βάρος και στο γεγονός ότι 6 σχολικές μονάδες παραμένουν κλειστές μετά τον σεισμό. Οι γονείς κατήγγειλαν ότι δεν υπάρχει επίσημη έγγραφη ενημέρωση για την κατάσταση των κτιρίων, και ότι καλούνται να εμπιστευτούν προφορικές διαβεβαιώσεις χωρίς να έχουν στα χέρια τους τα πραγματικά πορίσματα. Γι' αυτό απαιτούν να δοθούν γραπτώς τα τεχνικά δελτία των ελέγχων πριν ανοίξουν τα σχολεία, καθώς - όπως ειπώθηκε - δεν αρκεί ένα «φαίνεται καλό», ούτε ένας γρήγορος οπτικός έλεγχος. Παράλληλα απορρίφθηκε ως λύση η τηλεκπαίδευση, αφού δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη διά ζώσης εκπαιδευτική διαδικασία και φορτώνει νέα βάρη στις λαϊκές οικογένειες, ενώ στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα με τις κλειστές σχολικές αυλές, που όπως καταγγέλθηκε παρέμειναν κλειδωμένες ακόμα και την ώρα του σεισμού, παρότι σε πολλές γειτονιές έχουν οριστεί ως βασικοί χώροι συγκέντρωσης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.

Αποκαλυπτική ήταν η παρέμβαση της Κατερίνας Μιχαλιού, γραμματέα της Ενωσης και εκπροσώπου των γονέων στη Σχολική Επιτροπή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Οπως είπε, το κράτος δίνει μόλις 5 ευρώ ανά παιδί για λειτουργικά έξοδα, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός για συντηρήσεις και επισκευές όλων των σχολείων δεν ξεπερνά τα 300.000 ευρώ. Την ίδια ώρα κατήγγειλε ότι οι συνεδριάσεις της Σχολικής Επιτροπής εξαντλούνται σε διεκπεραιωτικά ζητήματα, ενώ αποκάλυψε ότι ύστερα από μεγάλη πίεση η Ενωση απέκτησε πρόσβαση σε ογκώδεις φακέλους με αιτήματα σχολείων από τον Σεπτέμβρη και μετά, όπου καταγράφονταν τα προβλήματα. Με άλλα λόγια, ο δήμος τα γνώριζε.

Στάθηκε επίσης στις μόνιμες δικαιολογίες περί έλλειψης χρημάτων και προσωπικού στην Τεχνική Υπηρεσία, σημειώνοντας ότι το επόμενο διάστημα αυτές θα πυκνώσουν, με την επίκληση της «πολεμικής οικονομίας». Στο ίδιο πλαίσιο, κατήγγειλε τη λογική μετατόπισης των ευθυνών, που φτάνει να εγκαλεί τους γονείς επειδή δεν «συνεργάζονται» π.χ. να βάψουν σχολεία ή να βάλουν κουρτίνες. Αντί για ουσιαστική κρατική μέριμνα, τόνισε η Κ. Μιχαλιού, προωθούνται από κυβέρνηση και δημοτικές αρχές λύσεις χορηγών και ιδιωτών - από αυλές «φτιαγμένες» με τη στήριξη στοιχηματικών εταιρειών μέχρι προγράμματα για φωτοβολταϊκά σε σχολικές στέγες από παρόχους Ενέργειας. Σε μια πόλη με σχολεία παμπάλαια, η απάντηση που δίνεται στους γονείς εν έτει 2026 είναι - στην πράξη - να βολευτούν και να μη ζητούν τα αυτονόητα.

Στη διάρκεια της συζήτησης αναδείχθηκε η βαθιά έλλειψη εμπιστοσύνης που έχουν οι γονείς στις αρχές και στους θεσμούς. Από την καθημερινή τους πείρα βλέπουν ότι χρόνια αιτήματα μένουν αναπάντητα, γνωστά προβλήματα δεν λύνονται και παντού κυριαρχούν τα «μπαλώματα», αντί για ουσιαστική πρόληψη. Κοινή πεποίθηση ήταν ότι «λεφτά υπάρχουν», αλλά οι πολιτικές προτεραιότητες είναι αλλού. Εκφράστηκε επίσης η αγανάκτηση για το ότι χρειάζεται κάθε φορά ένας σεισμός, μια πλημμύρα ή μια εισαγγελική παρέμβαση για να γίνει το αυτονόητο. Γι' αυτό και αρκετοί γονείς συνέδεσαν τη συζήτηση με τη λογική «πάμε κι όπου βγει», ενώ ο παραλληλισμός με τα Τέμπη ακούστηκε επανειλημμένα, όχι ως σχήμα λόγου αλλά ως φόβος και συμπέρασμα: Οταν η πρόληψη θυσιάζεται στο κόστος και οι αρμόδιοι καθησυχάζουν χωρίς τεκμηρίωση, τότε χτίζονται οι όροι της επόμενης τραγωδίας.

Ωστόσο η σύσκεψη δεν έμεινε στις περιγραφές. Αυτό ήταν ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο της. Φάνηκε πως όλο και περισσότεροι γονείς βγάζουν το συμπέρασμα ότι το θέμα δεν θα λυθεί με ατομικές διαμαρτυρίες, ούτε με μεμονωμένα τηλεφωνήματα, αλλά με συλλογική κινητοποίηση. Εκφράστηκε η εμπιστοσύνη στους ίδιους τους συλλόγους και στη δύναμη των γονέων, αλλά και των μαθητών και των εκπαιδευτικών. Κάθε σύλλογος αναζητεί τρόπο να συζητήσει συλλογικά και να παρέμβει, να συντονιστεί με τους υπόλοιπους, να διαμορφωθούν κοινά αιτήματα και να ασκηθεί πίεση.

Σε αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση κινήθηκε και το κλείσιμο της Ελ. Μάντη. Κάλεσε τους συλλόγους να απαιτήσουν άμεσα τα γραπτά πορίσματα των ελέγχων, να προχωρήσουν σε Γενικές Συνελεύσεις, να ενεργοποιήσουν τα σχολικά συμβούλια, να μην αποδεχτούν την τηλεκπαίδευση ως λύση για τα κλειστά σχολεία και να προετοιμάσουν μαζική παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο στις 30 Μάρτη μαζί με εκπαιδευτικούς, με στόχο να επιβληθεί συζήτηση για τις σχολικές υποδομές. Ιδιαίτερη σημασία είχε και η αναφορά γονιού με παιδιά στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ότι οι Σύλλογοι Γονέων πρέπει να μπουν μπροστά και στην κινητοποίηση των μαθητικών κοινοτήτων.

Το συμπέρασμα που βγήκε από τη σύσκεψη ήταν ότι η ασφάλεια των παιδιών της λαϊκής οικογένειας δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη, στις υποσχέσεις, στις πρόχειρες καθησυχαστικές δηλώσεις. Γίνεται όλο και περισσότερο υπόθεση οργάνωσης, πίεσης, κινητοποίησης και δράσης.