• Ανακοίνωση της ΚΝΕ προς τους φοιτητές και τις φοιτήτριες μπροστά στις φετινές φοιτητικές εκλογές
• Αρθρο: Παραλάβαμε πανεπιστήμιο, δεν θα παραδώσουμε ΚΕΚ...
• Αυτή την Κυριακή η εκδήλωση για τη διάσωση και ανάδειξη του «Σπιτιού της ΕΠΟΝ»
• Μέρα αντιπολεμικής δράσης στα σχολεία στις 17 Μάρτη

Σοβαρά προβλήματα στο πάτωμα από το 2015

Οι Οργανώσεις της ΚΝΕ στην Αττική όλο αυτό το διάστημα οργανώνουν πληθώρα πρωτοβουλιών διάδοσης της ιστορικής αλήθειας σε κάθε γειτονιά της Αθήνας, στα σχολεία και τα πανεπιστήμια. Με πλατιά διάδοση της επιστολής της ΚΝΕ προς όλους τους μαθητές, με εκδηλώσεις, προβολές ταινιών, επισκέψεις σε μουσεία και ιστορικούς χώρους, διακίνηση βιβλίων και άλλων εκδόσεων, του «Ριζοσπάστη» με τη Διακήρυξη της ΚΕ για τα 80 χρόνια του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, διαδίδουν πλατιά το μήνυμα ότι η καλύτερη τιμή για τους 200 είναι η συνέχεια του αγώνα, είναι να συνεχίσουμε, να νικήσουμε.

Στο πλαίσιο αυτό, τον Μάρτη προγραμματίζεται πλήθος εκδηλώσεων από τις Οργανώσεις της ΚΝΕ. Ξεχωρίζουν οι εξής:

Την Κυριακή 15 Μάρτη στις 12.30, στο «Σπίτι της ΕΠΟΝ» (Δουκίσσης Πλακεντίας 3 στους Αμπελόκηπους) η ΤΟ Α' Αθήνας οργανώνει εκδήλωση διεκδίκησης για τη διάσωση του ιστορικού χώρου, ώστε να αξιοποιείται ως μνημείο για να μαθαίνει η νεολαία την αληθινή ιστορία του τόπου μας, την ιστορία των ΕΑΜ - ΕΛΑΣ - ΕΠΟΝ που απελευθέρωσαν τη χώρα από τους ναζί κατακτητές. Στην εκδήλωση θα μιλήσει η Γεωργία Γκούφα, μέλος του ΚΣ της ΚΝΕ, και θα ολοκληρωθούν οι εργασίες βαψίματος και καθαρισμού της πρόσοψης του κτιρίου, αποκάλυψης σχετικής καλλιτεχνικής παρέμβασης.

Ο κομμουνιστής δάσκαλος Παναγής Δημητράτος

Επίσης, το Σάββατο 28 Μάρτη, στις 18.00, στον κινηματογράφο «ΤΡΙΑΝΟΝ» θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση για μαθητές Γυμνασίου, όπου θα μιλήσει η Βαγγελιώ Πλατανιά, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, ενώ θα παρευρεθεί και θα τιμηθεί η Αθηνά Κοττή - Λάτση, μαχήτρια του ΔΣΕ ως μαθήτρια.

Με αφορμή την εκδήλωση αυτής της Κυριακής, ανατρέχουμε σήμερα στο «Σπίτι της ΕΠΟΝ» και την ιστορία του.

Η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ) ιδρύθηκε στις 23 Φλεβάρη 1943. Συγκροτήθηκε από τις οργανώσεις: Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας (ΟΚΝΕ), Αγροτική Νεολαία Ελλάδας, Ενιαία Εθνικοαπελευθερωτική Εργατοϋπαλληλική Νεολαία, Ενιαία Μαθητική Νεολαία, Ενωση Νέων Αγωνιστών Ρούμελης, Θεσσαλικός Ιερός Λόχος, Λαϊκή Επαναστατική Νεολαία, Λεύτερη Νέα, Σοσιαλιστική Επαναστατική Πρωτοπορία Ελλάδας και η Φιλική Εταιρεία Νέων. Ολες αυτοδιαλύθηκαν (και η ΟΚΝΕ μετά από 20 χρόνια ηρωικής δράσης) και τα μέλη τους εντάχθηκαν στην ΕΠΟΝ.

Η ΕΠΟΝ ανέπτυξε πλούσια και ηρωική απελευθερωτική δράση, έδωσε στη νεολαία άφταστα πρότυπα αυτοθυσίας και λαϊκής αλληλεγγύης. Τριάντα δύο χιλιάδες ΕΠΟΝίτες πολέμησαν μέσα από τις γραμμές του ΕΛΑΣ. Στις παραμονές της Απελευθέρωσης υπολογίζεται ότι είχαν προσχωρήσει στην ΕΠΟΝ περίπου 600.000 νέοι και νέες. Χιλιάδες ΕΠΟΝίτες και ΕΠΟΝίτισσες βρήκαν ηρωικό θάνατο στα χιτλερικά στρατόπεδα, στις διαδηλώσεις, στις σκληρές μάχες με τους κατακτητές και τους ταγματασφαλίτες. Χιλιάδες νεολαίοι έγιναν πρότυπα αγωνιστικής διαπαιδαγώγησης και στάσης ζωής.

Ηταν το σπίτι του κομμουνιστή δασκάλου Παναγή Δημητράτου. Ο Π. Δημητράτος, γεννημένος στην Κεφαλονιά το 1886, είχε πάρει μέρος στο ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΕΚΕ, διατέλεσε μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και αρχισυντάκτης του «Ριζοσπάστη», είχε πλούσια συνδικαλιστική δράση στο κίνημα των δασκάλων, διατελώντας μεταξύ άλλων πρόεδρος και γραμματέας της ΔΟΕ και φυσικά δοκίμασε τις διώξεις της εποχής. Εχαιρε μεγάλου σεβασμού και εκτίμησης ως δάσκαλος, τη δεκαετία του '30 μάλιστα έγραψε και πολλά αναγνωστικά και άλλα βιβλία για παιδιά. Για τη δράση του συνελήφθη κατά τη διάρκεια της Κατοχής και εξέτιε ποινή στις φυλακές Χατζηκώστα, απ' όπου τον πήραν στις 22 Απρίλη του 1944 και τον εκτέλεσαν στη Σχολή Χωροφυλακής δοσίλογοι της Ειδικής Ασφάλειας (καθαρά ελληνικό απόσπασμα δηλαδή), σε αντίποινα μιας επίθεσης του ΕΛΑΣ που έγινε σε Σταθμό Χωροφυλακής του Μαραθώνα, όπου σκοτώθηκαν 6 χωροφύλακες. Η εκτέλεση αυτή 17 κρατουμένων εξετάστηκε αργότερα σε δίκη δοσίλογων που έγινε τον Οκτώβρη του 1945 και χαρακτηρίστηκε «σφαγή χωρίς κατηγορητήριον, που εξετελέσθη κατά τρόπον αγριώτερον και των χιτλερικών εγκλημάτων».

Το σπίτι του Παναγή Δημητράτου, όπου έγινε η Πανελλαδική Σύσκεψη ίδρυσης της ΕΠΟΝ, χαρακτηρίστηκε μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Οι διαδικασίες όμως για την ανάδειξη και λειτουργία του ως μουσείου προχώρησαν με πολύ μεγάλες καθυστερήσεις και προβλήματα, με αγώνες κόντρα σε προσπάθειες κατεδάφισής του και χωρίς ουσιαστική οικονομική στήριξη από το Δημόσιο στο οποίο ανήκει το οίκημα.

Φτάσαμε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, για να ανοίξει και να λειτουργήσει επιτέλους ως μουσείο αφιερωμένο στην ΕΠΟΝ, το πρώτο στην Ελλάδα. Τη λειτουργία του ανέλαβε ο «Σύνδεσμος Φίλων του Μουσείου της ΕΠΟΝ» που όρισε με απόφασή της η κυβέρνηση, ο οποίος αποτελούνταν από πέντε διαφορετικές οργανώσεις παλιών ΕΠΟΝιτών, που υπήρχαν τότε και πρόσκεινταν σε διαφορετικούς πολιτικούς χώρους. Αξίζει να σημειωθεί ωστόσο ότι στα πρώτα μέλη του ΔΣ του Συνδέσμου υπήρξαν και ΕΠΟΝίτες που είχαν λάβει μέρος στην ιδρυτική Πανελλαδική της Σύσκεψη στις 23 Φλεβάρη του 1943.

Από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του '90 και για δυο δεκαετίες το «Σπίτι της ΕΠΟΝ» ήταν επισκέψιμο ως μουσείο, η ΠΕΑΕΑ διοργάνωνε εκεί εκδηλώσεις όπως και Οργανώσεις του ΚΚΕ και η ΚΝΕ.

Ξεχωρίζουμε από τα ρεπορτάζ της εποχής την επίσκεψη τον Σεπτέμβρη του 2001 στο «Σπίτι της ΕΠΟΝ» των νέων αντιπροσωπειών που συμμετείχαν στο 27ο Φεστιβάλ ΚΝΕ - «Οδηγητή», που όπως σημείωνε ο «Ριζοσπάστης» τότε: «Μεγάλη εντύπωση προκάλεσε στους νεολαίους επισκέπτες η υπάρχουσα στην κουζίνα του σπιτιού κρύπτη - καταπακτή, που δείχνει κάτω από πόσο δύσκολες συνθήκες πάλεψαν οι κομμουνιστές στα μαύρα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας, στην κατοχή, στα χρόνια του εμφυλίου, καθώς και όλα τα χρόνια που το ΚΚΕ πάλευε κάτω από συνθήκες βαριάς παρανομίας».

Επισκέψεις και ξεναγήσεις μέσα στο σπίτι συνεχίζουν να γίνονται μέχρι και το 2016-'17, ήδη όμως οι φθορές του είναι τότε εμφανείς, ανοίγουν τρύπες στο πάτωμα, κάποια μέρη και δωμάτιά του έχουν πάψει να είναι επισκέψιμα, όπως η κουζίνα με την κρύπτη. Και κάποια στιγμή, μοιραία σφραγίζεται ολόκληρο, καθώς γίνεται επικίνδυνο για επισκέψεις. Οι εκδηλώσεις πια γίνονται στην πλατεία ΕΠΟΝ, μπροστά από το σπίτι - σύμβολο, που εμφανίζει σημάδια κατάρρευσης.

Ολο αυτό το διάστημα βέβαια, η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ δεν σταματά τα διαβήματα, τις συναντήσεις και τις πιέσεις για τη συντήρηση και αποκατάσταση του σπιτιού, διεκδικώντας τα απαραίτητα τόσο από το κράτος όσο και από τον δήμο της Αθήνας, στην επικράτεια του οποίου ανήκει το «Σπίτι της ΕΠΟΝ».

Η συζήτηση που άνοιξε εκ νέου στις μέρες μας για δημιουργία μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα, με αφορμή την αποκάλυψη των συγκλονιστικών φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή, έφερε ξανά στο προσκήνιο την ανάγκη ανάδειξης του μουσείου που ήδη υπάρχει, του «Σπιτιού της ΕΠΟΝ» στους Αμπελόκηπους. Το θέμα ανέδειξε με παρέμβασή του στο Δημοτικό Συμβούλιο ο Νίκος Σοφιανός, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, που αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που οφείλει να λάβει ο δήμος Αθήνας, με σκοπό να αναδειχθούν και άλλα ιστορικά μνημεία του κέντρου της πρωτεύουσας. Αντίστοιχα η ΤΕ Α' Αθήνας του ΚΚΕ με ανακοίνωσή της ζητά την ανάδειξη και αξιοποίηση του «Σπιτιού της ΕΠΟΝ», που «αν και αναγνωρισμένο ως μνημείο από το υπουργείο Πολιτισμού, ρημάζει από την εγκατάλειψη». Ακόμα ζητά μετονομασία της πλατείας Κοτζιά σε πλατεία Εθνικής Αντίστασης (απόφαση ειλημμένη από το 1975 που δεν έχει υλοποιηθεί), ανάδειξη ιστορικών τόπων μαρτυρίων όπως για το μπλόκο Δουργουτίου, το μνημείο στα παλαιά σφαγεία στα Ανω Πετράλωνα, να αναδειχθεί το Πάρκο της Χωροφυλακής όπου εκτελέστηκε ο Νίκος Μπελογιάννης και να πάρει το όνομά του, να μετονομαστεί η οδός Ελπίδος στη Βικτώρια σε οδό Ηλέκτρας Αποστόλου.