ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
Σάββατο 7 Μάρτη 2026 - Κυριακή 8 Μάρτη 2026
Σελ. /40
30-31 ΜΑΡΤΗ 1946
Η επίθεση στο τμήμα χωροφυλακής Λιτοχώρου - Βροντάει ο Ολυμπος και πάλι... νέο αντάρτικο γεννιέται...

Tο νέο αντάρτικο που γεννήθηκε στις πλαγιές του Ολύμπου τιμάμε με την εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στις 29 Μάρτη 2026 στο Λιτοχώρο Πιερίας, με ομιλητή τον σύντροφο Γενικό Γραμματέα της ΚΕ του Κόμματος, Δημήτρη Κουτσούμπα, και με καλλιτεχνικό πρόγραμμα αφιερωμένο στην επέτειο της επίθεσης κατά της χωροφυλακής και των παρακρατικών συμμοριών στις 30 με 31 Μάρτη, από καταδιωκόμενους αγωνιστές.

Θα ήταν η σιωπή και από τον θάνατο πιο φοβερή...

Εναν χρόνο μετά από την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας, εξαπολύεται ένα πρωτόγνωρο κύμα τρομοκρατίας από το κράτος, τους Βρετανούς ιμπεριαλιστές και τις παρακρατικές συμμορίες. Σύμφωνα με στοιχεία του ΕΑΜ, ο απολογισμός είναι φρικιαστικός: Πάνω από 1.192 δολοφονίες, 6.413 τρομοκρατικές πράξεις, 70.000 συλλήψεις. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Κ. Ρέντης στις 10 Δεκέμβρη 1945 ανακοινώνει ότι έχουν ήδη διωχθεί 80.000 ΕΑΜίτες, για υποτιθέμενα κατοχικά αδικήματα, 40.000 απ' αυτούς βρίσκονταν στις φυλακές ως υπόδικοι ή κατάδικοι και ότι υπάρχουν άλλες 48.000 δικογραφίες αδιεκπεραίωτες. Εως τα μέσα του Αυγούστου του 1946 έχουν εκδοθεί και επιβληθεί 33 θανατικές ποινές και 39 καταδίκες σε ισόβια, ενώ έως τα τέλη του Οκτώβρη έχουν εξοριστεί 3.250 πολίτες.

Ειδικά στη Μακεδονία και πιο συγκεκριμένα στον νομό Πιερίας η χωροφυλακή μαζί με τις υπόλοιπες αντικομμουνιστικές συμμορίες ξεσαλώνουν απέναντι στους κομμουνιστές και άλλους αγωνιστές του μεγάλου ΕΑΜικού κινήματος.

Την αρχή του δολοφονικού οργίου αποτελεί η δολοφονία στη Θεσσαλονίκη του Λιτοχωρίτη Βάργκα ή Βράγκα, στελέχους της ομάδας μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, λίγες μέρες μετά την είσοδο του τελευταίου στη Θεσσαλονίκη. Λίγους μήνες μετά, το μοναρχοφασιστικό τάγμα της Εθνοφυλακής, που εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη, καίει τη νύχτα της 7ης προς 8 Μάρτη 1945 το κενοτάφιο των πεσόντων αγωνιστών της Αντίστασης, που είχε στηθεί στην πλατεία της πόλης. Τις επόμενες μέρες απολύουν τους δοσίλογους εγκληματίες, συνεργάτες των Γερμανών, που τους έχει συλλάβει και παραδώσει ο ΕΛΑΣ. Τους οπλίζουν και τους οργανώνουν σε τρομοκρατική ομάδα. Σπάζουν και πυρπολούν τα γραφεία του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ, του ΚΚΕ, του Εργατικού Κέντρου. Επιτίθενται με φασιστική κτηνωδία στη Λέσχη της ΕΠΟΝ και διαλύουν την καλλιτεχνική βραδιά, που είναι αφιερωμένη στους αποστρατευμένους ΕΛΑΣίτες.

Το καλοκαίρι του 1945 δολοφονείται, έξω από την Κατερίνη, στο «Κεραμίδι», ο καπετάνιος του 50ού Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πιερίων, Νικήτας (Συνεφάκης). Ακολουθούν ακόμη δεκάδες δολοφονικές επιχειρήσεις, βασανιστήρια και τρομοκρατικές ενέργειες από τη χωροφυλακή Λιτοχώρου και τους πρώην συνεργάτες των κατακτητών συμμορίτες.

Βροντάει ο Ολυμπος και πάλι

Σε αυτές τις συνθήκες πραγματοποιείται τον Φλεβάρη η 2η Ολομέλεια της ΚΕ. Στο δημοσιευμένο μέρος της αναφέρεται συγκεκριμένα: «Το ΕΑΜ πρέπει αμέσως να πάρει όλα τα οργανωτικά - τεχνικά μέτρα που θα επιτρέψουν στο λαό μας ν' αποκρούσει τη δολοφονική τρομοκρατία και να ματαιώσει τα φασιστικά σχέδια των εκμεταλλευτών του. Πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή είναι να σταματήσει ο λαός με τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούν οι δολοφόνοι του την εξοντωτική τρομοκρατία που εξασκούν ενάντιά του οι συμμορίτες του Μαύρου Μετώπου και τα κρατικά όργανα. Ιερή, υπέρτατη και απαραβίαστη υποχρέωση για τον κάθε Ελληνα πολίτη και τις λαϊκές δημοκρατικές οργανώσεις του είναι να παλέψουν με όλα τα μέσα και να δώσουν όλες τις θυσίες για να υπερασπίσουν τη λευτεριά, τη Δημοκρατία και την εθνική ανεξαρτησία. Το καθεστώς του μονόπλευρου εμφυλίου πολέμου του δωσιλόγου και πλουτοκρατικού νεοφασισμού ενάντια στο λαό, απ' εδώ και μπρος πρέπει να γίνει απαράδεκτο και πρέπει στους εχθρούς μας ν' απαντήσουμε με τα ίδια σκληρά μέσα αποφασιστικά και μέχρι τη νίκη».

Ενώ στη μη δημοσιευμένη εισήγηση του Γραμματέα της ΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη αναφέρεται: «Με τη μαζική πολιτική απεργία και τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα ο λαός υπερασπίζει και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούν οι δολοφόνοι του, τη ζωή, τις ελευθερίες και τη δημοκρατία του. Με τον παλλαϊκό πανδημοκρατικό αγώνα, που μπορεί να φτάσει και μέχρι τη γενική απεργία και την ένοπλη αντίσταση ο λαός υπερασπίζεται την εθνική του ανεξαρτησία και τιμή ενάντια σε κάθε επιβουλή από οποιαδήποτε πλευρά κι αν έρχεται... Κανένα χτύπημα του εχθρού δεν πρέπει να μείνει χωρίς ανάλογη απάντηση».

Στο πλαίσιο αυτό αποφασίζεται να δοθεί ένοπλη απάντηση στην αστική τρομοκρατία από τις ομάδες ένοπλων καταδιωκόμενων αγωνιστών που έχουν καταφύγει στα βουνά για να γλιτώσουν την τρομοκρατία. Τέτοιες ομάδες έχουν συγκεντρωθεί ιδιαίτερα στη Μακεδονία και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή της Πιερίας. Ετσι πραγματοποιείται σύσκεψη και αποφασίζεται το πρώτο χτύπημα να δοθεί στο Λιτόχωρο κατά του τμήματος χωροφυλακής και των παρακρατικών που συνεπικουρούν στο τρομοκρατικό όργιο.

Το χτύπημα γίνεται τη νύχτα στις 30 προς 31 Μάρτη, μέρα που πραγματοποιούνται οι βουλευτικές εκλογές, από τις οποίες σωστά το ΚΚΕ και οι δυνάμεις του ΕΑΜ είχαν αποφασίσει να απέχουν. Εκλογές που γίνονται σε καθεστώς βίας και νοθείας.

Η επίθεση στο Λιτόχωρο σηματοδοτεί την έναρξη της ένοπλης λαϊκής απάντησης, η επιτυχία της αναπτερώνει το ηθικό των κομμουνιστών και αγωνιστών, που μετά τον απαράδεκτο αφοπλισμό της Βάρκιζας ζουν σε καθεστώς τρομοκρατίας. Επιταχύνει την προώθηση και στρατολόγηση ένοπλων αγωνιστών, σημαίνει την αρχή της προετοιμασίας του επαναστατικού λαϊκού στρατού, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.

Στην ταχύτητα συγκρότησης του ΔΣΕ, στον προσανατολισμό της πάλης του και στην έκβαση της σύγκρουσής του με το ελληνικό αστικό κράτος και τους διεθνείς συμμάχους του επιδρούν αδυναμίες και αντιφάσεις που σχετίζονται με τη στρατηγική του ίδιου και του Διεθνούς Κομμουνιστικού Κινήματος. Παρ' όλα αυτά, η τρίχρονη εποποιία της ένοπλης αναμέτρησης του ΔΣΕ με το καπιταλιστικό κράτος, τους Βρετανούς και στην πορεία τους ιμπεριαλιστές των ΗΠΑ, αποτελεί παρακαταθήκη στην πορεία του ΚΚΕ, του επαναστατικού κινήματος.

Αυτή η αναμέτρηση έβαλε τη σφραγίδα της στην πορεία του ΚΚΕ, στην αντοχή του τόσο στη μετεμφυλιακή σκληρή περίοδο των διώξεων, όσο και στην προσπάθεια το Κόμμα να ενσωματωθεί στο αστικό πολιτικό σύστημα, να υπογράψει μετέπειτα τη δήλωση μετάνοιας απέναντι στο σύστημα, που αρνήθηκε να υπογράψει μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα και τις φυλακές.

Με τον αγώνα αυτόν επιχειρήθηκε ο άνθρωπος να φτάσει στο μπόι των ονείρων του, να φτάσει στο μπόι των ανθρώπων. Οι αξίες, τα ιδανικά του επαναστατικού αγώνα διαπαιδαγώγησαν τους δεκάδες χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες. Επιβεβαίωσαν στην πράξη τον αλληλοσεβασμό, την ισοτιμία ανάμεσα σε γυναίκα και άνδρα, την ουσιαστική δημοκρατία μέσα στους λαογέννητους θεσμούς. Καταργήθηκε στην πράξη κάθε διάκριση φυλετική ή εθνική, διαμορφώθηκε ένα ρεύμα μορφωτικής πολιτιστικής ανάτασης σε συνθήκες σκληρής ένοπλης αναμέτρησης.

Η επίθεση στο Λιτόχωρο στις 30 προς 31 Μάρτη, η κλαγγή των αντάρτικων τουφεκιών ήταν ο ήχος της αξιοπρέπειας, της ανυπότακτης και περήφανης στάσης ενός λαϊκού κινήματος που τα έδωσε όλα για όλα κατά του ξένου κατακτητή και έβλεπε πάλι τους ίδιους βασανιστές του να τον τυραννούν. Ηταν η βία των εκμεταλλευόμενων απέναντι στη βία των εκμεταλλευτών που πρώτοι την άσκησαν και πάντα την ασκούν.

Οι υπερασπιστές του συστήματος κάθε απόχρωσης επιτίθενται στο ΚΚΕ γιατί τολμά και υπερασπίζεται την ένοπλη αναμέτρηση του Δημοκρατικού Στρατού με το αστικό κράτος και τους συμμάχους του. Κατηγορούν τους κομμουνιστές για την απαρχή της βίας. Ετσι συνειδητά διαγράφουν τη βία, κάθε μορφής ένοπλης και μη, που αξιοποίησε το αστικό κράτος με την υποστήριξη των διεθνών συμμάχων του και τη στρατολόγηση κάθε συμμορίτικης ομάδας που πριν συνεργαζόταν με τις δυνάμεις της ναζιστικής κατοχής. Προσπαθούν να «εξαφανίσουν» τη βαρβαρότητα που ασκήθηκε για να εξοντωθεί το ΚΚΕ και το τεράστιο ΕΑΜικό κίνημα και να σταθεροποιηθεί η καπιταλιστική εξουσία σε συνθήκες πλήρους απαξίωσης της αστικής τάξης και των κομμάτων της που είτε είχαν συνεργαστεί με τους ναζί, είτε απείχαν συνειδητά από την εποποιία της Εθνικής Αντίστασης.

Η ίδια γραμμή αναπαράγεται και σήμερα στη δικαιολόγηση των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων πρώτα στην Παλαιστίνη και τώρα στο Ιράν, συγκαλύπτοντας και σε αυτές τις περιπτώσεις τις ευθύνες των διεθνών λυκοσυμμαχιών ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ για τους πολέμους και τη σύγχρονη βαρβαρότητα. Μην αναγνωρίζοντας το δικαίωμα αντίστασης των λαών απέναντι στην ιμπεριαλιστική επιθετικότητα.

Η σοσιαλδημοκρατική αστική και η οπορτουνιστική προσέγγιση της Ιστορίας, ακόμα και όταν παρουσιάζονται υποκριτικά ως υπερασπιστές των αγωνιστών της ΕΑΜικής Αντίστασης και κατά περιόδους και των μαχητών του ΔΣΕ, δεν αποκλίνουν από τις συνολικές στοχεύσεις. Καταγγέλλουν το λεγόμενο κράτος της δεξιάς μόνο και μόνο για να αποκρύψουν την κοινή γραμμή του συνόλου των αστικών δυνάμεων και να αποκτήσουν εχέγγυα αξιοπιστίας στις εργατικές - λαϊκές δυνάμεις, ώστε να καταδικάσουν την «τυχοδιωκτική γραμμή» της ηγεσίας του ΚΚΕ εκείνη την περίοδο. Υποστηρίζουν πως το ΚΚΕ αντί να κυνηγάει ένα πουκάμισο αδειανό, έπρεπε να ενσωματωθεί, να επιλέξει τον δρόμο της ομαλότητας και να συμμετάσχει στις εκλογές του 1946, «νομιμοποιώντας» ουσιαστικά το αστικό όργιο. Ζητούν από το ΚΚΕ να αποκηρύξει σήμερα τον ένοπλο αγώνα του ΔΣΕ και να υποχωρήσει από τη σύγχρονη επαναστατική στρατηγική του, υπογράφοντας σήμερα τη δήλωση μετανοίας που οι κομμουνιστές δεν υπέγραψαν μπροστά στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Αλλωστε, και αυτές οι δυνάμεις στο όνομα της «εθνικής ενότητας» καλούν την εργατική τάξη, τον λαό να είναι έτοιμος να θυσιαστεί για τα συμφέροντα των μονοπωλίων στις πολεμικές συγκρούσεις. Καταγγέλλουν υποκριτικά την αιματοχυσία στη Μέση Ανατολή, αλλά συμφωνούν με την παραμονή των βάσεων, τη στήριξη των πολεμικών σχεδιασμών και των ιμπεριαλιστικών συμμαχιών. Αναπαράγουν όλη την προπαγάνδα του ευρωατλαντικού στρατοπέδου και νομιμοποιούν εν τέλει τα προσχήματα της επίθεσης.

Κρύβουν πως εθνική ενότητα δεν υπήρξε στην κατοχή, στην αντίσταση, γιατί η συντριπτική πλειοψηφία των αστικών δυνάμεων επέλεξε είτε να απέχει είτε ακόμα να συνεργαστεί με τους ναζί, ενώ η πλειοψηφία του λαού οργανώθηκε και πάλεψε δίπλα στο ΚΚΕ μέσα από το ΕΑΜ. Δίπλα στις απόψεις αυτές που αποτυπώνονται χρόνια τώρα από την αστική πτέρυγα της ιστοριογραφίας και της πολιτικής, τελευταία ενισχύεται και η γραμμή επίθεσης του οπορτουνιστικού χώρου και αυτόνομων συγγενών του στο κίνημα ομάδων με αφορμή και την υπόθεση των 200 της Καισαριανής αλλά και για τον ΔΣΕ. Ποια είναι αυτή; Πως η ηρωική ιστορία των κομμουνιστών της δεκαετίας του '40 δεν είναι συνυφασμένη με το ΚΚΕ. Και για να τεκμηριώσουν αυτή την πολεμική, καταφεύγουν στη γνωστή λαθολογία, επικαλούμενοι τη Συμφωνία της Βάρκιζας.

Αυτό το αναφέρουν ετερόκλητες δυνάμεις που έχουν υιοθετήσει είτε την άμεση συμμετοχή εδώ και τώρα σε αστική κυβέρνηση, είτε τη λογική των σταδίων, που επέδρασε στην έναρξη και καθυστέρηση της ένοπλης αναμέτρησης μετά το τέλος του πολέμου. Δηλαδή ενώ επιτίθενται φαινομενικά στη Βάρκιζα, οι ίδιοι έχουν υπογράψει με τη στρατηγική τους συμφωνία πλήρους αντεπαναστατικού συμβιβασμού με την καπιταλιστική εξουσία σήμερα.

Κανείς δεν θα διαφωνήσει πως μόνο και μόνο επειδή κάποιος αυτοαποκαλείται κομμουνιστής ή φέρνει απλά τον τίτλο, είναι εκφραστής αυτής της ιστορίας και των μεγάλων στιγμών. Η πράξη εν τέλει δείχνει αν τα στερνά τιμούν τα πρώτα. Και σε αυτό το ΚΚΕ με όποιες αδυναμίες, λάθη, έχει δείξει περίτρανα πως δήλωση μετάνοιας στο σύστημα δεν υπέγραψε. Δεν έγινε ούτε ουρά ούτε χειροκροτητής της κυβερνώσας αριστεράς που εφάρμοζε κατά γράμμα την πολιτική της αστικής τάξης. Δεν διάλεξε και δεν διαλέγει ιμπεριαλιστή καλώντας τον λαό να χύσει το αίμα του για ξένα γι' αυτόν συμφέροντα.

Το ΚΚΕ τα σημερινά του πιστοποιητικά τα κερδίζει στις μεγάλες αναμετρήσεις της εποχής, στην επαναστατική του στρατηγική, στην ίδια την ταξική πάλη. Τα μέλη και τα στελέχη του μέσα στην ίδια την εργατική τάξη κατακτάνε καθημερινά με τον αγώνα και τη στάση τους το κύρος του κομμουνιστή.

Πολύ περισσότερο που το ΚΚΕ συζητώντας, μελετώντας και βγάζοντας συμπεράσματα από την υπερεκατοντάχρονη Ιστορία του, δεν κρατά μονάχα για τον εαυτό του τις μεγάλες ηρωικές στιγμές. Βλέπει και διδάσκεται από τα λάθη και τις αδυναμίες που κόστισαν στο επαναστατικό κίνημα. Κάνει κτήμα του κάθε πλευρά αυτής της πορείας, έτσι ώστε να φανεί πιο έτοιμο, πιο ικανό στις μεγάλες αναμετρήσεις που έχει μπροστά του.

Αλλωστε, το ΚΚΕ ανδρώθηκε στη θύελλα των μεγάλων ταξικών αναμετρήσεων, στις σκληρές δοκιμασίες του 20ού αιώνα, οι ρίζες του είναι βαθιές και απλώνονται γιατί φροντίζει με επαναστατικό θάρρος να βλέπει κάθε πλευρά της πορείας του, για να μπορέσει να εμπνεύσει την εργατική τάξη μέχρι την τελική μάχη για τη νίκη του σοσιαλισμού - κομμουνισμού.

Τη νύχτα στις 30 με 31 Μάρτη η κλαγγή των αντάρτικων πρώην ΕΛΑΣίτικων τουφεκιών ήταν η πρώτη μεγάλη απάντηση των καταπιεσμένων στους καταπιεστές πως δεν θα υποταχθούν, δεν θα μείνουν σιωπηλοί στην εξόντωσή τους, ανεξάρτητα από τις αδυναμίες, τα λάθη που προηγήθηκαν, τα προβλήματα που ακολούθησαν ακόμη και τη στρατιωτική ήττα του ΔΣΕ. Αυτή η νύχτα του Λιτοχώρου, τότε που βρόντηξε ο Ολυμπος και πάλι, ήταν η αρχή μιας εποποιίας που φλόγισε δίπλα στις μάχες των Κομμουνάρων και των Μπολσεβίκων τις καρδιές των επαναστατών σε όλο τον κόσμο. Ηταν η σφραγίδα του ταξικού και επαναστατικού χαρακτήρα του ΚΚΕ, που κράτησε ψηλά την κόκκινη σημαία όταν αυτή υποστελλόταν από την κορυφή του Κρεμλίνου.


Του
Δημήτρη ΠΑΠΑΤΟΛΙΔΗ*
* Ο Δ. Παπατολίδης είναι μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ

ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ ΕΛΛΑΔΑΣ
Μεγάλη εκδήλωση στο Λιτόχωρο στις 29 Μάρτη

Με ομιλητή τον Δ. Κουτσούμπα

Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, θα μιλήσει την Κυριακή 29 Μαρτίου στις 11 π.μ., στην εκδήλωση με τίτλο «Θυσία και Τόλμη για τη νίκη! Κρατάμε τη σημαία ψηλά για τον σοσιαλισμό!», με αφορμή τη συμπλήρωση 80 χρόνων από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Λιτόχωρο (πλ. Εθνικής Αντιστάσεως) και θα ακολουθήσει καλλιτεχνικό πρόγραμμα.


Εκδηλώσεις, επισκέψεις και προβολές
  • Η ΤΟ Εκπαιδευτικών της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ θα πραγματοποιήσει 4ήμερη εκδρομή στον Γράμμο και στο Βίτσι στις 3-6 Απριλίου 2026 τιμώντας τα 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιίας του ΔΣΕ. Το πρόγραμμα μεταξύ άλλων περιλαμβάνει επισκέψεις στο Νοσοκομείο του ΔΣΕ, στα μουσεία ΕΑΜ - ΕΛΑΣ - ΔΣΕ στα χωριά Νεστόριο και Καλλιθέα, στο μνημείο για τις μαχήτριες του ΔΣΕ στην περιοχή Πυξός, στο μνημείο - νεκροταφείο μαχητών από τις τελευταίες μάχες του ΔΣΕ στο Βίτσι στο χωριό Κώττα, καθώς και στο μνημείο της ΚΕ του ΚΚΕ προς τιμήν της μάχης της Φλώρινας. «Βαδίζοντας στα χνάρια των μαχητριών και μαχητών του ΔΣΕ, "διαβάζουμε" τις πιο ένδοξες σελίδες της ταξικής πάλης στη χώρα μας, στα μέρη που αυτές γράφτηκαν», σημειώνει η ΤΟ Εκπαιδευτικών.
  • Το ντοκιμαντέρ «Καινούργιος Ουρανός - Οι γυναίκες στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας» θα προβάλει η ΚΟΒ Πόλης της ΤΕ Ζακύνθου του ΚΚΕ, την Τετάρτη 11 Μάρτη στις 7 μ.μ., στην αίθουσα της Λέσχης «Ο Ζάκυνθος», με αφορμή και την Παγκόσμια Ημέρα της Εργαζόμενης Γυναίκας.


Διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ για τα 80 χρόνια από την έναρξη της εποποιΐας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας
Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ