Στο φόντο της συζήτησης που έχει ανοίξει η κυβέρνηση για το Εθνικό Απολυτήριο, η υπουργός Παιδείας συνδέει την εφαρμογή του με την εισαγωγή του λεγόμενου «πολλαπλού βιβλίου» στα σχολεία. Και μπορεί για το Εθνικό Απολυτήριο να έχουν γίνει λίγο - πολύ γνωστοί οι στόχοι της κυβέρνησης, το να μετρούν δηλαδή όλοι οι βαθμοί του Λυκείου στην πρόσβαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση, για το «πολλαπλό βιβλίο» όμως θέτονται πολλά ερωτήματα για το τι είναι και πώς θα λειτουργήσει.

Το «πολλαπλό βιβλίο» εμφανίζεται από την κυβέρνηση σαν λύση για τη «σταδιακή απομάκρυνση από την αποστήθιση, μέσα από περισσότερα του ενός βιβλία ανά γνωστικό αντικείμενο». Ετσι, συνδέεται με τα κυβερνητικά επιχειρήματα για το Εθνικό Απολυτήριο, ότι «είναι άδικο το μέλλον του νέου να κρίνεται από μια στιγμή», αυτή των πανελλαδικών εξετάσεων. Με δεδομένο ότι η αποστήθιση «αποθεώθηκε» και καθιερώθηκε ουσιαστικά από τις πανελλαδικές εξετάσεις, το υπουργείο θέλει να δώσει την αίσθηση ότι τάχα θα απομακρυνθούμε από αυτό το μοντέλο και θα πάμε προς μια Εκπαίδευση πιο σφαιρική, με αναφορά σε περισσότερες πηγές και με όξυνση της κριτικής σκέψης.

Στην πραγματικότητα, όμως, το «πολλαπλό βιβλίο» δεν είναι καθόλου αυτό. Γιατί το βιβλίο που θα διανέμεται στους μαθητές - και βάσει αυτού θα οργανώνεται το μάθημα - παραμένει ένα τον αριθμό, και τα υπόλοιπα θα είναι αναρτημένα στο διαδίκτυο. Ομως το κάθε τμήμα θα έχει το βιβλίο εκείνο που θα επιλέγεται ως «κατάλληλο για το επίπεδο της τάξης». Ετσι, μαθητές διπλανών τμημάτων ή γειτονικών σχολείων ή σχολείων άλλης περιοχής θα διδάσκονται από διαφορετικό βιβλίο, ανάλογα με το «επίπεδο της τάξης»...

Και ενώ το περιεχόμενο των βιβλίων θα πραγματεύεται τα ίδια θέματα (όπως αυτά προσδιορίζονται από τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών), θα απευθύνονται σε «διαφορετικά επίπεδα» μαθητών. Για παράδειγμα, ανάμεσα σε δύο βιβλία Γεωμετρίας π.χ. για την Α' Λυκείου το ένα θα έχει πιο απαιτητικές ασκήσεις και το άλλο πιο εύκολες, το ένα θα εξηγεί πιο αναλυτικά τη θεωρία, το άλλο πιο συνοπτικά κ.ο.κ. Σε κάθε μάθημα μπορεί να υπάρχει ένα βιβλίο πιο πλούσιο, με μεγαλύτερη πληρότητα και συνθετότητα στη γραφή του και στις πηγές του κι ένα άλλο βιβλίο που στέκεται πιο απλά στις στοιχειώδεις απαιτήσεις του αναλυτικού προγράμματος σπουδών. Εύλογα οι εκπαιδευτικοί από μόνοι τους θα οδηγηθούν σε αυτήν την περίπτωση να επιλέξουν το πρώτο για τάξεις και σχολεία που έχουν πιο ανεβασμένο επίπεδο και το δεύτερο για τάξεις που, όπως λέγεται κοινώς, «δεν τραβάνε». Κι αυτό το νέο θέμα της διαφοροποίησης που θέλει να φέρει η κυβέρνηση στην Εκπαίδευση παίρνει ξεκάθαρα ταξικό χρώμα.

Το πώς θα προχωρήσουν βέβαια όλα αυτά στην πράξη, μένει να φανεί. Γιατί πρέπει να σημειώσουμε ότι το «πολλαπλό βιβλίο» θεσμοθετήθηκε το 2021, με προοπτική να εφαρμοστεί από το 2023. Πήρε μια σειρά παρατάσεις όμως κι είπανε έπειτα ότι θα το φέρουν στα σχολεία από το 2026. Ούτε κι αυτό όμως έγινε και δόθηκαν νέες παρατάσεις... με ορίζοντα να πάνε στα σχολεία το 2027, όπως είπε πρόσφατα η υπουργός Παιδείας.

Ακόμα όμως κι αν φτάσουν στα σχολεία το 2027 τα νέα βιβλία, το αποτέλεσμα δεν είναι καθόλου αυτό που θα ήθελε η κυβέρνηση. Οπως έχει ομολογήσει η υπουργός Παιδείας, το ΙΕΠ ενέκρινε 181 διδακτικά πακέτα για 146 γνωστικά αντικείμενα, από το νηπιαγωγείο έως και την Α' Λυκείου. Για τη Β' και Γ' Λυκείου θα καθυστερήσουν ακόμα περισσότερο. Τα 181 βιβλία για 146 μαθήματα σημαίνουν ότι για τουλάχιστον 35 μαθήματα έχει γραφτεί μόνο ένα βιβλίο, οπότε η «πολλαπλότητα» που υπόσχεται η κυβέρνηση πάει περίπατο. Πόσο μάλλον που υπάρχουν ακόμα μαθήματα (π.χ. Αγγλικά, ή δεύτερη ξένη γλώσσα τάξεων του Δημοτικού και του Γυμνασίου, Μουσική κ.ά.) για τα οποία δεν έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον από συγγραφικές ομάδες και δεν έχουν γραφτεί καν νέα βιβλία.

Το «κερασάκι στην τούρτα», δε, είναι ότι από αυτά τα 181 βιβλία - διδακτικά πακέτα που έχουν γραφτεί και εγκριθεί, το 1 στα 4 φέρει τη «σφραγίδα» μεγάλου γνωστού ομίλου φροντιστηρίων!

Θυμίζουμε ότι μαζί με τη θεσμοθέτηση του «πολλαπλού βιβλίου» το 2021 είχαν εγκριθεί και τα νέα αναλυτικά προγράμματα για όλα τα μαθήματα από την Α' Δημοτικού έως τη Γ' Λυκείου. Για αυτά τα προγράμματα το ΚΚΕ είχε κάνει μια μεγάλη ημερίδα στις αρχές Μάη του 2022, αναδεικνύοντας την ουσία τους (τα υλικά αυτής της ημερίδας κυκλοφορούν από τη «Σύγχρονη Εποχή» στο βιβλίο με τίτλο «Σκέψεις και προβληματισμοί για τις κατευθύνσεις διδασκαλίας και τα προγράμματα σπουδών στο σχολείο»).

Εκεί μπορεί να ανατρέξει κανείς για να αποδομήσει τους άξονες με τους οποίους εισήγαγε η κυβέρνηση τότε τα αναλυτικά προγράμματα, δηλαδή: Τη λεγόμενη μαθητοκεντρική προσέγγιση, που μεταξύ άλλων σημαίνει ότι ο μαθητής οικοδομεί μόνος του μέρος της γνώσης. Τη διαθεματικότητα, δηλαδή την αποθέωση της αποσπασματικότητας στη μάθηση. Την έμφαση στα λεγόμενα μαθησιακά αποτελέσματα, δηλαδή μια φωτογραφική αποτίμηση σε «αυτό που τελικά μένει στον μαθητή», χωρίς να εξετάζονται οι δρόμοι και οι μέθοδοι που ακολούθησε ο μαθητής για να καταλήξει στο αποτέλεσμα.

Το ΚΚΕ είχε τοποθετηθεί με ανακοίνωσή του για τα σχολικά βιβλία, από το 2021 που θεσμοθετήθηκε το «πολλαπλό βιβλίο», ως εξής: «Το βασικό ζήτημα σήμερα είναι να δημιουργηθούν σχολικά βιβλία που θα αναπτύσσουν την αγάπη για τη γνώση, θα καλλιεργούν την αντίληψη ότι η αλήθεια είναι αντικειμενική και μπορεί να κατακτηθεί από τον άνθρωπο για να ερμηνεύσει και να αλλάξει τον κόσμο. Και αυτά τα βιβλία να είναι δωρεάν, ίδια και ενιαία για όλα τα παιδιά. (...)

Η εξέλιξη των επιστημών σήμερα δίνει τη δυνατότητα και απαιτεί ένα σχολείο που θα παρέχει σε όλους τους μαθητές τις ίδιες μορφωτικές αφετηρίες, που θα απαντά στις νέες προκλήσεις της γνώσης, της ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας που απαιτούν υψηλό μορφωτικό επίπεδο και σύγχρονες ικανότητες. Που θα στηρίζει ουσιαστικά τους εκπαιδευτικούς στον εκπαιδευτικό και διαπαιδαγωγητικό τους ρόλο».

Οι άξονες βέβαια της κυβέρνησης κι αυτή η λογική στα αναλυτικά προγράμματα δεν είναι καινούργια. Διαθεματικότητα, αποσπασματικότητα και δεξιότητες κυριαρχούσαν και στα προηγούμενα αναλυτικά προγράμματα και βιβλία που μπήκαν στα σχολεία από το 2007 (κλείνουν εικοσαετία δηλαδή του χρόνου) κι είχαν ξεσηκώσει έντονη δυσαρέσκεια σε εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές για τα λάθη, τις ανακρίβειες, τον ανορθολογισμό τους κ.λπ.

Με τα ίδια φθαρμένα υλικά λοιπόν που μας έφεραν μέχρι εδώ, με την ίδια λογική στα βιβλία που κάνει το σχολείο μη ελκυστικό, από αδιάφορο έως και απωθητικό, πάει η κυβέρνηση να εισάγει και το Εθνικό Απολυτήριο.

Αφού δείξαμε παραπάνω διάφορες πλευρές που αντιμετωπίζει το «πολλαπλό βιβλίο» πριν ακόμα μπει στις τάξεις, ας σκεφτούμε λίγο την εφαρμογή του στο Λύκειο, στο πλαίσιο του Εθνικού Απολυτηρίου που έχει εξαγγέλλει η κυβέρνηση.

Στη συζήτηση που έχει γίνει μέχρι στιγμής για το Εθνικό Απολυτήριο, η κυβέρνηση πασχίζει να πείσει ότι θα θέσει δικλίδες για να γίνει όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική η βαθμολόγηση των μαθητών. Από τη μια κατηγορεί τις πανελλαδικές εξετάσεις ότι δεν μπορούν αυτές να κρίνουν τα πάντα, από την άλλη όμως εξαίρει την αξιοπιστία τους, τις διατηρεί και πάει να τις πολλαπλασιάσει μετατρέποντας τις προαγωγικές εξετάσεις που δίνουν στο τέλος της χρονιάς οι μαθητές κάθε τάξης του Λυκείου σε... πανελλαδικού τύπου (τα θέματα να επιλέγονται όλα από την Τράπεζα Θεμάτων, να διορθώνονται τα γραπτά από ειδικό σώμα βαθμολογητών κ.ά.)!

Πώς θα παταχθεί άραγε η παπαγαλία μέσα από αυτή τη διαδικασία; Οταν όλα αυτά θα μετράνε για την πρόσβαση, όταν τα φροντιστήρια θα ξεκινούν από πολύ νωρίτερα και θα ετοιμάσουν τα ανάλογα «πακέτα» για κάθε μάθημα του Λυκείου (έχοντας βάλει τη σφραγίδα τους εξάλλου και σε πολλά από τα ίδια τα σχολικά βιβλία), οι μαθητές πολύ περισσότερο και από πιο νωρίς θα σπρώχνονται στην παπαγαλία, προσπαθώντας να αποστηθίσουν τα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων σε κάθε μάθημα, που η εξέτασή του θα έχει τη βαρύτητα των πανελλαδικών, από την Α' Λυκείου κιόλας...

Στο πλαίσιο που έχει περιγράψει λοιπόν η κυβέρνηση για το Εθνικό Απολυτήριο, είναι αδύνατον το «πολλαπλό βιβλίο» να απομακρύνει τους μαθητές από την παπαγαλία, όταν όλες οι εξετάσεις θα μετατραπούν σε διαγωνισμό πρόσβασης!