Σημαντικές παρεμβάσεις έγιναν από τους:

• Πάνο Χριστοδούλου, γιατρό Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Ιατρικής
• Δήμητρα Σάλιαρη, διαιτολόγο - διατροφολόγο, επιστήμονα Τροφίμων
• Αγγελική Παπαδάτου, καρδιολόγο στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
• Γιώργο Δούκα, Επιθεωρητή Εργασιακών Σχέσεων
• Νίκο Τρογκάνη, Ακτινοθεραπευτή - Ογκολόγο
• Γιώργο Νικολαΐδη, Ψυχίατρο, Διευθυντή στη Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας του Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού
• Σοφία Ζώρη, Παιδίατρο στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
• Ευαγγελία Πιπέρη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Οδοντιατρικής ΕΚΠΑ

Την κεντρική ομιλία έκανε ο Γιώργος Σιδέρης, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, και παραθέτουμε αποσπάσματα από την ομιλία του:

«Παρουσιάζουμε την έκδοση "ΠΡΟΛΗΨΗ: Ταξική προσέγγιση της υγειονομικής ανισότητας", που επιμελήθηκε το Τμήμα Υγείας - Πρόνοιας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, μια έκδοση που έρχεται να καλύψει ένα κενό στην επιστημονική, πολιτική αλλά και κοινωνική συζήτηση γύρω από την υγεία και την πρόληψη.

Επιδιώκουμε να γίνει σαφές ότι η υγεία προσδιορίζεται από ένα πλέγμα κοινωνικών, οικονομικών, περιβαλλοντικών και άλλων παραγόντων - ένα πλέγμα παραγόντων που έχει ταξικό χαρακτήρα, καθορίζεται από την ταξική κυρίως θέση, έχουν επίδραση ταξικές πολιτικές.

Αλλωστε, με αυτές τις πολιτικές μπαίνει σε εφαρμογή το όριο που θέτει ο καπιταλισμός ανάμεσα στις σύγχρονες δυνατότητες για πρόληψη από τη μία και στη χρήση τους προς όφελος της κερδοφορίας ή στην ανυπαρξία τους από την άλλη. Θα αναρωτηθεί κάποιος. Ο καπιταλισμός που αναπτύσσοντας τις παραγωγικές δυνάμεις δημιούργησε πρωτοφανείς δυνατότητες και στην ιατρική πρόληψη, γιατί δεν επιτρέπει τη συνολική αξιοποίησή τους; Γιατί απλούστατα αυτή είναι η σύγχρονη αντίφαση του καπιταλιστικού συστήματος. Από τη μία η κοινωνικοποιημένη εργασία και τα αποτελέσματά της και από την άλλη η ατομική ιδιοποίηση του πλούτου.

Για να το πούμε διαφορετικά και να μείνουμε στο θέμα μας, η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας στο μονοπωλιακό του στάδιο οδήγησε σε πρόοδο με την εμφάνιση εμβολίων, διαγνωστικών μεθόδων. Η διασύνδεση όμως μονοπωλίων και αστικού κράτους επιτρέπει την ανάπτυξη μόνο ορισμένων πλευρών της πρόληψης, ενώ ταυτόχρονα την περιορίζει κοινωνικά. Τα μονοπώλια κερδίζουν από φάρμακα, διαγνώσεις, ιατρικό εξοπλισμό, ιδιωτικές δομές. Αναπτύσσουν αυτό που θα τους φέρει κέρδος. Την ίδια ώρα, κρατικές και ιδιωτικές υπηρεσίες Υγείας λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, ενώ ακόμη και η λειτουργία των ασφαλιστικών εταιρειών (συχνά συνδεδεμένων με το τραπεζικό κεφάλαιο) αποτελεί μέρος αυτής της αλληλεξάρτησης».

Οπως επισήμανε ο Γ. Σιδέρης, «η ουσιαστική πρόληψη είναι έργο ενός νέου κοινωνικού συστήματος, μιας κοινωνίας όπου τα μέσα παραγωγής είναι κοινωνικοποιημένα.

Στο βιβλίο παρουσιάζεται αναλυτικά η πρόταση του ΚΚΕ για την Πρόληψη στον σοσιαλισμό και πιο συγκεκριμένα:

ΠΡΩΤΟΝ: Οι όροι για την ύπαρξή της. Οι υλικές συνθήκες ζωής αποτελούν θεμελιώδεις πυλώνες της πρόληψης. Συνεπώς αυτή προϋποθέτει:

• Σταθερή εργασία με δικαιώματα που θα αξιοποιεί κάθε δυνατότητα της επιστήμης και της τεχνολογίας για την άνοδο της παραγωγικότητας της εργασίας, με σταθερό ημερήσιο χρόνο εργασίας και με ουσιαστικά μέτρα υγιεινής και ασφάλειας.
• Καθολική εφαρμογή του εργάσιμου βίου στα 60 χρόνια για τους άνδρες και 55 χρόνια στις γυναίκες, 35ωρος εβδομαδιαίος χρόνος εργασίας, με κατεύθυνση τη δυνατή μείωσή του. Μέρες εβδομαδιαίας ανάπαυσης και ετήσιες άδειες με πλήρη παροχή των αναγκαίων προϊόντων και υπηρεσιών.
• Κατοικία σύγχρονη και ασφαλής.
• Καθαρό περιβάλλον, ελεύθερους χώρους, καθαρό νερό και αέρα.
• Πλήρη πρόνοια και προστασία για μητρότητα, παιδική ηλικία, τρίτη ηλικία.
• Κρατική δωρεάν Παιδεία.
• Διατροφική επάρκεια με εξασφάλιση υγιεινών και ασφαλών τροφίμων η οποία προϋποθέτει κρατικές παραγωγικές μονάδες για την παραγωγή και επεξεργασία αγροτικών προϊόντων ως πρώτων υλών ή προϊόντων κατανάλωσης, κεντρικά σχεδιασμένη αγροτοδιατροφική πολιτική, κοινωνικοποίηση της βιομηχανίας τροφίμων, αγροτικό παραγωγικό συνεταιρισμό των μικροϊδιοκτητών παραγωγών και κρατική διασφάλιση επιστημονικά τεκμηριωμένων ελέγχων.
• Ριζικά διαφορετικό σύστημα Πολιτικής Προστασίας.
• Πολιτιστική - κοινωνική ζωή ως προϋπόθεση ψυχικής ισορροπίας, ποιοτική αναψυχή και διακοπές.

ΔΕΥΤΕΡΟ: Υποδομές - εξοπλισμό - στελέχωση των μονάδων Υγείας και ταυτόχρονα διαφορετικά κριτήρια με τα οποία αποφασίζονται ή εφαρμόζονται τα όποια πρωτόκολλα πρόληψης.

Στον σοσιαλισμό παίρνουμε υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν διαμορφώσει σε ποιους/ες και τι είδους προληπτικές εξετάσεις γίνονται μέχρι σήμερα. Αυτά όμως δεν θεωρούμε ότι είναι στατικά, αλλά πρέπει να διαμορφώνονται με βάση τις νέες επιστημονικές γνώσεις στη διάγνωση και τις νέες δυνατότητες της τεχνολογίας στην κατεύθυνση συνολικής εφαρμογής τους στον πληθυσμό. Οι έννοιες "υψηλού" ή "χαμηλού" κινδύνου μπορούν να καθορίζουν προτεραιότητες, συχνότητα, όχι όμως κριτήριο αποκλεισμού από τον προληπτικό έλεγχο. Παραδείγματα: α) οι επιπτώσεις από τα ανευρύσματα - συνήθως θανατηφόρα ή με πρόκληση βαριάς αναπηρίας - θα περιορίζονταν σημαντικά εάν εφαρμοστούν οι διαγνωστικές απεικονιστικές εξετάσεις και όχι να αποτελούν συνήθως καθυστερημένα "τυχαίο εύρημα", β) πρέπει να εφαρμόζονται σε όλες τις εγκύους οι προληπτικές εξετάσεις για όλα τα πιθανά σύνδρομα που είναι σήμερα δυνατό να αναγνωριστούν, γ) είναι παραπάνω από ώριμο σήμερα να ενταχθεί ως screening - στον πληθυσμό αρρένων στη 2η-4η δεκαετία της ζωής τους - το υπερηχογράφημα οσχέου και οι αντίστοιχες αιματολογικές εξετάσεις για την πιθανότητα ύπαρξης καρκίνου στους όρχεις. Με βάση αυτήν την αντίληψη πρέπει να γίνουν και οι αναγκαίες προσαρμογές - διορθώσεις στην εκπαίδευση των υγειονομικών και στην επανεξέταση των "πρωτοκόλλων".

ΤΡΙΤΟ: Ποιος λαμβάνει - εφαρμόζει - ελέγχει τις αποφάσεις;

Η εξασφάλιση της συμμετοχής των εργαζομένων στην εργατική εξουσία μέσω και του πρωτοπόρου ρόλου του ΚΚ είναι βασικό στοιχείο για να συνειδητοποιείται ότι η Υγεία αποτελεί κοινωνική ανάγκη και κρατική υποχρέωση. Εκφραση της εργατικής εξουσίας αποτελούν οι επιτροπές - συμβούλια των εργαζομένων στις κρατικές μονάδες ΠΦΥ με τους εκλεγμένους και άμεσα ανακλητούς εκπροσώπους που συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στον έλεγχο της υλοποίησής του, στις ανάγκες στελέχωσης και εξοπλισμού προκειμένου να διαμορφώνεται ο κεντρικός σχεδιασμός για την υλοποίησή τους. Σε αυτό το επίπεδο της εργατικής εξουσίας αποφασίζονται διορθωτικά μέτρα που θα ενισχύουν την αποστολή του συστήματος Πρόληψης, αλλά και ανάλογα μέτρα στις περιπτώσεις υπονόμευσής τους.

ΤΕΤΑΡΤΟ: Ο κρατικός κεντρικός επιστημονικός σχεδιασμός στην Υγεία εξασφαλίζει:

• Την εκπαίδευση - εξειδίκευση του αναγκαίου τεχνικού και επιστημονικού προσωπικού και την κατανομή τους για τη στελέχωση όλων των μονάδων Υγείας. Τη συστηματική και καθολική περιοδική μετεκπαίδευση στη νέα γνώση και τεχνικές.
• Την επαρκή παραγωγή υγειονομικού υλικού, φαρμάκων, εμβολίων για κάλυψη των εγχώριων αναγκών. Η κοινωνικοποιημένη βιομηχανία έχει τη δυνατότητα άμεσης κάλυψης των σταθερών και έκτακτων αναγκών που τυχόν θα προκύπτουν.
• Την αναλογική συσχέτιση κρατικής Παιδείας - Ερευνας, Υγείας και βιομηχανικής παραγωγής, υποδομών στέγασης, μεταφορών, πολιτιστικών και αθλητικών υπηρεσιών.
• Το σύνολο του επιστημονικού δυναμικού, ο εξοπλισμός, οι κλίνες, οι υπηρεσίες να είναι με τέτοιο τρόπο ενταγμένα στο κρατικό σύστημα Υγείας, ώστε να εξασφαλίζεται η πρόληψη στον γενικό πληθυσμό, αλλά και η σταθερή παρακολούθηση και νοσηλεία όσων νοσούν, παίρνοντας υπόψιν επιδημιολογικά και γεωγραφικά δεδομένα.
• Την έρευνα για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των ασθενειών, που θα βασίζεται στη διεπιστημονική συνεργασία Νοσοκομείων - Πανεπιστημίων - Ερευνητικών Κέντρων - Κρατικής Βιομηχανίας Φαρμάκου, με κριτήριο όχι το κέρδος της κάθε καπιταλιστικής επιχείρησης και τη δέσμευση των επιστημονικών δεδομένων μέσω της πατέντας, αλλά την αντιμετώπιση των αναγκών.
• Την ποιότητα και αποδοτικότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών μέσω του εργατικού ελέγχου.
• Τον ενιαίο σχεδιασμό δημόσιας υγείας με βάση τις επιδημιολογικές ανάγκες κάθε περιοχής.
• Τη συστηματική αγωγή υγείας σε σχολεία, χώρους εργασίας, κοινότητες.

ΠΕΜΠΤΟ: Να δομείται το σύστημα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας αλλιώς με διαφορετική οργάνωση του δικτύου κρατικών δομών Πρόληψης.

Στο βιβλίο αναλύουμε διεξοδικά ποιος είναι ο προσανατολισμός και τα κριτήρια ανάπτυξης του συστήματος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας που πυρήνα του έχει το Κέντρο Υγείας, ενσωματώνοντας την Κοινωνική Ιατρική στις δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, αναλαμβάνοντας τη μελέτη, καταγραφή και τις σχεδιασμένες παρεμβάσεις πρόληψης, διαθέτοντας κατ' οίκον υπηρεσίες, Κέντρο Γυναίκας και Παιδιού, Κέντρο Ψυχικής Υγείας, δομές για την "τρίτη" ηλικία με ταυτόχρονη ανάπτυξη της Γηριατρικής, ενώ ταυτόχρονα περιγράφουμε τις υπηρεσίες πρόληψης και περίθαλψης της στοματικής υγείας και τη διάρθρωσή τους.

Περίπου 2.400 χρόνια πριν ο Ιπποκράτης έλεγε "κάλλιον το προλαμβάνειν ή το θεραπεύειν". Το ζήτημα είναι ποιος και για ποιον προλαμβάνει. Η ουσιαστική πρόληψη μπορεί και πρέπει να είναι καθολικό δικαίωμα για όλους».