Οι διοργανωτές της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια αποφάσισαν η φετινή έκθεση «να αντιμετωπίσει κατά μέτωπο τον ελέφαντα στο δωμάτιο», δίνοντας το στίγμα και για όσα πρόκειται να ακουστούν στη Διάσκεψη που ξεκινά σήμερα και ολοκληρώνεται την Κυριακή.

Η φετινή 62η Διάσκεψη (MSC 2026), η οποία γενικά θεωρείται ως το «Νταβός» για θέματα «Αμυνας και Ασφάλειας», θα συγκεντρώσει πάνω από 50 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων από όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους ηγέτες από τα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη, δεκάδες υπουργούς Εξωτερικών και Αμυνας, εκπροσώπους ιμπεριαλιστικών οργανισμών, επιχειρηματικών ομίλων, δεξαμενών σκέψης και άλλους «εμπειρογνώμονες».

Τις ΗΠΑ εκπροσωπήσει ο ΥΠΕΞ, Μ. Ρούμπιο.

Με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Υπό Καταστροφή» (Under Destruction) και απεικονίζοντας έναν ελέφαντα που διαλύεται και του λείπουν κομμάτια, η Εκθεση, που δημοσιοποιείται λίγες μέρες πριν την έναρξη της Διάσκεψης, αναφέρει πως «ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια περίοδο καταστροφικών πολιτικών», όπου «η ημερήσια διάταξη είναι η σαρωτική καταστροφή - αντί για μεταρρυθμίσεις και πολιτικές διορθώσεις».

Η φετινή Διάσκεψη «λαμβάνει χώρα σε μια στιγμή βαθιάς αβεβαιότητας», τονίζεται στον πρόλογο, με «πολλά θεμελιώδη ζητήματα να βρίσκονται ταυτόχρονα στο τραπέζι»: Η ασφάλεια της Ευρώπης, η ανθεκτικότητα της διατλαντικής σχέσης, η ικανότητα της «διεθνούς κοινότητας» να διαχειριστεί έναν ολοένα και πιο περίπλοκο και αμφιλεγόμενο κόσμο, ο ανταγωνισμός στο εμπόριο και στις νέες τεχνολογίες.

Ο λόγος βέβαια που η φετινή έκθεση «μυρίζει μπαρούτι», όπως και συνολικά ο καπιταλιστικός κόσμος, δεν είναι κάποιες «καταστροφικές πολιτικές» ούτε η απουσία «μεταρρυθμίσεων και πολιτικών διορθώσεων». Είναι ότι όλα τα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα προετοιμάζονται να «διεκδικήσουν» με τα όπλα τη «θέση» τους στον διεθνή ανταγωνισμό για αγορές, πρώτες ύλες, διαδρομές για εμπορεύματα και Ενέργεια.

Με το «φάντασμα» της περσινής ομιλίας του Αμερικανού αντιπροέδρου, Τζ. Ντι Βανς, στο Μόναχο να πλανάται πάνω από την Ευρώπη, η έκθεση επισημαίνει πως το «πρόβλημα» δεν είναι μόνο οι πολλές συγκρούσεις και κρίσεις που κυριαρχούν στην παγκόσμια ατζέντα, αλλά κυρίως «ο μεταβαλλόμενος ρόλος των ΗΠΑ στο διεθνές σύστημα», μια μεταβολή που προϋπήρχε μεν, αλλά τώρα γίνεται ξεκάθαρη και στρέφεται ενάντια στην Ευρώπη.

Είναι ενδεικτικό ότι στο κεφάλαιο «Ευρώπη» οι «απειλές» από τη Ρωσία καταλαμβάνουν ίδιο χώρο με τις «προκλήσεις» από τις ΗΠΑ.

Η έκθεση προειδοποιεί ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε «μια παρατεταμένη περίοδο αντιπαράθεσης» και σε μια «οδυνηρή» συνειδητοποίηση ότι πρέπει να κινηθεί πιο τολμηρά απέναντι στις ΗΠΑ και να γίνει μεταξύ άλλων πιο ανεξάρτητη στρατιωτικά. Ως σημείο καμπής αναφέρεται η περσινή ομιλία του Βανς στο Μόναχο, αλλά κυρίως οι απειλές των ΗΠΑ για απόκτηση της Γροιλανδίας «με όλα τα μέσα».

Οπως τονίζεται, ενώ η Ουάσιγκτον προτρέπει την Ευρώπη «να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της», ταυτόχρονα «επιμένει ότι σημαντικό μερίδιο των στρατιωτικών δαπανών πρέπει να διοχετεύεται σε αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες».

Η αλλαγή στάσης των ΗΠΑ φαίνεται ξεκάθαρα στην Ουκρανία, υπογραμμίζει η έκθεση. Στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ - Ρωσίας για την ιμπεριαλιστική σύγκρουση το προσχέδιο συμφωνίας που διέρρευσε «αποκάλυψε την επιδίωξη της Ουάσιγκτον να προωθήσει μια διευθέτηση που αντίκειται στις μακροχρόνιες ευρωπαϊκές προτιμήσεις», δηλαδή ενάντια στα συμφέροντα των ευρωπαϊκών μονοπωλίων.

Ταυτόχρονα, «η στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ουκρανία έχει μειωθεί απότομα από τον Γενάρη του 2025, αφήνοντας τους Ευρωπαίους να επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος».

Η διακοπή των παραδόσεων αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων Patriot, πυροβολικού ακριβείας και πυραύλων Hellfire τον Ιούλη - όλα εγκεκριμένα υπό την κυβέρνηση Μπάιντεν - «υπογράμμισε την αδυναμία της Ευρώπης να καλύψει το κενό που άφησε η Ουάσιγκτον».

Ετσι στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη τον Ιούνη δημιουργήθηκε ο μηχανισμός της Λίστας Προτεραιοτήτων Απαιτήσεων για την Ουκρανία (PURL), βάσει του οποίου τα ευρωπαϊκά μέλη και ο Καναδάς χρηματοδοτούν την αγορά αμερικανικών οπλικών συστημάτων για την Ουκρανία.

Αυτός ο μηχανισμός - ουσιαστικά μια κυκλική ροή στην οποία η Ευρώπη χρηματοδοτεί αμερικανικά όπλα για την Ουκρανία - φαίνεται να έχει γίνει το προτιμώμενο μοντέλο της κυβέρνησης Τραμπ για τη διατήρηση της υποστήριξης προς το Κίεβο, επισημαίνει η έκθεση.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης τα σενάρια που επεξεργάζονται εδώ και μήνες τα επιτελεία των κυβερνήσεων, της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, για το πώς θα μπορούσε να ξεκινήσει μια γενικευμένη σύγκρουση με τη Ρωσία στην Ευρώπη.

Ο «υβριδικός πόλεμος» θεωρείται ήδη επέκταση του ουκρανικού μετώπου.

Οπως σημειώνεται στην έκθεση της Διάσκεψης, «ορισμένες υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Ρωσία θα μπορούσε να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις της για έναν "περιφερειακό πόλεμο" στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας εντός δύο ετών από μια πιθανή κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία - και για έναν "τοπικό" πόλεμο εναντίον ενός μόνο γείτονα εντός έξι μηνών».

Μάλιστα, «τα πρώτα σημάδια αυτής της επέκτασης του πεδίου μάχης είναι ήδη ορατά», με «αυξανόμενο αριθμό ύποπτων περιστατικών, όπως σαμποτάζ, βανδαλισμούς, κυβερνοεπιθέσεις και εμπρησμούς».

«Οι αναλυτές θεωρούν αυτές τις ενέργειες ως σκόπιμες προσπάθειες της Μόσχας να δοκιμάσει τις άμυνες της Ευρώπης (...). Η Ευρώπη αντιμετωπίζει τώρα την πρόκληση να αποτρέψει προληπτικά περαιτέρω προκλήσεις, αποφεύγοντας παράλληλα την ακούσια κλιμάκωση», αναφέρεται, σκιαγραφώντας ένα επικίνδυνο «παιχνίδι» ισορροπιών που μπορεί να βάλει «μπουρλότο» στους λαούς της Ευρώπης.

Η έκθεση προτρέπει για σχηματισμό νέων «λυκοσυμμαχιών» και ξεχωριστών ταχυτήτων εντός της Ευρώπης, ως απάντηση στον άλλοτε «σύμμαχο», τις ΗΠΑ.

«Η πρόοδος θα εξαρτηθεί από την ύπαρξη τολμηρών συνασπισμών ηγετών. Μικρότερες ομάδες, όπως οι χώρες της Weimar Plus (Γαλλία, Γερμανία, Πολωνία και Ηνωμένο Βασίλειο) ή η E5 (οι προαναφερθείσες χώρες συν την Ιταλία), θα είναι απαραίτητες για την προώθηση της ενοποίησης της αμυντικής βιομηχανίας, τη διατύπωση ενός συνεκτικού ευρωπαϊκού οράματος για την Ουκρανία και την προετοιμασία της ΕΕ για τη διεύρυνση», αναφέρει.

Ενδιαφέρουσες είναι οι επισημάνσεις της έκθεσης και για την περιοχή Ασίας - Ειρηνικού, όπου έχει μεταφερθεί το κέντρο βάρους της ιμπεριαλιστικής αντιπαράθεσης ΗΠΑ - Κίνας.

Παρ' όλα αυτά η έκθεση υπογραμμίζει πως οι ΗΠΑ έχουν παρόμοια στάση απέναντι στους «συμμάχους» τους στην Ασία - όπως με τους Ευρωπαίους - και «αντί να οργανώσουν μια κοινή προσπάθεια για την αντιστάθμιση της Κίνας, οι προσπάθειες της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ φαίνεται να επικεντρώνονται σε πιο περιορισμένους στόχους»:

Εξαναγκάζουν «συμμάχους» να επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του βάρους - και του κινδύνου - της στρατιωτικοποίησης της περιοχής, αποσπούν πιο συμφέρουσες οικονομικές συμφωνίες από «εταίρους» επιβάλλοντας δασμούς και διαπραγματεύονται ή αμφιταλαντεύονται με το Πεκίνο.

«Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ καλούν τους συμμάχους τους να κάνουν περισσότερα για να αντιμετωπίσουν οι ίδιοι την Κίνα».

Αποκαλυπτική είναι η δήλωση του υπουργού Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ (31/5/2025): «Οι Ασιάτες σύμμαχοι θα πρέπει να βλέπουν τις χώρες της Ευρώπης ως το νέο παράδειγμα. Τα μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύονται να δαπανήσουν 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα, (...) ενώ οι βασικοί σύμμαχοι στην Ασία δαπανούν λιγότερα ενόψει μιας ακόμη πιο τρομερής απειλής (σ.σ. Κίνα), για να μην αναφέρουμε τη Βόρεια Κορέα».

«Οι ΗΠΑ κάποτε έπαιζαν τον κυρίαρχο στρατιωτικό και οικονομικό ρόλο στη σταθερότητα και την ευημερία της περιοχής του Ινδο-Ειρηνικού, αλλά αυτή η εποχή φτάνει στο τέλος της καθώς η ισχύς της Κίνας αυξάνεται», τονίζει η έκθεση της Διάσκεψης.

Ωστόσο «ούτε η στρατιωτική υπεροχή ούτε το οικονομικό άνοιγμα που καθόρισαν την εποχή της ηγεμονίας των ΗΠΑ προσφέρονται από την Ουάσιγκτον σήμερα».

Μάλιστα, η «σκληρή μεταχείριση της Ουάσιγκτον απέναντι σε συμμάχους της σε θέματα αμυντικών δαπανών και εμπορίου» έχει οδηγήσει τα κράτη του Ινδο-Ειρηνικού «να αμφισβητούν ολοένα και περισσότερο τις εγγυήσεις ασφαλείας και το στρατηγικό ενδιαφέρον των ΗΠΑ στην περιοχή».

«Χώρες (...), συμπεριλαμβανομένων συμμάχων, (...) μας κορόιδευαν για χρόνια. Δεν θα χρησιμοποιήσω ονόματα. Δεν θα αναφέρω την Ιαπωνία. Θα αρνηθώ να αναφέρω τη Νότια Κορέα. Και τώρα βγάζουμε πολλά χρήματα. Λόγω των δασμών που εισέρχονται συνεχώς», δήλωνε ο Τραμπ στο υπουργικό του συμβούλιο στις 2/12/2025.

Οι ηγέτες της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας χαρακτήρισαν την επιβολή δασμών από τις ΗΠΑ «ασέβεια» προς «παραδοσιακούς συμμάχους».

«Η ευθυγράμμιση με τα συμφέροντα των ΗΠΑ εις βάρος των σχέσεων με την Κίνα μπορεί να γίνει μια ακόμη λιγότερο ελκυστική προοπτική για πολλούς περιφερειακούς παράγοντες από ό,τι στο παρελθόν», διαπιστώνει η έκθεση και κάποια κράτη του Ινδο-Ειρηνικού «προσπαθούν να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις των ΗΠΑ, άλλοι τα πηγαίνουν καλά με την Κίνα και άλλοι κάνουν και τα δύο».

Ενδεικτικά, Ιαπωνία και Νότια Κορέα ανακοίνωσαν η καθεμία τεράστια κεφάλαια για επενδύσεις στις ΗΠΑ. Το Βιετνάμ υποσχέθηκε καταστολή των κινεζικών μεταφορτώσεων εμπορευμάτων, ενώ η Ταϊλάνδη και η Ταϊβάν δεσμεύτηκαν να μειώσουν τα εμπορικά πλεονάσματα με τις εισαγωγές Ενέργειας και όπλων από τις ΗΠΑ.

ΗΠΑ, Ιαπωνία και Νότια Κορέα, καθώς και η Ταϊβάν, έχουν επίσης φροντίσει να τονίσουν τα υπάρχοντα σχέδιά τους για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών.

Σε αυτό το πλαίσιο αξίζει να σημειωθεί ότι η Ινδία έχει θέσει ως στόχο «τη βελτίωση των οικονομικών σχέσεων με την Κίνα», μετά από μια μακρά περίοδο εντάσεων μεταξύ των δυο βασικών ανταγωνιστικών ιμπεριαλιστικών κέντρων της περιοχής.

Αλλοι ηγέτες στη Νοτιοανατολική Ασία και τα νησιά του Ειρηνικού έχουν δηλώσει την πρόθεσή τους να εντείνουν τις «εναλλακτικές συνεργασίες». Για παράδειγμα ο Σύνδεσμος Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) συμφώνησε να ενισχύσει τη συμφωνία εμπορίου αγαθών και διαπραγματεύτηκε αναβάθμιση της ζώνης ελεύθερων συναλλαγών του με την Κίνα.