Το Εθνικό Απολυτήριο και την «αρχιτεκτονική του Λυκείου» βάζει μπροστά η κυβέρνηση - με τη σύμπνοια της πρόθυμης «αντιπολίτευσης» - ξεκινώντας «διάλογο» για ένα νομοθέτημα που λίγο έως πολύ το γνωρίζουμε ήδη. Και το λέμε αυτό επειδή η ραχοκοκαλιά του είναι συμφωνημένη στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για την κατηγοριοποίηση σχολείων και μαθητών, την αύξηση του ποσοστού των μαθητών που στρέφονται στην πρώιμη Επαγγελματική Εκπαίδευση, την ένταση των ταξικών φραγμών.

Ενα Λύκειο - εφιάλτης για μαθητές / μαθήτριες και τις οικογένειές τους, που ήδη στενάζουν για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του σημερινού σχολείου και των πανελλαδικών εξετάσεων. Η κυβέρνηση και άλλα αστικά κόμματα που έχουν κυβερνήσει διαπιστώνουν στα λόγια τα σοβαρά προβλήματα που έχει σήμερα το σύστημα, όμως το έχουν χτίσει «πέτρα πάνω στην πέτρα» ο ένας μετά τον άλλον, αποστεώνοντας το Λύκειο από κάθε μορφωτικό χαρακτήρα και μετατρέποντάς το σε εξοντωτικό εξεταστικό κέντρο.

Για παράδειγμα, δεν έχει ούτε μισή ώρα Καλλιτεχνικών Μαθημάτων... Επίσης, το περιεχόμενο και η μεθοδολογία της διδασκαλίας στα γλωσσικά μαθήματα είναι εντελώς χρηστικά, άδεια, κενά από νόημα για τους εφήβους, που ακριβώς σε αυτήν την περίοδο της ζωής τους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη να εκφραστούν, να δημιουργήσουν. Ολα αυτά δεν είναι αποτέλεσμα μιας αστοχίας, αλλά συνειδητή επιλογή για να προωθούνται οι δεξιότητες που θέλει το κεφάλαιο και τις κλίνουν σε όλες τις πτώσεις η κυβέρνηση και τα άλλα αστικά κόμματα.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να «χρυσώσει το χάπι», ξέροντας ότι οι αλλαγές που ετοιμάζει αποτελούν αντιδραστική τομή για τα παιδιά των λαϊκών οικογενειών και προκαλούν ήδη διαμαρτυρίες από μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς: Αφενός παίζει το χαρτί της «αναμονής» («9 μήνες θα κρατήσει ο διάλογος», «δεν λέμε από τώρα αν θα πρωτοεφαρμοστεί το 2027 ή το 2028...»), αφετέρου επιχειρεί να εφησυχάσει («λιγότερα μαθήματα στις εξετάσεις σε μικρότερη ύλη» κ.λπ.). Δηλαδή στρέφει τη συζήτηση σε τεχνικά ζητήματα, επιχειρώντας να αποπροσανατολίσει τις αντιδράσεις εν τη γενέσει τους, να αποσπάσει κοινωνική συναίνεση.

Ομως οι αλλαγές που κυοφορούνται, όποια τεχνικά χαρακτηριστικά κι αν έχουν τελικά, στον πυρήνα τους δεν ανατρέπουν τα στοιχεία που σήμερα κάνουν το Λύκειο ένα ανιαρό σχολείο - εξεταστικό κέντρο. Ούτε ενισχύουν την «ισότιμη» πρόσβαση όλων στο εκπαιδευτικό σύστημα και στις πανελλαδικές εξετάσεις, ούτε βέβαια αναβαθμίζουν το απολυτήριο Λυκείου. Συγκεκριμένα: Οι εξετάσεις πανελλαδικού τύπου και στις τρεις τάξεις του Λυκείου θα διενεργούνται με θέματα αποκλειστικά από την Τράπεζα Θεμάτων. Αυτό αντικειμενικά σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός τρέχει να καλύψει όλη την ύλη, αδυνατώντας να στηρίξει περαιτέρω μαθητές που το έχουν ανάγκη και να σταθεί πιο αναλυτικά σε πλευρές της ύλης, καθώς δεν έχει καμία εμπλοκή στην επιλογή των θεμάτων των εξετάσεων.

Ο εκπαιδευτικός απομακρύνεται από τον παιδαγωγικό του ρόλο, ενώ το κυνήγι των SOS και της κάλυψης των θεμάτων της «Τράπεζας» μετατρέπει τη σχολική τάξη σε φροντιστήριο (με 27 μαθητές μέσα, βεβαίως...). Ο προφορικός βαθμός - δηλαδή η βαθμολογία τετραμήνου - συνυπολογίζεται με ένα ποσοστό στην τελική βαθμολογία της φοίτησης. Αυτή η τελική βαθμολογία συμμετέχει με κάποιο ποσοστό στη διαμόρφωση της βαθμολογίας του Εθνικού Απολυτηρίου. Δηλαδή η φοίτηση στο Λύκειο μετατρέπεται σε μια σούμα από εξετάσεις και επιδόσεις, από πιο νωρίς σε σχέση με σήμερα.

Παράλληλα παραμένουν οι πανελλαδικές εξετάσεις όπως τις γνωρίζουμε, με τον άκρατο ανταγωνισμό και τα πανάκριβα φροντιστήρια, καθώς και η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Δηλαδή παραμένουν όσα σήμερα εξοντώνουν τους μαθητές και τις μαθήτριες και ματώνουν τη λαϊκή οικογένεια. Κι όχι μόνο αυτό αλλά πολλαπλασιάζονται κιόλας, με τη γενίκευση των εξετάσεων από πιο νωρίς, με το σχολείο να μετατρέπεται σε «φίλτρο» αντοχών και να απομακρύνεται ακόμα περισσότερο από το να υπηρετεί τη γνώση. Το Εθνικό Απολυτήριο δεν αναβαθμίζει το Λύκειο. Το υποβαθμίζει μορφωτικά και το σκληραίνει κοινωνικά. Στη σημερινή, ανταγωνιστική διαδικασία, με το τεράστιο κόστος και άγχος, πολλαπλασιάζονται οι εξετάσεις που θα παίζουν καθοριστικό ρόλο για τη μετέπειτα πορεία των μαθητών.

Η ταξική διαφοροποίηση και κατηγοριοποίηση εντείνεται. Σε αυτήν τη φάση, ο σχεδιασμός για το Εθνικό Απολυτήριο έρχεται να «κουμπώσει» με τα μέτρα που έχει αποφασίσει ήδη η κυβέρνηση, δηλαδή με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά και την ίδρυση Τμημάτων επί πληρωμή από τα δημόσια πανεπιστήμια, όπου η εισαγωγή γίνεται με κριτήριο το πορτοφόλι των γονέων. Οι λίγοι θα αγοράζουν σπουδές και μέλλον, οι πολλοί θα δίνουν πανελλαδικές εξετάσεις σε όλο το Λύκειο. Και ακόμα περισσότεροι θα τα παρατάνε και θα κατευθύνονται στην πρόωρη κατάρτιση και στη φτηνή εργασία.

Γι' αυτό, εκείνο που χρειάζεται σήμερα είναι να ανοίξει η συζήτηση στους συλλόγους των εκπαιδευτικών, των γονέων, στα μαθητικά συμβούλια, αλλά και στο εργατικό κίνημα, για τις ταξικές και αντιλαϊκές αλλαγές στο Λύκειο, να οργανωθεί ο αγώνας για να μπλοκαριστούν αυτά τα απαράδεκτα μέτρα. Να μπουν στο επίκεντρο ο προβληματισμός και η διεκδίκηση του σχολείου που είναι σήμερα παιδαγωγικά αναγκαίο και ρεαλιστικό, αλλά εμποδίζεται από την πολιτική και το σύστημα του κέρδους. Το σχολείο της ισότιμης γνώσης και όχι της απόγνωσης, που καλλιεργεί τα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις, όχι τα άγχη και τα αδιέξοδα. Το σχολείο για όλους και όχι για κάποιους. Το σχολείο των σύγχρονων αναγκών και δυνατοτήτων, που στο επίκεντρο θα έχει τον άνθρωπο και την πρόοδό του.