Θερμό χειροκρότημα για την παράσταση «Το Μανιφέστο» του Μπ. Μπρεχτ
Στην παράσταση που ετοιμάστηκε ειδικά για την εναρκτήρια εκδήλωση του 22ου Συνεδρίου, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας, σε θεατροποιημένη μορφή, το κείμενο του μεγάλου κομμουνιστή διανοητή.
Τρεις μήνες βήμα το βήμα δουλευόταν το έργο. Η δραματουργική επεξεργασία του, οι σκηνές πάνω στις οποίες θα απλωθεί η δράση, η κίνηση, τα κοστούμια, τα κατάλληλα σκηνικά αντικείμενα, η εθελοντική και γεμάτη ενθουσιασμό προσφορά των ηθοποιών και χορευτών, για να δώσουν «σάρκα και οστά» στα πυκνά και σύνθετα νοήματα του Μανιφέστου.
Και το στοίχημα κερδήθηκε! Για αυτό και το χειροκρότημα ήταν τόσο θερμό! Για αυτό και οι αγκαλιές στα παρασκήνια ήταν τόσο δυνατές...
Ενα πέπλο κρύβει τη σκηνή. Μόνο σκιές... Σκιές ανθρώπων που περπατάνε... Θα μπορούσε να παραπέμπει στο χθες, αλλά και στο σήμερα και στο αύριο...
Στις γειτονιές των αθλίων
έχει την τιμητική του,
μα στα παλάτια σπέρνει τον τρόμο.
Ηρθε για να αλλάξει τα πάντα και να μείνει για πάντα.
Κομμουνισμός.
Εχεις ακούσει πολλά ψέματα γι' αυτόν -
από εχθρούς, μα κι από φίλους.
Ομως αυτά είναι που λεν οι κλασικοί...
Μεταγράφοντας το «Μανιφέστο» σε ποίημα, ο Μπρεχτ επιχείρησε με αυτόν τον τρόπο να απαντήσει σε ερωτήματα του καιρού του, να προβάλει την κομμουνιστική ιδεολογία... Γι' αυτό γυρνά στην πηγή... Στο κείμενο των θεμελιωτών του επιστημονικού σοσιαλισμού, στους Μαρξ και Ενγκελς.
Το πέπλο σηκώνεται... Πια μπορούμε να διακρίνουμε τη σκηνή. Σε ένα βάθρο στη μέση στέκονται οι εκπρόσωποι της κυρίαρχης τάξης... Γύρω τους οι καταπιεσμένοι, της Γης οι κολασμένοι, οι προλετάριοι...
Οι τάξεις ενωμένες
πολεμούσαν τον εξωτερικό εχθρό τους
και ξεχνούσαν τη δική τους σύγκρουση.
Μα η νίκη που πετύχαιναν αυτές οι δύο τάξεις
ήτανε νίκη της μιας μονάχα τάξης.
Των αστών...
Γιατί βαθύτερος απ' τον πόλεμο των λαών
είναι ο πόλεμος των τάξεων-
κι ας τον αποσιωπάνε οι ιστοριογράφοι μας με όνειδος -
αφού, φανερά ή καλυμμένα,
ο πόλεμος αυτός
μαίνεται για τις δικές τους πόλεις,
κι όχι για του εχθρού...
Μέσα από την αφήγηση, τις εικόνες που σχηματίζονται, τη γεμάτη άλλοτε με σαρκασμό και άλλοτε με απίστευτη λυρικότητα απόδοση του κειμένου από τους ταλαντούχους καλλιτέχνες, περνούν μέσα από τα μάτια του θεατή πλευρές της ιστορίας της πάλης των τάξεων. Η εξέλιξη των μέσων παραγωγής και συνολικά των παραγωγικών δυνάμεων, η αλληλεπίδρασή τους με τις σχέσεις παραγωγής.
Τις παλιές εγχώριες επιχειρήσεις καταστρέφει
και για την άντληση πρώτων υλών
στις πιο απομακρυσμένες χώρες
το αποκρουστικό της χέρι στρέφει.
Οι λαοί εξαρτώνται ο ένας απ' τον άλλον πολλαπλά,
και τα πνευματικά αγαθά γίνονται κι αυτά κοινά.
Η επιστήμη χτίζει κοινή κοσμοαντίληψη,
και των ξεχωριστών λαών οι στίχοι
παγκόσμια τώρα γίνονται ποίηση...
Ομως έχει φτάσει πια ο καιρός που οι σχέσεις παραγωγής από μορφές ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων μεταβάλλονται σε δεσμά τους... Τα λόγια μεστά και καίρια, αποτυπώνονται στο μυαλό.
Καιρό τώρα,
η ιστορία της μεγάλης βιομηχανίας και του εμπορίου
δεν είναι παρά η ιστορία
της εξέγερσης των δυνάμεων παραγωγής
κατά του αστικού τρόπου παραγωγής...
Οι οικονομικές κρίσεις που μαστίζουν τις καπιταλιστικές κοινωνίες κάνουν την εμφάνισή τους... Το σύμπλεγμα των εργατών τρέχει. Ψάχνει για δουλειά, ψάχνει τροφή, ψάχνει τρόπο να ζήσει. Κόντρα στις απαιτήσεις των «πάνω». Των «πάνω» που μόνο το κέρδος τους αποζητούν.
Η περίφημη, γιγάντια κοινωνία
που, από τόσες γενιές έχει οικοδομηθεί,
Και γι' αυτό
δεν ευθύνεται καθόλου η έλλειψη-
μα η υπερβολή και το πολύ, το πάρα πολύ.
Η εργατική τάξη σιγά σιγά γίνεται τάξη για τον εαυτό της. Καταλαβαίνουν την αλήθεια... Κυκλώνουν το βάθρο... Δειλά δειλά οι γροθιές υψώνονται.
Με πάθος ο ένας στον άλλον ψιθυρίζουν
ότι οι μέρες των αστών είναι μετρημένες.
Γιατί ο κόσμος τους έγινε πια πολύ στενός
για να χωρέσει τον πλούτο που μπορεί να παραχθεί.
Στρέφονται τώρα ενάντια στους αστούς.
Σηκώνουν κατά πάνω τους τα ίδια όπλα.
Εκείνα που κάποτε είχαν σηκώσει οι αστοί
για να συντρίψουν τον κόσμο της Φεουδαρχίας.
Ενα κόκκινο πανί αχνό φαίνεται να ανεμίζει πίσω από τους προλετάριους που πια έχουν συγκεντρωθεί... Είναι το Κομμουνιστικό Κόμμα. Η πρωτοπορία, η καρδιά και ο νους της εργατικής τάξης. `Η αλλιώς, όπως μας θυμίζει ο Μπρεχτ... Η εμπροσθοφυλακή των μαζών, που οδηγεί τον αγώνα με τις μεθόδους των κλασικών, που δημιουργήθηκαν από τη γνώση της πραγματικότητας.
Τα λόγια που ακούγονται για το Κόμμα αυστηρά και με τρυφερότητα φωλιάζουν στη συνείδηση όλων αυτών που γέμισαν το θέατρο, και καταχειροκροτούνται!
Ο αφηγητής, που σε όλη τη διάρκεια του έργου μάς «πήρε από το χέρι» και πότε σχολίαζε τα γεγονότα, πότε ειρωνευόταν, πότε με τρυφερότητα μιλούσε για τα βάσανα των προλετάριων, μιλά πια απλά. Απλά και στέρεα.
Ας τρέμουν οι κυρίαρχες τάξεις μπροστά σε μια κομμουνιστική επανάσταση. Οι προλετάριοι δεν έχουν να χάσουν, σ' αυτήν τίποτε άλλο, εκτός από τις αλυσίδες τους. Εχουν να κερδίσουν έναν κόσμο ολόκληρο.
Η σκηνή γεμίζει με έναν ψίθυρο αρχικά, που όλο και μεγαλώνει: Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε... Ενα μικρό κορίτσι με ένα κόκκινο παλτό διασχίζει τη σκηνή. Αφήνει ένα γαρύφαλλο. Μια υπόμνηση για όλους όσους πάλεψαν και για όσους θα έρθουν να μεγαλώσουν αυτή τη μεγάλη αλυσίδα που δεν έχει τέλος...
Ο όρκος δίνεται. Οι γροθιές υψώνονται. Κι όλα τα στόματα ενώνονται στον ύμνο...
«Στον αγώνα ενωμένοι κι ας μη λείψει κανείς»...
«Ενας αιώνας αγώνας και θυσία, το ΚΚΕ στην πρωτοπορία» αντηχεί με συγκίνηση και δύναμη από το κοινό σε όλη την αίθουσα! Εμπρός με αποφασιστικότητα και υπερηφάνεια για το 22ο Συνέδριο του Κόμματός μας!
Μ' αυτά τα λόγια, μεταξύ άλλων, υποδεχόταν το ΚΚΕ τους προσκεκλημένους στην εναρκτήρια εκδήλωση του Συνεδρίου στο Γαλάτσι, με μια μεγάλη τετρασέλιδη κάρτα που περιείχε ταυτόχρονα αναλυτικές πληροφορίες για την παράσταση «Το Μανιφέστο» του Μπ. Μπρεχτ που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση, καθώς και τα ονόματα των συντελεστών της παράστασης, τους οποίους το Κόμμα ευχαριστεί θερμά.
Συγγραφέας: Μπέρτολτ Μπρεχτ. Μετάφραση: Ελλη Κοτσαλίδου, Χρήστος Μπαλωμένος. Επιμέλεια της ποιητικής απόδοσης στα Ελληνικά: Ρίτα Νικολαΐδου.
Σκηνοθεσία, δραματουργική επεξεργασία, μουσική επιμέλεια: Σταύρος Λίτινας, Δανάη Κατσαμένη. Κίνηση: Σταύρος Λίτινας. Σκηνικά - κοστούμια: Σταύρος Λίτινας. Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου. Επιμέλεια κίνησης: Αννα Λιανοπούλου. Βοηθός σκηνογράφου: Αλέξης Γκούμας. Βοηθός ενδυματολόγου: Αλεξάνδρα Πετροπούλου. Βίντεο: Γιάννης Κλεφτογιάννης. Κομμώσεις - μαγικιαζ: Ηρώ Μπούτα, Ελένη Τσαρδακη, Κωστής Φαρμάκης.
Αφηγητής επί σκηνής: Αλέξανδρος Τσίτσος.
Παίζουν: Δανάη Αλυσανδράτου, Αφροδίτη Βραχοπούλου, Πέτρος Γαρδικλής, Πέτρος Γκιώνης, Δανάη Γοργομύτη, Αντώνης Γουγής, Γεωργία Καούκη, Δανάη Κατσαμένη, Λευτέρης Κολίτσος, Βαγγελιώ Κυριαζίδου, Αννα Λιανοπούλου, Αρης Μπαταγιάννης, Πηνελόπη Μουσγά, Ελπίδα Ντινοπούλου, Φαίδρα Παπανικολάου, Ηλέκτρα Σουλίου, Σοφία Σίμου, Γιώτα Σπανού, Γιώργος Τσαγκαράκης, Ελένη Τσάκαλου, Μάνος Τσίζεκ, Αποστόλης Φραγκούλης. Και η Παρθενόπη Μπουζούρη.
Τραγουδούν: Λήδα Καλλιόπη Αγγέλου, Φωτεινή Δρίνη, Παρασκευάς Θεοδωράκης, Νέστορας Μπέσιος, Κατερίνα Νιάνιου, Δημήτρης Πέππας, Αμέρισσα Φτούλη, Μίνα Ψυχιά.
Συμμετέχουν: Ελλη Δημητρίου, Κατερίνα Δημοπούλου, Αννα Ευθυμίου, Λίνα Καπελέρη, Κατερίνα Καραμπίλα, Δήμητρα Μιχελάκου, Εφη Μιχελάκου, Αλέξανδρος Μιχόπουλος, Αναστάσης Ριζογιάννης, Γιάννης Παναγοηλιόπουλος, Στέργιος Παπουτσής, Μαριτίνα Σαραφιανού, Παναγιώτα Τιγκίρη, Μαριάννα Τρίκογλου και η μικρή Χριστίνα.