Αρκετά έργα αναφέρονται στη συμβολή του Αρη Βελουχιώτη στον ένοπλο αγώνα του ΕΛΑΣ.

Το τραγούδι «Του Μικρού Χωριού» βασίζεται στην κρίσιμη μάχη που έδωσε ο ΕΛΑΣ σε ανοιχτό πεδίο με πολυάριθμη δύναμη Ιταλών στο Μικρό Χωριό Ευρυτανίας στις 18 Δεκέμβρη 1942:

Βαριά στενάζουν τα βουνά, ο ήλιος σκοτεινιάζει,

το δόλιο το Μικρό Χωριό και πάλι ανταριάζει

Λαμποκοπούν χρυσά σπαθιά, πέφτουν τουφέκια ανάρια,

ο Αρης κάνει πόλεμο, με αντάρτες παλικάρια

Ελα βρε άπιστε Ιταλέ, φασίστα Μουσολίνι

να μετρηθούμε οι δυο μαζί, να δεις το τι θα γένει

Δεν έχεις γέρους κι άρρωστους, μικρά παιδιά να σφάξεις,

ούτε κορίτσια ντροπαλά, ούτε χωριά να κάψεις

Παπάδες για να τυραννάς, στη μέση στο παζάρι,

έχεις μπροστά σου σήμερα τον Καπετάνιο Αρη

Που γρήγορος σαν τον αητό, σαν το γοργό το αγέρι

φασίστες έσφαξε πολλούς, με δίκοπο μαχαίρι!

Ο Κώστας Βάρναλης στη «Λεβεντομάννα Ρούμελη» αναδεικνύει τη συνεισφορά της Ρούμελης συνολικά στον αγώνα του ΕΛΑΣ:

Ηρώων γεννήτρα Ρούμελη και ανταρτομάνα

σ' εσέ πρωτοχτυπάει του Σηκωμού η καμπάνα

από τα χρόνια τα παλιά, το εικοσιένα

κάθε που η γη σου χάνεται. Δόξα σ' εσένα!

Της Λευτεριάς αθάνατη λεβεντομάνα,

ακούει τον Γοργοπόταμο, την Αλαμάνα,

το θρυλικό χιλιόμετρο πενηντένα

να λένε την αντρεία σου, ύμνος σ' εσένα!

Παιδιά του λαού οι αρματωλοί σου εφέραν, Μάνα,

σ' όλα σου τα παιδιά του λυτρωμού το μάννα.

Δόξα στον κάθε πολέμαρχό σου και ακρίτη

δόξα σ' εσένα Μεραρχία δεκάτη τρίτη.

Δόξα στην πρώτη σου ψυχή και νου τον Αρη,

τον πρώτο καπετάνιο σου και άξιο μπροστάρη,

που αν και έπεσαν όλοι, πάντα πρώτη

ενάντια στον εχθρό, ενάντια στον προδότη.

Το τραγούδι «Του Αρη» μας μεταφέρει στην Ηπειρο:

- Αρη μ' σε ποια κορφή πατάς

σε ποιο λαγκάδι τρέχεις

σε ποιο διαβολοδιάσελο

παίρνεις το φύσημά σου.

Ο ίσκιος σου είναι φλάμπουρο

και τ' όνομά σου ελπίδα

οι τύραννοι σε τρέμουνε

σε χαίρεται η πατρίδα...

Ο Γιώργος Κοτζιούλας εστιάζει και στη σχέση του Αρη με τους συμπολεμιστές του. Γράφει στο «Στον Αρη μας»:

...Μα όταν σε λίγο μου άπλωσες τα χέρια τ' ατσαλένια

και μ' άγγιζαν στο μάγουλο, πολέμαρχε, τα γένια

πούχαν φουντώσει, φλογιστεί μες στ' άναμμα του αγώνα,

ξέχασα ευθύς τα πάθια μου και το βαρύ χειμώνα.

Το βλέμμα σου τ' αδείλιαστο φέγγει όλο καλοσύνη

κι ο λόγος σου έμπνευση, φτερά του μουδιασμένου δίνει.

Οι οχτροί σε τρέμουν, αλλά εμείς στα μάτια σε κοιτάμε

κι εγώ που πάντα ξέφευγα μένω δικός σου, να 'μαι.

Ηρθα αποπίσω σου, έτοιμος μ' εσέ και να πεθάνω,

πιστός ακόλουθος κοντά στον πρώτο καπετάνιο,

τότε που πλάι σου η χώρα μας αναριγούσε ακέρια

στα χιόνια τα θεσσαλικά και στ' άλλα λασπονέρια...

Και συνεχίζει ο Γιώργος Κοτζιούλας στους «Μαυροσκούφηδες»:

Με πρώτον καπετάνιο πρωτοκινημένοι

κι ένας τον έναν απ' τον ίδιον διαλεχτοί,

σαν τον αϊτόν οπού σπαθάτος κατεβαίνει

πέρ' απ' τη Ρούμελη μάς ήρθατε ακουστοί.

Κι όπως ανέμιζαν του γούμενου τα ράσα,

καβάλα εσείς αδρασκελάγατε χωριά

διαβαίνοντας χωρίς να πάρετε ούτ' ανάσα

βουνά ηπειρώτικα ως τους κάμπους του Μοριά.

Λεπίδι κοφτερό βαστούσατε με τόνα

και βούρδουλα με τ' άλλο για όσους δεν ακούν

ήσασταν το μαχαίρι εσείς γυμνό του αγώνα

κι όχι απ' αυτούς που στον αέρα ντουφεκούν.

Το «Φόρεσ' αντάρτη τ' άρματα», του Δημήτρη Γκόγκου - Μπαγιαντέρα, με παράδειγμα τον Αρη, προτρέπει:

...Πολέμησε αντάρτη μου πως πολεμάνε όλοι

και με τον Αρη αρχηγό γλυκό να 'ναι το βόλι...

Ο Νίκος Καββαδίας στην «Αντίσταση» προχωρά σε μια ποιητική αναδρομή στην εγκληματική δραστηριότητα του φασισμού κατά τον Μεσοπόλεμο και σε όσους όρθωσαν ανάστημα σε αυτόν. Η σειρά καταλήγει στον Αρη, αθροιζόμενο με μορφές του '21:

Στο παιδικό μας βλέμμα πνίγονται οι στεριές.

Πρώτη σου αγάπη τα λιμάνια σβυούν κι εκείνα.

Θάλασσα τρώει το βράχο απ' όλες τις μεριές.

Μάτια λοξά και τ' αγαπάς: Κόκκινη Κίνα.

Γιομάτα παν τα ιταλικά στην Ερυθρά.

Πουλιά σε αντικατοπτρισμό - Μαύρη Μανία.

Δόρατα μέσα στη νυχτιά παίζουν νωθρά.

Λάμπει αρραβώνα στο δεξί σου: Αβησσυνία.

Σε κρεμεζί, Νύφη λεβέντρα Ιβηρική.

Ανάβουνε του Barriochino τα φανάρια.

Σπανιόλοι μου θαλασσοβάτες και Γραικοί.

Γκρέκο και Λόρκα - Ισπανία και Πασιονάρια.

Κύμα θανάτου ξαπολυούνται οι Γερμανοί.

Τ' άρματα ζώνεσαι μ' αρχαία κραυγή πολέμου.

Κυνήγι παίζουνε μαχαίρι και σκοινί,

οι κρεμασμένοι στα δεντρά, μπαίγνιο του ανέμου.

Κι' απέ Δεκέμβρη στην Αθήνα και Φωτιά.

Τούτο της Γης το θαλασσόδαρτο αγκωνάρι.

Λικνίζει κάτου από το Δρυ και την Ιτιά

τον Διάκο, τον Κολοκοτρώνη και τον Αρη.

Η Ρίτα Μπούμη - Παππά στο «Ο Καπετάνιος» ξεκινά από την απουσία του Αρη από την Αθήνα τον Δεκέμβρη 1944, και έτσι αναδεικνύει και την απουσία των ισχυρότερων δυνάμεων του ΕΛΑΣ από εκεί που δινόταν η μάχη για την εξουσία:

...Τα κύματα δε σ' έσφιξαν της λαοθάλασσάς μας

στις δεκατρείς του Οκτώβρη στην Αθήνα

δεν είδανε τα μάτια μας το μαύρο το σκουφί σου

των φυσεκιών σου το λοξό σταυρό.

Στα διάσελα έμεινες, γεράκι ανυπόταχτο κρουσταλιασμένο

για ν' αγναντεύεις από το Βελούχι,

όλος παραπάνω και πείσμα

τη Λευτεριά μας

ντυμένη στα γαλάζια και στα κόκκινα.

Εμείς πιστοί στο ραντεβού της Λευτεριάς, προσμέναμε

άκουρος να μπεις και αχτένιστος από τις βορεινές τις πόρτες...

Αρκετά έργα αναφέρονται στον θάνατο του Αρη.

Το «Ενας λεβέντης έσβησε» του Νίκου Μάθεση:

Το κλαψοπούλι θλιβερά

σκορπάει τη λαλιά του,

φαίνεται πως έχασε

τη μόνη συντροφιά του.

Τι έχεις, κλαψοπούλι μου,

κι όλο πίκρα στενάζεις,

τι είναι που σε πλήγωσε

και βαριαναστενάζεις;

Τα λούλουδα μαράθηκαν

χάθηκε το φεγγάρι,

ένας λεβέντης έσβησε

που τον λέγαν Αρη.

Κείνος δε θέλει κλάματα

ούτε και μοιρολόγια,

αγώνες θέλει και χαρές,

αρματωσιές και βόλια.

«Ο Αρης νεκρός» του Γιώργου Κοτζιούλα:

Σαν το μονόλυκο έμεινες που όλοι τον κυνηγάνε

κι εκείνος μες στο λόγγο πάει, αχ, Αρη καπετάνε!...

Μαζί με τους συντρόφους του, μ' όσους ακόμα βρίζει,

πιάνουν ταμπούρι, στέκονται γερά στο μετερίζι

και μαθημένοι από φωτιά, ξεθάρρευτοι από βόλι,

να πέσουν ως τον ένα τους αποφασίζουν όλοι.

Το διασκευασμένο παραδοσιακό τραγούδι «Σηκώνομαι πολύ πρωί»:

Βρίσκω λημέρι αντάρτικο, που κλαιν τον καπετάνιο,

τον Αρη μας τον αρχηγό

τον πρωτοκαπετάνιο,

σήκω βρε Αρη αρχηγέ

Σήκω βρε Αρη αρχηγέ, σήκω να πολεμήσεις,

γιατί μας πιάσαν ζωντανούς

Γιατί μας πιάσαν ζωντανούς, και παν να μας κρεμάσουν.

Ακόμα και στο «Federico Garcia Lorca» του Νίκου Καββαδία υπονοείται η απόδοση νεκρικών τιμών στον Αρη από τα θύματα του φασισμού, σε μια διαρκή σύνδεση στο ποίημα του Ισπανικού Εμφυλίου με τη μεταδεκεμβριανή κατάσταση στην Ελλάδα:

...Κοπέλες απ' το Δίστομο φέρτε νερό και ξίδι

Κι απάνω στη φοράδα σου δεμένος σταυρωτά

Σύρε για κείνο το στερνό στην Κόρδοβα ταξίδι,

μέσ' από τα διψασμένα της χωράφια τ' ανοιχτά...

Κατά την τριετία 1946 - 1949 η διασκευή του παραδοσιακού ποιήματος «Ακόμα τούτ' η άνοιξη», δημοσιευμένη σε εφημερίδα του ΔΣΕ, λειτουργεί ως υπόμνηση της παρακαταθήκης του Αρη στον αγώνα του ΔΣΕ και στους μετέπειτα ταξικούς αγώνες:

...Και πως ποτές δεν κόπηκε στη μέση το τραγούδι.

Τ' αφήνει ο Γέρος του Μοριά, τα ξαναπιάνει ο Αρης...

Το πήρε ο Γράμμος ο αψηλός και τόκανε ταμπούρι...

Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, θα παρευρεθεί στις εκδηλώσεις που διοργανώνει η ΚΕ του ΚΚΕ προς τιμήν των επετείων των 80 χρόνων από τον θάνατο του Αρη Βελουχιώτη και της Αντιφασιστικής Νίκης των Λαών, που θα πραγματοποιηθούν από την Παρασκευή 13 Ιουνίου έως την Κυριακή 15 Ιουνίου στη Λαμία και την Αρτα.

Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων έχει ως εξής:

Την Παρασκευή 13 Ιουνίου ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ θα βρεθεί στη Λαμία, όπου:

- Στις 20.30, θα καταθέσει στεφάνι στο άγαλμα του Αρη Βελουχιώτη, στην πλατεία Λαού.

- Στις 21.00, θα μιλήσει σε συγκέντρωση, στην πλατεία Πάρκου. Θα ακολουθήσει μουσικό πρόγραμμα σε καλλιτεχνική επιμέλεια Γιάννη Παπαζαχαριάκη, με ερμηνευτές τους: Βιολέτα Ικαρη, Κώστα Τριανταφυλλίδη και Διονύση Τσακνή.

Το Σάββατο 14 και την Κυριακή 15 Ιουνίου ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ θα βρεθεί στην Αρτα, όπου:

- Το Σάββατο 14 Ιουνίου, στις 20.30, στην πλατεία Ν. Σκουφά θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αρη Βελουχιώτη και αμέσως μετά θα μιλήσει ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Θα ακολουθήσει μουσικό πρόγραμμα με το Πολυφωνικό σύνολο «ΧΑΟΝΙΑ» και την Ομάδα Μουσικής - Στέκι Πολιτισμού Ιωαννίνων της ΚΝΕ.

- Την Κυριακή 15 Ιουνίου, στις 10.00 θα παραβρεθεί στο προσκλητήριο νεκρών στο χωριό Μελάτες Αρτας, στο μνημείο του Αρχηγείου Τζουμέρκων του ΔΣΕ και στις 11.30 θα παρευρεθεί στην εκδήλωση της Επιτροπής Περιοχής Ηπείρου - Κέρκυρας - Λευκάδας του ΚΚΕ, στη Μεσούντα, στο μνημείο του Αρη Βελουχιώτη.