Ολοκληρώθηκε χτες η άτυπη συνάντηση των υπουργών Αμυνας της ΕΕ που οργάνωσε η σλοβενική προεδρία της ΕΕ, με φόντο τις πυκνές εξελίξεις στο Αφγανιστάν και τις διεργασίες που αναζωπύρωσε στη λυκοσυμμαχία για την ανάγκη ενίσχυσης της «στρατηγικής αυτονομίας» της για «να αποκτήσουμε μεγαλύτερη ισχύ και επιρροή (...) να έχουμε μεγαλύτερο αντίκτυπο», αλλά και για «να δυναμώσουμε τις συμμαχίες μας», όπως τόνιζε προχτές ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ.

Ανακοίνωση που εξέδωσε η σλοβενική προεδρία για την άτυπη συνάντηση αναφέρει ότι οι υπουργοί «έδωσαν έμφαση στο ότι η εμπειρία από το Αφγανιστάν αποκάλυψε την ανάγκη να επιταχυνθεί η οικοδόμηση των αμυντικών και στρατιωτικών ικανοτήτων της ΕΕ με στόχο να διασφαλιστεί η στρατηγική της αυτονομία. Αυτές οι προσπάθειες θα βασιστούν στην αναπτυσσόμενη Στρατηγική Πυξίδα, η οποία θα παράσχει επίσης κατευθύνσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε κρίσεις» (επεξεργασίες με στόχο να διαμορφωθεί ένας «μπούσουλας» στην αναμέτρηση με τα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα).

Ακόμα - με το βλέμμα στραμμένο σε επιχειρήσεις που η ΕΕ προτάσσει για την αναβάθμιση του γεωπολιτικού της ρόλου - οι υπουργοί συζήτησαν τις επιπτώσεις της κρίσης του Αφγανιστάν «στην άμυνα και την ασφάλεια, που θα μπορούσε να έχει άμεσο αντίκτυπο στην κατάσταση ασφαλείας στην Ευρώπη και συμφώνησαν ότι πρέπει να εξαχθούν σημαντικά μαθήματα από αυτήν, μεταξύ άλλων και για τη λειτουργία των επιχειρήσεων και αποστολών της ΕΕ σε Μάλι / Σαχέλ, Μοζαμβίκη, Λιβύη και Δυτικά Βαλκάνια».

Στο πλαίσιο αυτό και προκειμένου να «τρέξουν» στην πράξη αλλαγές, συμφωνήθηκε άμεσα, πιθανώς στα τέλη Οκτώβρη, να διεξαχθεί στη Σλοβενία ειδικό υπουργικό σεμινάριο «για να συζητηθούν θέματα που αφορούν τη Στρατηγική Πυξίδα».

Την ίδια στιγμή, οι υπουργοί συζήτησαν και για τις «κοινές γεωστρατηγικές προκλήσεις και τη συνεργασία με το ΝΑΤΟ και τα Ηνωμένα Εθνη, με τη συμμετοχή και του αναπληρωτή γγ του ΝΑΤΟ Mircea Geoana αλλά και του αναπληρωτή γγ του ΟΗΕ αρμόδιου για τις Ειρηνευτικές Επιχειρήσεις Ζαν-Πιερ Λακρουά» και κατέληξαν ότι υπάρχουν «ίδιες παγκόσμιες προκλήσεις» σε θέματα όπως «κλιματική αλλαγή» και «γυναίκες, ειρήνη και ασφάλεια».

Σε δηλώσεις του, ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ, είπε ότι «μερικές φορές συμβαίνουν γεγονότα που λειτουργούν ως καταλύτης στην ιστορία και πιστεύω πως το Αφγανιστάν είναι μία από αυτές τις περιπτώσεις (...) Η εμπειρία από το Αφγανιστάν έδειξε ότι έχει κόστος η ανικανότητά μας να αποκριθούμε. Γι' αυτό και η ΕΕ πρέπει να δυναμώσει τη στρατηγική της αυτονομία δημιουργώντας την πρώτη δύναμή της εισόδου ("entry force") που θα είναι ικανή να διασφαλίσει τη σταθερότητα στη γειτονιά της ΕΕ». Πρόσθεσε ότι η ΕΕ πρέπει να αναζητήσει κάτι «περισσότερο λειτουργικό» από τους σχηματισμούς μάχης και ότι «η ανάγκη για περισσότερη, ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα είναι περισσότερο προφανής από ποτέ».

Ο υπουργός Αμυνας της Σλοβενίας, Matej Tonin, δήλωσε ότι «εκτός από κάποιους νέους μηχανισμούς, όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αμυνας, η ΕΕ δεν έχει (ακόμα) τις ικανότητες να επιχειρήσει σε πολύ απαιτητικές ικανότητες... αν θέλουμε να αποτελέσουμε αξιόπιστο εγγυητή ειρήνης, πρέπει να επιταχύνουμε την πολιτική λήψη αποφάσεων».

Τέλος, ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ, Κλαούντιο Γκρατσιάνο, δήλωσε ότι «η κατάσταση στο Αφγανιστάν, τη Μέση Ανατολή και το Σαχέλ δείχνει ότι τώρα είναι η ώρα για να δράσουμε, αρχίζοντας με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής δύναμης ταχείας αντίδρασης, ικανής να δείξει τη βούληση της Ενωσης να δρα ως παγκόσμιος στρατηγικός εταίρος», καταλήγοντας με το ερώτημα «αν όχι τώρα, πότε;...».

Στο μεταξύ, σήμερα ολοκληρώνεται και άτυπη διήμερη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών που συγκάλεσε εκτάκτως η σλοβενική προεδρία. Ο Σλοβένος ΥΠΕΞ, Αν. Λογκάρ, δήλωσε ότι και αυτή η συνάντηση στόχος είναι να συμβάλει στην οικοδόμηση «μιας ισχυρότερης, αξιόπιστης και ανθεκτικής στις κρίσεις ΕΕ που θα εξασφαλίσει την πρόοδο, τη σταθερότητα και την ασφάλεια των πολιτών της και την άμεση γειτονία της». Μεταξύ άλλων στην ατζέντα βρίσκεται και «ο ρόλος της ΕΕ στην πρόληψη μιας ανθρωπιστικής καταστροφής και ενός μεταναστευτικού κύματος», αλλά και οι σχέσεις ΕΕ - Κίνας. Μάλιστα, ο Λογκάρ στο τέλος της συνάντησης θα παραθέσει γεύμα εργασίας με τη συμμετοχή και του Ινδού ΥΠΕΞ Σ. Τζαϊσανκάρ όπου θα συζητηθεί η «ευρύτερη δέσμευση της ΕΕ στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού».

Προσερχόμενος στην άτυπη συνάντηση ο υπουργός Εξωτερικών Ν. Δένδιας, σε δήλωσή του σημείωσε ότι «πρώτα απ' όλα θα συζητήσουμε για το Αφγανιστάν, όχι μόνο τη γεωπολιτική όψη, αλλά και την ανθρωπιστική κατάσταση, την ικανότητα να συνεχίσουμε να απεγκλωβίζουμε ανθρώπους και, φυσικά, για τη μετανάστευση. Η μετανάστευση, την οποία πρέπει να αντιμετωπίσουμε καθαυτή ως θέμα, αλλά και το ενδεχόμενο ορισμένες χώρες να προσπαθήσουν να εργαλειοποιήσουν τα μεταναστευτικά ρεύματα προκειμένου να ασκήσουν πίεση στην Ευρωπαϊκή Ενωση», προσθέτοντας ότι η συζήτηση θα επεκταθεί και «στην κατάσταση στον Κόλπο, στη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή».

Νωρίτερα, μιλώντας στο συνέδριο «2021 Bled Strategic Forum», στο πάνελ με θέμα: «Η Μεσόγειος: μια γεωστρατηγική σκακιέρα», ο Δένδιας ισχυριζόταν πως «η Μεσόγειος είναι η περιοχή όπου θα φανεί η πολιτική ωριμότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης»και όπου«θα αποδείξει αν η ΕΕ έχει αποφασίσει ή θα αποφασίσει να γίνει παγκόσμιος παίκτης ή αν θα μείνει παρατηρητής».

Παράλληλα, αναφερόμενος στον ευρωατλαντικό σχεδιασμό στον οποίο πρωτοστατεί η κυβέρνηση, ισχυρίστηκε πως «υπάρχει αλλαγή στη στρατηγική αρχιτεκτονική της περιοχής της Μεσογείου. Ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ χωρών που μοιράζονται τις ίδιες αρχές, όπως το Διεθνές Δίκαιο και ειδικότερα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας», ζητώντας να μπουν και άλλοι παίκτες στην Ανατολική Μεσόγειο, όπως η Ινδία.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, με φόντο τα αμερικανοΝΑΤΟικά σχέδια «σταθεροποίησης» της περιοχής απέναντι στα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα και αυτά για τη συνεκμετάλλευση του ενεργειακού πλούτου, για το Κυπριακό σημείωσε πως «τα πλεονεκτήματα από τη λύση του Κυπριακού είναι τόσο εμφανή και γίνονται κάθε μέρα και πιο φανερά που στο τέλος θα βρεθεί λύση», ενώ νωρίτερα χαρακτήρισε την τελευταία άτυπη πενταμερή διάσκεψη στη Γενεύη «διάλογο μεταξύ κωφών, καθώς είχαμε μια καινούρια τουρκοκυπριακή ηγεσία που άρχισε να μας δίνει διάλεξη για το τι έγινε το '40, το '50 ή το '60 αντί να πιάσει το νήμα από το Κραν Μοντανά και να ξεκινήσει έναν διάλογο για το τι μπορεί να γίνει στο μέλλον».

Ενώ ενδεικτικά είναι και τα όσα είπα για τις σχέσεις με την Κίνα, τις οποίες χαρακτήρισε «πρόκληση», φέρνοντας ως παράδειγμα το γεγονός ότι μόνο η Κίνα είχε εμφανιστεί με προσφορά, όταν με βάση και τις μνημονιακές δεσμεύσεις, προχωρούσε η ιδιωτικοποίηση του Πειραιά.

«Και εγώ ο ίδιος το είχα τονίσει στον τότε Γερμανό υπουργό Οικονομικών Σόιμπλε», σημείωσε, προσθέτοντας πως «κανείς δεν ενδιαφέρθηκε, οπότε οι Κινέζοι πήραν το λιμάνι. Μετά από δύο τρία χρόνια όλοι έρχονται και μας λένε γιατί δώσατε το λιμάνι στους Κινέζους. Είναι το τέλειο παράδειγμα του πόσο κοντόφθαλμα ενεργεί ο δυτικός κόσμος».

Η συζήτηση για την «ασφάλεια» και τη «σταθερότητα» της ΕΕ, που στοχευμένα συνδέεται και με την «αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών» δυναμώνει, ενώ όλοι αναγνωρίζουν τον ρόλο που διαδραματίζει για αυτήν η Αγκυρα.

Χτες, υποδεχόμενος την Ολλανδή ομόλογό του Σίγκριντ Κάαγκ ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Μ. Τσαβούσογλου, επανήλθε στο θέμα λέγοντας ότι η ΕΕ δεν πρέπει να περιμένει ότι η συνεργασία της με την Αγκυρα για το Μεταναστευτικό θα είναι απλά θέμα ότι «δίνουμε στην Τουρκία χρήματα για να κρατήσει τους Αφγανούς».

Προχτές, ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας, Ιμπραχίμ Καλίν, συναντήθηκε στην Αγκυρα με τον αναπληρωτή γγ του ΟΗΕ αρμόδιο για ανθρωπιστικές υποθέσεις Μάρτιν Γκρίφιθς, με θέμα την «ανθρωπιστική κατάσταση» «θέματα βοήθειας» για τη Συρία και το Αφγανιστάν. Αναφερόμενος στο Αφγανιστάν, ο Καλίν σημείωσε ότι η διεθνής κοινότητα πρέπει να πάρει επειγόντως και αποφασιστικά σχετικές αποφάσεις.