Αν κάποιος παρακολουθούσε την Ελλάδα του 2025 μόνο μέσα από κυβερνητικές δηλώσεις, δελτία Τύπου και τηλεοπτικά πάνελ, θα νόμιζε πως ζήσαμε μια χρονιά θαυμάτων. Ανάπτυξη που καλπάζει, επενδύσεις, σταθερότητα, ασφάλεια, δημοκρατία, ξένοιαστοι κι ανέμελοι πολίτες, με μια λέξη «αλφαδιά»! Μόνο που υπήρξε μια μικρή πλην κρίσιμη λεπτομέρεια, η πραγματική ζωή. Εκείνη που επιμένει πάντα να χαλάει το αφήγημα.

Η κυβέρνηση αποχαιρετά τη χρονιά όπως ακριβώς τη διένυσε. Με αισιοδοξία στα λόγια, με λογαριασμούς στον λαό και με την πραγματικότητα να θεωρείται εχθρική πράξη. Γιατί; Διότι αυτός ο αχάριστος λαός αρνείται να δεχτεί πως το ρεύμα ακρίβυνε «λόγω διεθνών συνθηκών», το σούπερ μάρκετ «λόγω αγοράς», τα ενοίκια «λόγω επενδυτικού ενδιαφέροντος», τα σκάνδαλα λόγω «άγνοιας» και οι μισθοί... λόγω παράδοσης, έμειναν εκεί που ήταν.

Ας το παραδεχτούμε όμως, η κυβέρνηση αναδείχτηκε και σε δεινό λεξιπλάστη. Η φοροεπιδρομή π.χ. βαφτίστηκε «διεύρυνση της φορολογικής βάσης», δηλαδή πληρώνουν πάλι οι ίδιοι, απλώς με πιο σύγχρονη ορολογία. Μίλησε και για κοινωνική ευαισθησία, μοιράζοντας επιδόματα για να αντέξουμε τα προβλήματα της πολιτικής που τα δημιουργεί (κάτι σαν να σε σπρώχνουν στον βυθό και μετά να σου πετούν σωσίβιο με το λογότυπο της κυβέρνησης).

Αν υπήρχε Ολυμπιάδα ακρίβειας, η Ελλάδα θα έπαιρνε χρυσό μετάλλιο, αργυρό στον ΦΠΑ και χάλκινο στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Η κυβέρνηση κατόρθωσε το ακατόρθωτο, να κάνει το σούπερ μάρκετ τόπο υπαρξιακής αγωνίας. Ο πολίτης μπαίνει για ψωμί και γάλα και βγαίνει με δάνειο. Οι ...αόρατες αυξήσεις έγιναν συνώνυμες με τις «διεθνείς πιέσεις», τον «εισαγόμενο πληθωρισμό» και τις «γεωπολιτικές αναταράξεις», λες και το καρτέλ του γάλακτος συνεδριάζει στο ΝΑΤΟ.

Το 2025 ήταν και μια πλούσια χρονιά σκανδάλων. Οχι μικρών, ασήμαντων. Μεγάλων, κανονικών, θεσμικών. Με σασπένς. Σκάνδαλα εγκληματικών συγκαλύψεων, με «νόμιμες επισυνδέσεις», με δημόσιο χρήμα που χάθηκε «λόγω αστοχίας», με συμβάσεις που υπεγράφησαν «για το καλό της χώρας» και κατέληξαν σε λογαριασμούς φίλων, συγγενών και χορηγών, με απευθείας αναθέσεις, ρεσιτάλ «ημετέρων», funds, offshores, golden boys, με «δεν ξέρω, δεν θυμάμαι, δεν απαντώ» και κρατικό χρήμα που εξαφανιζόταν με μαγική ταχύτητα.

Κι όμως, μέσα στον ορυμαγδό των σκανδάλων, δεν υπήρξε ούτε μία πολιτική ευθύνη. Μια παραιτησούλα ίσα - ίσα για το θεαθήναι, μόνο σιωπή. Μάλλον για να μην υπονομευτεί η σταθερότητα. Η σταθερότητα, βέβαια, των κερδών και των συμφερόντων. Γιατί οι ζωές των πολλών επιτρέπεται (δηλαδή, επιβάλλεται) να είναι ρευστές. Οσο για τις εξεταστικές επιτροπές, έγιναν θέατρο σκιών. Οι αποκαλύψεις πνίγηκαν στον θόρυβο, στον χαβαλέ με όρους τικ τοκ και στην επίκληση του «δικαιώματος της - βολικής - σιωπής». Δικαιοσύνη σε αργή κίνηση, σαν ταινία που κολλάει στο πιο κρίσιμο καρέ.

Αν κάτι μας έδειξε η χρονιά που έφυγε, είναι πως η κυβέρνηση δεν κυβερνά απλώς. Σκηνοθετεί. Και μάλιστα το πιο κακό θέατρο, με κακοπαιγμένους ρόλους, σκηνικά που τρίζουν και κοινό που πληρώνει ακριβά το εισιτήριο. Μια θλιβερή παράσταση με υπουργούς που αυτοθαυμάζονται και αλληλοσυγχαίρονται, με αντιπολίτευση που δεν θέλει να θυμίσει ότι υπήρξε κυβέρνηση, και λαός που πληρώνει ακριβά κάτι που δεν θέλει να δει. Η κυβέρνηση απέδειξε ότι διαθέτει μια ακόμη σπάνια ικανότητα, να πέφτει πάντα από τα σύννεφα, παρότι κυβερνά χρόνια. Κάθε αποκάλυψη και γκάφα και στραβοπάτημα συνοδευόταν από έκπληξη, κάθε καταγγελία από άγνοια, κάθε επιτροπή από μια τρύπα στο νερό. Κι ο κύκλος έκλεινε με το διαχρονικό επιχείρημα «ο λαός μάς ψήφισε».

Και μέσα σε όλα, οι αγρότες. Αποφασισμένοι και απείθαρχοι. Η κυβέρνηση τους κάλεσε σε διάλογο. Δηλαδή, τους κάλεσε να ακούσουν, γιατί ...δεν πρόκειται να κάνει τίποτα. Το προσφιλές της θέατρο του παραλόγου. `Η καλύτερα της χυδαιότητας. Οι υπόλοιποι μέσα στη Βουλή, πάντως, τους στήριξαν «ηθικά». Δηλαδή, με φανφάρες και με ανακοινώσεις. Γιατί όταν έρχεται η ώρα της ΚΑΠ, της ΕΕ, των κατευθύνσεων που τους ξεκληρίζουν, εκεί δεν χωρούν διαφωνίες, εκεί όλοι συμφωνούν με τους αποπάνω, πως ο αγρότης πρέπει να «προσαρμοστεί». Κι αν δεν αντέχει, ας γίνει start-up.

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις, όμως, ήταν από τις πιο καθαρές κι ελπιδοφόρες εικόνες της χρονιάς που μόλις τέλειωσε. Ανθρωποι της γης, που δουλεύουν με καύσωνα και παγετό, βγήκαν στους δρόμους, όχι από χόμπι, αλλά από απόγνωση. Και απέναντί τους είχαν πάλι ένα κράτος που τους αντιμετώπισε ή ως «γραφικούς», ή ως «εμπόδιο στην κυκλοφορία». Ετσι είναι. Η κυβέρνηση όταν μιλάει για «διάλογο», εννοεί μονόλογο. Οταν ψελλίζει «στήριξη», εννοεί περιφρόνηση και εμπαιγμό. Οταν καυχιέται για «εκσυγχρονισμό», εννοεί ξεκλήρισμα των μικρών, για να μείνουν οι λίγοι και μεγάλοι. Τα μπλόκα αντιμετωπίστηκαν ως ενόχληση. Τα αιτήματα ως υπερβολή. Κι όμως, αυτοί που ταΐζουν τη χώρα, παλεύουν να επιβιώσουν, ενώ οι μεσάζοντες και οι αλυσίδες θησαυρίζουν.

Το 2025 ήταν και χρονιά πολεμικής προετοιμασίας. Δισεκατομμύρια για εξοπλισμούς, βάσεις, αποστολές, «συμμαχικές υποχρεώσεις και συμμαχίες». Η κυβέρνηση μπλέκοντας τη χώρα όλο και βαθύτερα σε επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, για να ξορκίσει την εμπλοκή, τη βάφτισε «ασφάλεια». Ετσι πετάχτηκαν στα σκουπίδια οι μεγάλες ανάγκες στην Υγεία, στην Παιδεία, στον Πολιτισμό: Γι' αυτές, δυστυχώς, δεν προβλέπεται σεντ. Υπομονή μόνο. Βλέπετε ο «δημοσιονομικός χώρος» υπάρχει μόνο για όπλα, ποτέ για ανθρώπους. Λεφτά για όπλα πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν. Για νοσοκομεία, σχολεία, Πολιτισμό και Πρόνοια ποτέ.

Ο απολογισμός του 2025 κλείνει με επίλογο ...τον πρόλογο, με τις ίδιες υποσχέσεις για «καλύτερες μέρες». Ξέρω, ακούγεται και αστείο και τρομακτικό. Μόνο που υπάρχει ένα πρόβλημα, δεν γελά κανείς πια με τα ίδια αστεία. Κι όταν η φάρσα τραβάει πολύ, παύει να είναι αστεία και γίνεται επικίνδυνη. Το 2026 ξεκίνησε. Το ερώτημα δεν είναι αν θα αλλάξει το αφήγημα. Αλλά αν θα αλλάξει το σύστημα. Γιατί, όπως απέδειξε η περασμένη χρονιά, με τους ίδιους πρωταγωνιστές, το έργο θα επαναλαμβάνεται ολόιδιο (και χειρότερο), όσο κι αν αλλάζουν τίτλοι, σκηνικά, σενάρια και κοστούμια.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει και στα κόμματα της σοσιαλδημοκρατίας, που το 2025 απέδειξαν πως μπορούν να είναι ταυτόχρονα αντιπολίτευση στα λόγια και δεκανίκι στην πράξη. Επιβεβαίωσαν, για άλλη μια χρονιά, το ιστορικό τους ταλέντο, να βρίσκονται πάντα «απέναντι» από την κυβέρνηση, αλλά ποτέ απέναντι από την πολιτική της. Μετατράπηκαν σε κόμματα διαχείρισης της απογοήτευσης, σε πολιτικά ΚΤΕΛ. Μετέφεραν ψηφοφόρους από την αγανάκτηση στην παραίτηση, με ενδιάμεση στάση τη σύγχυση.

Και σαν να μην έφταναν όλες οι προηγούμενες πληγές του Φαραώ, σε αυτόν τον τόπο, κάθε τόσο, πέφτει από τον ουρανό κι ένας «Μεσσίας». Το 2025 είχε υπερπροσφορά από σωτήρες κάθε είδους, παλιάς και νέας κοπής. Κάποτε ο Μεσσίας που θα έσωζε τη χώρα από τους «κομμουνιστάς», φορούσε στολή. Μετά φόρεσε γραβάτα. Μετά έβγαλε και τη γραβάτα και φόρεσε ζιβάγκο, για να μοιάζει «λαϊκός». Τώρα ντύνεται σπορ και λέει: «Είμαι σαν εσάς».

Οι Μεσσίες πάντα εμφανίζονται όταν ο κόσμος κουράζεται, θυμώνει κι απελπίζεται. Σου λένε: «Μην ασχολείσαι με τίποτα. Εγώ θα τα τακτοποιήσω όλα. Εχω σχέδιο». Και το σχέδιο είναι πάντα το ίδιο, να κάνεις λίγο παραπάνω υπομονή και να συμφωνήσεις σε λιγότερα δικαιώματα. Τον βοηθάνε κι οι Αγιοι Απόστολοι, οι τηλεοπτικοί «αναλυτές». Αυτοί που «αναλύουν», μεταφράζουν, παραποιούν, μαγειρεύουν και σερβίρουν. Που σου λένε ότι η φτώχεια είναι «προσαρμογή». Οτι η ακρίβεια είναι «παγκόσμια τάση». Οτι οι πόλεμοι είναι «σύνθετη γεωπολιτική πραγματικότητα». Και ότι εσύ, αν δυσκολεύεσαι να τα αποδεχτείς όλα αυτά, μάλλον δεν καταλαβαίνεις τα δεδομένα.

Στο μεταξύ, είναι ίδιοι όλοι, βγαλμένοι λες από εργαστήριο, ίδιο ύφος, ίδια φρασεολογία, ίδια απόπειρα χιούμορ, ολόιδια «επιχειρήματα». Η διαστρέβλωση βέβαια είναι τέχνη. Η τέχνη να ξαναβαφτίζεις την πραγματικότητα. Να λες: «Ανεργία; Οχι. Ευελιξία». «Φτηνός μισθός; Οχι. Ανταγωνιστικότητα». «Δουλειά μέχρι να τρελαθείς; Οχι. Παραγωγικότητα». Και αν πεις: «μα εγώ δεν θέλω να ζω έτσι», σου απαντούν: «Κακώς. Οι αριθμοί δείχνουν βελτίωση». Οι αριθμοί ναι, ζουν καλύτερα από εμάς, σίγουρα. Οι Μεσσίες αλλάζουν ονόματα, κόμματα, συνθήματα. Εχουν πάντα όμως, την ίδια κασέτα...

Και αν εσύ, κάθε φορά, ελπίζεις, στο τέλος κινδυνεύεις να αποκοιμηθείς. Είναι βλέπεις κι οι «αναλυτές», που αναλαμβάνουν το υπνωτικό κομμάτι. Αυτοί που εξηγούν γιατί «δεν γίνεται αλλιώς». Που σου δείχνουν διαγράμματα. Σου λένε «να είστε ρεαλιστές». Από πότε όμως, ρεαλισμός σημαίνει να συνηθίζεις αυτό που σε πονάει και να το λες κανονικότητα; Κι όταν κάποιος σηκώνεται και λέει: «Οχι, γίνεται αλλιώς», ξαφνικά όλοι καταγγέλλουν λαϊκισμό και κίνδυνο για αποσταθεροποίηση.

Γι' αυτό χρειάζεται να κοιτάμε ποιος πληρώνεται για να μιλάει. Ποιος ωφελείται απ' όσα λέει. Και κυρίως, να θυμόμαστε ότι κανένας Μεσσίας δεν πρόκειται να σώσει έναν λαό που έχει ξεχάσει να διεκδικεί. Γιατί όλοι αυτοί οι «σωτήρες της συμφοράς», δεν κατεβαίνουν από τον ουρανό. Εκεί ελπίζουν να τους ανεβάσουμε εμείς.

Και τώρα; Ο απολογισμός του 2025 είναι σκληρός, αλλά καθαρός. Δεν φταίει η «κακιά στιγμή», ούτε οι «διεθνείς συγκυρίες». Φταίει μια πολιτική που υπηρετεί σταθερά τα κέρδη των λίγων και θυσιάζει τις ανάγκες των πολλών. Φταίει ένα σύστημα που δεν διορθώνεται με «μπαλώματα», γιατί η αδικία είναι δομικό του στοιχείο.

Για το 2026, το ερώτημα δεν είναι αν «θα πάμε καλύτερα». Το ερώτημα είναι με ποιον και για ποιον. Γιατί όσο η οικονομία οργανώνεται με κριτήριο το κέρδος, η φτώχεια θα αναπαράγεται. Γι' αυτό και η μόνη πραγματική απάντηση δεν βρίσκεται σε εναλλαγές προσώπων, ούτε σε ανακυκλωμένες αποτυχίες. Ο απολογισμός της χρονιάς δεν είναι απλώς αρνητικός. Είναι αποκαλυπτικός. Καταστροφικός. Δείχνει ξεκάθαρα, ποιος πληρώνει, ποιος κερδίζει, ποιος αποφασίζει και ποιος σιωπά. Δείχνει ότι τίποτα δεν είναι «λάθος», όλα είναι όπως σχεδιάστηκαν. Και γι' αυτό η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια νέα διαχείριση του ίδιου δρόμου.

Αν το 2026 έχει μια ελπίδα, δεν βρίσκεται στις ευχές των κυβερνώντων, αλλά στη συλλογική μνήμη και στη συλλογική δράση. Οι λαϊκοί αγώνες έφεραν νίκες κι ήταν πολλές αυτήν την περίοδο και τις χαρήκαμε όλοι πολύ. Mεγάλες και σπουδαίες νίκες, που επιβεβαιώνουν πως όχι μόνο κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος, αλλά και ότι συνεχίζεται με πολύ μεγαλύτερη ορμή κι αποφασιστικότητα, παντού! Καλή χρονιά, λοιπόν. Οχι με ψευτοδιλήμματα και αυταπάτες. Μόνο με καθαρή ματιά σ' αυτά που συμβαίνουν και σ' αυτά που έρχονται. Μόνο με τη βεβαιότητα ότι τίποτα δεν αλλάζει, αν δεν το αλλάξουν αυτοί που πλήρωναν και πληρώνουν πάντα τον λογαριασμό.